- Ινδική φιλοσοφία - ΒΙΒΕΚΑΝΑΝΤΑ (Σειρά Γνώσης) - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Ο αληθινός πολιτισμός δεν σημαίνει να οδηγηθούμε στις πόλεις και να ζούμε μια ανόητη ζωή αλλά να πάμε προς τον Θεό, ελέγχοντας τις αισθήσεις κι έτσι να γίνουμε οι κυβερνήτες σε αυτό το σπίτι του Εαυτού.

Σκεφτείτε πάνω στην σκλαβιά στην οποία οδηγηθήκαμε. Κάθε όμορφη μορφή που βλέπω, κάθε ήχος που απολαμβάνω να ακούω, αμέσως με έλκει, κάθε λέξη βρισιάς που ακούω αμέσως με επηρεάζει. Κάθε ανόητος έχει μια επιρροή επάνω στο νου μου. Κάθε μικρή κίνηση αυτού του κόσμου εντυπώνεται πάνω μου. Είναι αυτή μια ζωή που αξίζει να την ζεις;

Έτσι όταν έχετε συνειδητοποιήσει την δυστυχία της φυσικής ύπαρξης – όταν έχετε πειστεί ότι μια τέτοια ζωή δεν αξίζει να την ζεις – θα έχετε κάνει το πρώτο βήμα προς την Γνάνα.

Λέμε ότι είναι η ελευθερία αυτήν που αναζητούμε και αυτή η ελευθερία είναι ο Θεός. Είναι η ίδια ευτυχία όπως σε κάθε τι άλλο, αλλά όταν ο άνθρωπος την αναζητά σε κάτι που είναι πεπερασμένο, δέχεται μόνο μια σπίθα της. Ο κλέφτης όταν κλέβει κάτι νιώθει την ίδια ευτυχία όπως ο άνθρωπος που την βρίσκει στον Θεό, αλλά ο κλέφτης παίρνει μόνο μια μικρή σπίθα μαζί με έναν σωρό δυστυχίας. Η αληθινή ευτυχία είναι Θεός. Η αγάπη είναι Θεός, η ελευθερία είναι Θεός και κάθε τι που είναι δέσμευση δεν είναι Θεός.

Ο άνθρωπος έχει ήδη την ελευθερία, αλλά πρέπει να το ανακαλύψει. Την έχει αλλά κάθε στιγμή το ξεχνάει. Αυτή η ανακάλυψη, συνειδητά ή ασυνείδητα, είναι ολόκληρη η ζωή για τον κάθε ένα. Αλλά η διαφορά μεταξύ του σοφού και του ανθρώπου που έχει άγνοια είναι ότι ο πρώτος το κάνει συνειδητά ενός ο δεύτερος ασυνείδητα. Ο καθένας αγωνίζεται για την ελευθερία – από το άτομο της χημείας μέχρι το αστέρι.

Ο άνθρωπος που έχει άγνοια ικανοποιείται εάν μπορεί να έχει ελευθερία μέσα σε ένα καθορισμένο όριο – εάν μπορεί να απαλλαχτεί από την σκλαβιά της πείνας ή της δίψας. Αλλά ο σοφός αισθάνεται ότι εκεί υπάρχει μια ισχυρότερη σκλαβιά από την οποία πρέπει να ξεφύγει.

Σύμφωνα με τους φιλοσόφους μας, η ελευθερία είναι ο σκοπός. Η γνώση δεν μπορεί να είναι σκοπός, διότι η γνώση είναι κάτι σύνθετο. Είναι μια σύνθεση από δύναμη και ελευθερία, και είναι μόνο η ελευθερία που είναι επιθυμητή. Για αυτήν είναι που αγωνίζονται οι άνθρωποι. Η κατοχή, απλά της δύναμης, δεν θα ήταν γνώση. Για παράδειγμα, ένας επιστήμονας μπορεί να στείλει ένα ηλεκτρικό σήμα σε μια μεγάλη απόσταση χιλιομέτρων, αλλά η φύση μπορεί να το κάνει σε μια απεριόριστη απόσταση. Γιατί δεν χτίζουμε αγάλματα προς τιμής της φύσης;

Δεν είναι ο νόμος που αναζητούμε αλλά το σπάσιμο του νόμου. Θέλουμε να είμαστε παράνομοι. Εάν είστε δεσμευμένοι με τον νόμο, θα είστε απλά ένα πήλινο σκεύος. Δεν είναι το ζήτημα εάν είμαστε πέρα από τον νόμο ή όχι αλλά η σκέψη ότι είμαστε πάνω από τον νόμο – πάνω σε αυτήν βασίζεται όλη η ιστορία της ανθρωπότητας.

