- Σχετικα με το 666... - .-= ΜΥΘΟΣ & ΘΡΗΣΚΕΙΑ =-.
quote:
...και ότι η νόηση λειτουργεί μέσω των λεγόμενων νοητικών αναπαραστάσεων .
Φίλε Κηφέα,με ενδιαφέρει πολύ αυτο και θα ήθελα να γράψεις αναλυτικά.
Αν δεν είναι κόπος.
ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΣΟΥ ΕΛΛΑΣ
ΜΕ ΤΑ ΤΕΚΝΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΑΣ.
quote:
ΝΙΚΟΜΑΧΟΣ :quote:
________________________________________...και ότι η νόηση λειτουργεί μέσω των λεγόμενων νοητικών αναπαραστάσεων .
________________________________________Φίλε Κηφέα,με ενδιαφέρει πολύ αυτο και θα ήθελα να γράψεις αναλυτικά.
Αν δεν είναι κόπος.ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΣΟΥ ΕΛΛΑΣ
ΜΕ ΤΑ ΤΕΚΝΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΑΣ.
Έχεις δίκιο , Νικόμαχε , και αυτό θα κάνω σταδιακά (για να είναι πιο εύπεπτα) στα επόμενα μηνύματά μου , αναφερόμενος αναλυτικότερα στην έννοια των “νοητικών αναπαραστάσεων” .
Ορισμένοι υποθέτουν ότι αυτές οι αναπαραστάσεις εκφράζονται με μια γλώσσα της σκέψης , την “mentalese” ( “τα νοησιακά” ) όπως την ονομάζει ο φιλόσοφος Jerry Fodor .
Το να αποδίδεται μια σημασία συνίσταται στην ακριβή αντιστοίχιση των συμβόλων μιας τέτοιας γλώσσας με οντότητες ή κατηγορίες του κόσμου που καθορίζονται από ικανές και αναγκαίες συνθήκες (κλασικές κατηγορίες) .
Έτσι ο καθορισμός των κανόνων που εξυπηρετούν το χειρισμό των αναπαραστάσεων (που συνιστούν μια σύνταξη) , αν είναι πλήρης , μπορεί να πραγματοποιηθεί από μια υπολογιστική συσκευή . Σύμφωνα με αυτή την άποψη , ο εγκέφαλος είναι ένα είδος υπολογιστή .
Η αποδοχή αυτής της άποψης ή κάποιων παραλλαγών της είναι ευρέως διαδεδομένη στην ψυχολογία , τη γλωσσολογία , την επιστήμη των υπολογιστών και την τεχνητή νοημοσύνη .
Είναι μία από τις πιο αξιοσημείωτες παρανοήσεις στην ιστορία της επιστήμης . Πράγματι , όχι μόνο αντιβαίνει στα δεδομένα της βιολογίας του ανθρώπου και της επιστήμης του εγκεφάλου , αλλά αποτελεί μεγάλο κατηγορικό σφάλμα .
Έχουμε εξαπατηθεί εν μέρει εξαιτίας των επιτυχιών που είχαμε στις “σκληρές” επιστήμες απομακρύνοντας τη νόηση από τη φύση .
Το σφάλμα ήταν ότι αποδώσαμε τα χαρακτηριστικά των ανθρώπινων νοητικών κατασκευασμάτων (όπως της λογικής και των μαθηματικών) στην ανθρώπινη συλλογιστική και στον μακροσκοπικό κόσμο στον οποίο ζούμε .
Όποτε σκέφτομαι τον τρόπο με τον οποίο διαγράφονται αυτοί οι φαύλοι κύκλοι της σκέψης στην επιφάνεια του γνωστικού πεδίου , θυμάμαι το ανέκδοτο με τα ποντίκια σε ένα εργαστήριο ψυχολογίας . Έχοντας καταφέρει να βρει διέξοδο μέσα από ένα λαβύρινθο , το ένα ποντίκι λέει στο άλλο : “Ξέρεις , νομίζω πως κατάφερα να εκπαιδεύσω τον ψυχολόγο μου . Κάθε φορά που περνάω με επιτυχία μέσα από τον λαβύρινθο , μου δίνει ένα κομμάτι τυρί” .
Για να δείξω γιατί οι ιδέες περί νοησιακών κανόνων , αναπαραστάσεων και υπολογισμού δεν ευσταθούν , πρέπει να πραγματευτώ μερικές από τις ισχυρότερες υποθέσεις του λειτουργισμού στις οποίες βασίζεται η γνωστική ψυχολογία .
Κατόπιν , πρέπει να εξετάσω μια αντίληψη για τον κόσμο (και ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο) που ονομάζεται αντικειμενισμός.
