- Ταφος Μεγαλου Αλεξανδρου,νεα στοιχεια,αντιμετωπιση απο επισημους φορεις ελληνες και ξενους - .-= ΜΥΘΟΣ & ΘΡΗΣΚΕΙΑ =-.

ΔΙΑΤΑΤΙΚΗ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΑ- ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΚΗ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΑ-ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΗ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΑ

Αλλες ονομασίες

DCM, Dilated cardiomyopathy

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Είναι ένα σύνδρομο αγνώστου αιτιολογίας που χαρακτηρίζεται από διάταση των καρδιακών κοιλοτήτων και δυσλειτουργία της μίας ή και των δύο κοιλίων της καρδιάς.

Παθογένεια

Η αιτιολογία παραμένει άγνωστη αν και έχουν διατυπωθεί τρείς κυρίως θεωρίες ως προς το γενεσιουργό αίτιο : οικεγενείς και κληρονομικοί παράγοντες, ιογενής μυοκαρδίτιδα και άλλοι κυτταροτοξικοί παράγοντες (όπως το αλκοόλ) και ανοσιολογικοί μηχανισμοί. Τελευταία πάντως ολοένα και περισσότερες μελέτες επιβεβαιώνουν την άμεση σχέση της πάθησης με το DNA και τις χρωμοσωμιακές ανωμαλίες. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει σε μία ειδική μορφή διατατικής μυοκαρδιοπάθειας την μυοκαρδιοπάθεια της κύησης η οποία συνήθως υποχωρεί μόνη της σε εβδομάδες ή μήνες μετά την κύηση αλλά επανεμφανίζεται σε νέα εγκυμοσύνη.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Συνήθως υπάρχει μεγάλη διάταση των 4 κοιλοτήτων της καρδιάς με προεξέχουσα την διάταση των κοιλών. Συχνά η καρδιά ζυγίζει πάνω από 600gr. Πολλές φορές μέσα στις κοιλότητες αναπτύσσονται θρόμβοι οι οποίοι μπορούν να αποσπασθούν και να προκαλέσουν πνευμονικές ή περιφερικές αρτηριακές εμβολές.


Κλινική εικόνα

Οι κλινικές εκδηλώσεις της νόσου είναι εκδηλώσεις καρδιακής ανεπάρκειας λόγω μείωσης καρδιακής παροχής και συμφόρησης του πνευμονικού αγγειακού δικτύου. Συγκεκριμένα οι ασθενείς παρουσιάζουν αδυναμία, κόπωση, ανικανότητα προς άσκηση, δύσπνοια ηπατομεγαλία, οιδήματα στα κάτω άκρα, στηθάγχη και τέλος οξύ πλευριτικό άλγος συνέπεια πνευμονικής εμβολής ή κοιλιακό άλγος σαν συνέπεια της ηπατομεγαλίας ή εμβολής σε σπλαχνικό αγγείο. Χαρακτηριστικό της κλινικής εικόνας είναι η σταδιακή εγκατάσταση των συμπτωμάτων αυτών.

Το ηλεκτροκαρδιογράφημα συχνά δείχνει φλεβοκομβική ταχυκαρδία, παθολογικά κύματα Q νεκρώσεως και διάφορες αρρυθμίες με συχνότερη την κολπική μαρμαρυγή στο 25%.

Η ακτινογραφία θώρακος δείχνει μεγαλοκαρδία και συμφόρηση των πνευμόνων.

Το υπερηχοκαρδιογράφημα είναι η βασικότερη διαγνωστική εξέταση γιατί πέρα από τις μετρήσεις των διατεταμένων κοιλοτήτων μας δίνει πληροφορίες και γαι την μειωμένη συσταλτικότητα του μυοκαρδίου και για την ύπαρξη ή μή ενδοκοιλοτικών θρόμβων.

Ο στεφανιογραφικός έλεγχος όπως και το σπινθηρογράφημα με θάλλιο είναι χρήσιμα γιατί αφ’ ενός επιβεβαιώνουν την διάγνωση και αφ’ ετέρου αποκλείουν την στεφανιαία νόσο ως αιτία (τότε θα επρόκειτο για ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια και όχι για διατατική μυοκαρδιοπάθεια αγνώστου αιτιολογίας).


Διάγνωση

Η διάγνωση τίθεται από την κλινική εικόνα την α/α θώρακος, την στεφανιογραφία και κυρίως το υπερηχογράφημα.

Αντιμετώπιση

Η αγωγή είναι αυτή της καρδιακής ανεπάρκειας με αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοστατίνης, διουρητικά, δακτυλίτιδα και ινότροπα. Σε ιδιαίτερα διατεταμένες κοιλότητες με χαμηλό κλάσμα εξώθησης (<30%) και ιστορικό θρομβοεμβολικών φαινομένων απαραίτητη είναι η προσθήκη αντιπηκτικών. Τέλος εάν παρά τα παραπάνω ο ασθενής παραμένει συμπτωματικός σε ηρεμία τότε θα πρέπει να γίνει σκέψη για μεταμόσχευση καρδιάς με καλά σχετικά αποτελέσματα (πενταετής επιβίωση >70%). Τέλος, αν συνυπάρχουν κακοήθεις κοιλιακές αρρυθμίες ενίοτε κρίνεται απαραίτητη και η προσθήκη εμφυτεύσιμου απινιδωτή.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Από την εμφάνιση των συμπτωμάτων η διάρκεια ζωής είναι από 6 μήνες εως μερικά έτη.

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΚΗ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΑ

Αλλες ονομασίες

HCM Hypertrophic cardiomyopathy, HOCM Hypertrophic obstructive cardiomyopathy

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Είναι μία πάθηση του μυοκαρδίου που χαρακτηρίζεται από “υπερβολική” υπερτροφία κάποιων τμημάτων του μυοκαρδίου η οποία συμβαίνει σε απουσία κάποιου αιτιολογικού για την υπερτροφία παράγοντα (όπως π.χ. στένωση αορτικής βαλβίδας).

Παθογένεια

Πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί για την αιτιολογία μετά το 1950 όπου η νόσος μελετήθηκε επιστημονικά. Εχουν αναφερθεί σαν πιθανή αιτία η διάταξη των μυοκαρδιακών ινών, η υπενδοκάρδια ισχαιμία ή τέλος η ανώμαλη διέγερση της καρδιάς από την αφθονία κατεχολαμινών. Τελευταία όμως έχουν διαπιστωθεί σχέσεις της νόσου με συγκεκριμένες χρωμοσωματικές ανωμαλίες στα χρωμοσώματα 14, 1, 11, 15 που φαίνεται να είναι και η πιθανότερη αιτιολογία.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ

Υπάρχει αύξηση της μυοκαρδιακής μάζας ενώ οι καρδιακές κοιλότητες μένουν φυσιολογικές ή και μικρότερες από το κανονικό. Η υπερτροφία μπορεί να είναι διάχυτη ή εντετοπισμένη σε συγκεκριμένα τμήματα της καρδιάς π.χ. μεσοκοιλιακό διάφραγμα, κορυφή κλπ. Ειδικά το μεσοκοιλιακό διάφραγμα μπορεί να υπερτραφεί έως τα 30mm (ΦΤ<11). Τέλος οι κόλποι.
συνήθως είναι διατεταμένοι και υπερτροφικοί.


Κλινική εικόνα

Συνήθως οι άρρωστοι είναι ασυμπτωματικοί έως τα 30-40 και η πάθηση διαπιστώνεται σε τυχαίο ηλεκτροκαρδιογράφημα. Δυστυχώς υπάρχει και μία μικρή ομάδα που σαν πρώτη εκδήλωση έχουν αιφνίδιο θάνατο σε νεαρή ηλικία και κατά τη διάρκεια άσκησης ή αμέσως μετά. Από την στιγμή που η νόσος δώσει συμπτώματα αυτά είναι δύσπνοια (90%), στηθάγχη (75%) ή και συγκοπτικά επεισόδια. Αίσθημα παλμών, παροξυσμική νυκτερινή δύσπνοια, εμφανής συμφορητική καρδιακή ανεπαρκεια και ζάλη είναι λιγότερο συχνά αν και πιθανά συμπτώματα. Από την κλινική εξέταση υπάρχουν χαρακτηριστικά ευρήματα όπως το συστολικό φύσημα, ενώ χαρακτηριστικότατη είναι συνήθως η εικόνα στο ηλεκτροκαρδιογράφημα με υπερτροφία της αριστερής κοιλίας και ενίοτε υπερτροφία και των κόλπων. Συχνά παρατηρούνται γιγαντιαία αρνητικά Τ με υψηλά R στις προκάρδιες απαγωγές και εμφανή κύματα Q στο κατώτατο τοίχωμα.

Η α/α θώρακος δεν βοηθά ιδιαίτερα ενώ το υπερηχοκαρδιογράφημα παρουσιάζει χαρακτηριστικά ευρήματα με πάχος του μεσοκοιλιακού διαφράγματος πάνω από 15mm και οπωσδήποτε σχέση πάχους ΜΚΔ / οπίσθιο τοίχωμα >1,5. Ειδικά στις περιπτώσεις έκδηλης υπερτροφίας του μεσοκοιλιακού διαφράγματος ο χώρος εξόδου του αίματος από την αριστερή κοιλία στενεύει τόσο πολύ που αυξάνεται η ταχύτητα εξόδου του αίματος κατά πολύ. Αυτό έχει σαν συνέπεια λόγω μεγάλης ταχύτητας να δημιουργείται εκεί αρνητική πίεση που «ρουφάει» την μιτροειδή βαλβίδα και αποφράσσει έτσι τον χώρο εξόδου. Ετσι δημιουργείται αφ’ ενός ενδοκοιλοτική κλίση πίεσης που βοηθά στην εκτίμηση της σοβαρότητας της υπερτροφίας και αφ’ ετέρου λόγω της απόφραξης διακόπτεται η παροχή αίματος οδηγώντας πιθανά σε ένα προσυγκοπτικό ή συγκοπτικό επεισόδιο.


Διάγνωση

Αυτή τίθεται κυρίως με το υπερηχογράφημα και το ηλεκτροκαρδιογράφημα. Σπανιότερα χρησιμοποιείται και ο ηλεκτροφυσιολογικός έλεγχος για την εκτίμηση της πιθανότητας αιφνιδίου θανάτου.

Αντιμετώπιση

Υπάρχουν δύο κατευθύνσεις φαρμακευτική και χειρουργική. Στην χειρουργική γίνεται εκτομή όλου ή μέρους του υπερτροφικού τμήματος (συνήθως του μεσοκοιλιακού διαφράγματος) με στόχο την ανακούφιση των συμπτωμάτων. Φαρμακευτικά χρησιμοποιούνται οι β-αποκλειστές, μερικοί ανταγωνιστές ασβεστίου , η αμιοδαρόνη και η σοταλόγη. Τέλος μεγάλο όφελος έχουμε με την εμφύτευση ενός διπλοεστιακού μόνιμου βηματοδότη ο οποίος αλλάζοντας την χρονική σειρά διέγερσης της αριστερής κοιλίας μειώνει κατά πολύ την απόφραξη στον χώρο εξόδου. Αξίζει να αναφερθεί τέλος και μία άλλη μέθοδος που μειώνει την υπερτροφία με την έγχυση καθαρής αλκοόλης στο στεφανιαίο αγγείο που αιματώνει το υπερτροφικό τμήμα, οπότε η περιοχή αυτή νεκρώνεται.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Η ετήσια θνησιμότητα είναι περίπου 1% ενώ η πιθανότητα αιφνίδιου θανάτου είναι περίπου 6% ανά έτος ειδικά στα παιδιά. Τα συμπτώματα μπορεί να μείνουν σταθερά ή και να βελτιωθούν για μία περίοδο 10-15 ετών, αλλά από την στιγμή που θα αναπτυχθεί κολπική μαρμαρυγή επιδεινώνονται ραγδαία. Τέλος σε ένα 10-15% των ασθενών θα εξελιχθεί σε διάταση και δυσλειτουργία, δηλαδή σε μία μορφή διατατικής μυοκαρδιοπάθειας.

ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΗ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΑ

Αλλες ονομασίες

Restrictive cardiomyopathy

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Είναι μία σπανιότερη μυοκαρδιοπάθεια με χαρακτηριστικό το ότι τα καρδιακά τοιχώματα, είναι εξαιρετικά σκληρά και ανελαστικά προκαλώντας δυσχέρεια στην πλήρωση των κοιλιών κατά την φάση της διαστολής.

Παθογένεια

Α. Μυοκαρδιοπάθειες

1. Μη διηθητικές : Ιδιοπαθής Σκληροδερμία
2. Διηθητικές : Αμυλοείδωση, Σαρκοείδωση, νόσος Gaucher, νόσος Hurler
3. Αποθηκευτικές νόσοι : Αιμοχρωμάτωση, νόσος Fabry, εναπόθεση γλυκογόνου.

Β. Ενδομυοκαρδιακές

1. Ενδομυοκαρδιακή ίνωση
2. Υπερηωσινοφιλικό σύνδρομο
3. Καρκινοειδές
4. Μεταστατικοί καρκίνοι
5. Ακτινοβολία
6. Τοξικότητα από ανθρακυκλίνες


Κλινική εικόνα

Συνήθως εμφανίζεται δύσπνοια, αδυναμία, ανικανότητα προς άσκηση κλπ. Εκδηλώσεις αριστερής καρδιακής ανεπάρκειας. Σε προχωρημένα στάδια εμπλέκεται η κλινική εικόνα και με στοιχεία από δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια όπως οίδημα, ασκίτης, ηπατομεγαλία, διόγκωση σφαγιτίδων κλπ.

Σε όλες πάντως τις περιπτώσεις, η νόσος χαρακτηρίζεται από μειωμένη ενδοτικότητα η «αδιαστολία» των κοιλιών, δυκολία δηλαδή στην επαρκή τους πλήρωση με αίμα ενώ η συστολική λειτουργία παραμένει ανεπηρέαστη.


Διάγνωση

Αυτή τίθεται με αποκλεισμό άλλων παθήσεων και ιδιαίτερα της συμπιεστικής παρικαρδίτιδας.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία (μόνον συμπτωματική αντιμετώπιση των εκδηλώσεων καρδιακής ανεπάρκειας με διουρητικά κ.α.) παρά μόνον σε καρδιοπάθεια από αιμοχρωμάτωση και εναπόθέση σιδήρου όπου η βελτίωση είναι άμεση με την αποσιδήρωση.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Διαφέρει από μορφή σε μορφή. Συνήθως όμως είναι διαρκώς επιδεινούμενη νόσος με υψηλή θνησιμότητα.

www.care.gr

ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Ο καρδιολογικός έλεγχος στα παιδιά είναι πολύ σημαντικός, γιατί παρ’ όλο που τα παιδιά αποτελούν μια πληθυσμιακή ομάδα όπου οι καρδιαγγειακές παθήσεις εμφανίζονται σε πολύ χαμηλή συχνότητα, εν τούτοις η τυχόν υπαρξή τους έχει τεράστιο οικογενειακό και κοινωνικό αντίκτυπο.

Ο καρδιολογικός έλεγχος περιλαμβάνει:
Α) Την λήψη ιστορικού, όπου εξετάζεται το ατομικό ιστορικό του παιδιού, το οικογενειακό ιστορικό και των δύο γονέων (με έμφαση στην υπάρξη καρδιοπάθειας σε μικρή ηλικία), η λήψη φαρμάκων καθώς και η ύπαρξη συμπτωμάτων. Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δίδεται σε συμπτώματα όμως προκάρδιο άλγος ή απώλεια αισθήσεων που εμφανίζονται κατά την διάρκεια σωματικής άσκησης.

