- Νεκρομαντεία - Η επικοινωνία των ζωντανών με τους νεκρούς - .-= ΜΥΘΟΣ & ΘΡΗΣΚΕΙΑ =-.

Πρώτα κάποια αρχαιολογικά στοιχεία.

Τα ερείπια του Νεκρομαντείου της Εφύρας, βρίσκονται 150μ. νοτιότερα από τη συμβολή των ποταμών Αχέροντα, Κωκυτού και Βουβού. Οι ανασκαφές εδώ στην κορυφή του βράχου που βρισκόταν το παλιό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη των αρχών του 18ου αιώνα, έφεραν στο φως το αρχαίο αυτό φημισμένο Νεκρομαντείο. Για την κατασκευή του χρειάστηκε να ισοπεδωθει ο βράχος σε μεγάλη έκταση με λατόμευση.
Το κτίριο χρονολογείται στους πρώιμους ελληνιστικούς χρόνους (τέλος 4ου, αρχές 3ου π.Χ.). Αργότερα, στο τέλος του 3ου π.Χ. αιώνα, προστέθηκε δυτικά του αρχικού ιερού ένα συγκροτημα με μια κεντρική αυλή, γύρω από την οποία υπήρχαν δωμάτια και αποθήκες

Αντιγράφω την διαδικασία

Στην αυλή έμπαινε κανένας από τη βόρεια είσοδο. Από εκεί ο επισκέπτης περνούσε στο βόρειο διάδρομο του ιερού που είχε τρεις τοξωτές πύλες. Αριστερά του διαδρόμου υπήρχαν δύο δωμάτια και ένας λουτρώνας, που χρησίμευαν για την εγκοίμηση των προσκυνητών.
Εκεί, στο αδιαπέραστο σκοτάδι, ο προσκυνητής υποβαλλόταν σε ψυχική και σωματική προετοιμασία. Ετρωγε χοιρινό κρέας, κουκιά, κριθαρένιο ψωμί, στρείδια θαλασσινά, δηλαδή τροφές που σχετίζονται με τα νεκρόδειπνα και τους νεκρούς, κι επινε γάλα, μέλι και νερό. Υποβαλλόταν σε πράξεις εξαγνισμου και μαγείας, άκουγε από τον ιερέα-οδηγό θαυμαστές διηγήσεις, προσευχές και επωδούς, ακατάληπτες δεήσεις προς τους υποχθονιους δαίμονες κι έκανε λουτρά στο παρακείμενο δωμάτιο για να καθαρθεί και να μείνει αλώβητος από την επικίνδυνη επαφή του με τα φάσματα των νεκρών.

Πριν περάσει στον ανατολικό διάδρομο, έριχνε προς τα δεξιά του σ'ένα λιθοσωρό μια πέτρα αποτρόπαια, για να απομακρύνει την κακή επήρεια, κι έκανε μια συμβολική πράξη καθαρμού πλένοντας τα χέρια του σ' ένα μεγάλο πιθάρι γεμάτο με νερό (λουτήριο) που βρισκόταν αριστερά της τρίτης πύλης. Υστερα έμπαινε στο βόρειο δωμάτιο του ανατολικού διαδρόμου για την τελική προετοιμασία. Αγνωστο πόσο χρόνο παρέμεινε εκεί. Οπωσδήποτε όμως η δίαιτα θα ήταν αυστηρότερη, οι μαγικές πράξεις συχνότερες, η δοκιμασία μεγαλύτερη και η ψυχική κατάσταση περισσότερο ταραγμένη, μέσα στην απόλυτη μόμωση και στη σιγή.

Οταν τέλος έφτανε η κρίσιμη στιγμή της επικοινωνίας με τους νεκρούς, έμπαινε ο προσκυνητής μαζί με τον ιερέα-οδηγό στον ανατολικό διάδρομο, έχοντας μαζί του τις προοριζόμενες για τις χοές και τις θυσίες προσφορές. Στο διάδρομο θυσίαζε ένα πρόβατο μέσα σε λάκκους, που βρέθηκαν στις ανασκαφές με λείψανα ανθράκων και καμένα κόκκαλα ζώων, Υστερα περνούσε στο λαβύρινθο, ένα δαιδαλώδη διάδρομο που υπέβαλλε στον επισκέπτη την εντύπωση της περιπλανησής του στους σκοτεινούς δρόμους του Αδη. Ο λαβύρινθος είχε τρεις τοξωτές πύλες σιδηρόφρακτες, όσες και οι πύλες του Αδη, με μεγάλα σιδερένια καρφιά, πολλά από τα οποία βρέθηκαν στις ανασκαφές. Από τις πυλες αυτές σώζονται καλά η μεσαία και η τρίτη πύλη που οδηγεί στην κεντρική αίθουσα, Εκεί,στο λαβύρινθο, φαίνεται ότι προσέφερε το κριθάλευτο (τα άλφιτα), γιατί στο δάπεδο βρέθηκαν πλήθος από ευρύστομα αγγεία, κυρίως λεκάνες κατάλλληλες για τις στερεές προσφορές, και μερικά λυχνάρια.
Τέλος περνώντας την τελευταία πύλη, ασφαλισμένη με μια σύγχρονη σιδερένια πόρτα που απομιμείται τις αρχαίες πύλες, έφτανε στην κεντρική αίθουσα. Εκεί έριχνε ακόμη ένα αποτρόπαιο λιθάρι, κι έχυνε στο λίθινο δάπεδο τις χοές για τους θεούς του Κάτω Κόσμου, τον Αϊδωνέα και την Περσεφόνη, που κατοικούσαν στην υπόγεια αίθουσα. Εκεί ήταν το τέλος της πορείας του.

