- ερώτηση: ομοιότητες και διαφορές μεταξύ Πλάτωνα και Αριστοτέλη - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

quote:

---

Τα ζεύγη των αντιθέτων πόλων πάντοτε κυριαρχούσαν στον υλικό κόσμο και παλιά και τώρα, και πρέπει να ισορροπήσουμε ανάμεσά τους για να μπορέσουμε να υπάρξουμε μέσα σ'αυτόν.

---

Έτσι είναι, αγαπητέ Κηφέα. Και το ζήτημα δεν είναι στη χάραξη ορίων, όπως πονηρά ανέφερα. Το ζήτημα είναι στην τάση μας να βλέπουμε τα αντίθετα σαν ασυμφιλίωτα.

Αν κοιτάξουμε καλύτερα θα δούμε ότι όλα τα αντίθετα μοιράζονται μεταξύ τους μια υπονοούμενη ταυτότητα. Αυτό σημαίνει πως παρ’ όλο που οι διαφορές ανάμεσα στα αντίθετα προκαλούν την προσοχή μας, εντούτοις αυτά καθαυτά παραμένουν αδιαίρετα και αλληλοεξαρτώμενα, απλά και μόνο επειδή το ένα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το άλλο.

Και είναι μια πραγματικότητα την οποία αναδεικνύουν οι μυστικιστές της Ανατολής και της Δύσης, αλλά αν ρίξουμε μια ματιά και στη σύγχρονη φυσική θα βρούμε μια παρόμοια θεώρηση της πραγματικότητας που προβάλλει σαν ένωση των αντιθέτων. Για παράδειγμα, στη θεωρία της σχετικότητας τα πανάρχαια αντίθετα κίνηση και αδράνεια ενώθηκαν ολοκληρωτικά (κάποιο αντικείμενο που στον έναν παρατηρητή φαίνεται ακίνητο, στον άλλον φαίνεται κινούμενο την ίδια στιγμή). Με τον ίδιο τρόπο απορρίπτεται ο διαχωρισμός ανάμεσα σε κύμα και σωματίδιο (ουσιαστικά ανάμεσα σε δομή και λειτουργία). Αλλά και ο παλαιότερος διαχωρισμός ανάμεσα σε μάζα και ενέργεια μεταπίπτει στον τύπο του Αϊνστάιν. Το ίδιο ισχύει και για τον χωροχρόνο.

Το γεγονός ότι όλα τα αντίθετα είναι σε τόσο μεγάλο βαθμό ενωμένα μεταξύ τους, τα κάνει να μην ξεχωρίζουν καθόλου. Και εδώ είναι που πρέπει να αναλογιστούμε αν υπάρχουν φράγματα στην πραγματικότητα ή αν βρίσκονται μόνο στον νου μας. Οπωσδήποτε υπάρχουν πράγματα που μοιάζουν με φράγματα στον φυσικό κόσμο. Π.χ. η γραμμή της ακρογιαλιάς που χωρίζει τη γη από τους ωκεανούς, περιγράμματα φύλλων, δέρματα, γραμμές του ορίζοντα, επιφάνειες φωτός και σκιάς, γραμμές που διαχωρίζουν όλα τα αντικείμενα από το περιβάλλον τους. Όμως είναι στην πραγματικότητα τα σημεία όπου πχ η γη και το νερό αγγίζουν το ένα το άλλο. Όλες αυτές οι γραμμές στην πραγματικότητα ενώνουν τα πράγματα, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό που τα διαχωρίζουν.

Αν τραβήξουμε μια καμπύλη γραμμή, από τη μία μεριά θα ορίζει ένα κοίλο και από την άλλη ένα κυρτό. Η ίδια γραμμή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι η γραμμή διαχωρίζει το κυρτό από το κοίλο, επειδή υπάρχει μόνο μία γραμμή και αυτή τη μοιράζονται εξ ολοκλήρου και τα δύο. Η γραμμή κάνει αδύνατη την ύπαρξη του ενός χωρίς το άλλο. Το ζήτημα επομένως είναι ότι όλες οι γραμμές που βρίσκουμε στη φύση ή κατασκευάζουμε με τον νου μας δεν δημιουργούν απλά κάποια αντίθετα, αλλά τα ενώνουν σε μια αδιάσπαστη ενότητα.

Σε ένα απόκρυφο ευαγγέλιο, το Ευαγγέλιο του Θωμά, ρωτούν τον Ιησού: «Όταν γίνουμε παιδιά θα εισέλθουμε στο Βασίλειο;» Και ο Ιησούς απαντά: «Όταν κάνετε τα δύο ένα και όταν κάνετε το μέσα σαν το έξω και το έξω σαν το μέσα και το πάνω σαν το κάτω και ακόμη όταν κάνετε το αρσενικό και το θηλυκό ένα μόνο πράγμα, τότε θα εισέλθετε στο Βασίλειο»…

Καλέ μου Πλάτωνα,

Δεν θα αμφισβητήσω τα λόγια του, ασφαλώς… Απλά πιστεύω ότι δεν πρέπει να σταματάει να ψάχνει κανείς για έναν τρόπο να γραφτεί και να μεταδοθεί αυτό που ανατέλλει στον ορίζοντα της βεβαιότητάς του … ακόμη κι αν τον καταλαβαίνουν λίγοι, τον καταφρονούν πολλοί και άλλοι νομίζουν ότι καταλαβαίνουν… Είναι μέσα από την τριβή όλων (του ενός, των λίγων, των πολλών και των άλλων) που καθένας μας διευρύνει την αντίληψή του, ελέγχει τον εαυτό του και βαθαίνει την κατανόησή του. Και είναι μέσα από τη φωνή που ξεκινάει καθένας μας να αρθρώνει που αναδύονται νέα νοήματα, κατακτούνται νέα σύνορα, μπαίνουν νέα καλούπια. «Ως τη στιγμή που θα πάψουμε να αναζητούμε μια θεωρία για τα πάντα, γιατί θα έχουμε γίνει τα πάντα»… Να χαιρόμαστε λοιπόν για όλους τους συν-συζητητές που τυχαίνουν στον δρόμο μας, γιατί έχουμε κάτι να ωφεληθούμε απ’ όλους…

Καλό βράδυ,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

Διάβασα το τελευταίο σου μήνυμα, κιεπειδή το θεωρώ (σημειολογικά) ΕΝΑ ΠΟΛΥ ΚΑΛΟ ΜΗΝΥΜΑ, δεν θα προσθέσω σ'αυτό ούτε μία λέξη, γιατί φοβάμαι μήπως το αποδυναμώσω.

Φιλικά

Κηφεύς

Με αυτό το μήνυμα κλίνω την περί Ιδεών του Πλάτωνα θεωρία.

Ώστε κάθε ιδέα μπορεί να χαρακτηριστεί ταυτόχρονα σε σχέση με τον εαυτό της ως ον , σε σχέση δε προς τις άλλες ως μη ον (περί έκαστον άρα των ειδών πολύ μεν έστι το ον , άπειρον δε πλήθει το μη ον) , (εν σχέσει με κάθε ιδέα υπάρχει σε μεγάλο πλήθος μεν το ον , εις άπειρον δε πλήθος το μη ον) .

Η ανακάλυψη αυτή του Πλάτωνα έχει μεγάλη σημασία , διότι έλυσε το μεγάλο ζήτημα περί της ύπαρξης του μη όντος .

Ο Παρμενίδης είχε αρνηθεί ανεπιφύλακτα την ύπαρξη του μη όντος .

Ο Πλάτωνας έρχεται και λέγει , ότι το μη ον υπάρχει , όχι σε απόλυτη σημασία , αλλά σε σχετική . Κάθε ον εν σχέσει προς τα άλλα όντα μπορεί να νοηθεί ως μη ον .

Στην υψηλότερη ιεραρχική βαθμίδα τοποθετείται η ύψιστη κατηγορία η ιδέα του όντος και κάτω από αυτό τοποθετούνται τα κατώτερα είδη συστηματικά «κατά κανόνας» .

Παραπλεύρως του όντος στέκεται σαν σκιά το μη ον σαν αρχή της διαφοράς και ετερότητας .

Η διαλεκτική επιστήμη μπορεί να παρακολουθήσει την ιεραρχική σειρά και συμπλοκή των ιδεών από την μεγαλύτερη μέχρι την ιεραρχικώς κατωτάτη βαθμίδα .

