- ΝΕΚΡΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ ΑΡΧΕΤΥΠΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ - .-= ΜΥΘΟΣ & ΘΡΗΣΚΕΙΑ =-.

Ένας στρατιώτης όταν ήλθε η σειρά του να φυλάξει φρουρός , προσπάθησε να δραπετεύσει . Εκείνο το βράδυ έφυγε κρυφά , περνώντας βουνά και κάμπους κι έφτασε σε ένα όμορφο λιβάδι .

Ξαφνικά είδε να στέκει μπροστά του ένας μικρόσωμος άντρας με μια γκρίζα γενειάδα .

Ο άντρας αυτός όμως δεν ήταν άλλος από τον ίδιο το Θεό , που δεν μπορούσε πια να βλέπει το κακό που έκανε ο διάβολος κάθε βράδυ . “Πού πηγαίνεις ;” , ρώτησε ο γκριζομάλλης γεροντάκος . “Μπορώ να έλθω μαζί σου ;”

Και επειδή ο γεροντάκος φαινόταν τόσο καλός , ο στρατιώτης του είπε ότι το είχε σκάσει και του εξήγησε το λόγο .

Ο γέρος , όπως πάντα , έδωσε στον ήρωα τις κατάλληλες συμβουλές για να νικήσει .

Σε αυτή την ιστορία ο γέρος θεωρείται πως είναι ο Θεός με τον ίδιο αφελή τρόπο που ο άγγλος αλχημιστής Σερ Τζορτζ Ρίπλεϊ χαρακτηρίζει το «γέρο βασιλιά» “antiqvus dierum” — "Αρχαίο των Ημερών" — ένας χαρακτηρισμός που αποδίδεται στο Θεό .

Όπως όλα τα αρχέτυπα έχουν μια θετική , ευνοϊκή , φωτεινή πλευρά που δείχνει προς τα πάνω , έτσι έχουν επίσης και μια άλλη πλευρά που δείχνει προς τα κάτω , εν μέρει αρνητική και δυσμενή , εν μέρει χθόνια , και κατά το υπόλοιπο μέρος της απλά ουδέτερη .

Το αρχέτυπο του πνεύματος δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα .

Ακόμα και η μορφή του νάνου υπονοεί ένα είδος περιορισμού και αντιπροσωπεύει το νατουραλιστικό πνεύμα της βλάστησης που έχει ξεπηδήσει από τον κάτω κόσμο .

Σε ένα σιβηριανό παραμύθι ο γκριζογένης γέρος εμφανίζεται με ένα πόδι , ένα χέρι και ένα μάτι , και ανασταίνει ένα νεκρό με ένα σιδερένιο ραβδί .

Ο νεκρός επανέρχεται στη ζωή αρκετές φορές και τελικά σκοτώνει το γέρο κατά λάθος χάνοντας έτσι την καλή του τύχη .

Η ιστορία έχει τίτλο “Ο Γέρος με τη Μια πλευρά” και στην πραγματικότητα το ελάττωμά του δείχνει πως αποτελείται μόνο από ένα μισό .

Το άλλο μισό του είναι αόρατο αλλά εμφανίζεται με τη μορφή ενός φονιά που θέλει να πάρει τη ζωή του ήρωα .

Τελικά ο ήρωας καταφέρνει να σκοτώσει τον επίμονο διώκτη του , αλλά πάνω στην πάλη σκοτώνει επίσης και τον “μονόπλευρο» γέροντα” και έτσι αποκαλύπτεται καθαρά η ταυτότητα των δύο θυμάτων .

Επομένως ο γέροντας μπορεί να ήταν το ίδιο του το αντίθετο , ένας δότης της ζωής αλλά και ένας δότης του θανάτου — “ad utriumque peritus” (επιδέξιος και στα δύο) , όπως λέγεται για τον Ερμή .

Σε αυτές τις περιπτώσεις κάθε φορά που εμφανίζεται ο “απλός” και “καλός” γέροντας , καλό θα είναι να εξετάζουμε τις περιστάσεις με κάποια προσοχή για ερευνητικούς αλλά και άλλους λόγους .

Ο γέρος λοιπόν , έχει ένα διπλό χαρακτήρα ξωτικού — βλέπε για παράδειγμα την εξαιρετικά διδακτική μορφή του Μέρλιν — έτσι που σε ορισμένες μορφές του φαίνεται σαν προσωποποίηση του καλού , ενώ σε άλλες εμφανίζεται σαν πλευρά του κακού .

Τότε είναι ο κακός μάγος που από εγωισμό και μόνο κάνει το κακό για χάρη του κακού .