Σ' όλη τούτη τη διαδρομή ο οδηγός ιερέας δεν έπαυε να επικαλείται, σύμφωνα με τον Λουκιανό, τις ψυχές των νεκρών, "τη νυχτερινή Εκάτη και τη φοβερή Περσεφόνη", ανακατώνοντας μερικά βαρβαρικά και χωρίς σημασία ονόματα και λέξεις πολυσύλλαβες. Στην αίθουσα βρισκόταν το τέλος της πορείας, εκεί όπου θα εμφανίζονταν τα είδωλα των νεκρών για να επικοινωνήσουν με τους χρηστηριαζόμενους.

Μερικές επεξηγήσεις από τον συγγραφέα του άρθρου Χαράλαμπο Γκούβα, ο οποίος είναι γιατρός.

Η σωματική και η ψυχική δοκιμασία κατα την πολυήμερη παραμονή στα σκοτεινά δωμάτια του νεκρομαντείου, η μόνωση, οι μαγικές πράξεις, οι προσευχές και οι επικλήσεις, η περιπλάνηση στους σκοτεινούς διαδρόμους και το λαβύρινθο, η κοινή πίστη στην εμφάνιση των νεκρών δημιουργούσαν στον προσκυνητή την κατάλληλη ψυχική προδιάθεση. Σ' αυτό συνέτεινε πολύ η ειδική δίαιτα στην οποία υποβαλλόταν ο προσκυνητής.

Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών βρέθηκαν σωροί από κουκκιά, μια μικρόσπερμη ποικιλία, όμοια μι τα αιγυπριακά φούλια και αρκετά λούπινα (λαθούρια). Τα κουκκιά αυτά έχουν τοξικές ιδιότητες κι όταν τρώγονται προκαλουν αέρια, δυσπεψία, άμβλυνση αισθήσεων που φθάνει μέχρι ζάλης και παραισθήσεων με αλλεργικά σύνδρομα (κυαμίαση). Τις ίδιες ενέργεις προκαλούν και τα λούπινα, οι αρχαίοι θέρμοι, όταν τρώγονται χλωροί (λαθυρισμός).Ετσι, με τη χαλάρωση των αισθήσεων, που που έφτανε συχνά στο βαθμό της ζάλης και της ακαταληψίας, δημιουργούνταν οι αναγκαίες προυποθέσεις για την επικοινωνία με τις ψυχές των νεκρών.

Τα είδωλα και οι τροχαλίες

Στην ανασκαφή της κεντρικής αίθουσας των ειδώλων, εκτός από πολλά άλλα ευρήματα, βρέθηκαν επίσης μια μάζα από σιδερένιους τροχους κάποιας συσκευής, ένας μεγάλος χάλκινος λέβητας και γύρω σκορπισμένοι χάλκινοι τροχοί τροχαλίας και καστανιέτες. Ανήκουν σ' ένα σύστημα μηχανής (τροχαλίας) που μπορούσε να ανεβάζει και να κατεβάζει ένα σημαντικό βάρος. Τούτο προκύπτει όχι μονάχα από τους δυνατούς τροχούς, αλλά κι από τα ανάσπαστρα, τους τροχούς δηλαδή που σφάλιζαν την τροχαλία από την παλινδρόνηση. Η φύση και η θέση του ευρήματος στο βάθος της αίθουσας,εκεί όπου εφανίζονταν τα είδωλα, μαρτυρούν ότι η μηχανή αυτή προοριζόνταν για την κάθοδο των ειδώλων από την οροφή της αίθουσας με τη βοήθεια του μεγάλου χάλκινου λέβητα. Για το σκοπό αυτό οι εξωτερικοί τοίχοι με το μεγάλο πάχος (3,30μ.) θα έκρυβαν τους μυστικούς διαδρόμους, στους οποίους μπορούσαν να κυκλοφορούν αόρατοι οι ιερείς.