Στον αισθητό κόσμο αντίστοιχο της κατωτάτης βαθμίδας είναι το αισθητό είδος.
Λέγοντας αισθητό είδος εννοεί ο Πλάτωνας τους μορφολογικούς τύπους , στους οποίους κατατάσσονται τα αισθητά συγκεκριμένα όντα : άνθρωπος , μηλιά , ίππος , χρυσός κ.τ.λ.

Η μέθοδος με την οποία μπορούμε να παρακολουθήσουμε το ιδεατό πλέγμα της κοινωνίας των ιδεών , το οποίο αποτελεί τον οντολογικό σύνδεσμο της πραγματικότητας , είναι , κατά τον Πλάτωνα , η διαίρεση κατά γένη και είδη , η οποία ξεκινώντας από το ον , φθάνει μέχρι του μη περαιτέρω υποδιαιρεμένου « άτμητου αισθητού είδους » .

Η μεταφυσική λοιπόν θεωρία των ιδεών στα χέρια του Αθηναίου φιλόσοφου αποτέλεσε αφετηρία για να ανακαλυφθεί αποτελεσματικότατη επιστημονική μέθοδος για την διερεύνηση της συγκεκριμένης αισθητής πραγματικότητας . Ο Πλάτωνας δεν είναι μόνον μεγάλος μεταφυσικός φιλόσοφος , αλλά και έξοχος επιστημολόγος .

Έτσι , μπορούμε να πούμε ότι οι ιδέες , κατά τον Πλάτωνα έχουν υπαρκτική πληρότητα , είναι «όντως όντα» . Η ιδεώδης ισότητα χαρακτηρίζεται από τον Πλάτωνα ως «αυτό το ίσον ο έστιν» (η καθαυτό και απόλυτη ύπαρξη έχουσα ισότητα) .

Η ιδέα του καλού ονομάζεται «αυτό το καλόν» .

Επίσης ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί προς ένδειξη των ιδεών , όπως προανέφερα , περιφραστική έκφραση με τις λέξεις «δύναμις» και «φύσις» : «καταπέφευγεν ημίν η του αγαθού δύναμις εις την του καλού φύσιν» (Φίληβος 64 Ε) , (έχει καταφύγει η ιδέα του αγαθού εις την ιδέα του καλού) .

Η έκφραση «ο έστιν» προστιθέμενη σε ένα όνομα προσδίδει σ’αυτό την σημασία της ιδέας : «περί απάντων οις επισφραγιζόμεθα τούτο , ο έστιν» (Φαίδων 75 D) , (ιδέα είναι όλα εκείνα των οποίων το κύρος πιστοποιούμε προσθέτοντες τον χαρακτηρισμό «ο έστι» , δηλαδή ιδεώδης πραγματικότητα) .

Κατά τον Πλάτωνα , η ιδέα είναι μονοειδής εν αντιθέσει προς το πλήθος των αντικειμένων , τα οποία μετέχουν εις αυτήν , γίνεται δε αντιληπτή όχι με την όραση , αλλά με με την νόηση .

Ειδικότερα ανυψωνόμαστε στην ιδέα με την ανάμνηση .

Ξεκινώντας η σκέψη από τα αισθητά αντικείμενα , τα οποία είναι ομοιώματα των ιδeών , ανέρχεται στην θεώρησή τους .

Συμπερασματικά , το νόημα της διδασκαλίας του Πλάτωνα , είναι ότι ο αισθητός κόσμος , μέσα στον οποίο ζούμε και κινούμαστε , αποτελεί μια κατώτερη περιοχή του σύμπαντος και ότι πέραν αυτού υπάρχει μια ιδεώδης πραγματικότητα .

ΥΓ.: Θα ακολουθήσει άλλο μήνυμα με την Κρτική του Αριστοτέλη για την θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα.

Φιλικά

Κηφεύς

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά.

Πολύ καλη η εργασια Κηφεως, μπραβο κουραγιο που τοχεις, συμφωνων συμπληρωνω αστραπιαιως. Το εν είναι νους, μονας και σημειον, η αοριστη δυαδα ειναι γραμμη και μηκος, δηλαδη από δω μεχρι κει, το μεν προς το δε, διοτι δυο εις την σχεση, ενα δεν κανει σχεση, ητοι δυας και αοριστος διοτι αυξομειουμενον μετρον υλης, μεγα και μικρον, λιγο-πολύ, δυας αοριστος δεν ταυτιζεται προς τον αριθμον δυο ο οποιος οριζει ποσοτητα ιση με δυο, δυας αοριστος ποσοτης αοριστος, πότε ετσι πότε αλλιως, σηκω πανω κατσε κατω, το απειρον των πυθαγορειων. Στον Πλατωνα αοριστος δυας είναι η επιστημη, τα μαθηματικα οντα, τα οποια λεγονται "μεταξυ" δηλαδη αναμεσα στις ιδεες και στα αισθητα. Τρια είναι το επιπεδο, μηκος + πλατος, αντιστοιχει στην γνωμη, τεσσερα είναι το στερεον, μηκος + πλατος + βαθος και αντιστοιχει στα αισθητα, όλα μαζι τετρακτυς 1+2+3+4. Ο Πλατων όμως δεν είναι πυθαγορικος, το λεει ο Αριστοτελης. Ακουγε τον Κρατυλο που ηταν βουδδιστης (ολιγον χιουμορ) και κατεληξε εις τας ιδεας, δηλ. ιδεωδης ουσιες απλανεις μη παρασυρομενες εις ατελειαν περιστροφικης των φαινομενων. Ειχε δικιο, νομιζω, ορισας απαξ δια παντος το φιλοσοφικως αληθες. Όλα καλα, συμφωνοι στην γενικη πλην αλεπτομεριστη περιγραφη, αφηνω εκτος τον μεγαλο ελβετο ψυχολογο Γιουγκ, ο οποιος προσπαθει να συνδεσει την θεωριαν του περι ενδοστρεφους και εξωστρεφους προσωπικοτητος με Πλατωνα και Αριστοτελη, προφανως δια το οξυτερον και ευκοπωτερον του πνευματος, κανει δηλ. δικες του θεωριες παντελως ασχετες και αποβλητεες, δεν εχω συναντησει πουθενα το ονομα αυτο στις σχετικες βιβλιογραφιες.
Εκ ταφου, προσωπω γης μυροβλητον ανθος ανετειλας.

quote:

---

Στον Πλατωνα αοριστος δυας είναι η επιστημη, τα μαθηματικα οντα, τα οποια λεγονται "μεταξυ" δηλαδη αναμεσα στις ιδεες και στα αισθητα

---

Αυτό το «μεταξύ» είναι μεγάλη ιστορία… Επίσης, στον Πλάτωνα, στο Συμπόσιο συγκεκριμένα, αυτό το «μεταξύ» φαίνεται να δηλώvει τον χώρο όπου ζει ο διαπορθμευόμενος έρωτας, ο οποίος δεν μοιάζει ούτε με το θνητό ούτε με το θείο. Βρίσκεται «μεταξύ» της σοφίας του θείου και της μωρίας των θνητών. Κατ’ ανάγκη, είναι φίλος της σοφίας, φιλόσοφος. Σύμφωνα με τον μύθο που αναφέρει η Διοτίμα, η σύλληψη του Έρωτα συντελείται όχι μέσα στα Ανάκτορα του Δία (θεϊκός κόσμος) ούτε στους Κήπους (αισθητός κόσμος), αλλά στον χώρο της εισόδου που στέκεται η Πενία, δηλαδή στο «μεταξύ». Η χρονική στιγμή της σύλληψης συμπίπτει με την ημέρα γέννησης της θεάς του απόλυτου κάλλους, της Αφροδίτης. Ο έρωτας συλλαμβάνεται με τη γέννηση του απόλυτου κάλλους. Προηγείται η θεά/θέα του κάλλους και έπεται ο Έρως.

Αναβαθμοί εξέλιξης - η τετρακτύς:

1. Το κάλλος του Ήθους: «τα καλά μαθήματα (=ήθη) και τοις νόμοις καλόν»
2. Το κάλλος της Τέχνης: «το πολύ πέλαγος του κάλλους»
3. Το κάλλος της Επιστήμης: «το των επιστημών κάλλος»
4. Το κάλλος της Φιλοσοφίας: «…τίκτη διανοήματα εν φιλοσοφία αφθόνω» («Συμπόσιο» 210a-d).