Το γεγονός ότι ο Δημιουργός , γιος του Αυτοδημιουργημένου , είχε δώσει ο ίδιος αυτή τη συμβουλή στον ήρωα , θέτει ένα δύσκολο πρόβλημα του οποίου τη λύση είναι προτιμότερο να την αφήσουμε στους θεολόγους της Σιβηρίας .

Το παιδί όμως μεγαλώνοντας γίνεται ένας φρικτός ψευτοπαλικαράς που τρομοκρατεί όλα τα παιδιά και σκοτώνει τα ζώα .

Για δέκα χρόνια δεν του έδωσαν όνομα .

Μετά εμφανίζεται ο γέρος , του καρφώνει ένα μαχαίρι στο πόδι και το βαφτίζει “Πρίγκιπα του Μαχαιριού” .

Το παιδί θέλει τώρα να ξεκινήσει για τις περιπέτειές του και ο πατέρας του μετά από μεγάλο δισταγμό , του επιτρέπει να φύγει .

Το μαχαίρι στο πόδι του είναι τρομερά σημαντικό . Αν το τραβήξει και το βγάλει μόνος του , θα ζήσει . Αν το τραβήξει κάποιος άλλος , ο νέος θα πεθάνει .

Στο τέλος το μαχαίρι αυτό γίνεται η καταδίκη του γιατί μια γριά μάγισσα το τραβά ενώ αυτός κοιμάται .

Ο νέος πεθαίνει , αλλά τον ξαναφέρνουν στη ζωή οι φίλοι που έχει δημιουργήσει στο μεταξύ .

Εδώ ο γέρος εμφανίζεται σαν βοηθός , αλλά είναι επίσης ο εμπνευστής μιας επικίνδυνης μοίρας για το νέο που θα μπορούσε εύκολα να έχει άσχημη κατάληξη .

Το κακό εμφανίστηκε καθαρά και από νωρίς στο χαρακτήρα του νέου .

Οι περιπλανήσεις του τον φέρνουν στην καλύβα μιας γριάς , που τον προειδοποιεί να μη συνεχίσει την αναζήτηση .

Όμως ένα δέντρο φορτωμένο με καρπούς , που απομακρύνεται συνέχεια όταν το πλησιάζει , παρασέρνει το βασιλιά μακριά από την καλύβα .

Όταν επιτέλους το δέντρο σταματά , ένας γέρος κατεβαίνει από τα κλαδιά του . Οδηγεί το βασιλιά σε ένα κάστρο όπου ζει η αδελφή του σαν γυναίκα του γέρου .

Εκείνη λέει στον αδερφό της ότι ο γέρος είναι ένα κακό πνεύμα που θέλει να τον σκοτώσει .

Και πραγματικά , τρεις μέρες αργότερα , ο βασιλιάς εξαφανίζεται χωρίς να αφήσει ίχνη .

Τώρα αναλαμβάνει την αναζήτηση ο μικρότερος αδερφός του και σκοτώνει το κακό πνεύμα που έχει πάρει τη μορφή δράκου .

Τότε απελευθερώνεται από τα μάγια ένας όμορφος νέος που παντρεύεται την αδερφή .

Ο γέρος , που στην αρχή εμφανίζεται σαν ένα πνεύμα των δέντρων , συνδέεται προφανώς με την αδερφή .

Σε ένα ενδιάμεσο επεισόδιο , τον κατηγορούν ότι μάγεψε μια ολόκληρη πόλη μετατρέποντάς την σε σίδερο — αυτό σημαίνει ότι η πόλη ήταν πια ακίνητη , άκαμπτη και κλειδωμένη .

Αυτός κρατά επίσης αιχμάλωτη την αδερφή του βασιλιά και δεν την αφήνει να επιστρέψει στους συγγενείς της , πράγμα που σημαίνει ότι η αδερφή βρισκόταν κάτω από την κυριαρχία του άνιμους .

Επομένως πρέπει να θεωρήσουμε ότι ο γέρος είναι ο άνιμους της αδερφής .

Όμως ο τρόπος που παρασύρεται ο βασιλιάς σε αυτή την κατάσταση και ο τρόπος που αναζητά την αδερφή του , δείχνουν ότι η αδερφή έχει κάποια σημασία σαν άνιμα για τον αδερφό της .

Έτσι το μοιραίο αρχέτυπο του γέρου κυρίεψε την άνιμα του βασιλιά — με άλλα λόγια του πήρε το αρχέτυπο της ζωής που προσωποποιείται από την άνιμα — και τον ανάγκασε να αρχίσει να ψάχνει για τη χαμένη γοητεία της , το “δυσεύρετο θησαυρό” , κάνοντάς τον έτσι μυθικό ήρωα , μια "ανώτερη προσωπικότητα" που είναι έκφραση του "εαυτού" .