Β) Την κλινική εξέταση για τυχόν ανεύρεση φυσημάτων ή άλλων σημείων που μπορεί να υποδηλώνουν μία καρδιοπάθεια.

Γ) Ηλεκτροκαρδιογράφημα

Αν με τον βασικό αυτό έλεγχο βρεθούν κάποια ύποπτα σημεία ενδεχόμενως να χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση (π.χ. υπερηχογράφημα καρδιάς, Holter ρυθμού, ακτινογραφία θώρακος).

Ο έλεγχος αυτός καλό είναι να επαναλαμβάνεται κάθε 2-3 χρόνια καθώς υπάρχουν κάποιες καρδιακές παθήσεις σπανιότατες μεν υπαρκτές δε (με κύριο εκπρόσωπο την υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια) που μπορεί να δώσουν τα πρώτα σημεία ύπαρξή τους στην ηλικία των 15 ετών, ενώ μέχρι τότε να μήν είχαν δώσει κανένα κλινικό, ηλεκτροκαδιογραφικό ή έστω και υπερηχογραφικό εύρημα. Η πρόοδος της γενετικής ελπίζεται ότι θα βοηθήσει πολύ στην διάγνωση και στην αντιμετώπιση αυτών των περιπτώσεων σε βρεφική ηλικία.

www.care.gr

ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΑΟΡΤΗΣ

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Είναι γενικά μία παθολογική διάταση του αυλού της αορτής που αφορά σε ένα ή περισσότερα τμήματα του αγγείου.

Παθογένεια

Το ανεύρυσμα αναλόγως της εντόπισής του μπορεί να είναι διαφορετικής αιτιολογίας. Για τα ανευρύσματα της θωρακικής αορτής (το τμήμα της αορτής από την καρδιά έως το διάφραγμα) συχνότερα αιτία είναι : η κυστική νέκρωση (μία διαταρραχή στο μέσο χιτώνα του τοιχώματος της αορτής) συχνά σε συνδυασμό με σύνδρομο Marfan, η αθηροσκλήρωση ή αρτηριϊτιδα από λοίμωξη ή αυτοάνοσο νόσημα και ο διαχωρισμός (αυτόματος ή από τραύμα) που δημιουργεί διαχωριστικό ανεύρυσμα της αορτής. Για τα ανευρύσματα της κοιλιακής αορτής τα συχνότερα αίτια είναι η θηροσκλήρυνση και η υπέρταση.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Εδώ θα πρέπει να γίνει ο διαχωρισμός ανάμεσα στο αληθές ανεύρυσμα και το διαχωριστικό ανεύρυσμα. Στο μεν πρώτο υπάρχει διάταση του αυλού της αορτής ενώ στο δεύτερο η διάμετρος του αυλού παραμένει σταθερή αλλά το τοίχωμα της αορτής «σκίζεται» κατά μήκος δημιουργώντας έναν δεύτερο ψευδοαυλό μέσα στο τοίχωμα της αορτής.


Κλινική εικόνα

Ενα ανεύρυσμα μπορεί να διαδράμει ασυμπτωματικό (ιδίως αυτά της κοιλιακής αορτής). Συνήθως όμως εκδηλώνεται με πόνο στην κοιλιά ή το στήθος που αντανακλά και στην πλάτη. Υπάρχουν και άλλες εκδηλώσεις που ποικίλλουν ανάλογα με την εντόπιση του ανευρύσματος. Οταν δηλαδή, το ανεύρυσμα επεκτείνεται έως την έκφυση ενός αγγείου από την αορτή τότε αποφράσσει το αγγείο αυτό και έτσι μπορεί να παρουσιαστεί με στηθάγχη αν το ανεύρυσμα «πιάνει» τα στεφανιαία αγγεία, νεφρική ανεπάρκεια με ολιγουρία-ανουρία αν «πιάνει» τις νεφρικές αρτηρίες με εικόνα εμβολής των κάτω άκρων αν πιάνει τις λαγονιες αρτηρίες κλπ.

Τέλος το ανεύρυσμα μπορεί να παρουσιαστεί μέσω των επιπλοκών του που είναι καρδιακή ανεπάρκεια, αγγειακό, εγκεφαλικό επεισόδιο, σύνδρομο άνω κοίλης, οξεία δύσπνοια με αιμόπτυση, δυσφαγία κ.α.


Διάγνωση

Η διάγνωση πιθανολογείται από την κλινική συμπτωματολογία, αλλά επισήμως τεκμηριώνεται με απεικονιστικές μεθόδους δηλαδή αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία, ψηφιακή αορτογραφία, triplex (υπερηχογράφημα) αγγείων και τέλος με το διοισοφάγειο υπερηχογράφημα για τα ανευρύσματα της θωρακικής αορτής.

Αντιμετώπιση

Εαν δεν ραγεί στην οξεία φάση του ή δεν προκαλέσει άλλη επιπλοκή το ανεύρυσμα παρακολουθείται με διαδοχικές αξονικές τομογραφίες. Εαν διατηρεί ρυθμό ανάπτυξης εως 0.55 cm/έτος τότε δεν υπάρχει λόγος ιδιαίτερης ανησυχίας και επείγουσες χειρουργικής αντιμετώπισης. Εάν όμως αυξάνεται γρηγορότερα ή εάν πάνω από 4-5cm για την κοιλιακή αορτή και πάνω από 6cm για την θωρακική αορτή, τότε η μόνη αντιμετώπιση είναι η χειρουργική διόρθωση ή αντικατάσταση του αυλού με συνθετικό υλικό.

Στην συντηρητική θεραπεία συνιστάται κυρίως ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης ιδίως με την χρήση των β-αποκλειστών. Τελευταία χρησιμοποιούνται ενίοτε ειδικά stents τα οποία τοποθετούνται μέσα στον αυλό της αορτής και αποτελούν πλέον αυτά τον αυλό του αγγείου.

www.care.gr

Γρίππη

Αλλες ονομασίες

Ινφλουέντζα.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Λοίμωξη με τον ιό της γρίππης.

Παθογένεια

Μεταδίδεται εύκολα με τα σταγονίδια της αναπνοής και του βήχα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το κρύο είναι ένας σημαντικότατος παράγοντας για την εμφάνιση της νόσου (αλλά και άλλων ιώσεων). Φαίνεται οτι σχετίζεται με κάποια ευαισθησία του ανοσολογικού μας συστήματος, που μας κάνει πιο ευάλωτους.Προκαλεί πνευμονία η οποία μπορεί να ακολουθηθεί απο δευτερογενείς λοιμώξεις που καταβάλουν τον ξενιστή.

ΣΕ ΤΙ ΔΙΑΦΕΡΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑ;

Το κοινό κρυολόγημα οφείλεται και αυτό σε ιό (τον ιό του κοινού κρυολογήματος). Πάνω από 100 ιοί θεωρούνται οτι μπορούν να προκαλέσουν κοινό κρυολόγημα. Μεταδίδεται και αυτό με τα σταγονίδια της αναπνοής. Δεν είναι πάντα εύκολο να διακριθεί από τη γρίπη ελαφράς μορφής. Το κοινό κρυολόγημα όμως δεν παρουσιάζει τις βαρειές συστηματικές επιπλοκές που (σπάνια ευτυχώς) συνοδεύουν τη γρίππη. Το κοινό κρυολόγημα είναι νόσημα αποκλειστικά του ανθρώπου (και του πιθήκου). Δεν παρατηρείται σε άλλα θηλαστικά. Αντίθετα από γρίπη μπορεί να νοσήσουν πολλά θηλαστικά και πτηνά ακόμα.

Πρόληψη

Υπάρχει εμβόλιο για την γρίππη που χορηγείται ετησίως, ειδικά σε ευπαθείς ομάδες.Τι είναι όμως το εμβόλιο; Το εμβόλιο αποτελείται από νεκρούς ή εξασθενημένους ιούς που δεν είναι ικανοί να προκαλέσουν νόσο, αλλά είναι σε θέση να διεγείρουν το ανοσολογικό μας σύστημα να παράγει αντισώματα έναντι της γρίπης. Το εμβόλιο της γρίπης προστατεύει σε μεγάλο βαθμό (όχι απόλυτα) από τον ιό της γρίπης. Παρασκευάζεται κάθε χρόνο με βάση την εμπειρία του προηγούμένου έτους σε σχέση με το ποιά στελέχη του ιού έκαναν την εμφάνισή τους. Ετσι, το εμβόλιο πρέπει να γίνεται το φθινόπωρο (περίπου τον Οκτώβριο), ωστε να δοθεί στον οργανισμό ο απαραίτητος χρόνος να παράγει τα αντισώματα εκείνα που θα τον προστατέψουν στην περίοδο που ενδημεί η γρίπη (Δεκέμβριο έως Μάρτιο). Σύντομα αναμένεται να κυκλοφορήσει πλέον αποτελεσματικό εμβόλιο, που θα έχει τη μορφή ρινικού spray και όχι ενέσιμη, όπως τώρα.
Ποιοί πρέπει να κάνουν εμβόλιο της γρίπης; Το εμβόλιο της γρίπης πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο. Τα άτομα που πρέπει να εμβολιάζονται είναι:

* Ατομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
* Ατομα που υποφέρουν από χρόνια νοσήματα, ειδικά της καρδιάς ή των πνευμόνων.
* Ατομα που πάσχουν από διαβήτη ή σοβαρής μορφής αναιμία.
* Ατομα με μειωμένη δράση του ανοσολογικού συστήματος (είτε από κάποιο νόσημα είτε γιατί παίρνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα).
* Επαγγελματίες του χώρου της Υγείας που έρχονται σε συχνή επαφή με τις παραπάνω ομάδες ατόμων.
Εκτός του εμβολίου μερικές φορές χορηγείται προληπτικάτο αντιικό αμανταδίνη.

Κλινική εικόνα

Πυρετός, ρίγη, βήχας και πονόλαιμος είναι τα αρχικά συμπτώματα. Στην συνέχεια εμφανίζονται δύσοσμα πτύελα και εικόνα πνευμονίας. Η συνήθης διάρκεια της νόσου είναι περίπου μια εβδομάδα αλλά μερικές φορές 2-3 ημέρες μετα απο το οξύ στάδιο της γρίππης εκδηλώνεται εκ νέου υψηλός πυρετός και βήχας. Αυτό είναι δηλωτικό δευτεροπαθούς πνευμονίας απο άλλη αιτία συνήθως σταφυλόκοκκο και είναι αρκετά βαρειά.

Διάγνωση

Με απομόνωση και καλλιέργεια του ιού και ανίχνευση αντισωμάτων στο αίμα.

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία της γρίππης είναι συμπτωματική. Δεν υπάρχουν φάρμακα ειδικά για την καταπολέμηση του ιού. Το φάρμακο αμανταδίνη θεωρείται οτι έχει καλά αποτελέσματα ως αντι-ιικό φάρμακο, αλλά δίνεται σε ειδικές περιπτώσεις. Ετσι, παραμονή στο κρεβάτι, ζέστη, καλό φαγητό, πολλά φρούτα (που έχουν βιταμίνες), υγρά και αντιπυρετικά αποτελούν τη βάση για την αντιμετώπιση της γρίππης. Οταν νιώσετε οτι 'κολλήσατε γρίππη' καλέστε το γιατρό σας. Αυτός θα κρίνει από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, την ηλικία σας και τα άλλα προβλήματα υγείας (αν υπάρχουν) αν θα χρειαστεί κάτι παραπάνω από την κλασσική συντηρητική αγωγή.
Πρέπει να χορηγούνται αντιβιοτικά; Η γρίππη προκαλείται από ιό και όχι από μικρόβιο. Ετσι - όπως συχνά λέγεται αλλά σπάνια εφαρμόζεται - τα αντιβιοτικά δεν έχουν θέση στη θεραπεία της γρίππης. Εξαίρεση στον κανόνα αυτό αποτελούν άτομα που κινδυνεύουν να αναπτύξουν επιπλοκές της γρίππης (με κυριότερη την πνευμονία). Πρόκειται για ασθενείς με χρόνια νοσήματα κυρίως του αναπνευστικού, πολύ ηλικιωμένα άτομα ή ασθενείς με κάποιου βαθμού ανοσοκαταστολή.

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΑΝΑΚΟΛΛΗΣΩ ΓΡΙΠΠΗ;

Η απάντηση είναι ναι, κι αυτό για δύο κυρίως λόγους. Ο ένας είναι οτι η γρίππη προκαλείται από πολλά στελέχη (παραλλαγές) του ιού. Δεν είναι ένας μόνο στέλεχος που ενοχοποιείται. Ο άλλος λόγος είναι οτι ο ιός μπορεί να μεταλλαχθεί και να προκαλέσει και πάλι νόσο, μιας και το ανοσολογικό μας σύστημα δεν θα τον αναγνωρίζει. Γι΄ αυτό και η γρίπη λέγεται εύστοχα 'πονηρός' ιός...!

www.care.gr

Ιλαρά-Ανεμευλογιά- Ερπης επιχείλιος- Ερπης επιχείλιος-Ερπης ζωστήρ-
Ερπητική εγκεφαλίτιδα

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση με τον ιό της ιλαράς.

Παθογένεια

Μεταδίδεται με σταγόνες ρινοφαρυγγικών εκκρίσεων. Είναι πολύ μεταδοτική νόσος και προκαλεί συχνές επιδημίες στους εφήβους και νέους ενήλικες. Προκαλεί συστηματική νόσο και ιαιμία (είσοδος του ιού στο αίμα).

Πρόληψη

Υπάρχει εμβόλιο με ζωντανό εξασθενημένο ιό που γίνεται τον 15 μήνα της ζωής και θεωρείται υποχρεωτικός. Σε ανοσοκατασταλμένα άτομα συνιστάται παθητική ανοσοποίηση.

Κλινική εικόνα

Πυρετός, αίσθημα κακουχίας, έντονος βήχας, κηλίδες στο στόμα και εξάνθημα σε όλο το σώμα. Η νόσος συνήθως είναι αυτοπεριοριζόμενη αλλά μερικές φορές επιπλέκεται με λαρυγγίτιδα, πνευμονία, ςγκεφαλομυελίτιδα και σπάνια απειλεί και την ζωή.

Διάγνωση

Ειδικές εξετάσεις αίματος που προσδιορίζουν τα αντισώματα (ορολογικές) και καλλιέργειες του ιού.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχουν ειδικά φάρμακα. Σε δύσκολες περιπτώσεις χορηγείται γ-ανοσοσφαιρίνη για παθητική ανοσοποίηση.

Ανεμευλογιά

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση για πρώτη φορά με τον ιό του έρπητος ζωστήρος που ανήκει στην ομάδα των ερπητοιών.

Παθογένεια

Ο ιός μεταδίδεται με την εισπνοή μολυσμένων σταγονίδιων και γενικά με την επαφή με βιολογικά υγρά. Μετά δύο με τρείς εβδομάδες εκδηλώνεται η νόσος. Ο ιός παραμένει έκτοτε για πάντα στο σώμα, μερικές δε φορές επανενεργοποιείται και προκαλεί τον έρπητα ζωστήρα.

Πρόληψη

Δεν υπάρχει εμβόλιο.