Η όλη πορεία ολοκληρώνεται με την επίγνωση, την άμεση γνώση που έρχεται ξαφνικά σαν έκλαμψη, μια γνώση πέρα από τις λέξεις, πέρα ακόμη και από τη φιλοσοφία.

(ιδέες του Κων.Καρμιράντζου στο περιοδικό Δαυλός (τεύχος 246, Ιούνιος 2002)).

quote:

---

Η πρωτη πριν την πρωτη και πρωτη και απραγματευτη προυποθεση της γνωσεως και της υπαρξεως, το ανυποθετον, ουτε επιστημη, ουτε μαθηματικα, διαλεγων επιστημη εναντι αγαθου, διαλεγει αηδιες. Παρεμφερη εικονα εχουν οι Πατερες, νοερος οφθαλμος της ψυχης είναι το οργανον θεογνωσιας. Τουτο χρηζει ειδικης ερευνης.

---

Η δέουσα διαδρομή ορίζεται από μέσα προς τα έξω, αντί από έξω προς τα μέσα. Αλλά, αγαπητέ μου τζίτζικα, η μέσα προς τα έξω διαδρομή ξεκινά αφού έχουμε πρώτα διανύσει αρκετές φορές την από έξω προς τα μέσα, ίσως φταίει γι’ αυτό η αναγκαιότητα της ανάμνησης και ο ανακλητικός χαρακτήρας της εξωτερικής γνώσης. Η εσωτερική-ενορατική γνώση, η θέαση του πνευματικού ήλιου δια του οφθαλμού της ψυχής, έρχεται από ένα σημείο και έπειτα για να διορθώσει, να συμπληρώσει τα κενά, να προσφέρει πιο ολοκληρωμένη εποπτεία.

Σχετικά με την ανάλυση των αριθμών 1-4, παρατηρήσεις: στην ευκλείδεια γεωμετρία το σημείο ορίζεται ως αδιάστατο (δηλ. 0, το μη εκδηλωμένο), η ευθεία ή καμπύλη ως μονοδιάστατη (δηλ. 1, ουσιαστικά το μήκος της, μία διάσταση καίτοι ορίζεται από δύο σημεία), ο κύκλος ή το επίπεδο ως δισδιάστατα (δηλ. 2, κέντρο και περιφέρεια ή μήκος και πλάτος, κάτι που επιτρέπει την εμφάνιση ενός «μεταξύ» χώρου) και το στερεό ως τρισδιάστατο (δηλ. 3, μήκος, πλάτος, ύψος). Οι ορισμοί (1-2-3-4) που έδωσες αποδίδονται στον Πλάτωνα;

Καλημέρα,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

Edited by - Unseen on 18/03/2008 08:11:38

Χαίρε...
... κλίμαξ επουράνιος δι'ης κατέβει ο Θεός
... γέφυρα μετάγουσας τους εκ γης προς ουρανόν
... ότι τα ουράνια συναγάλλεται τη γη
... ότι τα επίγεια συγχορεύει ουρανοίς
... η ταναντία εις ταυτό αγαπούσα
... σκέπη του κόσμου πλατυτέρα νεφέλης
... ακτίς νοητού ηλίου
... βολίς του αδύτου φέγγους
... αστραπή τας ψυχάς καταλάμπουσα
... κιβωτέ χρυσωθείσα τω Πνεύματι
... αστήρ εμφαίνων τον ήλιον ...

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

quote:

---

Σχετικά με την ανάλυση των αριθμών 1-4, παρατηρήσεις: στην ευκλείδεια γεωμετρία το σημείο ορίζεται ως αδιάστατο (δηλ. 0, το μη εκδηλωμένο), η ευθεία ή καμπύλη ως μονοδιάστατη (δηλ. 1, ουσιαστικά το μήκος της, μία διάσταση καίτοι ορίζεται από δύο σημεία), ο κύκλος ή το επίπεδο ως δισδιάστατα (δηλ. 2, κέντρο και περιφέρεια ή μήκος και πλάτος, κάτι που επιτρέπει την εμφάνιση ενός «μεταξύ» χώρου) και το στερεό ως τρισδιάστατο (δηλ. 3, μήκος, πλάτος, ύψος). Οι ορισμοί (1-2-3-4) που έδωσες αποδίδονται στον Πλάτωνα;

Καλημέρα,
Unseen

---

Ολη τη μερα ψελνω,πανω στο δενδρο!

Νομιζω οι ορισμοι που εδωσα αποδιδονται στον Πλατωνα, εκτος από το σημειον που αντιστοιχει στο εν, είναι δικη μου λανθασμενη παρεμβολη. Περατα γραμμης σημεια δυο, αρχη γραμμης σημειον. Ο Γεωργουλης αναφερει ότι ο Πλατων αντι σημειου ελεγε αρχη γραμμης, οποτε συμφωνει με αυτό που λες για την ευκλειδεια γεωμετρια, ότι η γραμμη αντιστοιχει στο ένα. Στους ειδητικους του Πλατ. παντως η γραμμη αντιστοιχει στο δυο, όχι στο ένα, σε αυτά που εψαξα καμμια αντιστοιχια δεν αναφερεται ρητα, απλα συμπερανα βιαστικα, γραμμη δυο, σημειον ένα.
Διερωταμαι τι νοημα εχουν όλα αυτά, η ζωη μας περνα με τα ψεμματα, την αληθεια δεν την θελει κανεις, η ζωη είναι πολύ σκληρη, μονο με ψεμματα μπορεις να ζησεις και να αντεξεις σ' αυτόν τον κοσμο, αν πεις να ζησεις με την αληθεια θα πετυχεις να διορθωσεις ένα κακο με ένα χειροτερο, δεν μπορουμε με τις δικες μας δυναμεις μονο. Πολύ ωραιος ο υμνος στην Παναγια, η πλατυτερα των ουρανων, την πασαν ελπιδα μου εις σε ανατιθημι, Μητηρ του Θεου, φυλαξον με υπο την σκεπην σου. Θα τα ξαναπουμε, καλη σαρακοστη.

Σε ευχαριστώ πολύ για την εκτενή αναφορά σου στους ειδητικούς αριθμούς… μέχρι τώρα δεν γνώριζα σχεδόν τίποτα σχετικά. Δυστυχώς δεν κατάφερα να βρω παρά ελάχιστα στοιχεία, σκόρπια και ασύνδετα, διαφορετικά θα επιχειρούσα να εμβαθύνω στην αναφορά σου. Κάπου διάβασα ότι οι ειδητικοί αριθμοί οδηγούν, κατά τον Πλάτωνα, στη μέθεξη, ωστόσο δεν αναφερόταν πουθενά κάποιο συγκεκριμένο χωρίο. Το κράτησα το στοιχείο, ωστόσο, βλέποντας ότι παραπέμπει στα περί έρωτος που ανέφερα παραπάνω.

Τα κάπως απαισιόδοξα σχόλιά σου περί ζωής, αλήθειας και ψεύδους, με οδηγούν να διαπιστώσω για μία ακόμη φορά ότι μπορεί όλοι μας να μετέχουμε σε πολλούς κόσμους, αλλά σπάνια καταφέρνουμε να ανήκουμε έστω σε έναν. Δεν ξέρω κι εγώ ποιο είναι το ζητούμενο ούτε αν υπάρχει ένα και μοναδικό «καθολικό» ζητούμενο εδώ που τα λέμε. Για μένα προσωπικά, αρκεί να υπάρχει μέσα μου και γύρω μου ειρήνη. Από κει και πέρα αναγνωρίζω το ψεύδος ως φαινόμενο της πολυδιάσπασης και της αντανάκλασης των πραγμάτων, χωρίς να φορτίζομαι συναισθηματικά (δεν με αφορά, δεν με εμπλέκει) και το αποκαλούμενο «κακό» ως εκπόρευση συσσωρευμένου πόνου και πληγών σε μια αυτοτροφοδοτούμενη, αυτοαναπαραγόμενη αλυσίδα. Όταν δηλαδή κοιτώ γύρω μου δεν βλέπω κακία, αλλά πληγωμένους ανθρώπους που δεν γνωρίζουν ή δεν διαθέτουν (ακόμη) άλλον τρόπο να υπάρξουν. Κι εμένα μέσα σε αυτούς. Τι άλλο μπορώ να κάνω για κείνους και για μένα από το να μας συμπονέσω;

Σου εύχομαι με τη σειρά μου ό,τι καλύτερο για τις άγιες μέρες που διανύουμε και που θα έρθουν. Κάπου μέσα σε αυτές, περιμένω κι εγώ να κρατήσω την κορούλα μου στην αγκαλιά μου. Θα τα ξαναπούμε, όμως.