Στο μεταξύ , ο γέρος παίζει το ρόλο του κακού και πρέπει να εξοντωθεί , μόνο και μόνο για να εμφανιστεί στο τέλος σαν γαμπρός της ψυχής , γιορτάζοντας την ιερή αιμομιξία που συμβολίζει την ένωση των ίσων και αντιθέτων .

Αυτή η τολμηρή εναντιοδρομία (η μετατροπή ενός στοιχείου στο αντίθετό του) , είναι ένα πολύ κοινό συμβάν που όχι μόνο αντιπροσωπεύει την ανανέωση και τον μετασχηματισμό του γέρου , αλλά και υπαινίσσεται κάποια κρυφή εσωτερική σχέση ανάμεσα στο κακό και στο καλό και αντίστροφα .

Σε αυτή την ιστορία βλέπουμε το αρχέτυπο του γέρου , στην κακή του μορφή , να περνά όλες τις δοκιμασίες μιας διαδικασίας εξατομίκευσης που τελειώνει με τον ιερό γάμο .

Αντί για μια αναζήτηση εδώ έχουμε μια φυγή , η οποία όμως τελικά χαρίζει τις ίδιες ανταμοιβές που προσφέρουν και οι γενναίες περιπέτειες , αφού στο τέλος ο ήρωας παντρεύεται την κόρη του βασιλιά .

Ο μάγος όμως πρέπει να αρκεστεί στο ρόλο εκείνου που “πήγε για μαλλί και βγήκε κουρεμένος” .

Ας δούμε , όμως , το θέμα και από μια άλλη σκοπιά .

Η περιγραφή του αρχέτυπου δεν θα ήταν πλήρης αν δεν εξετάζαμε μια ειδική μορφή της εκδήλωσής του , τη ζωώδη μορφή .

Η εκδήλωση αυτή ανήκει ουσιαστικά στο θηριομορφισμό των θεών και των δαιμόνων και έχει την ίδια ψυχολογική σημασία .

Η ζωώδης μορφή δείχνει αυτά τα στοιχεία και λειτουργίες που βρίσκονται ακόμη στην εξωανθρώπινη σφαίρα , δηλαδή , σε ένα επίπεδο πέρα από την ανθρώπινη συνείδηση και κατά συνέπεια συμμετέχουν από τη μια στο δαιμονικό υπεράνθρωπο επίπεδο και από την άλλη στο κτηνώδες υποανθρώπινο επίπεδο .

Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι αυτή η διαφοροποίηση ισχύει μόνο για τη σφαίρα της συνείδησης όπου είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση της σκέψης .

Η λογική λέει tertium non datur , που σημαίνει ότι δεν μπορούμε να δούμε τα αντίθετα στην ενότητά τους .

Με άλλα λόγια , η εξάλειψη μιας επίμονης αντίφασης είναι θετική για το χώρο του συνειδητού αλλά δεν είναι απαραίτητη στο ασυνείδητο , του οποίου τα περιεχόμενα χωρίς εξαίρεση είναι παράδοξα και αντιφατικά από τη φύση τους .

Αν κάποιος που δε γνωρίζει την ψυχολογία του ασυνείδητου θέλει να αποκτήσει μια γνώση αυτών των θεμάτων , θα του σύστηνα μια μελέτη της ινδικής φιλοσοφίας , όπου θα βρει την πιο σαφή και διαυγή ανάπτυξη των αντινομιών του ασυνείδητου .

Στα παραμύθια συναντάμε ξανά και ξανά το θέμα των ζώων που βοηθούν τον ήρωα . Τα ζώα αυτά φέορναται σαν άνθρωποι , μιλούν ανθρώπινη γλώσσα και δείχνουν σοφία και γνώση ανώτερη από του ανθρώπου .

Κάτω από αυτές τις συνθήκες μπορούμε να πούμε ότι το αρχέτυπο του πνεύματος εκφράζεται μέσα από τη μορφή του ζώου .

Ο νέος του διηγείται την ιστορία οπότε ο λύκος του δίνει μερικές τρίχες του σαν μαγικό δώρο . Με αυτές ο νέος θα μπορεί να τον φωνάζει όποτε χρειάζεται . Αυτό το ιντερμέτζο εκτυλίσσεται ακριβώς όπως και η τυπική συνάντηση με το γέροντα .