Για παράδειγμα ένας άνθρωπος ζει σε ένα δάσος, και ποτέ δεν είχε κάποιου είδους εκπαίδευσης. Βλέπει μια πέτρα να πέφτει – ένα φυσικό φαινόμενο – και σκέφτεται ότι αυτό είναι ελευθερία. Σκέφτεται ότι αυτή η πέτρα έχει μια ψυχή και η κεντρική ιδέα είναι ότι υπάρχει ελευθερία. Αλλά όσο σύντομα γνωρίσει ότι αυτή η πέτρα πρέπει να πέσει, αυτό το αποκαλεί φύση και είναι το αποτέλεσμα μιας ξερής, μηχανικής πράξης. Εγώ μπορώ ή δεν μπορώ να πάω έξω στον δρόμο. Σε αυτό κρύβεται η δόξα μου ως άνθρωπος. Εάν είμαι σίγουρος ότι πρέπει να πάω εκεί, παραιτούμαι από τον εαυτό μου και γίνομαι μηχανή. Η φύση με όλη την άπειρή της δύναμη είναι μόνο μια μηχανή, η ελευθερία μόνο σχηματίζει την γεμάτη αισθήσεις ζωή.

Η Βεδάντα λέει ότι η ιδέα του ανθρώπου στο δάσος είναι σωστή, η άποψή του είναι σωστή αλλά η εξήγησή του είναι λάθος. Υποστηρίζει ότι αυτή η φύση είναι ελευθερία και ότι δεν κυβερνείται από νόμο. Μόνο μετά από όλη αυτήν την ανθρώπινη εμπειρία θα επιστρέψει στο να σκεφτεί πάλι το ίδιο, αλλά με μια πολύ φιλοσοφική έννοια.

Για παράδειγμα, θέλω να βγω έξω στον δρόμο. Δέχομαι την ώθηση της θέλησής μου και μετά σταματώ και ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ της θέλησής μου και του να πάω στον δρόμο, δρω αμετάβλητα. Αυτή η αμεταβλητότητα της δράσης, το να δρω σταθερά είναι αυτό που αποκαλούμε νόμο. Αυτή η αμεταβλητότητα των δράσεών μου, ανακαλύπτω, ότι είναι χωρισμένη σε πολύ σύντομες περιόδους, και έτσι δεν σκέφτομαι ότι οι δράσεις μου βρίσκονται κάτω από έναν νόμο. Δρω με ελευθερία. Περπατώ για πέντε λεπτά, αλλά πριν από αυτά τα πέντε λεπτά περπατήματος, που είναι αμετάβλητα και σταθερά, υπήρχε η δράση της θέλησης, που έδωσε την ώθηση του να περπατήσω.

Συνεπώς ο άνθρωπος λέει ότι είναι ελεύθερος, επειδή όλες οι δράσεις του μπορούν να τεμαχιστούν σε μικρές περιόδους, και εάν και υπάρχει μια μονοτονία στις μικρές περιόδους, πριν από αυτές τις περιόδους δεν υπάρχει η ίδια μονοτονία και μηχανικότητα. Σε αυτήν την αντίληψη της μη-αμεταβλητότητας υπάρχει η ιδέα της ελευθερίας. Στην φύση βλέπουμε μόνο μεγάλες περιόδους αμεταβλητότητας, αλλά η αρχή και το τέλος πρέπει να είναι ελεύθερες ωθήσεις. Η ώθηση της ελευθερίας δόθηκε μόνο στην αρχή, και έτσι κυλάει, αλλά αυτός ο χρόνος της αμεταβλητότητας των δράσεων συγκρινόμενος με τον χρόνο από τις σύντομες στιγμές της θέλησής μας, είναι πολύ μεγαλύτερος. Βρίσκουμε με μια φιλοσοφική ανάλυση ότι δεν είμαστε ελεύθεροι. Αλλά θα παραμείνει αυτός ο παράγοντας, αυτή η συνείδηση ότι είμαι ελεύθερος. Το τι πρέπει να εξηγήσω είναι πως αυτή η αντίληψη έχει προέλθει.

Θα ανακαλύψουμε τότε ότι έχουμε δύο ωθήσεις μέσα μας. Η λογική μας λέει ότι όλες οι δράσεις μας είναι αιτιατές και ταυτόχρονα με κάθε ώθηση, αποδεχόμαστε την ελευθερία μας. Η λύση που μας δίνει η Βεδάντα είναι ότι υπάρχει μια ελευθερία εσωτερικά – ότι η ψυχή είναι ελεύθερη – αλλά ότι αυτές οι δράσεις της ψυχής «φιλτράρονται» και διυλίζονται μέσα από τον νου και το σώμα, που δεν είναι ελεύθερα.