Με αγάπη,
Unseen

YΓ. Αγαπητέ Κηφέα, παρά τις παρεμβολές μας επί πολύ ειδικών θεμάτων, ελπίζω να συνεχίσεις ακάθεκτος…

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

Ας δούμε, τώρα, ποιά είναι η Κριτική του Αριστοτέλη για την θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα και σε ποια σημεία διαφωνεί :

Ο Σταγιρίτης φιλόσοφος ήταν προικισμένος με εξαιρετικό συνοπτικό βλέμμα , η δε σκέψη του εμφανίζει θαυμαστή οργανική ενότητα , αναπτυσσόμενη όχι γραμμικά αλλά κατά ομόκεντρους κύκλους .

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιεί κατά τις μεταφυσικές του έρευνες ο Αριστοτέλης είναι κυρίως δύο :

Η διασαφήνιση της σημασίας των όρων και η απορητική διερεύνηση των προβλημάτων .

Η πρώτη κάνει φανερό ότι ο όρος «όν» και «ουσία» δεν λαμβάνεται πάντοτε με την ίδια σημασία .
Για να προχωρήσουμε λοιπόν στην έρευνά μας πρέπει να διασαφηνίσουμε τις πολλαπλές σημασίες του όντος . Πρέπει να γνωρίζουμε τι εννοούμε όταν αναφέρομε τις λέξεις «όν» και «ουσία» .
Η μελέτη άρα των πολλαπλών σημασιών του «είναι» αποτελεί θεμελιώδες πρόβλημα της οντολογίας .
Υπάρχει μια αρχική και θεμελιώδης σημασία του όντος μέσα στα πλαίσια της οποίας πρέπει να κινούμαστε κατά τις οντολογικές μας έρευνες .
Ώστε η Πρώτη φιλοσοφία έχει την υποχρέωση να καθορίσει τα ανώτατα λογικά αξιώματα τα οποία εξασφαλίζουν την ακολουθία της σκέψης προς τον εαυτό της .

Αυτά είναι η αρχή της αντίφασης και η της του τρίτου ή μέσου αποκλίσεως .

Η απορητική μέθοδος χρησιμοποιείται ευρύτατα στην αριστοτελική οντολογία .

Το σύγγραμμά του «Μετά τα φυσικά» στο οποίο περιέχονται οι οντολογικές του έρευνες είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος μελέτη απορητικών προβλημάτων .

Επειδή όμως πολλά από τα προβλήματα αυτά έχουν συζητηθεί από τον Πλάτωνα και τους παλαιότερους φιλόσοφους ο Αριστοτέλης αναγκάζεται να πάρει θέση έναντι των συμπερασμάτων στα οποία είχε φθάσει η έρευνα μέχρις αυτόν .

Έτσι αναγκάζεται να κάνει κριτική και ιστορική εξέταση των φιλοσοφικών δοξασιών των παλαιότερων και των σύγχρονών του ερευνητών ασκώντας πολλές φορές έντονη πολεμική .

Γι’αυτό παρατίθεται αμέσως παρακάτω η κριτική του της θεωρίας των ιδεών του Πλάτωνα .

Ο Αριστοτέλης ρητά λέγει ότι διαφωνεί προς τον Πλάτωνα ο οποίος θεώρησε τις καθολικές έννοιες σαν οντολογικές οντότητες , αφού τις χώρισε από τα αισθητά στα οποία αναφέρονται .

Κατά τον Αριστοτέλη τα καθολικά γνωρίσματα υπάρχουν μέσα στα συγκεκριμένα όντα και δεν μπορούν να αποχωριστούν από αυτά και να πάρουν αυθύπαρκτη υπόσταση .

Οι πλατωνικοί δεχόντουσαν ότι υπάρχει το αυτόζωο (καθαυτό ζώο – πρότυπο ζώο) , ο ατοάνθρωπος κ.τ.λ. και ότι τα ανώτατα αυτά γένη αποτελούν τις οντολογικές αρχές της πραγματικότητας .

Ο Αριστοτέλης παρατηρεί ότι το να δεχτούμε την ύπαρξη τέτοιων ανώτατων γενών , τα οποία καλούσαν οι Πλατωνικοί ιδέες , δεν μας ευκολύνει στην κατανόηση της πραγματικότητας , διότι μένει ανεξήγητο με ποιόν τρόπο επικοινωνούσαν οι ιδέες αυτές με τα πραγματικώς υφιστάμενα όντα .

Την δυσκολία αυτήν ο Πλάτωνας προσπάθησε να υπερνικήσει λέγοντας ότι τα πραγματικά όντα έχουν κάποιο είδος «μετοχής» επί των ιδεών .

Αλλά μια τέτοια εξήγηση είναι κατά τον Αριστοτέλη μόνο μια ποιητική μεταφορά η οποία τίποτα δεν εξηγεί .

ΥΓ.: Στο επόμενο μήνυμα θα συνεχισθεί η Κριτική του Αριστοτέλη για την θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα.

Φιλικά

Κηφεύς

Συνεχίζοντας ο Αριστοτέλης την διαφωνία του ως προς την Θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνα, διαπιστώνει ότι:

Αν δεχθούμε ότι υπάρχει μια οντότητα «αυτοάνθρωπος» χωριστή από τους πολλούς ανθρώπους της δεδομένης πραγματικότητας, θα χρειασθεί να μεσολαβεί κάτι το οποίο θα συνδέει τον αυτοάνθρωπο με τους συγκεκριμένους ανθρώπους.

Θα δεχθούμε λοιπόν την ύπαρξη ενός μεσάζοντος «τρίτου ανθρώπου».

Αλλά το πρόβλημα δεν λύνεται διότι πάλι θα χρειασθεί ένας «τέταρτος άνθρωπος» μεταξύ του τρίτου και του αυτοανθρώπου και ούτω καθ’εξής επ’άπειρον.

Εκτός αυτού εφόσον οι ιδέες θεωρούνται ως «παραδείγματα εν τω όντι εστώτα» (υποδείγματα υπάρχοντα στο σύμπαν), που με απομίμησή τους έχουν δημιουργηθεί τα συγκεκριμένα αισθητά όντα, θα πρέπει να πηγάζει από αυτά κινητική ενέργεια .

Αλλά εφόσον οι ιδέες είναι ακίνητα υποδείγματα, δεν μπορούν να θεωρηθούν αρχές κινήσεως, την οποία παρουσιάζουν τα επί μέρους συγκεκριμένα όντα .

Γι’αυτό πώς είναι δυνατόν να νοηθεί η μετοχή των συγκεκριμένων όντων στις ιδέες, αφού καθένα από αυτά μετέχει σε περισσότερες τις μιας ιδέες.

Έτσι π.χ. ο συγκεκριμένος άνθρωπος θα μετέχει και της ιδέας του ανθρώπου (αυτοανθρώπου) και της ιδέας του ζώου (αυτοζώου).

Πώς είναι δυνατή η πολλαπλή αυτή μετοχή;

Θα πρέπει σε κάθε συγκεκριμένο όν να συναντώνται και να ενυπάρχουν πολλές ιδέες δηλαδή πολλές ουσίες.

Η πολλότητα αυτή των ουσιών θα διασπάσει την ουσιαστική ενότητα η οποία αποτελεί το ουσιαστικό χαρακτηριστικό καθενός των συγκεκριμένων όντων.

Αν το γενικό είναι η «ιδέα», τότε σ’όλα τα είδη των όντων, ακόμη και των ευτελέστερων πρέπει να αντιστοιχούν ιδέες.

Θα έχομε δηλαδή «ιδέα» του πηλού, της τρίχας, των φθαρμένων ήδη αντικειμένων, εφ’όσον αποτελούν πολλότητα .

Αλλά το να παραδεχθούμε ιδέα των μη υπαρχόντων πραγμάτων ισοδυναμεί με το να δεχθούμε ότι το «ουκ όν» είναι αυθύπαρκτη ουσία.

