- Η βία - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Μόλις τελείωσα την ανάλυση της περικοπής 80, του Ηράκλειτου, κι επειδή θα μου πάρει μερικές ώρες για να τα παραθέσω, συνιστώ (όσοι θέλετε βέβαια), να πάτε για ξεκούραση και αύριο το πρωί θα τα βρείτε έτοιμα .

Αυτό που έγραψες μου θυμίζει το:
"Wisdom is doing" (Σοφία είναι η Πράξη)
και το
"Ο κατάλληλος μοχλός την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο μέρος"

Μετάφραση Περικοπής 80 :
Πρέπει λοιπόν να αναγνωρίζεται ότι ο πόλεμος είναι κοινός , και η δικαιοσύνη διαμάχη , και ότι όλα γίνονται σύμφωνα με την διαμάχη και την ανάγκη .

Την περικοπή περισώζει ο Ωριγένης στο έργο του “Κατά Κέλσον” , VI , 42 . Η περικοπή εισάγεται με τις λέξεις : “ . . . θείόν τινα πόλεμον αινίττεσθαι τους παλαιούς , Ηράκλειτον μεν λέγοντα ώδε : «ειδέναι δε χρη τον πόλεμον εόντα ξυνόν , . . .»” . Το κείμενο του Ηράκλειτου και η εκφραζόμενη γνώμη γι’ αυτό είναι πάλι από το βιβλίο του Κέλσου – ( Βλέπε και πρ. 78) .

Ο Πλούταρχος αναφέρει τους Εμπεδοκλή και Ηράκλειτου και γράφει : « . . . πολλάκις οδυρόμενοι και λοιδορούντες την φύσιν , ως ανάγκην και πόλεμον ούσαν , . . .” – ( “Πότερα των ζώων φρονιμώτερα”, 964D ) . Ασφαλώς θυμάται ετούτη την περικοπή του Ηράκλειτου και ίσως του Εμπεδοκλή την πρ. 135 .

Η τελευταία πρόταση της περικοπής θα μπορούσε να μεταφραστεί “όλα με την έριδα γεννιούνται και χάνονται”, αλλά μια τέτοια άποψη δεν συνάδει με την κεντρική φιλοσοφική θεώρηση του Ηράκλειτου σύμφωνα με την οποία τίποτε δεν χάνεται . Ο Bywater σημειώνει “χρεώμενα”, αλλά θεωρεί την λέξη ως παραφθορά του κειμένου .

Άλλοι προτείνουν άλλες τροποποιήσεις στο δυσανάγνωστο χειρόγραφο του Βατικανού του έργου του Ωριγένη , που ωστόσο οδηγούν σε διαφορετικές ερμηνείες της περικοπής . Στην άποψη υπέρ της λέξης “χρεών” επιμένει ο Diels και την στηρίζει , όπως γράφει , σε ανάγνωση από τον Philipson κείμενου του Φιλόδημου (ο επικούρειος φιλόσοφος από τα Γάδαρα της Συρίας , σήμερα Γκεζέρ της Παλαιστίνης) – που έχει ως εξής : “γίνεσθαι κατ’ έριν και κατά χρεών πάντα φησίν Ηράκλειτος” . Προσωπικά βρίσκω ικανοποιητικά τα επιχειρήματα υπέρ της άποψης του Diels .

Με το κείμενο ο Ηράκλειτος κάνει τρεις αλληλένδετες διαπιστώσεις, τις οποίες οι άνθρωποι οφείλουν να αναγνωρίζουν ως ορθές σκέψεις .