Κλινική εικόνα

Αρχικά εκδηλώνεται πυρετός και ατονία και εμφανίζονται κηλίδες και φυσαλίδες (φουσκάλες) σε όλο το σώμα και χαρακτηριστικά και στο τριχωτό της κεφαλής. Η νόσος είναι συνήθως καλοήθης και αυτοπεριορίζεται. Σπάνια επιπλέκεται με μηνιγγίτιδα, αρθρίτιδα και πνευμονίτιδα.

Διάγνωση

Με την χαρακτηριστική κλινική εικόνα που περιλαμβάνει φυσαλίδες σε όλο το σώμα και το τριχωτό της κεφαλής.

Αντιμετώπιση

Σε βαρειές μόνο περιπτώσεις χορηγείται ακυκλοβίρη.

Ερπης επιχείλιος

Αλλες ονομασίες

Λοίμωξη απο έρπη τύπου 1.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση με τον ιό του έρπητα τύπου 1.

Παθογένεια

Ο ιός του έρπητος τύπου 1 όταν μολύνει αρχικά τον ξενιστή προκαλεί φαρυγγίτιδα και ουλοστοματίτιδα με πυρετό. Μετά την πρωτοπαθή λοίμωξη ο ιός παραμένει στο σώμα του ξενιστή και επανενεργοποιείται σε κάθε περίπτωση μείωσης της αμυντικής δυνατότητας.

Κλινική εικόνα

Κατά την διάρκεια της πρωτοπαθούς λοίμωξης παρουσιάζεται φαρυγγίτιδα και ουλοστοματίτιδα, πυρετός, αδιαθεσία και μυαλγίες. Σε επανενεργοποιήση της λοίμωξης εκδηλώνονται βλάβες στα χείλη και στο εσωτερικό του στόματος. Σε ανοσοκατασταλμένους (μεταμοσχευμένους, ασθενείς με AIDS) μπορεί ωα προκληθεί σοβαρή βλεννογονίτιδα και διασπορά στα σπλαχνικά όργανα.

Διάγνωση

Γίνεται με ειδική μικροσκοπική εξέταση των κυττάρων της βλάβης και ανοσοφθορισμό.

Αντιμετώπιση

Χορηγείται ακυκλοβίρη

Ερπης γεννητικών οργάνων

Αλλες ονομασίες

Έρπης τύπου ΙΙ.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, που προκαλείται από λοίμωξη απο τον ιό του έρπητος τύπου ΙΙ.

Παθογένεια

Η λοίμωξη είναι σεξουαλικά μεταδιδόμενη, Ο ιός μετά την εισοδό του στο σώμα προχωρά και εγκαθίσταται μόνιμα στα νευρικά γάγγλια της οσφυικής και της ιερής χώρας. Σε κάθε υποτροπή ο ιός απο εκεί κατέρχεται και εκδηλώνεται στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και του πρωκτού με έλκη.

Πρόληψη

Η προφύλαξη απο την νόσο βασίζεται στην χρήση προφυλακτικού κατά την σεξουαλικη επαφή. Ας σημειωθεί οτι για να περιορισθεί η πιθανότητα μόλυνσης το προφυλακτικό πρέπει να είναι καλής ποιότητος, ελαστικό και να χρησιμοποιηθεί με τον κατάλληλο τρόπο απο την άρχη της σεξουαλικής επαφής.

Κλινική εικόνα

Κατά την πρώτη είσοδο του ιού στο σώμα παρουσιάζεται αδιαθεσία πόνος τοπικός, κνησμός δυσουρικά ενοχλήματα και διόγκωση βουβωνικών λεμφαδένων. Στις περισσότερες γυναίκες συμμετέχει η ουρήθρα και ο τράχηλος. Τα συμπτώματα υποχωρούν μετά μερικές εβδομάδες.Στο 90% των περιπτώσεων υπάρχει υποτροπές που εκδηλώνονται κυρίως με έλκη και πόνο στα γεννητικά όργανα και τον πρωκτό. Σπάνιες επιλοκές της νόσου είναι βλάβη του νευρικου συστήματος που προκαλεί ακράτεια ούρων και κοπράνων παραισθησίες και ανικανότητα.

Διάγνωση

Γίνεται με ανεύρεση μολυνθέντων κυττάρων απο ξέσματα της βλάβης και στην συνέχεια με ανοσοφθορισμό. Χρησιμοποιούνται και εξετάσεις αίματος που είναι χρήσιμες μόνο στην διάγνωση της πρώτης λοίμωξης.

Αντιμετώπιση

Το φάρμακο εκλογής είναι η ακυκλοβίρη συστηματικά και τοπικά.

Ερπης ζωστήρ

Αλλες ονομασίες

Ζωστήρας.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Επανενεργοποίηση της λοίμωξης με τον ιό του έρπητα ζωστήρα που βρίσκεται σε λανθάνουσα κατάσταση.

Παθογένεια

Ο ιός του έρπητα ζωστήρα όταν μολύνει για πρώτη φορά τον άνθρωπο προκαλεί ανεμευλογιά. Στην συνέχεια ο ιός καταφεύγει στα νωτιαία γάγγλια και παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση. Σε κάθε περίπτωση ελάττωσης του αμυντικού συστήματος του ξενιστή ο ιός επανενεργοποιείται και προκαλεί την νόσο του έρπητα ζωστήρα.

Πρόληψη

Υπάρχει η ειδική ανοσοσφαιρίνη της ανεμευλογιάς (VZIG) που χορηγείται σε ασθενείς με ανοσοανεπάρκεια.

Κλινική εικόνα

Η νόσος εκδηλώνεται με πόνο, εξάνθημα και φυσαλλίδες εντοπισμένο σε μιά περιοχή του δέρματος. Ο πόνος μπορεί να παραμείνει επι μακρό χρονικό διάστημα μετά την εξαφάνιση του εξανθήματος και χρειάζεται ειδικη αντιμετώπιση με αναλγητικά.
Η νόσος μπορεί να εκδηλωθει στον οφθαλμό και τότε υπάρχει άμεσος κίνδυνος για απώλεια της όρασης.

Διάγνωση

Με την χαρακτηριστική κλινική εικόνα των φυσσαλίδων και του πόνου εντοπισμένων σε μια περιοχή του σώματος. Η μικροσκοπική εξέταση των επιχρισμάτων των φυσσαλίδων αναδεικνύει χαρακτηριστικά κύτταρα.

Αντιμετώπιση

Χορηγείται ακυκλοβίρη η βαλασυκλοβίρη. Σε περίπτωση οφθαλμικού έρπητα ζωστήρα χορηγούνται ακόμη τοπικά αντιικά και ατροπίνη.

Ερπητική εγκεφαλίτιδα

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση του κεντρικού νευρικού συστήματος με τον ιό του έρπητα τύπου 1.

Παθογένεια

Διείσδυση του ιού δια των μηνίγγων στο κεντρικό νευρικό σύστημα και πρόκληση μονίμων βλαβών και θανάτου.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Είναι η συχνότερη αιτία σποραδικής (μη επιδημικής) εγκεφαλίτιδας στις ΗΠΑ.

Κλινική εικόνα

Οξεία έναρξη πυρετού, κεφαλαλγίας,ληθαργικότητας. Η νόσος απειλεί άμεσα την ζωή.

Διάγνωση

Με βιοψία εγκεφάλου.

Αντιμετώπιση

Με μεγάλες δόσεις ακυκλοβίρης και βιδαραβίνης ενδοφλεβίως.

www.care.gr

Ηπατίτιδα A,B,C,E

Ηπατίτιδα A

Αλλες ονομασίες

Λοιμώδης ηπατίτις, λοιμώδης ηπατίτιδα.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Λοίμωξη απο τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Παθογένεια

Ο ιός της ηπατίτιδας Β μεταδίδεται απο την κοπρανοστοματική οδό και συνήθως εκδηλώνεται με επιδημίες. Ο ιός εισβάλλει σε όλο το σώμα αλλά προσβάλλει κυρίως το ήπαρ. ΄χει σχεδόν πάντα καλή έκβαση.

Πρόληψη

Η τήρηση των γενικών κανόνων υγιεινής πχ πλύσιμο χεριών, πλύσιμο λαχανικών και φρούτων, καθαρές τουαλέτες κα εμποδιζουν την εξαπλωση της νόσου . Υπάρχει ακόμη εμβόλιο κατά του ιου που συνιστάται σε ορισμένες μόνον περιπτώσεις.

Κλινική εικόνα

Στην αρχή παρουσιάζεται κακουχία, ανορεξία, μυαλγία, εύκολη κόπωση, ναυτία, έμετοι και πυρετός. Βαθμιαία παρουσιάζεται πόνος στο άνω δεξιά τμήμα της κοιλιάς, ανορεξία, ίκτερος, ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία (οξεία ηπατίτιδα). Μετά 2 -6 εβδομάδες περίπου, εμφανίζονται σημεία ανάρρωσης και βαθμιαία επανέρχεται η όρεξη, υποχωρεί ο ίκτερος και ο πυρετός.
Σπάνιοτατα η νόσος μπορεί απο την πρώτη στιγμή της λοίμωξης να ακολουθήσει πολυ επιθετική μορφή (κεραυνοβόλος μορφή) με νέκρωση του ήπατος και να προχωρήσει σε κώμα και ενδεχομένως θάνατο.

Διάγνωση

Γίνεται με την ανεύρεση αντισωμάτων κατα του ιού στο αίμα.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει ικανοποιητική θεραπεία μέχρις στιγμής, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος έχει καλή εξέλιξη. Στα μέτρα που λαμβάνονται κατά τη φάση της οξείας νόσου είναι κλινοστατισμός και ανάπαυση, αποφυγή λίπους και αλατιού στην τροφή. Η νόσος έχει άριστη πρόγνωση.

Ηπατίτιδα B

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση απο τον ιό της ηπατιτίδας Β.

Παθογένεια

Ο ιός της ηπατίτιδας Β μεταδίδεται σεξουαλικά, και γενικά με την ανταλλαγή βιολογικών υγρών απο άνθρωπο σε άνθρωπο (πχ αίμα). Μεταδίδεται ακόμη και απο την μητέρα στο παιδί. Ο ιός εισβάλλει σε όλο το σώμα αλλά προσβάλλει κυρίως το ήπαρ.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ιός εμφανίζει μεγάλη επικράτηση στους ομοφυλοφίλους και στους χρήστες ενδοφλεβίων ναρκωτικών. Οι χρόνιοι φορείς είναι σημαντικη δεξαμενή της λοίμωξης.

Πρόληψη

Ο έλεγχος των μεταγγίσεων (εκτός των εξετάσεων πρέπει να αποκλείωνται απο την αιμοδοσία κάθε αιμοδότης που είχε πρόσφατα ύποπτη σεξουαλική σχέση), η χρήση βελονών μίας χρήσεως, η χρήση προφυλακτικου στις σεξουαλικές σχέσεις και το εμβόλιο. Επιπρόσθετα η χορήγηση υπεράνοσης γ σφαιρίνης μπορεί να είναι προστατευτική αν χορηγηθεί σε μεγάλες δόσεις μετά απο μόλυνση με τον ιό.

Κλινική εικόνα

Στην αρχή παρουσιάζεται κακουχία, ανορεξία, μυαλγία, εύκολη κόπωση, ναυτία, έμετοι και πυρετός. Βαθμιαία παρουσιάζεται πόνος στο άνω δεξιά τμήμα της κοιλιάς, ανορεξία, ίκτερος, ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία (οξεία ηπατίτιδα). Μετά 2 εβδομάδες περίπου, εμφανίζονται σημεία ανάρρωσης και βαθμιαία επανέρχεται η όρεξη, υποχωρεί ο ίκτερος και ο πυρετός. Σε 10% των ασθενών η ηπατιτιδα μεταπίπτει σε χρόνια (χρονία ηπατίτιδα) και οι ίδιοι γίνονται χρόνιοι φορείς.
Σπάνια η νόσος μπορεί απο την πρώτη στιγμή της λοίμωξης να ακολουθήσει πολυ επιθετική μορφή ( κεραυνοβόλος μορφή) με νέκρωση του ήπατος και να προχωρήσει σε κώμα και ενδεχομένως θάνατο.

Διάγνωση

Το αυστραλιανό αντιγόνο και οι δείκτες ηπατίτιδος στο αίμα, θέτουν τη διάγνωση και δείχνουν το στάδιο της νόσου που είναι ο άρρωστος.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει ικανοποιητική θεραπεία μέχρις στιγμής, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος έχει καλή εξέλιξη. Στα μέτρα που λαμβάνονται είναι κλινοστατισμός και ανάπαυση, αποφυγή λίπους και αλατιού στην τροφή, και χορήγηση της ουσίας νεβιραπίνης και πιθανώς κορτιζόνης στην κεραυνοβόλο μορφή. Στην κεραυνοβόλο μορφή που απειλεί την ζωή γίνεται μεταμόσχευση ήπατος. Οι χρόνιοι φορείς πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά με εξετάσεις που περιλαμβάνουν και τις τρανσαμινάσες.

Μερικοί εκ των χρονίων φορέων μπορεί εκδηλώσουν μετά απο πολλά χρόνια κίρρωση η νεόπλασμα του ήπατος, γιαυτό το λόγο η συχνή παρακολούθηση τους είναι αναγκαία.

Ηπατίτιδα C

Αλλες ονομασίες

Ηπατίτιδα μη Α μη Β.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση απο τον ιό της ηπατιτίδας C.

Παθογένεια

Ο ιός της ηπατίτιδας Β μεταδίδεται σεξουαλικά, και γενικά με την ανταλλαγή βιολογικών υγρών απο άνθρωπο σε άνθρωπο (πχ αίμα). Μεταδίδεται ακόμη και απο την μητέρα στο παιδί. Ο ιός εισβάλλει σε όλο το σώμα αλλά προσβάλλει κυρίως το ήπαρ.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ιός εμφανίζει μεγάλη επικράτηση στους ομοφυλοφίλους και στους χρήστες ενδοφλεβίων ναρκωτικών δεν περιορίζεται όμως μόνο σε αυτές τις ομάδες. Οι χρόνιοι φορείς είναι σημαντική δεξαμενή της λοίμωξης.

Πρόληψη

Ο έλεγχος των μεταγγίσεων (εκτός των εξετάσεων πρέπει να αποκλείωνται απο την αιμοδοσία κάθε αιμοδότης που είχε πρόσφατα ύποπτη σεξουαλική σχέση), η χρήση βελονών μίας χρήσεως, η χρήση προφυλακτικου στις σεξουαλικές σχέσεις. Επιπρόσθετα η χορήγηση υπεράνοσης γ σφαιρίνης μπορεί να είναι προστατευτική αν χορηγηθεί σε μεγάλες δόσεις μετά απο μόλυνση με τον ιό.

Κλινική εικόνα

Στην αρχή παρουσιάζεται κακουχία, ανορεξία, μυαλγία, εύκολη κόπωση, ναυτία, έμετοι και πυρετός. Βαθμιαία παρουσιάζεται πόνος στο άνω δεξιά τμήμα της κοιλιάς, ανορεξία, ίκτερος, ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία (οξεία ηπατίτιδα). Μετά 2 εβδομάδες περίπου, εμφανίζονται σημεία ανάρρωσης και βαθμιαία επανέρχεται η όρεξη, υποχωρεί ο ίκτερος και ο πυρετός. Σε πολλούς ασθενείς η ηπατιτιδα μεταπίπτει σε χρόνια (χρονία ηπατίτιδα).
Σπάνια η νόσος μπορεί απο την πρώτη στιγμή της λοίμωξης να ακολουθήσει πολυ επιθετική μορφή (κεραυνοβόλος μορφή) με νέκρωση του ήπατος και να προχωρήσει σε κώμα και ενδεχομένως θάνατο.