Οπως σημειώσαμε, οι τοίχοι ψηλότερα ήταν χτισμένοι με τούβλα, πολλα από τα οποία βρέθηκαν στις ανασκαφές. Μεταξύ των δύο εξωτερικων επιφανείων κάθε τοίχου σχηματίζονταν μέσα στο πάχος των τοίχων, διάδρομοι πλάτους 1,50 ή 2,40 μ. Από τη θέση αυτή ή από την οροφή με τη βοήθεια της τροχαλίας κατέβαιναν κι ανέβαιναν τα σκηνοθετηνένα είδωλα των νεκρών και συνομιλούσαν με τους χρηστηριαζόμενους. Φεύγοντας ο επισκέπτης φαίνεται ότι δεν ακολούθησε τον ίδιο δρόμο, για να μην συναντήσει τους άλλους επισκέπτες που διέμεναν στα δωμάτια του βόρειου διαδρόμου ή της αυλής. Υστερα, ήταν ανάγκη να καθαρισθεί από το μίασμα των νεκρών όπως η Αλκηστις στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη.

Δεν γνωρίζω τις πηγές του συγγραφέα αλλά θεωρώ ότι τις πληροφορίες του τις έχει πάρει από κάποιες έγκυρες αρχαιολογικές μελέτες.
Ολο το άρθρο εδώ
http://www.oreivatein.com/page/library1/rivers/acheron/acheron5.htm

υπ. συγνώμη για την μεγάλη αντιγραφή αλλά νομίζω ότι έπρεπε να μπουν όλες οι σημαντικές πληροφορίες γι αυτούς που δεν θα ανατρέξουν στο άρθρο.
υπ1. τελικά ήταν ένα καλά στημένο σκηνικό ή όχι;

quote:

---

agapiti Ostria apo ta grafomena auto einai to noima..mia kalostimeni plektani...auto omws den simainei pws i epafi me tous nekrous(i kalitera tis psixes tous) einai pragma apithano... epetrepse mou omws na amfivalw gia ta panta,xwris omws na ta apokleiw...
thermous xairetismous

---

Edited by - Ostria on 31/05/2005 22:42:58

----

quote:

---

Υποβαλλόταν σε πράξεις εξαγνισμου και μαγείας, άκουγε από τον ιερέα-οδηγό θαυμαστές διηγήσεις, προσευχές και επωδούς, ακατάληπτες δεήσεις προς τους υποχθονιους δαίμονες κι έκανε λουτρά στο παρακείμενο δωμάτιο για να καθαρθεί και να μείνει αλώβητος από την επικίνδυνη επαφή του με τα φάσματα των νεκρών.

---

Τρομερό το κείμενο Ostria

Νεκρομαντεία ή νεκυομαντεία ήταν κλάδος της αρχαίας μαντικής τέχνης. Προήλθε πιθανότατα από τις παλιές επικήδειες τελετές κατά τις οποίες γινόντουσαν προσευχές αλλά και επικλήσεις προς του νεκρούς. Οι άνθρωποι συνήθως ζητούσαν την βοήθεια των νεκρών όταν βρισκόντουσαν σε μία δύσκολη στιγμή στην ζωή τους και ήθελαν να τους συμβουλευτούν, ή όταν ήθελαν να μάθουν κάποια κρυμμένα μυστικά τα οποία οι νεκροί ως απελευθερωμένες ψυχές πιά, γνώριζαν.
Συνήθως τους ζητούσαν βοήθεια για πρακτικά και επείγοντα θέματα. Οι νεκροί εμφανιζόντουσαν ως σκιές.

Η πρώτη (παγκόσμια) αναφορά έρχεται από τον Ομηρο, όταν ο Οδυσσέας με την βοήθεια της Κίρκης (του έδωσε πληροφορίες πώς να πάει και μαγικές επικλήσεις για να καλέσει τους νεκρούς), κατεβαίνει στον Αδη, για να καλέσει την σκιά του μάντη Τειρεσία να τον βοηθήσει να γυρίσει πίσω στην πατρίδα του.

Αρχικά, η επίκληση των νεκρών γινόταν πάνω στους τάφους και η σκιά του νεκρού εμφανιζόταν στον ύπνο τους. Αλλά επειδή τα όνειρα δεν ήταν πολύ ξεκάθαρα, ζητούσαν την βοήθεια των μάντεων για να τα εξηγήσουν (ονειρομαντεία).

Αργότερα, η νεκρομαντεία οργανώθηκε σε ειδικούς ναούς ή τόπους όπου πίστευαν ότι βρισκόντουσαν κοντά σε εισόδους που οδηγούσαν στον Αδη.
Εκεί οι νεκρομάντεις καλούσαν τους νεκρούς προσφέροντάς τους χοές, ειδικά σπονδές αίματος.