Στην πρώτη παρατηρεί πως ο πόλεμος είναι κοινός . Αλλά τι ακριβώς εννοεί με το επίθετο “κοινός” εδώ ; Αλλού επισημαίνει πως “ο λόγος είναι κοινός” εννοώντας ότι είναι ίδιος για όλους τους ανθρώπους , παρόλο που οι πολλοί δεν αναγνωρίζουν αυτή την ορθή σκέψη και νομίζουν ότι καθένας έχει δική του προσωπική γνώση . . . (βλ. πρ. 2) . Ως πόλεμο ο Ηράκλειτος δεν αναγνωρίζει μόνο τη διαμάχη μεταξύ των πόλεων στην εποχή του – των κρατών αργότερα – αλλά και μεταξύ των ανθρώπων ως ατόμων . Αυτός ο πόλεμος μάλιστα δεν είναι ο συνηθισμένος παροδικός και περιοδικός πόλεμος , που η λέξη φέρνει στο νου του ανθρώπου , αλλά συνεχής . Δεν είναι “ο κοινός θεός του πολέμου , που σκοτώνει αυτόν που θα σκότωνε”, τον οποίο περιγράφει ο Όμηρος στον στίχο του :

Ο Αριστοτέλης , μάλιστα , σημειώνει σχετικά – (“Ηθικών Ευδημίων” , 1235a25) – πως “ο Ηράκλειτος επιτιμά τον ποιητή που έγραψε” πως “η διαμάχη θα έπρεπε να εκλείψει και από τους θεούς και από τους ανθρώπους” :

Ο πόλεμος μεταξύ των πόλεων και των ανθρώπων είναι διαρκής και αυτόν τον λανθάνοντα αλλά πραγματικό πόλεμο εννοεί αρχικά ο Ηράκλειτος . Μερικές φορές όμως , ο λανθάνων πόλεμος εντείνεται και παίρνει την συνηθισμένη μορφή του πολέμου , κατά τον οποίο πόλεις και άνθρωποι επιχειρούν να αλληλοεξοντωθούν .

Δεν αναφέρεται όμως , μόνο σε αυτόν τον πόλεμο αλλά και σε άλλους , στον διαρκή πόλεμο του ανθρώπου με το φυσικό του περιβάλλον , στον πόλεμο μεταξύ των στοιχείων του κόσμου , στην διαμάχη των πάντων μεταξύ τους , που παρατηρεί στον κόσμο σαν σύνολο . Με αυτή την έννοια θεωρεί τον πόλεμο κοινό , κοινό για ό,τι υπάρχει στον κόσμο , για όλα . Θεωρεί τον πόλεμο συνεχή , αφού παρατηρεί πως σε κοσμικό επίπεδο όλα μεταβάλλονται συνεχώς σαν το ποτάμι που ρέει – (πρ. 12 και 91) . Για τον Ηράκλειτο ο κόσμος είναι συνεχής αλλαγή . Καθώς όμως κάθε αλλαγή συμβαίνει με πόλεμο και έριδα , ο κόσμος δεν θα υπήρχε χωρίς πόλεμο .

Ορθά , επομένως , ο Αριστοτέλης σημειώνει ότι ο Ηράκλειτος κατηγορεί τον Όμηρο για τον στίχο που προαναφέρθηκε . Είναι πιθανόν στο βιβλίο του Ηράκλειτου να υπάρχει η αναφορά στον συγκεκριμένο στίχο ή και σε άλλους του Ομήρου και του Ησίοδου – με τις απόψεις των οποίων δεν συμφωνεί καθόλου – και τα σχετικά κείμενα να μην έχουν διασωθεί .

Ο Ηράκλειτος θέλει να δείξει , στην αρχή της περικοπής , ακριβώς ότι δεν μιλά για τον συνηθισμένο πόλεμο , όπως τον καταλαβαίνουν οι παλαιότεροι ποιητές και οι πολλοί , αλλά για τον πόλεμο και την έριδα , χωρίς τα οποία τίποτε δεν θα συνέβαινε στον κόσμο .

Με την παρούσα περικοπή θέλει να επισημάνει , όμως , ότι η δίκη δεν αφορά μόνο τις ανθρώπινες σχέσεις αλλά εκτείνεται σε όλα τα συμβαίνοντα στον κόσμο ως αποτέλεσμα της έριδας .

Την έριδα , επομένως , ο Ηράκλειτος δεν την αντιπαραβάλλει , δεν την θεωρεί κάτι αντίθετο προς την δικαιοσύνη . Δεν εντάσσει απλώς την φράση του στην θεωρία του περί των αντιθέτων , αλά εκφράζει την γνώμη πως η δικαιοσύνη είναι διαμάχη όπως και ο πόλεμος .