Διάγνωση

Γίνεται με την ανεύρεση αντισωμάτων κατα του ιού στο αίμα.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει ικανοποιητική θεραπεία μέχρις στιγμής, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος έχει καλή εξέλιξη. Στα μέτρα που λαμβάνονται είναι κλινοστατισμός και ανάπαυση, αποφυγή λίπους και αλατιού στην τροφή, και χορήγηση της ουσίας νεβιραπίνης και πιθανώς κορτιζόνης στην κεραυνοβόλο μορφή. Στην κεραυνοβόλο μορφή που απειλεί την ζωή γίνεται μεταμόσχευση ήπατος. Οι χρόνιοι φορείς πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά με εξετάσεις που περιλαμβάνουν και τις τρανσαμινάσες.

Ηπατίτιδα Ε

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση απο τον ιό της ηπατιτίδας Ε.

Η νόσος είναι αρκετά συχνή σε μερικές χώρες της Ασίας και της Αφρικής ακόμη και απο την ηπατίτιδα Α. Είναι εξαιρετικά επικίνδυνος σε εγκύους με θνησιμότητα έως 20%. Υπάρχει εμβόλιο που γινεται σε ορισμένες κατηγορίες πληθυσμου σε αυτές τις χώρες.

www.care.gr

AIDS

Αλλες ονομασίες

Σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Μόλυνση με τον ιό HIV και εκδήλωση μετά μικρό η μεγάλο διάστημα ανοσολογικής ανεπάρκειας.

Παθογένεια

Η νόσος έχει συνήθως μακρά λανθάνουσα περίοδο (χωρίς εκδηλώσεις) και μεταδίδεται με την γενετήσια επαφή, το αίμα η τα προιόντα του αίματος. Οφείλεται σε ένα ιό της ομάδας των ρετροιών που προσβάλλει τα Τ λεμφοκύτταρα του αμυντικού συστήματος. Αυτά τα κύτταρα είναι τα στρατηγικά κύτταρα άμυνας του οργανισμού τα οποία βαθμιαία καταστρέφονται. Αυτό προκαλεί την 'απογύμνωση' του οργανισμού με αποτέλεσμα να καθίσταται έρμαιος διαφόρων σπανίων λοιμώξεων (ευκαιριακών λοιμώξεων).

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Το σύνδρομο αυτό έχει αναγνωρισθεί απο το 1979-1980. Προσβάλλει κυρίως τους ομοφυλόφιλους η αμφοτεροφυλόφιλους άνδρες με πολλαπλούς συντρόφους, άτομα που κάνουν κατάχρηση ενδοφλεβίων ναρκωτικών, Αφρικανούς και Αιτινούς, και πολυμεταγγιζόμενους. Μεταδίδεται ακόμη και απο την μητέρα στο παιδί.

Πρόληψη

Το κυριότερο μέσο προφύλαξης είναι η υπεύθυνη σεξουαλική ζωή και οι μονογαμικές σχέσεις. Επιπρόσθετα η προφύλαξη απο την νόσο βασίζεται στην χρήση προφυλακτικού κατά την σεξουαλική επαφή. Ας σημειωθεί οτι για να περιορισθεί η πιθανότητα μόλυνσης το προφυλακτικό πρέπει να είναι καλής ποιότητος, ελαστικό και να χρησιμοποιηθεί με τον κατάλληλο τρόπο απο την άρχη της σεξουαλικής επαφής. Δεν υπάρχουν ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές αλλά σεξουαλικές επαφές με μεγαλύτερο και μικρότερο κίνδυνο.

Κλινική εικόνα

Μετά την μόλυνση εμφανίζεται μερικές φορές διάχυτη λεμφαδενοπάθεια, καταβολή, μικρός πυρετός, και συμπτώματα που μοιάζουν με λοίμωξη αναπνευστικού. Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μετα μερικές ημέρες και ο μολυνθείς εισέρχεται στη λανθάνουσα φάση. Σε αυτή την φάση δεν εκδηλώνει κανένα σύμπτωμα, αλλά η εξέταση αίματος πιστοποιεί οτι είναι οροθετικός. Μετά 1-10 χρόνια εμφανίζεται απώλεια βάρους, διάρροια, πυρετό και λεμφαδενοπάθεια, μυκητίαση στόματος και βλεννογόνων. Αυτά τα συμπτώματα και σημεία υποδηλώνουν την έναρξη του AIDS. Μια αιφνίδια μεταβολή σε οξεία βαριά νόσο πυροδοτείται συχνά απο ευκαιριακή λοίμωξη. Μεταξύ των συνηθέστερων ευκαιριακών μικροοργανισμών και των κλινικών εκδηλώσεων τους περιλαμβάνονται η Pneumocystis carinii (πνευμονία), το Toxoplasma gondii (εγκεφαλική μάζα), το Cryptosporidium sp (διάρροια), η Candida sp(μηνιγγίτιδα), o ιός του απλού έρπητα, ο ιός της ανεμευλογιάς (βλάβες του δέρματος και των βλεννογόνων) και τα Mycobacterium tuberculosis-Mycobacterium avium intracellulare (φυματίωση, πνευμονία, διασπορά σε όλο το σώμα). Έχουν ανευρεθεί επίσης πολλοί άλλοι μικροοργανισμοί. Οι συνηθέστεροι καρκίνοι είναι το σάρκωμα του Kaposi και τα λεμφώματα.

Διάγνωση

Η διάγνωση του συνδρόμου γίνεται με την ανίχνευση ελαττωμένου αριθμού ειδικών Τ λεμφοκυττάρων (Τ4) που προσβάλλονται απο τον ιό και απο την παρουσία ευκαιριακών λοιμώξεων. Στην αρχική περίοδο μετά την μόλυνση και πριν την εκδήλωση του συνδρόμου (λανθάνουσα περίοδος) ανιχνεύονται αντισωμάτα κατα του ιού στο αίμα αλλά και ο αριθμός των σωματιδίων του ιού που κυκλοφορεί.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία για την νόσο, ωστόσο νεώτερα φάρμακα και συνδυασμοί πετυχαίνουν συχνά να σταματήσουν την εξέλιξη της νόσου. Τα χορηγούμενα φάρμακα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες αυτά που στρέφονται κατά του ιού και αυτά που προστατεύουν κατα των ευκαιριακών λοιμώξεων. Στην πρώτη κατηγορία υπάγονται η ζιδοβουδίνη, η διδανοσίνη,η ζαλκιταβίνη, η σταβουδίνη, η λαμιβουδίνη, η σακιναβίρη, η ινδιναβίρη, η ριτοναβίρη, η νελφιναβίρη και η νεβιραπίνη. Στην δεύτερη κατηγορία υπάγεται η προφύλακτική αγωγή κατά της πνευμονίας απο Pneumocystis carinnii (τριμεθοπρίμη /σουλφομεθοξαζόλη η δαψόνη η πενταμιδίνη), κατά της φυματίωσης (ισονιαζίδη και πυριδοξίνη), κατά του τοξοπλάσματος και κατα του Mycobacterium avium intracellulare. Περιλαμβάνεται ακόμη θεραπευτική αγωγή κατά των ευκαιριακών λοιμώξεων.

AIDS και HIV λοίμωξη

Ο ιός HIV1 είναι ένας ιός που προσβάλλει τον άνθρωπο μόνον. Μολύνει τα λεμφοκύτταρα τύπου Τ4 και βαθμιαία τα καταστρέφει. Κατά την περίοδο αυτή ο ασθενής δεν έχει κανένα σύμπτωμα όμως στο αίμα ανιχνεύονται αντισώματα κατά του ιού καθώς και σωματιδια του ιού , είναι με άλλα λόγια φορέας του ιού. Βαθμιαία παρουσιάζεται λεμφοπενία, μεγάλη ελάττωση του αριθμού των Τ4 και συνολική έκπτωση του αμυντικού συστήματος. Αυτή η τελευταία φάση είναι περιγράφεται με τον όρο AIDS και χαρακτηρίζεται απο ευκαιριακές λοιμώξεις και κακοήθειες.
Το διάστημα απο την αρχική μόλυνση με τον ιό HIV μέχρι την εκδήλωση του AIDS ποικίλλει απο μήνες μέχρι χρόνια, συνήθως όμως είναι 10 χρόνια.

www.care.gr

Oστεομυελίτιδα-Μηνιγγίτιδα επιδημική

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Λοίμωξη των οστών απο οποιοδήποτε μικρόβιο. Τα συχνότερα μικρόβια που προκαλούν την νόσο είναι ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, ο Staphylococcus epidermidis και η Salmonella.

Παθογένεια

Η λοίμωξη προκαλείται είτε κατά συνέχεια ιστού (απο τραύμα, χρόνιο δερματικό έλκος, μολυσμένη άρθρωση) είτε αιματογενώς. Προσβάλλονται κυρίως οι μεταφύσεις των μακρών οστών και τα οστά της σπονδυλικής στήλης επειδή έχουν πλούσια αιμάτωση.

Πρόληψη

Επιμέλεια και καθαρισμός των τραυμάτων, θεραπεία των χρόνιων δερματικών παθήσεων.

Κλινική εικόνα

Υπάρχει ασαφής πόνος στο μέλος του σώματος που έχει προσβληθεί, χαμηλός η καθόλου πυρετός και συρίγγιο. Στα παιδιά εμφανίζεται μερικές φορές υψηλός πυρετός με τοξικά φαινόμενα. Όταν μεταπέσει στην χρόνια μορφή τα συμπτώματα είναι λιγότερο έντονα.

Διάγνωση

Γίνεται με καλλιέργεια αίματος, καλλιέργεια οστού μετά οστική βιοψία. Η απλή ακτινογραφία μερικές φορές δεν δείχνει τίποτε ενώ η αξονική και η μαγνητική τομογραφία είναι διαγνωστικές.

Αντιμετώπιση

Η οστεομυελίτιδα αντιμετωπίζεται με ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών που υποδεικνύει το αντιβιόγραμμα . Αν δεν υπάρχει αντιβιόγραμμα χορηγούνται εμπειρικά ναφσικιλλίνη η κεφαζολίνη. Η διάρκεια της αγωγής είναι τουλάχιστον 4 εβδομάδες. Εκτός αυτου επιβάλλεται και χειρουργικός καθαρισμός.

Μηνιγγίτιδα επιδημική

Αλλες ονομασίες

Μηνιγγίτιδα μηνιγγιτιδοκοκκική

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Λοίμωξη των μηνίγγων του ξενιστή απο το μικρόβιο Neisseria meningitidis.

Παθογένεια

Η μετάδοση του μικροβίου γίνεται απο άτομο σε άτομο με τις εκκρίσεις της μύτης και του φάρυγγα. Απο εκεί για κάποιους άγνωστους λόγους σε μια μικρή ομάδα ξενιστών διεισδύει στο κεντρικό νευρικό σύστημα και προκαλεί φλεγμονή τους. Εξαιρετικά σημαντικό είναι το παράδοξο οτι το μικρόβιο υπάρχει για χρόνια στην στοματική κοιλότητα πολλών ανθρώπων χωρίς να προκαλεί μηνιγγίτιδα.

Αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν τα παιδιά, οι αλκοολικοί, οι ιθαγενείς της Αλάσκας και οι νεοσύλλεκτοι.

Πρόληψη

Υπάρχει εμβόλιο για τις επιδημίες απο ορισμένους μόνον τύπους του μικροβίου. Για προφύλαξη υγιών ατόμων που έχουν στενή επαφή με πάσχοντες χορηγείται το αντιβιοτικό ριφαμπικίνη.

Κλινική εικόνα

Τα πρώτα συμπτώματα είναι πυρετός, πονοκέφαλος και ακολουθούν σύγχυση, ρίγη, αρθραλγίες και εξάνθημα. Οι περισσότεροι παρουσιάζουν σηψαιμία και αγγειοκινιτική καταπληξία. Η νόσος είναι τόσο επιθετική ώστε συχνά επιφέρει τον θάνατο εντός 24 ωρών απο την εκδήλωση των πρώτων συμπτωμάτων.

Διάγνωση

Γίνεται με την ανεύρεση του μικροβιου στο αίμα και στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Η ανιχνευση πρέπει να γίνει το ταχύτερο και να αρχίσει η σχετική θεραπεία.

Αντιμετώπιση

Το φάρμακο εκλογής είναι η πενικιλλίνη σε μεγαλες δόσεις ενδοφλέβια και εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί η χλωραμφαινικόλη και η κεφτριαξόνη.

www.care.gr

Εκτρωση

Αλλες ονομασίες

τεχνητή έκτρωση

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Η έκτρωση, ή καλύτερα η τεχνητή έκτρωση, είναι η τεχνητή διακοπή της κύησης πριν το έμβρυο γίνει βιώσιμο.

Γενικά

Οι μέθοδοι της τεχνητής διακοπής της κύησης είναι η διαστολή του τραχηλικού στομίου και η απόξεση ή αναρρόφηση του περιεχομένου της μήτρας καθώς και η πρόκληση συστολών του μυομητρίου και η διαστολή του τραχήλου με την χορήγηση φαρμάκων.

Μέθοδοι τεχνητής διακόπης της κύησης πριν από την 12η εβδομάδα

Οι κυριότερες μέθοδοι τεχνητής διακόπης της κύησης πριν από την 12η εβδομάδα είναι η διαστολή του τραχηλικού στομίου και η απόξεση του ενδομητρίου, η διαστολή του τραχηλικού στομίου και αναρρόφηση του περιεχομένου της ενδομητρικής κοιλότητας και η χρήση φαρμακευτικών ουσιών.

Διαστολή του τραχηλικού στομίου και η απόξεση του ενδομητρίου

Η επέμβαση της διακοπής της κύησης με την μέθοδο αυτή, έχει ως απαραίτητη προϋπόθεση να γίνεται υπό τοπική ή γενική αναισθησία με την ασθενή τοποθετημένη σε γυναικολογική θεση. Η διαστολή του τραχηλικού στομίου της μήτρας επιτυγχάνεται με τη χρησιμοποίηση των κηρίων Hegar, τα οποία είναι μεταλλικοί διαστολείς με προοδευτικά αυξανόμενο πάχος. Στη συνέχεια γίνεται η κένωση της μήτρας με τη χρησιμοποίση ειδικών ξέστρων. Οι κυριότερες άμεσες επιπλοκές από την επέμβαση της διακοπής της κύησης είναι η αιμορραγία, η διάτρηση της μήτρας και η λοίμωξη του ενδομητρίου, των εξαρτημάτων και του τραχήλου, ενώ οι απώτερες επιπλοκές είναι η δημιουργία συμφύσεων του ενδομητρίου, η ανεπάρκεια του έσω τραχηλικού στομίου και η απόφραξη των σαλπίγγων.

Διαστολή του τραχηλικού στομίου και αναρρόφηση του περιεχομένου της ενδομητρικής κοιλότητας

Η διαφορά από την προηγούμενη μέθοδο είναι στη χρησιμοποίηση ειδικής συσκευής αναρρόφησης του περιεχομένου της ενδομητρικής κοιλότητας αντί για τα ξέστρα. Η μέθοδος αυτή είναι καλύτερη, λόγω του περιορισμού των τραυματικών κακώσεων του ενδομητρίου και για τον λόγο αυτό αποτελεί σήμερα τη μέθοδο εκλογής. Οι κυριότερες άμεσες επιπλοκές από την επέμβαση της διακοπής της κύησης είναι η αιμορραγία, η διάτρηση της μήτρας και η λοίμωξη του ενδομητρίου, των εξαρτημάτων και του τραχήλου, ενώ οι απώτερες επιπλοκές είναι η δημιουργία συμφύσεων του ενδομητρίου, η ανεπάρκεια του έσω τραχηλικού στομίου και η απόφραξη των σαλπίγγων.