Υπάρχει μια μεγάλη τάση μεταξύ των φιλελεύθερων ανθρώπων, να είναι «πολυτεχνίτες και ερημοσπίτες» - να τσιμπολογούν από εδώ και από εκεί και στο τέλος, να ανακαλύπτουν ότι δεν τους έχει μείνει τίποτε. Σε αυτή την χώρα πολλές φορές υπήρξε αυτή η ασθένεια – να ακούς διάφορα πράγματα και να μην κάνεις τίποτε.

Να μια συμβουλή από ένας από τους αρχαίους μας Μπάκτα: «Πάρε το μέλι από όλα τα λουλούδια, ανέμιξέ το με όλον τον σεβασμό, πες ναι, ναι σε όλα, αλλά μην εγκαταλείπεις την θέση σου.» Το να μην εγκαταλείπεις την δική σου θέση είναι αυτό που αποκαλείται Nishta. Δεν είναι ότι κάποιος πρέπει να μισεί, ή ακόμα και να κριτικάρει τα ιδεώδη των άλλων ανθρώπων, γνωρίζει ότι όλα είναι σωστά. Αλλά ταυτόχρονα, πρέπει να κρατηθεί από το δικό του ιδεώδες πολύ αυστηρά.

(…)

Ο κάθε ένας από εμάς έχει την δική του αίρεση, το δικό του Ishta – ο επιλεγμένος από εμάς δρόμος. Αλλά όμως αυτό το γεγονός δεν θα έπρεπε να μας κάνει να σκοτώνουμε τους άλλους ανθρώπους – μόνο να κρατηθούμε στον δικό μας δρόμο. Είναι ιερό και θα έπρεπε να μην το λέμε στα αδέρφια μας, διότι η επιλογή μας είναι ιερή, και η δική τους όμως είναι ιερή, επίσης.

(…)

Ο κίνδυνος με τους φιλελεύθερους είναι ότι είναι πολύ διαχεόμενοι και δεν έχουν ένταση. Βλέπετε ότι σε αυτήν την εποχή η θρησκεία έγινε πολύ διαχεόμενη, πολύ πλατιά. Αλλά οι ιδέες είναι τόσο πλατιές που δεν υπάρχει βάθος σε αυτές. Η θρησκεία έχει γίνει περισσότερο ένα είδος φιλανθρωπίας, σαν να είναι η θρησκεία ένα είδος πεντάλεπτης χαλάρωσης μετά από πολύωρη εργασία. Αυτός είναι ο κίνδυνος με την φιλελεύθερη σκέψη. Από την άλλη οι σεχταριστές έχουν το βάθος, την ένταση αλλά η ένταση είναι πολύ στενόμυαλη. Οι ιδέες τους είναι πολύ βαθιές αλλά χωρίς ευρύτητα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά οδηγεί και στο μίσος για κάθε τι διαφορετικό.

Αν τώρα μπορούμε να αποφύγουμε και τους δύο αυτούς κινδύνους και γίνουμε τόσο ευρείς όπως οι περισσότεροι φιλελεύθεροι και όσο βαθείς όπως οι μελαγχολικοί φανατικοί, τότε θα λύσουμε το πρόβλημα. Η ιδέα είναι πώς να τα καταφέρουμε.

Αυτό μπορεί να γίνει με την θεωρία της Nishta – γνωρίζοντας ότι όλα εκείνα τα ιδεώδη που βλέπουμε είναι καλά και αληθινά, ότι όλα αυτά είναι πολλά μέρη του ίδιου Θεού και, ταυτόχρονα, σκεφτόμενοι ότι δεν είμαστε τόσο ισχυροί ώστε να τον λατρεύουμε με όλες τις μορφές του, και για αυτό πρέπει να κρατηθούμε από ένα ιδεώδες και να κάνουμε, αυτό το ιδεώδες, ζωή μας. Όταν έχουμε καταφέρει κάνοντας αυτό, τα υπόλοιπα θα έρθουν.

Εδώ τελειώνει το πρώτο μέρος του Μπάκτι, το μορφικό, το τελετουργικό και προκαταρκτικό.

Υπήρχε κάποτε ένας φανατικός λάτρης του Σίβα και αντιπαθούσε τρομερά τον Βισνού και τους λάτρεις του. Ήταν τόσο ενάντια στον Βισνού που είχε κρεμάσει δύο κουδούνια από τα αυτιά του και όταν άκουγε το όνομα του Βισνού, κουνούσε έντονα το κεφάλι του έτσι ώστε τα κουδούνια να κάνουν θόρυβο και να μην ακούει το όνομα του Βισνού. Ο Σίβα βλέποντας αυτόν τον άνθρωπο, παρουσιάστηκε στον ύπνο του και του είπε: «Είσαι ανόητος. Είμαι ο Βισνού και είμαι ο Σίβα. Δεν είναι παρά διαφορετικά ονόματα. Δεν υπάρχουν δύο θεοί» Ο άνθρωπος όμως είπε: «Δεν ξέρω τι λες. Εγώ δεν έχω καμιά δουλειά με τον Βισνού».