Πρέπει , επίσης , να σημειωθεί ότι η πρόταση “και δίκην έριν” δεν είναι νοηματικά ισοδύναμη με την πρόταση “και έριν δίκην”, όπως μερικοί νομίζουν .

Ο Kahn , για παράδειγμα , δυστυχώς μεταφράζει “Conflict is Justice” (η Διαμάχη είναι Δικαιοσύνη) σε αντίθεση με τους περισσότερους , αλλοιώνοντας , νομίζω , και την πρόθεση του συγγραφέα και το νόημα . Γράφοντας μάλιστα με κεφαλαία γράμματα τις δύο λέξεις , φαίνεται ότι αποδίδει και στις δύο κάποιο υπερβατικό περιεχόμενο .

Ο Ηράκλειτος μιλά για το ανθρώπινο δίκαιο , ώστε να γίνει κατανοητός από τους πολλούς , καθώς συγχρόνως προβάλλει την έννοια σε κοσμικό επίπεδο . Δεν εννοεί , απλοϊκά , την διαμάχη μεταξύ των ανθρώπων που τους οδηγεί στην δικαιοσύνη για την λύση των διαφορών τους .

Οι φυλακές είναι γεμάτες από ανθρώπους που νομίζουν ότι άδικα βρίσκονται εκεί , από ανθρώπους επομένως που η διαμάχη τους με το κοινωνικό σύνολο και τους νόμους του δεν έχει τελειώσει , είναι διαρκής .

Η δικαιοσύνη των ανθρώπων δεν λύνει την διαμάχη , την διαιωνίζει . Οι άλλοι , όσοι δεν είναι στις φυλακές , βρίσκονται και αυτοί σε διαρκή διαμάχη με τους συνανθρώπους , είτε επειδή νομίζουν ότι άδικα τους κατηγορούν για τον τρόπο της ζωής τους , τα μικροψεύδη τους , τις μικροαπάτες , την αφύσικη ζωή τους στο περιθώριο των κοινωνικά αποδεκτών όρων διαβίωσης , τις φανερές πράξεις που οι ίδιοι νομίζουν ότι πολλοί πράττουν κρυφά , είτε ακόμη επειδή νομίζουν ότι οι άλλοι δεν τους τιμούν αρκετά για την αξία τους . Αυτή είναι η διαμάχη που υποβόσκει στις καθημερινές σχέσεις όλων των ανθρώπων μεταξύ τους .

Όλοι έχουν την αίσθηση πως οι άλλοι τους αδικούν , για τούτο η δικαιοσύνη αποτελεί διαμάχη και όχι η διαμάχη δικαιοσύνη .

Ο Ηράκλειτος όμως με τρείς λέξεις ίσως επιχειρεί ένα ακόμη βήμα , με το οποίο μας φέρνει πλησιέστερα στο νόημα με το οποίο μεταχειρίζεται την λέξη “δίκη” στην πρ. 90 .

Είναι πιθανόν να θέλει να επισημάνει πως η έκβαση κάθε πολέμου και έριδας γίνεται με δίκαιο τρόπο , όχι πάντα κατανοητό από τους ανθρώπους , αλλά κοσμικά αναγκαίο .

Με καλυψες πληρως.Αυτο ακριβως νοιωθω!
Και θα συνεχισω να τους προγκαω,μηπως και επιτευχθει το Γ/β
που λεει ο Πλατωνας.

Ναυπλιωτισα,εισαι και το πρωτο τσακαλι!!!

Αρχισες τα παραμιλητα?
Πατα το κουμπι,τωρα,να ανατιναξεις την γεφυρα!!
Ξερεις ποια..

Ορθό είναι να σκεφθεί ο άνθρωπος ότι διαρκής διαμάχη διέπει τα πάντα , τις ανθρώπινες σχέσεις και τις πράξεις αλλά και όσα γίνονται σε κοσμικό επίπεδο . Για τον Ηράκλειτο ο τρόπος της τάξης στα συμβαίνοντα μεταξύ των ανθρώπων δεν είναι διαφορετικός από τον τρόπο της κοσμικής τάξης . Σημαντική όμως συμβολή του Ηράκλειτου στην ανθρώπινη σκέψη αποτελεί η τελευταία λέξη του κειμένου , αυτή που δυστυχώς αμφισβητείται .