Φαρμακολογική μέθοδος

Τα αντιπρογεστερινοειδή, και κυρίως η μεφιπριστόνη (RU486), είναι τα νέα εκτρωτικά φάρμακα που χορηγούνται από το στόμα, με σκοπό τη διακοπή της κύησης. Η αποτελεσματικότητα του νέου εκτρωτικού φαρμάκου βασίζεται στην μεγάλη συγγένεια του προς τους υποδοχείς δέσμευσης της προγεστερόνης. Για κυήσεις με ηλικία μικρότερη των 6 εβδομάδων, η αποτελεσματικότητα του είναι 85%. Η ναυτία, οι έμετοι, οι κωλικοί του εντέρου και η αιμορραγία είναι οι σπουδαιότερες παρενέργειες του φαρμάκου.

Μέθοδοι τεχνητής διακόπης της κύησης μετά την 12η εβδομάδα

Η ενδοφλέβια χορήγηση ωκυτοκίνης, η οποία προκαλεί τη δημιουργία τεχνητών πόνων και διαστολή του τραχήλου της μήτρας, αποτελεί συνηθισμένη μέθοδο διακοπής της κύησης μετά την 12η εβδομάδα εγκυμοσύνης. Σε περίπτωση που η μέθοδος αποτύχει, επαναλαμβάνεται τις επόμενες μέρες ή επιλέγεται άλλη μέθοδος κένωσης της μήτρας. Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές, η υπόταση και σπάνια η ρήξη της μήτρας είναι οι παρενέργειες από την χορήγηση της ωκυτοκίνης.

Αλλη μέθοδο αποτελεί η χορήγηση των προσταγλανδινών F2α και Ε2, που μπορούν να δοθούν από το στόμα, ενδοφλεβίως, υπό μορφή κολπικών υποθέτων ή τραχηλικών δισκίων και ενδοαμνιακά ή εξωαμνιακά. Σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως τα κολπικά υπόθετα, ενώ η ενδοαμνιακή και η εξωαμνιακή έγχυση χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις νεκρών εμβρύων. Το έντονο κοιλιακό άλγος, οι έμετοι, η ταχυκαρδία και ο βρογχόσπασμος είναι οι κυριότερες παρενέργειες των προσταγλανδινών.

Η χορήγηση ενδοαμνιακών υπέρτονων διαλυμάτων χλωριούχου νατρίου ή ουρίας έχει σήμερα εγκαταλειφθεί λόγω των σοβαρών παρενεργειών, που βάζουν σε κίνδυνο τη ζωή της γυναίκας.

www.care.gr

Βλαπτικοί παράγοντες για το έμβρυο

Γενικά

Κατά τη διάρκεια της κύησης είναι πολλοί οι εξωγενείς παράγοντες οι οποίοι μπορεί να απειλούν τόσο τη μητέρα όσο και το έμβρυο. Ορισμένοι από αυτούς, μπορεί να είναι τόσο σημαντικοί και ο κίνδυνος πρόκλησης βλάβης στη μητέρα ή στο έμβρυο, εξ΄αιτίας τους, να είναι τόσο πιθανός, ώστε η συγκεκριμένη κύηση να περιλαμβάνεται στις περιπτώσεις κυήσεων υψηλού κινδύνου. Παρατίθενται ορισμένοι σημαντικοί βλαπτικοί παράγοντες και οι κίνδυνοι που απορρέουν από αυτούς.

Αλκοόλ

Το αλκοόλ αυξάνει αφενός τον κίνδυνο αποβολών και αφετέρου τον κίνδυνο εμφάνισης συγγενών ανωμαλιών. Υπάρχει το λεγόμενο Εμβρυικό Αλκοολικό Σύνδρομο (Fetal Alcohol Syndrome - FAS), το οποίο εμφανίζεται σε περιπτώσεις κατάχρησης οινοπνεύματος, δηλαδή λήψη ποσότητας άνω των 42 γραμμαρίων καθαρού οινοπνεύματος ημερησίως. Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από λειτουργικές και ανατομικές ανωμαλίες διαφόρων συστημάτων και συγκεκριμένα προκαλεί
α. υπολειπόμενη ανάπτυξη του εμβρύου,
β. ανωμαλίες του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως μικροκεφαλία, διαταραχές συμπεριφοράς, διαταραχές της προσοχής και υπερκινητικότητα στην παιδική ηλικία, ελαφρά έως και μέτρια πνευματική καθυστέρηση
γ. υποπλασία του προσώπου στη μέση περιοχή, που εμφανίζεται με μικρή μύτη, λεπτά τα άνω χείλη του στόματος και μικρούς οφθαλμούς.

Οταν η έκθεση στο οινόπνευμα είναι μικρότερη, μπορεί να εμφανιστούν συγγενείς ανωμαλίες κυρίως από την καρδιά και τους νεφρούς. Επιπλέον εκτός από τα ανωτέρω ο αλκοολισμός κατά την κύηση σχετίζεται με αυξημένο ποσοστό αυτομάτων αποβολών και ύπαρξη πλακούντων, με βάρος μικρότερο από το φυσιολογικό. Μέχρι σήμερα δεν έχει προσδιορισθεί κάποια ποσότητα οινοπνεύματος, η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί ασφαλής δόση για το έμβρυο, καθώς το βέβαιο είναι ότι η αιθανόλη διαπερνάει τον πλακούντα και εμφανίζεται στην εμβρυική κυκλοφορία με την ίδια συγκέντρωση που εμφανίζεται στην κυκλοφορία της μητέρας.

Κάπνισμα

Το κάπνισμα έχει ενοχοποιηθεί για αύξηση των αυτομάτων αποβολών, της πρόωρης αποκόλλησης του πλακούντα, του προδρομικού πλακούνται, της πρώιμης ρήξςη των υμένων του εμβρύου,των πρόωρων τοκετών, της γέννησης λιποβαρών νεογνών και της περιγεννητικής θνησιμότητας. Επιπλέον η νικοτίνη ενοχοποιείται ότι σχετίζεται και με το σύνδρομο αιφνιδίου θανάτου των βρεφών και με διαταραχές της συμπεριφοράς των παιδιών. Ο αριθμός των επιπλοκών αυξάνεται ευθέως ανάλογα με τον αριθμό των τσιγάρων, που καταναλώνονται σε ημερήσια βάση. Κατά τη διάρκεια του καπνίσματος προκαλείται ένωση μεταξύ του μονοξειδίου του άνθρακα και της αιμοσφαιρίνης του αίματος και κατά συνέπεια μειώνεται η προσαγωγή του οξυγόνου στο έμβρυο, επιπλέον εξαιτίας της νικοτίνης ελαττώνεται η παροχή αίματος στη μήτρα, ενώ η παρουσία ενώσεων θείου και κυανίου μειώνει την ενδοκυτταρική κατανάλωση του οξυγόνου. Ουσίες δε που υπάρχουν στο τσιγάρο, όπως το κάδμιο και οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες επηρεάζουν ακόμα και τη λειτουργία του πλακούντα.

Ναρκωτικά

Η χρήση ναρκωτικών, όπως η κοκαΐνη, τα παραισθησιογόνα και η μαριχουάνα είναι ιδιαίτερα βλαπτική για την εγκυμοσύνη. Τα ναρκωτικά κατά τη διάρκεια της κύησης αυξάνουν για τη μητέρα και τον κίνδυνο εμφάνισης άλλων νοσημάτων ή επιπλοκών, κυρίως λόγω της πλημμελούς φροντίδας της προσωπικής της ζωής. Ετσι η εξαρτημένη γυναίκα μπορεί να εμφανίσει σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, όπως σύφιλη, βλεννόρροια, AIDS, μπορεί να εμφανίσει λοιμώξεις του ουροποιητικού και αναιμία, εξαιτίας του υποσιτιμσμού της. Οι έγκυες δε που κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών πρέπει να υποβάλονται συχνά σε ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις για έλεγχο χλαμυδιακής και ερπητικής λοίμωξης, για προσδιορισμού του φυλλικού οξέος, της ουρίας, κρεατινίνης, αντισωμάττων ηπατίτιδας, ενώ απαιτείται διενέργεια καλλιέργειας ούρων ανά δίμηνο.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι γυναίκες που κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών παρουσιάζουν αμηνόρροια, γεγονός που καθιστά πολύ δύσκολο τον ακριβή προσδιορισμό της πραγματικής ηλικίας κύησης και για το λόγο αυτό συνιστάται συχνός και έγκαιρος υπερηχογραφικός έλεγχος.

Από άποψη δράσης προς το έμβρυο τα ναρκωτικά διέρχονται τον πλακούντα και ασκούν άμεση επίδραση σε αυτό. Οι περισσότερες από αυτές τις ουσίες προκαλούν αγγειοσύσπαση στα αγγεία της εμβρυοπλακουντιακής μονάδας, γεγονός που συνεπάγεται την μειωμένη προσαγωγή θρεπτικών ουσιών και οξυγόνου. Η πορεία της κύησης και του τοκετού συνήθως παρουσιάζει πλήθος επιπλοκών όπως είναι ο οξύς ή ο πρόωρος τοκετός, η αυτόματη αποβολή, η πρόωρη ρήξη των υμένων, η πρόωρη αποκόλληση του πλακούντα, ακόμα και η ρήξη της μήτρας. Το δε έμβρυο συνήθως είναι υπολειπόμενου βάρους ενώ μετά τη γέννησή του κατά κανόνα εκδηλώνει συμπτώματα στερητικού συνδρόμου. Ιδιαίτερα καταστροφικές είναι οι συνέπειες της κοκαΐνης, ειδικά της κρυσταλλοειδούς μορφής της (crack). Λόγω της αγγειοσύσπασης που προκαλεί επιφέρει υπέρταση, ταχυκαρδία, στηθάγχη ή εμφράγματα μυοκαρδίου, εγκεφαλικές θρομβώσης ακόμη και θάνατο. Είναι 3 φορές πιο θανατηφόρος από την ηρωΐνη, η δε αποδόμησή της από έμβρυο δεν είναι εφικτή επειδή το ήπαρ του εμβρύου είναι ανώριμο. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται ότι ενώ στο ενήλικα αποβάλλεται εντός 1-2 ημερών στο έμβρυο αποβάλλεται εντός 4-6 ημερών. Τα παιδιά που προέρχονται από μητέρες-χρήστριες κοκαΐνης μπορεί να παρουσιάσουν ψυχοκινητικές διαταραχές και σύνδρομο αιφνιδίου θανάτου της παιδικής ηλικίας. Η θεραπευτική προσέγγιση αυτών των γυναικών απαιτεί μείωση της ψυχοσωματικής κόπωσης, ανάγκη κατανόησης της συχνής παρακολούθησης της κύησης και χρησιμοποίηση ειδικευμένου ιατρικού προσωπικού.

Η προσπάθεια οξείας διακοπής των ναρκωτικών ουσιών δεν είναι δόκιμη καθώς ενεργοποιεί πλήθος επιπτώσεων όπως οξεία αποστέρηση μητέρας και εμβρύου, ενδομήτρια υπερδραστηριότητα του εμβρύου και εμβρυικούς σπασμούς, έξοδο μηκωνίου και ενδομήτριο ή νεογνικό θάνατο. Η θεραπευτική αντιμετώπιση απαιτεί κατ’ αρχάς την αντικατάσταση των ναρκωτικών ουσιών από μεγάλες δόσεις μεθαδόνης, οι οποίες σταδιακά και βαθμιαία ελαττώνονται, με στόχο τη επίτευξη της μεγαλύτερης μείωσης έως τον τοκετό. Για το νοεγνό η θεραπεία του στερητικού συνδρόμου πρέπει να αρχίσει το τρίτο 24ωρο από τη γέννησή του με χορήγηση μεθαδόνης ή διαζεπάμης.

Ακτινοβολία

Οι επιπτώσεις της ακτινοβολίας στο έμβρυο εξαρτώνται απόλυτα από τη δόση, στην οποία έχει εκτεθεί η γυναίκα. Συνήθως η αιτία έκθεσης μίας εγκύου στην ακτινοβολία είναι η διενέργεια ακτινογραφιών για διαγνωστικούς λόγους. Για το λόγο αυτό πρέπει να αποφεύγονται οι ακτινοβολίες στο δεύτερο μισό του εμμηνορρυσιακού κύκλου. Σε κάθε περίπτωση δόση μικρότερη των 5 rads θεωρείται ότι δεν είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για το έμβρυο ενώ είναι σε δόση άνω των 50 rads οι δυσμενείς επιπτώσεις είναι βέβαιες και σε ορισμένες περιπτώσεις πολύ σοβαρές. Η κύρια βλαπτική επίδρασή της στο έμβρυο, που βρίσκεται στο στάδιο του μοριδίου ή βλαστιδίου είναι ο εμβρυικός θάνατος. Στην περίοδο της οργανογένεσης οι επιδράσεις είναι η υπολειπόμενη ανάπτυξη, συγγενείς ανωμαλίες και κυρίως ανωμαλίες του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως μικροκεφαλία και πνευματική καθυστέρηση, στείρωση. Στην προχωρημένη κύηση η ακτινοβολία σχετίζεται άρρηκτα με αυξημένη εμφάνιση λευχαιμίας και καρκινογένεσης.

Υπέρηχοι

Οι υπέρηχοι και τα μικροκύματα θεωρείται ότι επειδή δεν προκαλούν ιονισμό των ιστών, δεν προκαλούν και μεταβολή του DNA και κατά συνέπεια δεν ενοχοποιούνται για καρκινογένεση ή μεταλλάξεις των κυττάρων. Οι βιολογικές επιδράσεις τους η υπερθερμία (για τα μικροκύματα) και η υπερθερμία και οι μηχανικές επιδράσεις στους ιστούς, (για τους υπερήχους), δράση η οποία φαίνεται να είναι ακίνδυνη. Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφέρουμε ότι οι υπέρηχοι ανάλογα με την τεχνική που ακολουθούν έχουν και διαφορετική παραγωγή ενέργειας. Διαφορετική παραγωγή έχει η απεικόνιση με realtime τεχνική και διαφορετική με συσκευές Doppler, όπου η δέσμη είναι ακίνητη ενώ συνήθως χρησιμοποιούνται υψηλότερες συχνότητες από τις κλασικές εφαρμογές απεικόνισης, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται μεγαλύτερη παραγωγή ενέργειας. Σε κάθε περίπτωση πάντα η εφαρμογή των υπερήχων τόσο από πρακτική όσο και από θεωρητική άποψη είναι όχι μόνο αποδεκτή αλλά και ασφαλής. Κατά το ίδιο τρόπο δεν φαίνεται να συντρέχει ιδιαίτερος κίνδυνος για το έμβρυο από την πιθανή έκθεση της εγκύου σε μη ιονίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (όπως ραντάρ, μικροκύματα τηλεφωνίας, φούρνοι μικροκυμάτων κλπ).