Αυτός ο άνθρωπος είχε ένα άγαλμα του Σίβα και άρχισε να καίει λιβάνι μπροστά στο άγαλμα. Το άγαλμα ξαφνικά χωρίστηκε στα δύο. Το δεξί μισό παρέμεινε ο Σίβα και το αριστερό μισό έγινε Βισνού. Τότε ο άνθρωπος σηκώθηκε και βούλωσε το αριστερό ρουθούνι του αγάλματος για να μην πάει το άρωμα στο ρουθούνι του Βισνού.

Ο Σίβα τον σιχάθηκε και τον μεταμόρφωσε σε δαίμονα. Αυτός ο δαίμονας είναι γνωστός ως πατέρας όλων των φανατικών.

Αυτό είναι το επικίνδυνο με το Nishta Μπάκτι – να γίνουμε φανατικοί δαίμονες. Ο κόσμος είναι γεμάτος με τέτοιους δαίμονες. Είναι πολύ εύκολο να μισείς. Η πλειονότητα της ανθρωπότητας είναι τόσο αδύναμη έτσι ώστε για να αγαπάει κάποιον, πρέπει να μισεί άλλον. Πρέπει να πάρουν την ενέργεια από το ένα σημείο για να την τοποθετήσουν σε ένα άλλο σημείο. Ένας άνδρας αγαπάει μια γυναίκα μετά αγαπάει μιαν άλλη και για να αγαπήσει την άλλη, πρέπει να μισήσει την πρώτη. Αυτό το χαρακτηριστικό είναι σε κάθε μέρος της φύσης μας, και το ίδιο και στην θρησκεία μας. Ο κοινός, υπανάπτυκτος αδύναμος εγκέφαλος της ανθρωπότητας δεν μπορεί να αγαπήσει κάποιον χωρίς να μισήσει κάποιον άλλον. Αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό γίνεται φανατισμός στην θρησκεία.

Η ανθρωπότητα γενικά σκέφτεται ότι πρέπει να περιμένεις τα πάντα από τον δάσκαλο. Πολύ λίγοι άνθρωποι κατανοούν ότι δεν είναι έτοιμοι να διδαχτούν. Στον μαθητή, είναι απαραίτητο πρώτα: ότι πρέπει να θέλει – πραγματικά να έχει ανάγκη την πνευματικότητα.

Θέλουμε τα πάντα εκτός από πνευματικότητα. Τι εννοούμε με την ανάγκη; Όπως ακριβώς την ανάγκη να φάμε. Οι πολυτέλειες δεν είναι ανάγκες, αλλά τα απαραίτητα είναι ανάγκες.

Η θρησκεία είναι ένα αναγκαίο πράγμα για πολύ λίγους και για την μεγάλη μάζα της ανθρωπότητας είναι μια πολυτέλεια. Υπάρχουν εκατοντάδες πράγματα στην ζωή χωρίς τα οποία δεν μπορούν να ζήσουν, μέχρι να μπουν σε ένα κατάστημα και να δουν ένα νέα καλλιτεχνικό «κάτι» και θέλουν να το αγοράσουν.

Το 99,9 % της ανθρωπότητας προσεγγίζει την θρησκεία με αυτόν τον τρόπο. Είναι μια από τις περιττές πολυτέλειες που έχουν στην ζωή. Δεν υπάρχει κάτι βλαπτικό σε αυτό. Ας τους αφήσουμε να έχουν όλα όσα θέλουν, αλλά κάνουν μεγάλο λάθος εάν σκέπτονται ότι θα κοροϊδέψουν τον Θεό. Αυτός δεν μπορεί να ξεγελαστεί. Αυτοί κοροϊδεύουν μόνο τον εαυτό τους και βυθίζονται σιγά, σιγά προς τα κάτω μέχρι να γίνουν κτήνη.

Εκείνοι, συνεπώς θα γίνουν πνευματικοί, οι οποίοι έχουν ανάγκη την πνευματικότητα – που αισθάνονται την αναγκαιότητα της θρησκείας, όπως ακριβώς αισθάνονται την αναγκαιότητα των ρούχων, την αναγκαιότητα της εργασίας, την αναγκαιότητα της αναπνοής.