Απ’όλα αυτά συμπεραίνεται ότι η παραδοχή αυθύπαρκτων ιδεών που αντιπροσωπεύουν την ουσία πολλών ομοειδών αντικειμένων δεν ευσταθεί καθόλου .

Κατά τον Αριστοτέλη η γενική έννοια δεν είναι κάτι το οποίο έχει ύπαρξη χωριστή από τα πολλά επί μέρους αντικείμενα «έν παρά τα πολλά», αλλά κάτι το οποίο αποδίδεται σαν κατηγόρημα πάνω σε πολλά αντικείμενα «έν κατά πολλών» .

Το καθολικό λοιπόν υπάρχει μέσα στο συγκεκριμένο σαν μορφολογική ποιότητα, σαν έσχατο είδος, ως «δευτέρα ουσία» και όχι σαν ύψιστο γένος.

Αν θεωρήσουμε τα ύψιστα γένη σαν αυθυπόστατες οντότητες και ιδέες, δεν κάνομε τίποτε άλλο παρά να πολλαπλασιάζουμε χωρίς λόγο τον αριθμό των αϊδίων και όχι των υπαγομένων σε φθορά ουσιών.

ΥΓ.: Αγαπητοί φίλοι στα επόμενα μηνύματα θα αναφερθώ στην πλατωνική οντολογία και εν συνεχεία στην αριστοτελική .

Φιλικά

Κηφεύς

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά.

Θα αναφερθώ σήμερα στην πλατωνική οντολογία.

Ο Σωκράτης,όπως φαίνεται από τους πλατωνικούς διαλόγους, σαν αφετηρία του χρησιμοποιούσε την ερώτηση «τι εστί» ανδρεία, δικαιοσύνη, σωφροσύνη και κάθε άλλη αρετή.

Από την ίδια αφετηρία ξεκινώντας ο Πλάτωνας θέτει σαν απορητικό ερώτημα την ίδια την «ουσία».

Δεν περιορίζεται να ερευνήσει μαζί με τον Σωκράτη τι είναι τούτο ή εκείνο το όν. Προχωρεί στην θέση του γενικώτερου ερωτήματος.

Θέλει να μάθει τι είναι τέλος πάντων αυτό το οποίο εννοούμε όταν λέμε όν.

Θέτει συγκεκριμένα την οντολογική απορία.

Στον «Σοφιστή» του διατυπώνει κατά τρόπο εντελώς ξεκάθαρο την παραπανω απορία ρωτώντας: «τι ποτε βούλεσθε σημαίνειν οπόταν ον φθέγγησθε», (Τι θέλετε να εννοήσετε όταν προφέρετε την λέξη όν)– (Πλατ. Σοφιστής 244 α).

Με την πλατωνική λοιπόν φιλοσοφία τίθεται το πρόβλημα της ουσίας, το οντολογικό πρόβλημα όπως λέμε εμείς σήμερα.

Για πρώτη φορά ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί την λέξη «ουσία» σαν φιλοσοφικό όρο.

Προηγουμένως η λέξη αυτή είχε μόνο οικονομική σημασία. Σήμαινε τα υπάρχοντα τα οποία είναι στην κατοχή και την διάθεση του ανθρώπου, που χρησιμεύουν για την συντήρησή του.

Χρησιμοποιώντας λοιπόν με φιλοσοφική σημασία την λέξη «ουσία» ο Αθηναίος φιλόσοφος, θέλει να εκδηλώσει ότι υπάρχει κάτι το οποίο αποτελεί μέσα στο σύμπαν γενικά την σταθερή βάση. Κάτι το οποίο συντηρεί και δίνει ύπαρξη σε όλα τα όντα.

Ρωτάει τι είναι εκείνο το οποίο χρησιμεύει, σαν απαρχή και θεμέλιο για να υπάρχει οιοδήποτε όν.

Ενώ ο σοφιστής Γοργίας κήρυττε τον μηδενισμό του όντος, λέγοντας ότι το όν ούτε υπάρχει ούτε μπορεί να αναγνωρισθεί, ούτε μπορεί να γίνει θέμα λεκτικής ανακοίνωσης, ο Πλάτωνας αντιτάσσει την οντολογική πραγματοκρατία (ρεαλισμό) ισχυριζόμενος ότι το όν υπάρχει όχι όπως το εννοούν οι Ελεάτες ακίνητο και στερημένο ζωής, αλλά πλήρες κίνησης και φρόνησης.

Στον «Σοφιστή» του (248 Ε) εκφράζει χωρίς δισταγμό τον οντολογικό αυτό ρεαλισμό γράφοντας:

«Τι δε προς Διός ; Ως αληθώς κίνησιν και ζωήν και ψυχήν και φρόνησιν ή ραδίως πεισθησόμεθα τω παντελώς όντι μη παρείναι , μηδέ ζην αυτό μηδέ φρονείν , αλλά σεμνόν και άγιον , νουν ουκ έχον , ακίνητον εστώς έσται ; »

Μια τέτοια αποστέρηση ζωής και φρόνησης από το όν δεν την δέχεται ο Πλάτωνας.

Η πλατωνική ουσία δεν είναι προϊόν λογικής αφαίρεσης, ένα λογικό ιδεώδες, αλλά αρχή που ακτινοβολεί κίνηση, ζωή και νόηση.

Αποστολή του φιλοσόφου είναι να στρέψει το μάτι της ψυχής του προς το «παντελώς όν», να εμβαθύνει στο νόημα της ουσίας.

Είναι όμως δυνατόν να υψώσουμε το βλέμμα μας προς το όν και να αντικρίζουμε την όψη του, την «ιδέα» του όντος, όπως συνηθίζει να λέγει ο Πλάτωνας;

Η απάντηση του Αθηναίου φιλόσοφου είναι καταφατική.

Είναι δύσκολο να υψωθούμε στην θεώρηση του όντος, διότι τούτο ακτινοβολεί εκτυφλωτική λάμψη.

Ο φιλόσοφος όμως όταν έχει καρτερία, μπορεί να υψώσει το βλέμμα του προς τα εκεί και να αντικρύσει την μορφή του όντος.

Στον «Σοφιστή» μας δίδεται μια τέτοια υπόσχεση χωρίς να αποκρύπτονται και οι σχετικές δυσχέρειες:

«Ο δε γε φιλόσοφος τη του όντος αεί δια λογισμών προσκείμενος ιδέα , δια το λαμπρόν αυ της χώρας ουδαμώς ευπετής οθύναι , τα γαρ τοις των πολλών ψυχής όμματα καρτερείν προς το θείον , αφορώντα αδύνατα» (Ο φιλόσοφος επειδή είναι προσκολλημένος πάντοτε με τους λογισμούς του στην όψη του όντος, επειδή βρίσκεται σε ένα χώρο γεμάτο από λάμψη, δεν είναι εύκολο να γίνει ορατός. Διότι οι οφθαλμοί της ψυχής των πολλών ανθρώπων δεν έχουν την δύναμη με καρτερία να κατευθύνουν τα βλέμματά τους προς το θείο) (253 Α).

ΥΓ.: Στο επόμενο μήνυμα θα ολοκληρωθεί η πλατωνική οντολογική τοποθέτηση.

Φιλικά

Κηφεύς

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά.

Για το θέμα της εισαγωγής της έννοιας των ιδεών από τον Πλάτωνα γίνεται έμμεσα νύξη στη Φαινομενολογία.

Στη διερεύνηση του ζητήματος της ταυτότητας μέσα από την απουσία και την παρουσία, αναφέρεται ότι συχνά καλούμαστε να αποβλέψουμε ένα ον εν τη απουσία του, χωρίς δηλαδή να είναι το ίδιο ενεργά παρόν, είτε προληπτικά είτε από μνήμης. Για παράδειγμα, εάν βρεθώ στους Δελφούς με κάποιον φίλο που δεν έχει επισκεφθεί το Μουσείο και θελήσω να του δείξω το άγαλμα του Ηνίοχου, θα αρχίσω να του μιλώ γι' αυτό προτού φθάσουμε στην αντίστοιχη αίθουσα και το δούμε. Εγώ θα του μιλώ εν τη απουσία του αγάλματος για το άγαλμα από τη μνήμη μου, εκείνος όμως θα σχηματίσει στη φαντασία του μια προληπτική εικόνα του αγάλματος που θα δει. Και στις δύο περιπτώσεις θα έχουμε κενές αποβλέψεις - η αποβλεπτικότητά μας θα γίνει πεπληρωμένη μόλις δούμε πια το άγαλμα, εν τη παρουσία του δηλαδή.