Φυσική άσκηση

Η φυσική άσκηση στις εγκύους πρέπει να γίνεται με μέτρο. Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να προκαλεί ταχύπνοια και ταχυκαρδία μεγαλύτερη των 120 παλμών το λεπτό, ενώ σε κυήσεις υψηλού κινδύνου το όριο ασφαλείας είναι μεγαλύτερο. Ο λόγος είναι ότι κατά την εκτέλεση της φυσικής άσκησης η ροή του αίματος ανακατανέμεται και προκαλείται αγγειοσύσπαση, η οποία μειώνει την προσαγωγή του αίματος στα σπλάχνα και τους νεφρούς, ενώ η αιματική ροή μπορεί να μειωθεί έως και 80%, ανάλογα με την ένταση της άσκησης. Αυτή η διαδικασία είναι ενδεχόμενο να επηρεάζει και τη μήτρα.

Επιπλέον είναι γνωστό ότι κατά την εκτέλεση ασκήσεων η θερμοκρασία του σώματος αυξάνει, με ταυτόχρονη αύξηση της καρδιακής παροχής, καθώς για να αποβληθεί η θερμοκρασία διενεργείται διαστολή των αγγείων του δέρματος. Άμεση συνέπεια είναι η μετατόπιση μεγάλου όγκου του αίματος από τα σπλάχνα και τους νεφρούς στους γραμμωτούς μύες και στο δέρμα. Η έντονη άσκηση δημιουργεί παράκαμψη της ροής του αίματος από τη μήτρα με αποτέλεσμα να μειώνεται η θερμοκρασία του εμβρύου -η οποία σημειωτέον κανονικά είναι κατά 1 °C μεγαλύτερη της μητέρας- και να μειώνεται η μεταφορά οξυγόνου, με άμεση συνέπεια την επιβάρυνση της εμβρυικής καρδιακής λειτουργίας. Εξάλλου, η ανάπαυση έχει ευεργετικές συνέπειες στην κυκλοφορία του αίματος, στη μήτρα και τον πλακούντα.

www.care.gr

Μητρικός θηλασμός

Γενικά

Ο μητρικός θηλασμός είναι ένα αποκλειστικό προνόμιο της μητέρας και δε συμβαίνει τυχαία στη ζωή της. Είναι η κατάληξη μία σειράς μεταβολών, που αρχίζουν στη γυναίκα πριν εμφανιστεί η πρώτη έμμηνος ρύση. Ειδικές ορμόνες που παράγονται στις ωοθήκες είναι υπεύθυνες για αυτές τις μεταβολές και την προετοιμασία του μαστού για τη λειτουργία παραγωγής του γάλακτος.

Ο μαστός είναι ένας μαζικός αδένας, ο οποίος κάτω από την επίδραση των οιστρογόνων, κατά τη διάρκεια της κύησης, αυξάνει το βάρος του περίπου κατά 400 γραμμάρια, ενώ διπλασιάζεται η αιμάτωσή του. Ο μαστός αποτελείται από το παρέγχυμα και το στρώμα. Το παρέγχυμα αποτελείται από τις κυψελίδες, τα λόβια, που σχηματίζονται από πολλές κυψελίδες, του λοβούς, που αποτελούνται από πολλά λόβια και τους γαλακτοφόρους πόρους. Το στρώμα αποτελείται από το συνδετικό ιστό, τα αιμοφόρα, τα λεμφοφόρα αγγεία και τα νεύρα. Ο μαστός καλύπτεται με δέρμα που είναι λεπτό και ελαστικό και περιλαμβάνει τη θηλή, τη θηλαία άλω, δηλαδή τη σκούρα περιοχή γύρω από τη θηλή και το γενικό δέρμα. Κατά την κύηση η αύξηση βάρους του μαστού οφείλεται στην αύξηση και ανάπτυξη των γαλακτοφόρων πόρων, στην ανάτπυξη των λοβών του αδένα και στην υπερπλασία των επιθηλιακών κυττάρων των κυψελίδων.

Η έκκριση γάλακτος δεν είναι τίποτε άλλο από τη μετατροπή των αμινοξέων, των ιχνοστοιχείων, των λιπιδίων, της γλυκόζης και άλλων συστατικών του πλάσματος, σε καζεΐνη, γαλακτοσφαιρίνες, γαλακτολιπίδια, λακτόζη και διάφορα άλλα συστατικά του γάλακτος. Η τροποποίηση αυτών των συστατικών του πλάσματος και η απέκκρισή τους γίνεται από το εκκριτικό επιθήλιο του μαζικού αδένα, που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της προλακτίνης.

Κατά το θηλασμό, με τις θηλαστικές κινήσεις ενεργοποιείται το αντανακλαστικό απευλευθέρωσης ωκυτοκίνης από την υπόφυση και προκαλείται σύσπαση των κυττάρων των εκφορητικών πόρων του μαζικού αδένα και διευκολύνεται η αποτελεσματικότητα των θηλαστικών κινήσεων. Δηλαδή την εντολή για την έναρξη της παραγωγής γάλακτος τη δίνει το μωρό με το θήλασμα καθώς στέλνει μήνυμα στον εγκέφαλο με τη νευρική οδό. Στη συνέχεια ελευθερώνονται από την υπόφυση οι ορμόνες προλακτίνη και ωκυτοκίνη, οι ορμόνες αυτές μεταφέρονται με το αίμα στο μαστό και με την προλακτίνη παράγεται το γάλα στις κυψελίδες, ενώ με την ωκυτοκίνη προωθείται στους γαλακτοφόρους πόρους και τη θηλή. Το νεογνό έλκει τη θηλή στο στόμα του, τοποθετώντας τα χείλη στην περιφέρεια της άλω, ενώ τα ούλα του αγκιστρώνονται σε αυτή. Στη συνέχεια κρατά τη θηλή στην υπερώα, όπου τη συγκρατεί με τη γλώσσα και την πιέζει, ώστε να προωθήσει το γάλα στο πίσω τμήμα της στοματικής κοιλότητας και να το καταπιεί. Σε κάθε θηλασμό πρέπει να προσφέρονται και οι δύο μαστοί. Είναι σκόπιμο ωστόσο να σημειωθεί ότι με 5 λεπτά θηλασμού, το νεογνό λαμβάνει τα 2/3 περίπου του γάλακτος, που περιέχει κάθε μαστός. Το νεογνό θηλάζει περίπου 15-20 λεπτά. Εάν δεν αδειάσει το μαστό της μητέρας σε ένα γεύμα, πρέπει εκείνη να τον εκθλίβει μετά το τέλος του θηλασμού. Το νεογνό είτε εναλλάσει τους μαστούς, θηλάζοντας μέσα στα 20 λεπτά και από τους δύο, είτε θηλάζει τη μία φορά από τον ένα μαστό και την άλλη από τον άλλο εναλλάξ.

Γενικοί κανόνες για επιτυχή θηλασμό

Κάποιοι γενικοί κανόνες για επιτυχή θηλασμό είναι οι ακόλουθοι
1. Η ενημέρωση της μητέρας για τα πλεονεκτήματα του μητρικού θηλασμού
2. Η άμεση τοποθέτηση του νεογνού στο στήθος της μητέρας, ο θηλασμός πρέπει να αρχίζει, εάν είναι δυνατό, το πρώτο ημίωρο μετά τον τοκετό, με τη βοήθεια εκπαιδευμένου προσωπικού
3. Η τήρηση της συχνότητας του θηλασμού ανάλογα με τις απαιτήσεις του νεογνού, η φύση έχει προβλέψει ώστε η παραγωγή του μητρικού γάλακτος να είναι ανάλογη με τις ανάγκες του νεογέννητου και του βρέφους, ανεξαρτήτως του μεγέθους του μαστού, το οποίο δεν παίζει ρόλο στην ικανότητα παραγωγής γάλακτος
4. Η εκπαίδευση της μητέρας στην τέχνη του θηλασμού και στη διατήρηση της γαλουχίας
5. Το καλύτερο ερέθισμα για την παραγωγή γάλακτος είναι η κένωση και των δύο μαστών
6. Η χορήγηση στο νεογέννητο μόνο μητρικού γάλακτος και η αποφυγή συμπληρώματος ξένου γάλακτος, εκτός και αν συντρέχει ειδικός ιατρικός λόγος, που το επιβάλλει.
7. Η αυστηρή τήρηση κανόνων καθαριότητας, όπως πλύσιμο της θηλής και των χεριών της μητέρας, πριν το θηλασμό, προστατεύει από επιπλοκές, που μπορεί να επηρεάσουν τον θηλασμό
8. Η σωστή στάση τόσο της μητέρας, όσο και του παιδιού. Η μητέρα πρέπει να κρατά σωστά το διογκωμένο μαστό, ώστε να μην αποφράσσονται από αυτόν τα ρουθούνια του νεογνού
9. Η εξήγηση προς τη μητέρα ότι οι δυσκολίες, που τυχόν παρουσιάζονται στην αρχή είναι φυσιολογικές και ξεπερνώνται σιγά σιγά, ώστε να αποφευχθεί η ανάπτυξη του αισθήματος απογοήτευσης, το οποίο θα οδηγήσει στην αποτυχία του θηλασμού.

Τα κριτήρια για την επιτυχία του θηλασμού από την πλευρά του νεογνού είναι τα ικανοποιητικά διαστήματα ύπνου του, η αύξηση βάρους του και οι φυσιολογικές κενώσεις, ενώ από τη μητέρα είναι η απουσία παθολογικών εκδηλώσεων.

Τις τελευταίες εβδομάδες της εγκυμοσύνης και την 1η-4η ημέρα μετά τον τοκετό αποβάλλεται από το μαστό το πύαρ, ή πρωτόγαλα, που είναι η άριστη τροφή του νεογνού για τις πρώτες ημέρες. Είναι κίτρινο, αλκαλικής αντίδρασης, με υψηλό ειδικό βάρος, με μεγάλη περιέκτικότητα σε πρωτείνη, βιταμίνη Α, άλλατα νατρίου και φωσφόρου, αντισώματα και λευκοκύτταρα. Εχει μικρή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και λίπη και χαρακτηρίζεται από καθαρτική δράση, ενώ συντελεί στον καθαρισμό του γαστρεντερικού σωλήνα του νεογνού, την αποβολή του μυκωνίου και την εγκατάσταση φυσιολογικής χλωρίδας στο έντερό του. Μετά την τρίτη περίπου ημέρα από τον τοκετό το πύαρ γίνεται μεταβατικό γάλα και μετά την έβδομη σε δέκατη ημέρα γίνεται ώριμο γάλα. Το χρώμα του είναι άσπρο και η σύστασή του πιο λεπτόρευστη από το πύαρ. Παράγεται σε μεγαλύτερη ποσότητα από το πύαρ και δίνει περισσότερη ενέργεια. Περιέχει μοναδική αναλογία σε λευκώματα, λίπη, υδατάνθρακες, άλατα, βιταμίνες, αντισώματα και είναι αναντικατάστατη τροφή για το νεογέννητο.

Πλεονεκτήματα του μητρικού θηλασμού

Για το παιδί

1. Ιδανική σύνθση γάλακτος για τη σωματική του ανάπτυξη
2. Χορήγηση έτοιμων αντισωμάτων και αντιφλεγμονωδών παραγόντων, με αποτέλεσμα την προστασία από λοιμώξεις του αναπνευστικού και γαστρεντερικού συστήματος και από ιώσεις.
3. Πρόληψη αλλεργικών καταστάσεων και προστασία από αναιμίες
4. Αύξηση της επιβίωσης των πρόωρων. Ειδικά για τα πρόωρα είναι η ιδανική τροφή, καθώς τελευταίες έρευνες έδειξαν ότι το γάλα μητέρων που γεννούν πρόωρα έχει σημαντικά μεγαλύτερη περιεκτικότα λευκωμάτων από το γάλα μητέρων που γεννούν κανονικά
5. Ασηπτες συνθήκες σίτισης και σωστή θερμοκρασία χορηγούμενου γάλακτος, καθώς το μητρικό γάλα χορηγείται απ΄ευθείας από το μαστό της μητέρας
6. Αύξηση του δείκτη νοημοσύνης
7. Προστασία από κίνδυνο νεανικού διαβήτη
8. Ελάττωση της συχνότητας του παιδικού καρκίνου
9. Βελτίωση του λόγου σε παιδιά με σχιστίες
10. Μείωση της τερηδόνας
11. Πρόληψη παχυσαρκίας
12. Πρόληψη για μελλοντικό κίνδυνο στεφανιαίας νόσου
13. Η πιο κατάλληλη τροφή για πολλές ασθένειες της νεογνικής και βρεφικής ηλικίας, όπως είναι το σύνδρομο δευσαπορρόφησης, η δυσανεξία στο γάλα αγελάδος, η επίμονη διάρροια, η ελκώδης κολίτιδα, η νεκρωτική εντεροκολίτιδα, οι χειρουργικές επεμβάσεις του πεπτικού, η σηψαιμία, η ανεπάρκεια της I.G.A ανοσοσφαιρίνης, η μεταμόσχευση μυελού των οστών.
14. Συμβάλει στην ηρεμία του βρέφους λόγω ειδικής ορμόνης που περιέχει
15. Συμβάλει στην καλή ψυχική υγεία λόγω του ψυχικού δεσμού που αναπτύσσεται ανάμεσα στη μητέρα και το νεογνό.

Για τη μητέρα

1. Ταχεία παλινδρόμηση της μήτρας της λεχωίδας
2. Προστασία από καρκίνο του μαστού
3. Μείωση της συχνότητας καρκίνου του ενδομητρίου
4. Προστασία από οστεοπόρωση
5. Σε σημαντικό ποσοστό (75%) προφύλαξη από σύντομη νέα εγκυμοσύνη
6. Ευκολότερη απώλεια του βάρους, που αποκτήθηκε κατά την εγκυμοσύνη, καθώς το αποθηκευμένο λίπος
καίγεται για την παραγωγή γάλακτος
7. Ψυχική ολοκλήρωση ως γυναίκα-μητέρα
8. Ευκολία στη σίτιση του παιδιού
9. Οικονομία

Αντενδείξεις

Οι αντενδείξεις του μητρικού θηλασμού είναι ελάχιστες και περιλαμβάνουν

α. Τη βαρειά νόσο της μητέρας (αναπνευστική, καρδιακή, νεφρική, λοιμώδη, όπως η φυματίωση, οι νεοπλασίες)
β. Τη λήψη από τη μητέρα ορισμένων φαρμάκων, όπως κυτταροστατικών-χημειοθεραπευτικών, αντιθυροειδικών, φαινυλβουταζόνης και άλλων και
γ. Παθήσεις από το μαστό, όπως φλεγμονή και σοβαρή μαστίτιδα, ή η έλλειψη θηλής, η εισολκή της θηλής και η επίπεδη θηλή.

www.care.gr

Καρκίνος σώματος της μήτρας- Καρκίνος του αιδοίου

Αλλες ονομασίες

Καρκίνος του ενδομητρίου, Αδενοκαρκίνωμα μήτρας.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Καρκίνος που αναπτύσσεται από το ενδομήτριο. Είναι πρώτος σε συχνότητα από τα κακοήθη νεόπλαστα των γεννητικών οργάνων της γυναίκας. Εχει βραδεία ανάπτυξη και είναι επιδεκτικός σε θεραπεία.