Στην ίδια ιστορία το αρχέτυπο παρουσιάζει και την άλλη , την κακή του πλευρά . Για να δούμε καθαρά αυτή την εκδήλωση , θα δώσω μια περίληψη της ιστορίας :

Ο νέος είναι ένας χοιροβοσκός και βόσκει τα γουρούνια του στο δάσος όταν ανακαλύπτει ένα μεγάλο δέντρο που τα κλαδιά του χάνονται μέσα στα σύννεφα .

“Πώς θα ήταν”, αναρωτιέται , “αν έβλεπα τον κόσμο από την κορυφή αυτού του μεγάλου δέντρου ;” Έτσι αρχίζει να ανεβαίνει στο δέντρο , ανεβαίνει όλη τη μέρα και πάλι δεν καταφέρνει να φτάσει ούτε μέχρι τα κλαδιά του .

Έρχεται το βράδυ και αναγκάζεται να κοιμηθεί πάνω σε μια διχάλα του κορμού .

Την άλλη μέρα συνεχίζει το ανέβασμα και το μεσημέρι φτάνει στα φύλλα του δέντρου και μόνο προς το βράδυ φτάνει σε ένα χωριό που είναι χτισμένο ανάμεσα στα κλαδιά του δέντρου . Οι χωρικοί που ζουν εκεί του δίνουν φαγητό και τον φιλοξενούν τη νύχτα .

Το πρωί ανεβαίνει ακόμη πιο ψηλά . Προς το μεσημέρι φτάνει σε ένα κάστρο όπου ζει μια νέα κοπέλα .

Ο ήρωας ανακαλύπτει ότι το δέντρο σταματά εκεί .

Η κοπέλα είναι η κόρη του βασιλιά που την κρατά αιχμάλωτη ένας κακός μάγος .

Έτσι ο νέος μένει με την πριγκίπισσα και αυτή τον αφήνει να μπει σε όλα τα δωμάτια του πύργου εκτός από ένα , όπου του απαγορεύει την είσοδο .

Όμως η περιέργεια του νέου είναι πολύ δυνατή .

Ξεκλειδώνει την πόρτα και μέσα στο δωμάτιο βρίσκει ένα κοράκι καρφωμένο στον τοίχο με τρία καρφιά . Το ένα καρφί διαπερνά το λαιμό του και τα άλλα δύο τις φτερούγες του .

Το κοράκι του λέει ότι διψάει και ο νέος το λυπάται και του δίνει να πιεί νερό . Με κάθε γουλιά νερό πέφτει και ένα καρφί και με την τρίτη γουλιά το κοράκι ελευθερώνεται και βγαίνει πετώντας από το παράθυρο .

Όταν το μαθαίνει η πριγκίπισσα τρομάζει πολύ και λέει , “Αυτός ήταν ο διάβολος που με μάγεψε ! Τώρα θα με ξαναπιάσει” . Και πραγματικά , ένα ωραίο πρωί η πριγκίπισσα εξαφανίζεται .

Ο νέος ξεκινά τώρα να τη βρει και όπως περιγράψαμε πιο πριν συναντά το λύκο . Με τον ίδιο τρόπο συναντά μια αρκούδα κι ένα λιοντάρι που του δίνουν κι αυτά μερικές τρίχες τους .

Επιπλέον το λιοντάρι τον πληροφορεί ότι η πριγκίπισσα είναι φυλακισμένη εκεί κοντά , σε μια κυνηγετική καλύβα .

Ο νέος βρίσκει το σπίτι και την πριγκίπισσα , αλλά εκείνη του λέει πως είναι αδύνατο να το σκάσουν γιατί ο κυνηγός έχει ένα άσπρο άλογο με τρία πόδια που ξέρει τα πάντα και προειδοποιεί για όλα τον κύριό του .

Μολαταύτα , ο νέος προσπαθεί μάταια να τη φυγαδεύσει .

Ο κυνηγός τους προλαβαίνει αλλά , επειδή ο ήρωας τους είχε σώσει τη ζωή όταν ήταν κοράκι , τον αφήνει να φύγει παίρνοντάς του την πριγκίπισσα .

quote:

---

Το ζώο δεν έχει μπει ακόμη με τη χαρακτηριστική ανθρώπινη αδεξιότητα στο χώρο της συνειδητότητας , ούτε και διαθέτει ένα πεισματικό εγώ που στρέφεται ενάντια στη δύναμη που του δίνει τη ζωή. Αντίθετα , το ζώο ακολουθεί και εκπληρώνει με τέλειο τρόπο τη θέληση που το κινεί. Αν ήταν συνειδητό , θα ήταν ηθικά καλύτερο από τον άνθρωπο

---