Στη φιλοσοφία η παρουσία του όντος υπήρξε πάντα κεντρικό θέμα, όμως στην απουσία δεν δόθηκε η δέουσα προσοχή. Τείνουμε να πιστεύουμε ότι καθετί για το οποίο έχουμε συνείδηση θα πρέπει να είναι ενεργεία παρόν για μας – είναι σα να φοβόμαστε την απουσία, αν και μας περιβάλλει και μας απασχολεί συνεχώς. Κι όταν θέλουμε να εξηγήσουμε πώς μπορούμε να μιλάμε για αντικείμενα που δεν είναι παρόντα, τείνουμε να πούμε ότι πραγματευόμαστε μια εικόνα ή μια έννοια του αντικειμένου η οποία είναι παρούσα και ότι μέσω αυτής φθάνουμε στο απόν πράγμα. Είναι δηλαδή σα να δίνουμε υπόσταση σε κάτι που από μόνο του δεν έχει.

Γιατί πώς θα μπορούσαμε ποτέ να γνωρίζουμε ότι αυτό που δίδεται σε εμάς είναι μόνο μια έννοια ή μια εικόνα, αν δεν είχαμε ήδη κάποια γνώση για την απουσία του πραγματικού αντικειμένου, αν δεν το είχαμε ήδη αποβλέψει εν τη απουσία του;

Ίσως λοιπόν ο Αριστοτέλης να είχε δίκιο στην κριτική του της θεωρίας των ιδεών και ίσως ο Πλάτωνας να εισήγαγε μια πλαστή παρουσία, την ουσία ή ιδέα, θέλοντας ουσιαστικά να εξηγήσει μια άλλη δομή: την ταυτότητα μέσα στην πολλότητα. Τι είναι αυτό;

Καθετί γύρω μας παρουσιάζεται σε πολλές εκδοχές. Στη διαφορετική κάθε φορά εμφάνισή του μπορεί να συντείνει η συγκεκριμένη οπτική μας γωνία, ο φωτισμός, ακόμη και η ψυχολογική μας διάθεση. Όπως και να'χει είμαστε πάντα σε θέση να ταυτοποιήσουμε το αντικείμενο που βλέπουμε, παρά τις διαφορές από εμφάνιση σε εμφάνισή του, ως κάτι. Η ταυτότητα υπερβαίνει την πολλότητα των παρουσιάσεων. Δεν είναι απλά και μόνο το άθροισμα των εμφανίσεων, αντίθετα υπερβαίνει τη διάσταση των εμφανίσεων, ως κάτι που παρουσιάζεται μέσα απ' όλες τις εμφανίσεις και, εξίσου, μέσω (όλων των) άλλων δυνατών εμφανίσεων.

Κι ενώ έχουμε την πεποίθηση ότι ξέρουμε τι είναι μια εμφάνιση, η ταυτότητα φαίνεται να είναι κάτι το μη απτό. Ωστόσο γνωρίζουμε ότι δεν μπορεί ποτέ να αναχθεί σε μία μόνο από τις εμφανίσεις της. Εάν παρουσιάζεται τώρα με έναν τρόπο, διατηρεί ως παρακαταθήκη άλλους τρόπους με τους οποίους δίδεται και επανεμφανίζεται, πάντα ως ένα και το αυτό πράγμα, σε εμάς και τους άλλους. Πάντα αποκαλύπτει και επικαλύπτει τον εαυτό της.

Ίσως αυτό ήθελε να περιγράψει ο Πλάτωνας μιλώντας για την ουσία και τις ιδέες και να μην ήταν απαραίτητο να τους δώσει οντολογική υπόσταση. Σκέψεις, όπως πάντα...

Καλή συνέχεια,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

quote:

---

Για το θέμα της εισαγωγής της έννοιας των ιδεών από τον Πλάτωνα γίνεται έμμεσα νύξη στη Φαινομενολογία.

---

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά.

Κι εγώ ακόμη μελετώ και αξιολογώ τα περί Φαινομενολογίας και δεν μπορώ να πω ότι έχω σχηματίσει πλήρη εικόνα... επίσης, όπως έχω ξαναπεί, δεν έχω μελετήσει ποτέ επισταμένα Πλάτωνα, ως εκ τούτου δεν μπορώ και να επιβεβαιώσω ή να αποκρούσω το αν η Φαινομενολογία είναι μία "ανανέωση της θεωρίας των ιδεών του Πλάτωνα", όπως γράφεις.

Κατά τα άλλα, ωστόσο, συμφωνώ κι εγώ μαζί σου όσον αφορά την περιγραφή και τους ορισμούς που δίνεις...

Καλημέρα,
Unseen

Στον κόσμο του Πνεύματος είμαστε πάντα στην αρχή.

Η φράση ότι η φαινομενολογία είναι "μία ανανέωση της θεωρίας των ιδεών του Πλάτωνα" την αντέγραψα από, κατά τη γνώμη μου, αξιόπιστη πηγή (Γεωργούλης). Και γενικά σε ό,τι αφορά τις περί των θεωριών των δύο φιλοσόφων γραφόμενά μου, τα βρίσκω από βιβλιογραφία αξιόπιστων πηγών που μπορώ να επικαλεσθώ από οποινδήποτε μου ζητηθεί. Από τα γραφομενά μου, δικά μου είναι τα σχόλια, οι απόψεις που έχω για κάθε θέμα και οι εννοιολογικές αναλύσεις που πολλές φορές κάνω.

ΥΓ.: Άργησα να σου απαντήσω στο μήνυμά σου, για διάφορους λόγους που δεν εξηρτόντο άμεσα από εμένα.

Φιλικά

Κηφεύς

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά.

Με αυτό το μήνυμα, συνεχίζω και τελειώνω το θέμα που αφορά την Πλατωνική Οντολογία.

Το όν ταυτίζεται κατά τον Πλάτωνα με το θείο, ο δε φιλόσοφος έχει στραμμένα τα μάτια της ψυχής του στο όραμα του θείου όντος.

Γι’αυτό περιβάλλεται και αυτός από την θεία ακτινοβολία.

Οι περισσότεροι όμως άνθρωποι δεν έχουν την καρτερικότητα να υψώσουν μέχρις εκεί τα βλέμματά τους.

Το όραμα το οποίο εμφανίζεται στους ανθρώπινους πνευματικούς οφθαλμούς όταν «δια λογισμών» και όχι με τις αισθήσεις αντικρίζουν το όν, το ονομάζει ο Πλάτωνας «ιδέαν».

Συνεπώς υποστηρίζει ότι η «ιδέα» είναι μία άποψη, δια της οποίας εμφανίζεται το όν.

Έχει το πνεύμα του φιλοσοφούντος ανθρώπου, την δύναμη να αντιληφθεί το όν, όπως είναι.

Αυτή δε η θέα του όντος δεν πραγματοποιείται με κάποια μυστηριακή έκσταση.
Χρειάζεται μόνο καρτερία ψυχική και η προσπέλαση δια των «λογισμών» προς την ουσία.

Η χρησιμοποίηση «των λογισμών» αποτελεί την «διαλεκτική» μέθοδο του Πλάτωνα.
Αλλά για να χρησιμοποιηθεί αυτή πρέπει ο άνθρωπος να έχει ψυχική καρτερία, ασυνήθιστη στο αφιλοσόφητο πλήθος.

Από τα παραπάνω προκύπτει το συμπέρασμα ότι κατά την πλατωνική φιλοσοφία, το σύμπαν αποτελεί ιεραρχική διαστρωμάτωση, η οποία αποτελείται από τα παρακάτω στοιχεία:

1) Στην κορυφή της οντολογικής ιεραρχίας είναι το έν, το οποίο συμπίπτει με το «αγαθόν» και βρίσκεται πέραν, «επέκεινα», της ουσίας και της γνώσης.

2) Την δεύτερη βαθμίδα κατέχουν οι ιδέες – αριθμοί.

3) Την δε τρίτη βαθμίδα τα μαθηματικά αντικείμενα (αριθμοί και γεωμετρικά σχήματα).
4) Στην τετάρτη βαθμίδα κατατάσσονται τα φυσικά και τεχνητά αντικείμενα.
5) Στην δε πέμπτη και κατωτάτη βαθμίδα κατατάσσεται η ύλη, που
θεωρείται απειρότητα και αοριστία του μεγάλου και μικρού.