Παθογένεια

Το ενδομήτριο είναι ένα όργανο στόχος, που παρουσιάζει μεγάλη ευαισθησία στα ερεθίσματα των ωοθηκικών ορμονών. Τα οιστρογόνα δρουν φυσιολογικά στο ενδομήτριο, κατά την παραγωγική φάση του κύκλου , εάν για οποιοδήποτε λόγο υπάρχει αύξηση ή παράταση των οιστρογόνων και δεν παρεμβληθούν τα προγεστερενοειδή, αυτή η δραστηριότητα των οιστρογόνων στην παραγωγική φάση μπορεί να οδηγήσει σε μία υπερβολική ανάπτυξη του ενδομητρίου, που μπορεί τελικά να ευνοήσει την ανάπτυξη καρκίνου του ενδομητρίου, σύμφωνα με την παρακάτω σειρά: Παραγωγικό ενδομήτριο, Αδενοκυστική υπερπλασία, Αδενωματώδη υπερπλασία, Ατυπη αδενωματώδη υπερπλασία, Αδενοκαρκίνωμα In Situ, Αδενοκαρκίνωμα.

ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Παράγοντες που προδιαθέτουν στην καρκινογένεση του ενδομητρίου είναι η παχυσαρκία, η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης. Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι γυναίκες που είχαν εμμηναρχή πριν τα 12 χρόνια τους ή εμμηνόπαυση μετά τα 53 χρόνια τους, λόγω συνεχή επίδραση των οιστρογόνων. Αυξημένος κίνδυνος παρατηρείται και σε γυναίκες που έχουν το σύνδρομο Stein-Leventhal, δηλαδή πολυκυστικές ωοθήκες, σε ποσοστό 20% Αρκετές επιδημιολογικές μελέτες εμφανίζουν μία σχέση ανάμεσα στη χρήση εξωγενών οιστρογόνων και στον καρκίνο του ενδομητρίου. Γυναίκες, που έλαβαν οιστρογόνα για οιονδήποτε λόγο για μακροχρόνια θεραπεία έχουν μία τάση για ανάπτυξη καρκίνου της μήτρας 4-14 φορές μεγαλύτερη από εκείνες τις γυναίκες που δεν έλαβαν οιστρογόνα. Η προσθήκη ενός προγεστερινοειδούς για 10 ημέρες φαίνεται να ελαττώνει τον κίνδυνο.

Πρόληψη

Γυναίκες που ευρίσκονται γύρω από την εμμηνόπαυση και στην μετεμμηνοπαυσιακή ηλικία κα παρατηρούν διαταραχές της εμμήνου ρύσεως του τύπου μηνορραγιών ή μητρορραγιών, πρέπει να προσέρχονται στον γυναικολόγο. Επίσης γυναίκες που λαμβάνουν οιστρογόνα για οιονδήποτε λόγο θα πρέπει να προστίθεται και προγεστερόνη για 10 ημέρες σε κυκλική φάση.

Κλινική εικόνα

Συνήθως οι ασθενείς με καρκίνο του σώματος της μήτρας είναι άτοκες, παχύσαρκες, διαβητικές, υπερτασικές και ευρίσκονται μετά την εμμηνόπαυση. Το μόνο σπουδαίο σύμπτωμα είναι η εμφάνιση ανώμαλης αιμορραγίας κυρίως μετά την εμμηνόπαυση. Άλλο σύμπτωμα είναι η ανώμαλη υπερέκκριση υγρών από τον κόλπο είτε υδαρής, είτε με αίμα, είτε δύσοσμα.

Διάγνωση

Διάφορες έρευνες δείχνουν μία ραγδαία άνοδο στη συχνότητα του καρκίνου της μήτρας που σε ορισμένες περιοχές φθάνει και 10% το χρόνο. Σε αντίθεση με τον καρκίνο του τραχήλου, όπου ο έλεγχος κατά Παπανικολάου (pap test) αποτελεί σχεδόν τη μοναδική μέθοδο γενικού ελέγχου για την ανίχνευσή του, στον καρκίνο του σώματος της μήτρας έχουν γίνει διάφορες προτάσεις και προσπάθειες. Η πιο αξιόπιστη μέθοδος είναι η απόξεση του ενδομητρίου και μάλιστα η κλασματική απόξεση. Πιο απλή μέθοδος και αξιόπιστη με ποσοστά επιτυχίας 85-92% είναι η ενδομήτρια αναρρόφηση. Ακόμη ως διαγνωστική βοήθεια μπορούμε να αναφέρουμε την υστεροσκόπηση ή ανίχνευση του CEA

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία του καρκίνου του σώματος της μήτρας είναι η χειρουργική επέμβαση (κοιλιακή ολική υστερεκτομή) κατά κύριο λόγο και η ακτινοβολία ή ο συνδυασμός τους. Ποιόν θεραπευτικόν τρόπον θα ακολουθήσει κανείς (χειρουργική ή ακτινοβολία) εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι η ιστολογική εικόνα του καρκίνου, το βάθος της διείσδυσης στο μυομήτριο, λεμφαδενικές μεταστάσεις, η ηλικία της ασθενούς και η γενική κατάσταση αυτής. Η χημειοθεραπεία προς το παρόν δεν προσφέρει ιδιαίτερα στη θεραπεία του καρκίνου του σώματος της μήτρας. Θεραπευτικά μπορούν να δοθούν και ορμονικά σκευάσματα ανάλογα με τους ορμονοεξαρτόμενους υποδοχείς του όγκου.

Καρκίνος του αιδοίου

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Κακοήθη νεοπλασία στην περιοχή του αιδοίου και του περινέου κυρίως σε γυναίκες εμμηνοπαυστικής ηλικίας περίπου στο 60ο έτος της ηλικίας. Αντιπροσωπεύει το 4% των καρκίνων του γεννητικού συστήματος

Παθογένεια

Οι δυστροφικές βλάβες του αιδοίου, είναι πιθανόν να δημιουργήσει εκφύλιση του ιστού και την δημιουργία κακοηθείας.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Χρόνιος ερεθισμός, χρόνιες αιδιοκολπίτιδες, σακχαρώδης διαβήτης, παχυσαρκία, υπέρταση και ερπητική αιδοιοκολπίτιδα τύπου ΙΙ

Πρόληψη

Κάθε βλάβη που παρατηρείται στην περιοχή του αιδοίου, η γυναίκα πρέπει να απευθύνεται στον γυναικολόγο και σε εξειδικευμένα κέντρα.

Κλινική εικόνα

Εντοπίζεται συνήθως στα μεγάλα, μικρά χείλη και στην κλειτορίδα. Συνήθως εμφανίζεται ως εξέλκωση, είναι δυνατόν να εμφανισθεί και ως εξωφυτική μορφή με δύσοσμη απέκκριση. Το μέγεθος της βλάβης στην αρχή είναι μικρό, αρχίζει με δίαμετρο μισού ή ενός εκατοστού και σύντομα αυξάνει.

Διάγνωση

Η διάγνωση της νόσου θα στηριχθεί κυρίως στην βιοψία της βλάβης.

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία της νόσου για τα στάδια Ι και ΙΙ είναι η ριζική αιδοιεκτομή με λεμφαδενικών καθαρισμό και σε δεύτερο χρόνο ακτινοβολία της περιοχής.

ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Η πενταετής επιβίωση εξαρτάται από το στάδιο της νόσου και των λεμφαδένων μεταστάσεων. Στο στάδιο 0 η επιβίωση φθάνει το 97% και στο στάδιο ΙV φθάνει το 10-15%

www.care.gr

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ-ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ-ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Κακοήθης όγκος του οισοφάγου. Ο οισοφάγος είναι ο μυικός σωλήνας που συνδέει το φάρυγγα με το στομάχι.

Παθογένεια

Η συχνότητα αυτού του καρκίνου είναι 6 ανά 100.000 άτομα για τους άντρες και 1.6 ανά 100.000 άτομα για τις γυναίκες. Στην Κίνα και Ν. Αφρική η συχνότητα είναι πολύ μεγαλύτερη (100 ανά 100.000 άτομα).
Αν και οι αιτίες παραμένουν άγνωστες, ενοχοποιούνται ο χρόνιος ερεθισμός από το κάπνισμα και η χρήση αλκοόλ. Η τύλωση, μια γενετική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υπερκεράτωση παλαμών και πελμάτων συσχετίζεται με τον καρκίνο του οισοφάγου. Επίσης η αχαλασία, ο οισοφάγος Barrett (μετατροπή του πλακώδους επιθηλίου του οισοφάγου σε κυλινδρικό εξ΄αιτίας γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης), το σύνδρομο Plummer-Vinson (αναιμία από έλλειψη σιδήρου, μείωση της οξύτητας του στομάχου και δημιουργία μεμβράνης στο ανώτερο τμήμα του οισοφάγου) έχουν συσχετισθεί με αυξημένη συχνότητα κακρκίνου του οισοφάγου.

Το 95% των κακοήθων όγκων του οισοφάγου είναι το επιδερμοειδές (πλακώδες) καρκίνωμα, ενώ το αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου αντιπροσωπεύει μόνο το 2-4% αυτών.

Πρόληψη

- Αποφυγή καπνίσματος και αλκοόλ αφού θεωρούνται παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του οισοφάγου
- Συχνές ενδοσκοπήσεις και λήψη βιοψιών σε άτομα με οισοφάγο Barrett.

Κλινική εικόνα

- Δυσφαγία (δυσκολία στην κατάποση, στην αρχή στερεών τροφών, αλλά προοδευτικά και υγρών)
- Απώλεια βάρους
- Οπισθοστερνικός πόνος-καύσος
- Αιματέμεση
- Πόνος στο θώρακα με αντανάκλαση στην πλάτη

Πρέπει να τονισθεί οτι η δυσφαγία σαν σύμπτωμα δεν είναι ποτέ ψυχοσωματικής αιτιολογίας, αλλά θα πρέπει να διερευνάται ως καρκίνος του οισοφάγου μέχρι απόδειξης του αντίθετου.

Διάγνωση

Επιτυγχάνεται με:

- ενδοσκόπηση (οισοφαγοσκόπηση) και λήψη βιοψιών
- βαριούχο γεύμα
- αξονική ή μαγνητική τομογραφία
- ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα

Αντιμετώπιση

- Χειρουργική θεραπεία (όταν ο όγκος είναι εξαιρέσιμος και η νόσος δεν έχει επεκταθεί στους γύρω ιστούς)
- Ακτινοθεραπέια (στο πλακώδες καρκίνωμα)
- Χημειοθεραπεία
- Διαστολές
- Ενδοσκοπική εφαρμογή laser

Η έγκαιρη διάγνωση παίζει σπουδαίο ρόλο στην αντιμετώπιση της νόσου.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Κακοήθης όγκος του στομάχου. Πρόκειται στο 95% των περιπτώσεων για αδενοκαρκίνωμα.

Παθογένεια

Πρόκειται για συχνή κακοήθεια του πεπτικού συστήματος. Συχνότερα συμβαίνει σε άντρες ηλικίας μεγαλύτερης των 40 ετών. Η νόσος είναι συχνότερη στην Ασία (Ιαπωνία) και σε χώρες της Λατινικής Αμερικής. Η αιτία είναι άγνωστη.

Διάφοροι παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί: διατροφικοί παράγοντες (κατανάλωση καπνιστών τροφών, μειωμένη πρόσληψη βιταμίνης C), η χρόνια γαστρίτιδα απο ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, η ατροφική γαστρίτιδα, οι πολύποδες του στομάχου, η προηγούμενη αφαίρεση τμήματος του στομάχου (μερική γαστρεκτομή).

Πρόληψη

- Αποφυγή κατανάλωσης καπνιστών και συντηρημένων τροφών
- Ελεγχος κάθε έλκους στομάχου, ατροφικής γαστρίτιδας και πολυπόδων

Κλινικη εικόνα

Σε αρχικό στάδιο συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα

- Αίσθημα πληρότητας, διάτασης μετά από μεγάλα γεύματα
- Ανορεξία, αποστροφή πρός το κρέας, απώλεια βάρους
- Ναυτία, έμετος
- Καταβολή, αδυναμία
- Πόνος που μπορεί να μοιάζει με αυτόν του έλκους
- Αίμα στα κόπρανα (μέλαινα) ή σε έμετο (αιματέμεση)

Διάγνωση

Βιοψία του στομάχου μέσω γαστροσκόπησης είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος.

Αντιμετώπιση

Η έγκαιρη διάγνωση και η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να προσφέρουν πλήρη ίαση. Αποτελέσματα μπορεί να έχουν βοηθητικά η ακτινοθεραπεία και η χημειθεραπεία.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΗΠΑΤΟΣ

Αλλες ονομασίες

Ηπάτωμα, ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα.

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Κακοήθης, πρωτοπαθής,(όχι από μετάσταση), όγκος του ήπατος, που προέρχεται από τα ηπατικά κύτταρα.

Παθογένεια

Αν και λιγότερο συχνός από το μεταστατικό καρκίνο του ήπατος, αποτελεί συχνή αιτία θανάτου σε ορισμένες περιοχές της Αφρικής και της νοτιοανατολικής Ασίας.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισής του, είναι:
- Η χρόνια ηπατίτιδα Β.
- Η χρόνια ηπατίτιδα C.
- Η κίρρωση του ήπατος, ιδιαίτερα αν είναι αλκοολικής αιτιολογίας.
- Η αιμοχρωμάτωση του ήπατος.
- Η τυροσιναιμία.
- Η έκθεση του οργανισμού σε ορισμένα τοξικά προιόντα μυκήτων που υπάρχουν σε ορισμένες τροφές, (αφλατοξίνες).

Πιο συγκεκριμένα, η ηπατίτιδα Β είναι η κύρια αιτία στις χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Στο δυτικό ημισφαίριο και την Ιαπωνία, η ηπατίτιδα C και ο αλκοολισμός ευθύνονται πιο συχνά, για την εμφάνιση του ηπατώματος.

Πρόληψη

- Εφαρμογή των προληπτικών μέτρων που αφορούν την ηπατίτιδα Β και C.
- Τακτικός, προληπτικός έλεγχος, στους πάσχοντες από χρόνια ιογενή ή αλκοολική ηπατίτιδα, με υπερηχογράφημα ήπατος.
- Διακοπή του αλκοόλ, καταπολέμηση του αλκοολισμού.
- Προσπάθεια αποφυγής και καταπολέμησης των αιτίων που οδηγούν σε κίρρωση.

Κλινική εικόνα

Αρχικά μπορεί να μη γίνει αντιληπτό, ως τη στιγμή που η μέχρι τότε σταθερή κατάσταση ενός κιρρωτικού ασθενούς, επιδεινωθεί απότομα.

- Καχεξία, αδυναμία, κόπωση, απώλεια βάρους.
- Πυρετός, που μπορεί να μιμείται λοίμωξη, είναι πολύ συχνό σύμπτωμα.
- Κοιλιακός πόνος η και ψηλαφητή από το γιατρό μάζα, στο δεξιό υποχόνδριο του ασθενούς.
- Ξαφνική εμφάνιση ασκιτικού υγρού, συχνά αιμορραγικού, μπορεί να υποδηλώνει θρόμβωση της πυλαίας ή της ηπατικής φλέβας από τον όγκο.
- Κάποιες φορές, η πρώτη εκδήλωση μπορεί να είναι επείγουσα χειρουργική κατάσταση από την κοιλιά, λόγω ρήξης ή αιμορραγίας του όγκου.
- Κωματώδης κατάσταση εμφανίζεται στα τελικά στάδια της νόσου, (ηπατικό κώμα).