Ο Τύραννος της Κορίνθου Περίανδρος, πήγε στο νεκρομαντείο της Εφύρας (Αχέροντα στην Θεσπρωτία) για να συμβουλευτεί την σκιά της γυναίκας του Μελίσσης, για να ανακαλύψει τυχόν κρυφές παρακαταθήκες ξένων που δεν εγνώριζε ο ίδιος.

Εχουμε και πληροφορίες για νεκρομαντεία που γινόταν στην εξοχή, σε ένα ψηλό μέρος όπου άνοιγαν τάφρο. Εκεί μέσα έχυναν λάδι και αλεύρι, αλλά και μέλι και ποτά (επειδή οι νεκροί δεν έτρωγαν στερεά τροφή) και καθόντουσαν γύρω και τρώγανε, όπως πίστευαν όλοι μαζί. Μετά άνοιγαν μία δεύτερη τάφρο, στην οποία έχυναν το αίμα της προσφερόμενης θυσίας.

Εκτός από την επίκληση των σκιών των νεκρών, είχαμε και ένα άλλο είδος μαντείας, μέσω των οστών τους (ή και του κρανίου τους) αλλά και ένα είδος ξαναζωντανέματος των σωμάτων. Ο Λουκιανός αναφέρει 32 τρόπους τέτοιας νεκρομαντείας (με την χρήση των οστών και άλλων φοβερών μηχανών).

Πολλές φορές δε, οι νεκρομάντεις προκαλούσαν και συγκρούσεις μεταξύ των νεκρών. πχ. Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι όταν ο Παυσανίας πέθανε άδικα (από πείνα) μέσα στον ναό της Αθηνάς, η σκιά του εμφανιζόταν στον ναό και προκαλούσε τρόμο. Ετσι οι Λακεδαιμόνιοι κάλεσαν τους νεκρομάντεις της Θεσσαλίας οι οποίοι επικαλέσθηκαν σκιές άλλων εχθρών του που τον κυνήγησαν και τον έδιωξαν από τον ναό.

Μία ιδιαίτερη παράδοση αρχαιότατης νεκρομαντείας έχουμε στην περίπτωση του Ορφέα. Οταν τον ξέσκισαν οι γυναίκες της Θράκης, το κεφάλι του έπλεε για μέρες μέσα στην θάλασσα ώσπου τελικά έφτασε στο νησί της Λέσβου. Εκεί μπήκε μέσα σε μία σπηλιά και άρχισε να λέει χρησμούς σε όσους ζητούσαν την βοήθειά του. (η σκηνή υπάρχει σε αττικό βάζο του 5ο πχ αιώνα που βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο των Βρυξελλών. Ενας άντρας κρεμιέται από ένα σκοινί στον βράχο και ακουμπά το ένα του πόδι πάνω σε έναν βράχο, καθώς μιλάει με το κεφάλι του Ορφέα που βρίσκεται στην είσοδο της σπηλιάς περιτριγυρισμένο από τις Μούσες)

Οι αρχαιολόγοι και οι ιστορικοί λένε ότι πολλές πρακτικές νεκρομαντείας είναι κοινές στους αρχαίους πολιτισμούς. Πιστεύουν ότι από παλιά υπήρχαν επιρροές των Αιγυπτίων και των Μεσοποτάμιων πολιτισμών, γεγονός που γίνεται σαφές προς το τέλος της κλασσικής αρχαιότητας.

Ειδικά για το ερώτημα του Deghar Adhark επειδή δεν είναι σαφές από τα κείμενα, παραθέτω δύο επιστημονικά links τα οποία από την σκοπιά του το καθένα, προσπαθεί να αναλύσει τον τρόπο της επικοινωνίας των ζωντανών με τους νεκρούς (απ ότι φαίνεται πάντως ήταν άμεση, δηλ. υποτίθεται ότι μιλούσε ο ίδιος ο νεκρός, εν τη παρουσία βέβαια του νεκρομάντη).

Μελέτη πάνω στην ακουστική του νεκρομαντείου στον Αχέροντα
http://www.wcl.ee.upatras.gr/audiogroup/AncientAcoustics/acheron.html

Μελέτη του ψυχολόγου raymond moody που έκανε ένα πείραμα με καθρέφτες για να αποδείξει την θεωρία του περί ψευδαίσθησης (στην Εφύρα λέει υπήρχε ένα μεγάλο καζάνι με νερό και γύρω το φως από δαδιά και λιχνάρια, όπου οι επισκέπτες έβλεπαν την αντανάκλασή τους και νόμιζαν ότι πρόκειτο για τους νεκρούς συγγενείς τους).

http://www.som.org/3library/interviews/moody.html