Το ερώτημα στο οποίο πρέπει τώρα να απαντήσει ο Ηράκλειτος είναι σημαντικό . Ποια είναι η κατάληξη καθεμίας έριδας , σύμφωνα με την οποία γίνονται όλα μέσα στον κόσμο ; Η απάντηση είναι αξιοσημείωτη , γιατί καθορίζει τον τρόπο σκέψης του Ηράκλειτου .

Το αποτέλεσμα καθεμίας διαμάχης προσδιορίζεται από την ανάγκη . Ό,τι συμβαίνει στον κόσμο είτε ως φυσικό γίγνεσθαι είτε ως πράξη ανθρώπου – η οποία άλλωστε πρέπει και αυτή να θεωρηθεί ως μέρος των όσων γίνονται στον κόσμο – είναι το αποτέλεσμα διαμάχης , η έκβαση της οποίας προκαθορίζεται από την ανάγκη .

Από την αρχή , κάθε συμβάν στην φύση , κάθε ανθρώπινη σκέψη και πράξη είναι αναγκαία για την διατήρηση της κοσμικής τάξης .

Ο άνθρωπος δεν κατορθώνει ακόμη να αναγνωρίσει την αναγκαιότητα κάθε συμβάντος . Με την επιστήμη του , την γνώση , προσπαθεί ακριβώς να προβλέψει κάποτε την κατάληξη κάθε έριδας κοσμικής ή ανθρώπινης , της οποίας το τέλος πάντα συμβαίνει σύμφωνα με την ανάγκη .

Οπότε και εάν ο άνθρωπος κατορθώσει ποτέ να γνωρίσει το “χρεών”, σύμφωνα με το οποίο καθετί συμβαίνει , τότε μόνο θα φθάσει στην τελική γνώση . Ο Ηράκλειτος γνωρίζει μόνο πως όλα όσα συμβαίνουν είναι καλά πάντα και αγαθά και δίκαια – (πρ. 102) .

Ο Kirk έχει την γνώμη , πως η τελευταία πρόταση της πρ. 8 “και πάντα κατ’ έριν γίνεσθαι”, που έχει περισώσει ο Αριστοτέλης , είναι παράφραση της τελευταίας πρότασης της παρούσας περικοπής . Δεν μπορεί κανείς να είναι βέβαιος .

Ο Ηράκλειτος είναι πιθανόν να έκανε την διαπίστωση πως όλα γίνονται κατόπιν διαμάχης και να έγραψε το κείμενο της πρ. 8 , αλλά κατόπιν να συλλογίστηκε πως η έκβαση κάθε διαμάχης πρέπει επίσης να καθορίζεται από κάτι και αποφάσισε πως μόνο η “ανάγκη” μπορεί να είναι καθοριστική αιτία κάθε συμβάντος .

Γράφει τότε το κείμενο της πρ. 80 που αποτελεί μία σημαντική συμβολή στην κατανόηση της σκέψης του .

Ο Ηράκλειτος με την προσθήκη της τελευταίας λέξης , νομίζω πως γίνεται ο πρώτος συστηματικός ντετερμινιστής .

Έως τότε και ύστερα , οι άνθρωποι νομίζουν πως όλα γίνονται σύμφωνα με τις επιθυμίες κάποιων θεών , που λαμβάνουν προσωπικά μέρος όχι μόνο στο κοσμικό γίγνεσθαι αλλά και στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων , στις καθημερινές τους πράξεις , στην έκβαση των πολέμων , σε όλα .

Ο Ηράκλειτος πρώτος υποστηρίζει καθαρά πως το κάθε συμβάν , το αποτέλεσμα κάθε έριδας , καθορίζεται από την αναγκαιότητα και επομένως δεν μπορεί ποτέ να είναι διαφορετικό από αυτό που ο άνθρωπος γνωρίζει ως αποτέλεσμα της έριδας , από ό,τι δηλαδή παρατηρεί .