Οι πέντε περιοχές συναρτώνται σε ενότητα υπό την επίδραση του αγαθού, το οποίο δεν πρέπει να ερμηνεύεται με την ηθικολογική σημασία, αλλά με την δυναμική.
Είναι η αρχέγονη δύναμη η οποία συνδέει τα πάντα και πιέζει την ύλη να βγει από την απροσδιοριστία της.

Το Όν πρέπει να θεωρηθεί ως «δύναμις», το λέγει ρητά ο Πλάτωνας στον «Σοφιστή» του.
Στο πλατωνικό σύμπαν υπάρχει ενότητα, κοινωνία και σύνδεσμος.

Ο αισθητικός κόσμος είναι κατώτερος από τον νοητό, αλλά και αυτός λαμπρύνεται διότι εκδηλώνουν την «παρουσίαν» τους οι ιδέες.

Ο χωρισμός του ιδεώδους από τον αισθητό κόσμο δεν είναι απόλυτος διότι μετριάζεται με την μετοχή του πραγματικού στο νοητό.

Ο αισθητικός κόσμος, επειδή παίρνει την μορφή του από τις ιδέες, αντανακλάει το αθάνατο κάλλος και γίνεται προσιτός στην γνώση.

Σύνδεσμος δε που συνδέει τον θείο κόσμο με τον ανθρώπινο θεωρείται από τον Πλάτωνα ο Έρωτας, που χαρακτηρίζεται σαν παγκόσμιος δεσμός.

ΥΓ. : Στο επόμενο μήνυμα θα αναφερθώ στην Αριστιτελική οντολογία.

Φιλικά

Κηφεύς

Σήμερα θα σας παραθέσω περιληπτικά την Αριστοτελική Οντολογία:

Ο Πλάτωνας είχε εντάξει την διαπραγμάτευση των μεταφυσικών προβλημάτων μαζί με τα λογικά σε μια γενική μάθηση την οποία ονόμαζε διαλεκτική.

Ο Αριστοτέλης αντιλήφθηκε, ότι έπρεπε να διαιρεθεί η γενική αυτή μάθηση σε μερικότερες επιστήμες.

Έτσι ίδρυσε ειδική επιστήμη, την αναλυτική, η οποία εξελίχθηκε στην σημερινή λογική.

Μετά τον αποχωρισμό των αναλυτικών και διαλεκτικών προβλημάτων έμεναν για εξέταση τα κυρίως οντολογικά προβλήματα, τα οποία ήταν ανάγκη να εξετασθούν από ειδική φιλοσοφική επιστήμη.

Ο Αριστοτέλης ίδρυσε για να τα εξετάσει νέα επιστήμη, την οποία ο ίδιος ονόμασε «Πρώτη φιλοσοφία».
Αργότερα, όπως προανέφερα, οι μεταγενέστεροι την αποκάλεσαν
«Μεταφυσική».

Κατά την νεώτερη εποχή ο Γερμανός φιλόσοφος Γοκλήνιος στο φιλοσοφικό του λεξικό που εξέδωσε το 1613, ονόμασε την φιλοσοφική αυτή μάθηση «Οντολογία».

Οι νεώτεροι λέγοντας «μεταφυσική» εννοούν την επιστήμη, που υπερβαίνει την φυσική θεώρηση και εισέρχεται στην έρευνα της περιοχής στην οποία βρίσκονται τα υπεραισθητά όντα, δηλαδή ο Θεός, η ψυχή και το κοσμικό σύμπαν θεωρούμενο σαν ολότητα.

Ο Αριστοτέλης εις τα «Μετά τα φυσικά» δεν περιορίζεται στην εξέταση μόνο της υπεραισθητής ουσίας, αλλά ερευνά μία ποικιλία προβλημάτων.

Σ’αυτή την ομάδα των συγγραμμάτων εξετάζονται τα ακόλουθα δέκα θέματα:

1) Καθορίζεται η έννοια υπό την οποία πρέπει να εννοούμε τον όρο «σοφία».
2) Γίνεται κριτική έκθεση των προγενέστερων φιλοσοφικών συστημάτων.
3) Τίθενται προς συζήτηση οντολογικές απορίες.
4) Υποστηρίζονται τα ύψιστα λογικά αξιώματα, δηλαδή ο νόμος της ταυτότητας, αντίφασης και της του τρίτου ή μέσου αποκλίσεως έναντι των εκ μέρους των σοφιστών και ιδιαίτερα του Πρωταγόρα διατυπωθεισών αντιρρήσεων.
5) Παρέχεται στο βιβλίο μία στοιχειώδης σημασιολογική ανάλυση των φιλοσοφικών όρων.
6) Καθορίζεται τι είναι ουσία, τι είναι η ύλη, το είδος και το από το είδος και την ύλη σύνολο.
7) Καθορίζεται από οντολογικής απόψεως το «ενεργεία» και «δυνάμει».
8) Καθορίζονται οι μεταξύ του ενός και του όντος οντολογικές σχέσεις.
9) Παρέχεται σε σχέδιο γενική πραγματεία των ποικιλιών από τις οποίες εμφανίζεται η ουσία και καθορίζονται τα οντολογικά γνωρίσματα της πρώτης νοητής ουσίας.
10) Επιχειρείται κριτικός έλεγχος της διδασκομένης οντολογικής αριθμολογίας, στην Πλατωνική Ακαδημία.

Ο Σταγιρίτης φιλόσοφος όπως φαίνεται από αποσπάσματα διασωθέντα από το διάλογο του «Ευδήμου» είχε ασχοληθεί πρωιμώτατα με το πρόβλημα της ουσίας.

Οι σχετικές έρευνές του, τον είχαν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι ουσία είναι εκείνο που αποτελεί τον αχώριστο οντολογικό πυρήνα οιουδήποτε όντος.

Ξεκινώντας από τέτοια αντίληψη δεν ήταν δυνατόν να μη διαφωνήσει με τον δάσκαλό του.

Ο Πλάτωνας δεχόταν ότι οι ιδέες αποτελούν την ουσία των όντων, δίδασκε όμως ότι τα όντα δεν «κατέχουν» με άμεσο τρόπο μέσα στον εαυτό τους τις ιδέες, αλλά απλά «μετέχουν σ’αυτές.
Χώριζε κατά κάποιο τρόπο τις ιδέες από τα αισθητά, δεχόμενος συγχρόνως ότι τα αισθητά όντα έχουν κατασκευαστεί από το Δημιουργό με πρότυπα τις ιδέες.

Κατά της θεωρίας του «χωρισμού» στράφηκε ο Αριστοτέλης.

Εάν, είπε, χωρίσουμε την ιδέα από το αισθητό, επειδή αυτή αποτελεί τον οντολογικό πυρήνα του αισθητού, αυτό θα μείνει χωρίς ουσιαστικό οντολογικό περιεχόμενο και ολόκληρη η αντικειμενική πραγματικότητα θα χάσει την οντολογική της υπόσταση.

Γι’αυτό, σκέφθηκε ο Αριστοτέλης, πρέπει να κατεβάσουμε την ιδέα στον αισθητό κόσμο και να την θεωρήσουμε υφισταμένη μέσα στο αισθητό.

Κάθε αισθητό αντικείμενο υφίσταται, επειδή έχει μέσα του ένα οντολογικό πυρήνα. Αυτόν τον οντολογικό πυρήνα, ο οποίος δίνει στο αισθητό όν οντολογική αξία και ύπαρξη, τον ονομάζει, χρησιμοποιώντας πλατωνικό όρο, «είδος».

Η διαφωνία του προς τον Πλάτωνα έγκειται στο ότι ο Σταγιρίτης δεν θεωρεί επαρκή την πλατωνική διδασκαλία, περί «μετοχής» των αισθητών στις ιδέες.

Η ιδέα λοιπόν πρέπει να θεωρηθεί αμέσως παρούσα, σαν «είδος» στα όντα.

Οιοδήποτε αισθητό όν εμπεριέχει σαν πυρήνα το είδος.

Με την αριστοτελική αυτή αντίληψη δεν καταλύεται ως προς τη βάση της η πλατωνική ιδεοκρατία, αλλά τουναντίον γίνεται εντονότερη.