Διάγνωση

- Αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων του αίματος, σε αντίθεση με τα συνήθως χαμηλά λευκά ενός κιρρωτικού ασθενή.
- Φυσιολογικός ή και αυξημένος αιματοκρίτης.
- Αύξηση της αλκαλικής φωσφατάσης, των τρανσαμινασών και της χολερυθρίνης του αίματος.
- Είναι δυνατόν να υπάρχουν δείκτες νόσησης από ιογενείς ηπατίτιδες, δηλαδή θετικό το Αυστραλιανό αντιγόνο, (ΗΒs Ag) ή αντισώματα έναντι του ιού της ηπατίτιδας C.
- Αύξηση της α-εμβρυικής σφαιρίνης του αίματος, υπάρχει στο 60% των περιπτώσεων,

- Το υπερηχογράφημα, η αξονική και η μαγνητική τομογραφία ήπατος, με ή χωρίς ενδοφλέβιο σκιαγραφικό, απεικονίζουν τον όγκο.

- Ηπατική αρτηριογραφία χρησιμοποιείται για να εντοπίσει τη θέση του όγκου σε σχέση με τα αγγεία της περιοχής, ώστε να αποφασιστεί αν ο όγκος είναι χειρουργήσιμος ή όχι. Λόγω των πολλών του αγγείων, το ηπάτωμα δίνει χαρακτηριστικές εικόνες σε αυτή την εξέταση.

- Ανεύρεση κακοήθων ηπαττοκυττάρων σε ασκιτικό υγρό που ελήφθη μετά από παρακέντηση κοιλίας.

- Τεκμηρίωση της κακοήθους ιστολογικής εικόνας, από υλικό βιοψίας ήπατος, με την οποία επισημοποιείται η διάγνωση.

Αντιμετώπιση

Γενικά είναι δύσκολη.

- Χειρουργική αφαίρεση όταν ο όγκος είναι χειρουργήσιμος.
- Μεταμόσχευση ήπατος εξετάζεται σαν ενδεχόμενο σε περιπτώσεις μικρών μη χειρουργήσιμων όγκων σε ασθενείς με κίρρωση.

- Ανακουφιστικά σε περιπτώσεις μη χειρουργήσιμων όγκων, έχουν χρησιμοποιηθεί:
α) Χημειοθεραπεία.
β) Χημειοεμβολισμός του όγκου, δηλαδή σφαιρίδια με χημειοθεραπευτική ουσία, προωθούνται μέσα από κλάδο της ηπατικής αρτηρίας, στον όγκο.
γ) Ενδοαρτηριακή έγχυση χημειοθεραπευτικής ουσίας, στην ηπατική αρτηρία.
δ) Ενδοαρτηριακή έγχυση οινοπνεύματος στην ηπατική αρτηρία σε μια προσπάθεια νέκρωσης του όγκου.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

- Παραλλαγή του ηπατοκυτταρικού καρκίνώματος είναι το ινοπεταλλιώδες (fibrolamellar), καρκίνωμα του ήπατος. Έχει χαρακτηριστική μορφολογία, εμφανίζεται συνήθως σε νεαρές ηλικίες, δε σχετίζεται με κίρρωση ή ηπατίτιδες, η αFP είναι συνήθως φυσιολογική και η πρόγνωση καλύτερη.

- Ο δεύτερος πιο συχνός πρωτοπαθής κακοήθης όγκος του ήπατος είναι το χολαγγειοκαρκίνωμα, που προέρχεται από τους ενδοηπατικούς χοληφόρους πόρους.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

Παθογένεια

Στο 90-95% των περιπτώσεων πρόκειται για αδενοκαρκίνωμα. Ο καρκίνος εντοπίζεται στην κεφαλή του παγκρέατος στο 70% των ασθενών, στο σώμα στο 10-15% και στην ουρά του παγκρέατος στο 10-20%. Είναι η τέταρτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άντρες, μετά από τον καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του προστάτη και η πέμπτη στις γυναίκες, μετά από τον καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και ωοθηκών-μήτρας. Είναι συχνότερος στους άντρες με αναλογία 2:1. Εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα ηλικίας 60-80 ετών.

Οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του παγκρέατος είναι:
- Ηλικία μεγαλύτερη των 60 ετών
- Αντρικό φύλο
- Κάπνισμα
- Χρόνια παγκρεατίτιδα

Επίσης διάφοροι διαιτητικοί παράγοντες (καρκινογόνες ουσίες τροφών), καθώς και ο σακχαρώδης διαβήτης έχουν πιθανή σχέση ως παράγοντες κινδύνου, με τον καρκίνο του παγκρέατος.

Πρόληψη

- Διακοπή καπνίσματος.
- Αποφυγή των παραγόντων που προδιαθέτουν σε χρόνια παγκρεατίτιδα.

Κλινική εικόνα

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι ύπουλο νόσημα, διότι τα συμπτώματα είναι ασαφή και ο ασθενής δεν απευθύνεται σε γιατρό έγκαιρα με αποτέλεσμα η διάγνωση να γίνεται καθυστερημένα, στη πλειοψηφία των περιπτώσεων.

- Πόνος στο επιγάστριο, ακαθόριστος, αμβλύς, με αντανάκλαση στην οσφύ, εμφανίζεται στο 90% των περιπτώσεων. Υπάρχει μερική ανακούφιση του πόνου, όταν ο ασθενής γέρνει προς τα εμπρός.
- Ανώδυνος ίκτερος. Είναι συχνός όταν ο καρκίνος εντοπίζεται στην κεφαλή του παγκρέατος (σχεδόν 100%) και οφείλεται στη διήθηση του χοληδόχου πόρου από τον όγκο. Ο καρκίνος του σώματος και της ουράς μπορούν να προκαλέσουν ίκτερο, από ηπατικές μεταστάσεις, ή μεταστάσεις στους λεμφαδένες των πυλών του ήπατος. Στην αρχή ο ίκτερος μπορεί να είναι διαλείπων, (να εμφανίζει εξάρσεις και υφέσεις), με την πάροδο όμως του χρόνου γίνεται συνεχής και συνοδεύεται από υπέρχρωση των ούρων και αποχρωματισμό των κοπράνων. Ο γιατρός στην ψηλάφηση της κοιλιάς μπορεί να διαπιστώσει μεγάλη ανώδυνη διόγκωση της χοληδόχου κύστης (σημείο Courvoisier). Του ίκτερου προηγείται συχνά κνησμός για εβδομάδες.
- Ανορεξία, καταβολή, απώλεια βάρους, αποστροφή προς το κρέας και σπανιότερα διάρροια και σύνδρομο δυσαπορρόφησης.

Σπανιότερες εκδηλώσεις
- Μεταναστευτική θρομβοφλεβίτιδα (σημείο Trousseau)
- Οξεία παγκρεατίτιδα από απόφραξη του παγκρεατικού πόρου
- Ψυχιατρικές εκδηλώσεις (κατάθλιψη)
- Πρόσφατη έναρξη σακχαρώδους διαβήτη

Ο καρκίνος δίνει μεταστάσεις
- Με άμεση επέκταση στα γύρω όργανα (στομάχι, δωδεκαδάκτυλο, χοληδόχο πόρο)
- Με τη λεμφική οδό
- Με την πυλαία φλέβα στο ήπαρ
- Με το αίμα σε απομακρυσμένα όργανα.
Τα συμπτώματα στις περιπτώσεις αυτές είναι ανάλογα των οργάνων που διηθούνται.

Διάγνωση

Η πρώιμη διάγνωση είναι δύσκολη, γιατί τα συμπτώματα αρχικά δεν είναι ειδικά και δεν οδηγούν τον ασθενή στο γιατρό.

- Αναιμία, παθολογική καμπύλη σακχάρου, σακχαρουρία και σακχαρώδης διαβήτης υπάρχουν σε ορισμένους ασθενείς.
- Η αμυλάση του αίματος αυξάνεται σε λίγους μόνο ασθενείς.
- Στους ασθενείς με ίκτερο η χολερυθρίνη, η αλκαλική φωσφατάση και η γ-GT είναι αυξημένες.
- Η παρουσία αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα υποδηλώνει διήθηση του τοιχώματος του δωδεκαδακτύλου από τον καρκίνο ή καρκίνο του φύματος του Vater.

- Οι καρκινικοί δείκτες είναι αυξημένοι. Ιδιαίτερα ο δείκτης Ca 19-9 είναι αυξημένος στο 90% των ασθενών, αν και αυξάνεται και σε άλλες καταστάσεις, μερικές από τις οποίες είναι καλοήθεις.

- Το υπερηχογράφημα και η αξονική τομογραφία κοιλίας είναι δυνατόν να απεικονίσουν τον όγκο, να εκτιμήσουν τις διαστάσεις, την επέκτασή του στους γύρω ιστούς και την ύπαρξη η όχι μεταστάσεων. Επίσης βοηθούν στη λήψη βιοψιών με λεπτή βελόνα για την τεκμηρίωση της διάγνωσης.

- Μαγνητική τομογραφία, MRCP και ERCP βοηθούν σημαντικά στη διάγνωση και την εκτίμηση της έκτασης της νόσου, ώστε να κριθεί και το είδος της θεραπευτικής αντιμετώπισης (χειρουργική ή όχι).

- Μεγάλη προσοχή χρειάζεται στη διάκριση από τη χρόνια παγκρεατίτιδα, ενώ τα αρχικά συμπτώματα μπορούν εσφαλμένα να οδηγήσουν στη διάγνωση πεπτικού έλκους.

Αντιμετώπιση

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι από τις σοβαρότερες μορφές καρκίνου. Η αντιμετώπιση διακρίνεται σε ριζική και παρηγορητική.

Ριζική αντιμετώπιση
Γίνεται με χειρουργική επέμβαση.
1. Παγκρεατο-δωδεκαδακτυλεκτομή (κατά Whipple).
2. Ολική παγκρεατεκτομή.

Παρηγορητική αντιμετώπιση
Γίνεται στις περιπτώσεις όπου ο όγκος δεν είναι αφαιρέσιμος.
1. Χειρουργική επέμβαση, με στόχο την παράκαμψη της απόφραξης του χοληδόχου πόρου η /και του δωδεκαδακτύλου, (χολοπεπτική αναστόμωση και γαστρεντερο-αναστόμωση).
2. Ενδοσκοπική τοποθέτηση ενδοπρόθεσης (stent) στο χοληδόχο πόρο, ώστε η χολή να παροχετεύεται στο δωδεκαδάκτυλο και να μην υπάρχει ίκτερος.
3. Χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία, οι οποίες όμως δε φαίνεται να αυξάνουν την επιβίωση.
4. Υποστηρικτική αγωγή:
- Αντιμετώπιση του πόνου με αναλγητικά
- Χορήγηση αναστολέων Η2 υποδοχέων
- Χορήγηση παγκρεατικών ενζύμων
- Δίαιτα πλούσια σε υδατάνθρακες με προσοχή όταν συνυπάρχει σακχαρώδης διαβήτης.

www.care.gr

ΔΥΣΦΑΓΙΑ-ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΔΥΣΦΑΓΙΑ

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Είναι το υποκειμενικό αίσθημα δυσκολίας στην κατάποση που προκαλείται από παρεμπόδιση της προώθησης υγρών ή στερεών τροφών από το φάρυγγα στό στομάχι διαμέσου του οισοφάγου.

Αναλυτική περιγραφή

Ανάλογα με την εντόπιση της δυσφαγίας διακρίνεται σε προοισοφαγική ή στοματοφαρυγγική και σε οισοφαγική. Ο ασθενής συνήθως παραπονείται ότι η τροφή 'κολλάει' καθώς προωθείται και ορισμένες φορές αισθάνεται πόνο. Οφείλεται σε διάφορες οργανικές βλάβες του φάρυγγα του οισοφάγου καθώς και παρακείμενων οργάνων ή σε λειτουργικές βλάβες του νευρικού συστήματος ή των μυών.

Τι μπορεί να σημαίνει

1. Καταστάσεις που προκαλούν προοισοφαγική δυσφαγία:
Νευρολογικές ή μυικές βλάβες (δερματομυοσίτιδα, μυασθένεια, μυική δυστροφία, νόσος Parkinson, βλάβες κεντρικού νευρικού συστήματος). Ο ασθενής συχνά εμφανίζει βήχα και εισρόφηση.

2. Καταστάσεις που προκαλούν οισοφαγική δυσφαγία:
- Αποφρακτικά αίτια: όγκοι καλοήθεις ή κακοήθεις που πιέζουν τον οισοφάγο εκ των έξω, καθώς και όγκοι συνήθως κακοήθεις του ίδιου του οισοφάγου. Η δυσφαγία αφορά μόνο τις στερεές τροφές.
- Διαταραχές της κινητικότητας του οισοφάγου: Η δυσφαγία αφορά στερεές και υγρές τροφές, ή μόνο υγρές (παράδοξη δυσφαγία), και μπορεί να οφειλεται σε αχαλασία, διάχυτο οισοφάγειο σπασμό, σκληροδερμία, κ.α.

Ο έλεγχος της δυσφαγίας γίνεται με:
- οισοφαγοσκόπηση
- μανομετρία
- έλεγχο του νευρικού συστήματος (ορισμένες φορές)

ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

Αλλες ονομασίες

Καρδιόσπασμος, Μεγαοισοφάγος

Σύντομη περιγραφή-ορισμός

Πρόκειται για νευρογενή διαταραχή του οισοφάγου άγνωστης αιτιολογίας, που χαρακτηρίζεται από μείωση του περισταλτισμού (κινήσεις προώθησης του περιεχομένου) του τοιχώματός του και έλλειψη χάλασης του κατώτερου σφιγκτήρα του.

Παθογένεια

α) Νευρογενείς αιτίες
- από το κεντρικό νευρικό σύστημα
- από το περιφερικό (διατομή πνευμονογαστρικών νεύρων)

β) Παράσιτα (Trypanosoma cruzi)

Οποιαδήποτε όμως η αιτία, το αποτέλεσμα είναι καταστροφή ή απώλεια των γαγγλιακών κυττάρων του οισοφαγικού πλέγματος του τοιχώματος του οισοφάγου (απονεύρωση του οισοφάγου). Έτσι, το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου παρουσιάζει στένωση, ενώ το υπερκείμενο του μεγάλη διάταση από υπερπλήρωση.
Η αχαλασία προδιαθέτει σε ορισμένες περιπτώσεις την ανάπτυξη κακοήθους νεοπλάσματος του οισοφάγου.

Κλινική εικόνα

- Δυσφαγία
- Ανάρροια (αναγωγή τροφών, ορισμένες φορές άπεπτων) ιδιαίτερα τη νύχτα
- Πόνος στο στήθος (οπισθοστερνικός) κατά την κατάποση
- Βήχας (ιδίως νυκτερινός)
- Εισρόφηση στους πνεύμονες που μπορεί να καταλήξει σε πνευμονικό απόστημα
- Απώλεια βαρους

Διάγνωση

- Ακτινολογικός έλεγχος του οισοφάγου με βαριούχο γεύμα
- Μανομετρία του οισοφάγου (έλεγχος κινητικότητας, πιέσεων)
- Οισοφαγοσκόπηση (ενδοσκόπηση)

Αντιμετώπιση

Στόχος των θεραπευτικών μεθόδων είναι η μείωση του σπασμού του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα και επομένως η ανακουφιση από τα συμπτώματα:

1. Διαστολές με ειδικά μέσα.
2. Φάρμακα που προκαλούν χάλαση (χαλάρωση) του σφιγκτήρα όπως: νιτρώδη, αναστολείς των διαύλων ασβεστίου.
3. Απευθείας έγχυση τοξίνης τοu κλωστηριδίου της αλλαντίασης (Clostritidium Botullinum) στον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα.
4. Χειρουργική αποκατάσταση (καρδιομυοτομή κατα Heller) που τελευταία έχει επιτευχθεί με λαπαροσκοπική τεχνική.

www.care.gr