Ο Ηράκλειτος , αμέσως μετά την λέξη “γινόμενα” , γράφει “πάντα” . Επομένως όλα , είτε τα “συμβαίνοντα” είτε τα “δημιουργούμενα” είτε οι πράξεις των ανθρώπων είτε η κοσμική ροή των φαινομένων , γίνονται “κατ’ έριν και χρεών”.

Σημαντικότερο όμως είναι να θυμόμαστε ότι για τον Ηράκλειτο τίποτε δεν αποτελεί γένεση ή δημιουργία , αφού ούτε ο κόσμος ως σύνολο ούτε οτιδήποτε άλλο δεν έγινε ποτέ από κανέναν θεό ή άνθρωπο .

Ο Θεόφραστος – που μας έχει περισώσει μερικές σημαντικές λέξεις του Ηράκλειτου (πρ. 124) – ορθά έχει την γνώμη ότι κατά τον Ηράκλειτο ο κόσμος μεταβάλλεται σύμφωνα με κάποια ειμαρμένη ανάγκη , δεν δημιουργείται , αφού άλλωστε υπάρχει πάντα και κανείς δεν τον έφτιαξε .

Η λέξη “ειμαρμένη” σημαίνει κάτι που είναι προκαθορισμένο και επομένως κάτι που θα συμβεί κατ’ ανάγκη .

Ο Θεόφραστος και ο Διογένης Λαέρτιος φαίνεται να κατανοούν καλά την τοποθέτηση του Ηράκλειτου ως προς αυτή την σημαντική φιλοσοφική θέση , την κατανόηση της ορθής σκέψης πως όλα συμβαίνουν σύμφωνα με την ειμαρμένη , σύμφωνα με προκαθορισμένη ανάγκη – (βλ. και πρ. 137) .

ΥΓ.: Φιλοι μου, με το παρόν μήνυμα τελείωσε η ανάλυση της Περικοπής 80 του Ηράκλειτου .

quote:

---

Ορθό είναι να σκεφθεί ο άνθρωπος ότι διαρκής διαμάχη διέπει τα πάντα

---

Αν καταφέρναμε να ειματε σοβαροί,  προσεκτικοί, συνειδητοι, όχι μόνο δεν θα είχαμε τίποτα να κάνουμε με τη βαρβαρότητα, που παράγουν Βια, πόλεμο, πόνο και δυστυχία, μα θα ζούσαμε ευτυχισμένοι, μεσα σε κατανόηση σε ολότητα και σε εκπλήρωση.

Ο κόσμος βασίζεται σε σύγκρουση και σε μίσος, έτσι δρέπει τη συγκομιδή του. 

Ούτε αυτο μπορουμε να δουμε, προσπαθούμε να το περάσουμε σαν σωστό. 
Οι εχθρόι και οι φίλοι είναι το αποτέλεσμα του δικού  μας τρόπου σκέψης και δράσης,
των προσωπικών μας συμμαχιων. 

Ας μην κρυβόμαστε πίσω απο συμπονοια και λυπηση, για το συνάνθρωπο.

Είμαστε υπεύθυνοι για τη δημιουργία εχθρότητας, 
γι 'αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό να το καταλάβουμε 

τι πιστεύουμε και τι κάνουμε, 
αντί να ανησυχούμε για εχθρούς και φίλους,
Πιστούς και άπιστους. 

μόνο αν σκεφτόμαστε σωστά, 
ειμαστε αντικειμενικοι,
θέτουμε τέρμα σε κάθε χωρισμο, σε κάθε σύγκρουση,

Επομενως σε καθε Βια.

Η Αγάπη παει και ειναι πέρα, 
τόσο απο το φίλο, 
όσο και απο τον εχθρο.

Και σε αυτο, κανένας άνθρωπος,
κανένας φιλόσοφος,
δεν ξεπέρασε το Χριστό!

Και γράφω Χριστό,*
 
Γιατί άλλο Χριστός, και άλλο χριστιανός. 

* ελπίζω να αντιλαμβάνεστε το πνεύμα, και όχι την προσωπική (μας/σας)βλεψη των γραφομενων.