Όπως λέγεται για τον Σωκράτη ότι κατέβασε την φιλοσοφία από τον ουρανό στην γη, κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί να λεχθεί ότι και ο Αριστοτέλης κατέβασε την ιδέα από τον υπερουράνιο τόπο στην αισθητή πραγματικότητα.

Επειδή η ιδέα αποτελεί το «είναι», για καθένα από τα αισθητά όντα, πρέπει να έχει άμεση «παρουσία» μέσα σ’αυτό. Δεν μπορεί να σημαίνει ότι είναι γενική έννοια που έχει χωριστή υπόσταση από τα αντικείμενα.

Καμιά γενική έννοια δεν μπορεί να έχει, οντολογική υπόσταση.
Είναι απλώς αποτύπωμα, το οποίο αφήνουν στην διάνοια τα αισθητά αντικείμενα.

Όχι μόνον ως προς τις ιδέες διαφωνεί ο Αριστοτέλης, αλλά και η μορφή με την οποία εμφάνισε, κατά την γεροντική του ηλικία ο Πλάτωνας, την θεωρία του περί ιδεών–αριθμών δεν τον ικανοποιεί.

Στα δύο τελευταία βιβλία Μ και Ν των «Μετά τα φυσικά» επιχειρεί, όπως προανέφερα, σφοδρή πολεμική επίκριση κατά της οντολογικής αριθμολογίας του Πλάτωνα, του Σπεύσιππου και του Ξενοκράτη.

Κατά τον Αριστοτέλη, ο αριθμός δεν μπορεί να έχει οντολογική αξία.

Ο αριθμός αποτελεί προσδιοριστικό χαρακτηριστικό αποδιδόμενο σε αριθμούμενα αντικείμενα.

Για να μπορέσουμε να εκτελέσουμε αρίθμηση, πρέπει να δεχθούμε ότι υπάρχει κάτι το αριθμούμενο επί του οποίου εκφωνείται ο αριθμός.

Πριν από τον αριθμό προτεραιότητα έχει το αντικείμενο αρίθμησης.

Δεν μπορεί άρα να καταταχθεί στην κατηγορία της ουσίας ο αριθμός αλλά τάσσεται στην δευτερεύουσα οντολογική κατηγορία της ποσότητας και της σχέσης προς κάτι.

Γι’αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ο αριθμός είτε μόνος όπως θεωρούσαν οι Πυθαγόρειοι, είτε σε συνδυασμό προς τις ιδέες όπως δίδαξε ο Πλάτωνας, σαν οντολογική αρχή.

Εκτός του παραπάνω επιχειρήματος ο Αριστοτέλης παρουσιάζει και άλλες αντιρρήσεις.

Ένας τέτοιος «ειδητικός» αριθμός δεν μπορεί να εξομοιωθεί με τον μαθηματικό αριθμό, όπως υποστήριζαν οι διάδοχοι στην Ακαδημία του Πλάτωνα.

Για να ευσταθήσει η πλατωνική αριθμολογία πρέπει να επινοηθεί ένα είδος αριθμών.

Το χαρακτηριστικό του νέου αυτού είδους των αριθμών πρέπει να είναι, ότι καθένας απ’αυτούς θα αποτελείται από μονάδες οι οποίες δεν θα είναι «συμβατές» με τις μονάδες των άλλων ειδητικών αριθμών, επί των μονάδων των οποίων δεν θα είναι δυνατόν να εκτελεστούν λογιστικές πράξεις.

Αλλά ο Πλάτωνας, παρατηρεί ο Αριστοτέλης, ούτε οι διάδοχοί του κατόρθωσαν να διασαφηνίσουν την σύσταση και τα χαρακτηριστικά του νέου αυτού αριθμού.

Ο Σταγιρίτης με την χαρακτηριστική του οξύνοια αντιλαμβάνεται ότι οι ειδητικοί αριθμοί προϋποθέτουν νέα αριθμολογική βάση.

Διαισθάνεται ότι ο Πλάτωνας βρέθηκε μπροστά σε ένα νέο είδος αριθμών και διαπιστώνει ότι ούτε αυτός ούτε οι διάδοχοί του κατόρθωσαν να ανακαλύψουν τα γνωρίσματα της νέας τάξης των αριθμών.

Εκτός από τα παραπάνω μειονεκτήματα, τα οποία εμφανίζουν για τον Αριστοτέλη οι δύο φάσεις της πλατωνικής οντολογίας, παρουσιάζουν σαν κοινό ελάττωμα το ότι δεν μπορούν να εξηγήσουν την παρατηρούμενη κίνηση και αλλοίωση στον κόσμο.

ΥΓ.: Αγαπητοί αναγνώστες στο επόμενο μήνυμα θα αναφερθώ "Γενικά περί των ομοιοτήτων και διαφορών των θεωριών του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη".

Φιλικά

Κηφεύς

Από τα προαναφερθέντα περί ομοιοτήτων και διαφορών της αριστοτελικής προς την πλατωνική αντίληψη, η προσοχή μου επικεντρώθηκε κυρίως στο εξής σημείο:

Ο Πλάτωνας δέχεται ότι υπάρχουν αφ’ενός μεν οι ιδέες, οι οποίες αποτελούν το όν, αφ’ετέρου δε η ύλη, που πλησιάζει προς το μη όν.

Στο αριστοτελικό σύστημα η ύλη λαμβάνει μεγαλύτερο βαθμό ύπαρξης.

Θεωρείται όχι ως «μη όν», αλλά ως «δυνάμει όν», σαν κάτι από το οποίο με τη μεσολάβηση της κίνησης παράγονται τα έχοντα συγκεκριμένη μορφή αισθητά όντα.

Στο σύμπαν, κατά τον Αριστοτέλη, επικρατεί αδιάκοπη εξελικτική πορεία από τις δυναμικές προς τις ενεργειακές καταστάσεις.

Κανένα όν δεν βρίσκεται σε στατική κατάσταση.
Τα πάντα βρίσκονται σε διαρκή πορεία από τη δύναμη προς την ενέργεια, και από την ενέργεια προς την δυναμική κατάσταση.

Με αυτές τις δοξασίες ο Αριστοτέλης έγινε εισηγητής του ιστορικού εξελικτισμού.

Συμπλήρωσε την στατική ιδεοκρατική θεώρηση περί ιδεών με την γενετική εξελικτική θεωρία.

Ολόκληρο το σύμπαν αποτελεί ιεραρχημένη κλιμάκωση, αποτελούμενη από τέτοιες εξελικτικές βαθμίδες.
Όλη δε η εξελικτική κίνηση προκαλείται από μια ύψιστη αρχή, η οποία είναι καθαρό είδος, ο υπεράνω και εκτός του κόσμου ευρισκόμενος θείος νους.

Άρα η όλη οντολογική κατασκευή του αριστοτελικού συστήματος στηρίζεται στη διάκριση των κατηγορικών σημασιών του όντος και επί της σαφούς διαστολής των καταστάσεων της απλής δυνατότητας από τις καταστάσεις της πλήρους ενέργειας και εντελέχειας.

Οι σχετικές μελέτες με το οντολογικό πρόβλημα του Αριστοτέλη, όπως έχει προαναφερθεί, έχουν συγκεντρωθεί στο σύγγραμμά του «Μετά τα φυσικά».

Για την κατανόηση πάντως αυτού του συγγράμματος χρειάζεται μεγάλη προσοχή και φιλοσοφική προπαίδευση.

Φίλοι μου

Με τα παραπάνω κλείνω τη σειρά των μηνυμάτων μου, που αφορούν τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και άλλες ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των δύο αυτών μεγάλων φιλοσόφων, που θα μου διέφυγαν.

Ούτε, ασφαλώς, τα όποια σχόλιά μου διεκδικούν το αλάθητο.

Το έργο αυτών των δυο παγκοσμίως καταξιωμένων προγόνων μας, όπως όλοι μας γνωρίζουμε είναι τεράστιο, για να μπορέσει να αποτυπωθεί μέσα σε μερικά μηνύματά μου.

Γι’αυτό, πιστεύω ότι θα δοθεί μία συνέχεια σ’αυτό το τόσο ενδιαφέρον θέμα, που θα συνοδεύεται από έναν εποικοδομητικό διάλογο ανταλλαγής απόψεων, στον οποίο ασφαλώς θα συμμετάσχω και εγώ.

Φιλικά

Κηφεύς