Τέλος , πρέπει να ασχοληθώ με ένα πολύ σπουδαίο ζήτημα :
Τα δεδομένα που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο κατηγοριοποιούμε πραγματικά τον κόσμο , τόσο από αντιληπτική όσο και από εννοιολογική άποψη .
Έπειτα απ’ όλα αυτά , θα μπορέσουμε να δούμε τα λογικά σφάλματα που απειλούν να υπονομεύσουν το γνωσιακό εγχείρημα.
Τα επιχειρήματα και τα δεδομένα που θα αναλύσουμε εδώ δεν θα είναι διεξοδικά .
Θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω τα θέματα με έναν τρόπο διεισδυτικό αλλά όχι εξαντλητικό .
Τα θέματα αυτά έχουν εξαιρετική σπουδαιότητα για κάθε προσπάθειά μας να κατανοήσουμε την ύλη της νόησης .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Υπάρχει όμως μια μειονότητα που υποστηρίζει αντίθετες απόψεις , οι οποίες μοιάζουν σε πολλά σημεία με τις δικές μου .
Αυτοί οι στοχαστές προέρχονται από πολλά πεδία : από τη γνωστική ψυχολογία , τη γλωσσολογία , τη φιλοσοφία και τις νευροεπιστήμες .
Ανάμεσά τους , οι Searle , Hilary Putman , Ruth Garett Millikan , George Lakoff , Ronald Langacker , Benny Shanon , Alan Gauld , Claes von Hofsten , Jerome Bruner .
Αναμφίβολα υπάρχουν και άλλοι .
Μου αρέσει να φαντάζομαι ότι όλοι αυτοί ανήκουν σε μια Λέσχη Ρεαλιστών , μια διάσπαρτη ομάδα ανθρώπων που οι απόψεις τους συγκλίνουν και των οποίων ελπίδα είναι ότι κάποια μέρα οι φωνασκοί επαγγελματίες της γνωστικής ψυχολογίας και οι συχνά αυτάρεσκοι εμπειριστές των νευροεπιστημών θα καταλάβουν ότι χωρίς να το ξέρουν έχουν εξαπατήσει τον εαυτό τους .
Οι απόψεις αυτής της μειονότητας αντανακλώνται σε ό,τι έχω να πω , αλλά προφανώς ποικίλουν από ερευνητή σε ερευνητή .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Ακρως ενδιαφέρον.
ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΣΟΥ ΕΛΛΑΣ
ΜΕ ΤΑ ΤΕΚΝΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΑΣ.
Η κεντρική ιδέα στην οποία βασίζεται μεγάλο μέρος της σύγχρονης γνωστικής ψυχολογίας είναι αυτή των νοητικών αναπαραστάσεων .
Πρόκειται για αναπαραστάσεις αφηρημένες και συμβολικές (δηλαδή αντιπροσωπεύουν κάποιο πράγμα ή κάποια σχέση) , που σχηματίζονται με έναν καλά ορισμένο τρόπο και ακολουθούν κανόνες που συνιστούν μια σύνταξη .
Υποτίθεται ότι συνδέονται σημασιολογικά με τον κόσμο μέσω σταθερών και καθορισμένων σχέσεων , καθώς και μέσω της σημασιολογικής απόδοσης συμβόλων σε αντικείμενα που ανήκουν σε κλασικές κατηγορίες .
Οι αναπαραστάσεις είναι απαραίτητες για τη διαμόρφωση “εσωτερικών μοντέλων του κόσμου” .
Η ιδέα περί εσωτερικών μοντέλων ακολουθεί τις αρχικές υποδείξεις του K. J. W. Craik και , από αυτή την άποψη , οι εσωτερικές αναπαραστάσεις αντιστοιχούν σε εξωτερικές δομές του κόσμου .
Οι αναπαραστάσεις είναι είτε προτασιακές , περιλαμβάνουν δηλαδή έννοιες και σχέσεις μεταξύ εννοιών , είτε νοητικές εικόνες .
Πηγή των εικόνων είναι η αντίληψη , η οποία από αυτή την άποψη είναι μια μορφή υπολογισμού , σύμφωνα με τις γόνιμες ιδέες του David Marr .
Οι υπολογισμοί που γίνονται στις νοητικές δομές διέπονται από ένα σύστημα κανόνων (ή μια σύνταξη) και από τις ίδιες τις αναπαραστάσεις .
Το όλο σύστημα των αναπαραστάσεων διαμορφώνει μια lingua mentis , τα νοησιακά , μια γλώσσα της σκέψης.
Πώς αντιμετωπίζει αυτή η άποψη το πρόβλημα της προθετικότητας ;
Πιθανώς δηλώνοντας ότι η σημασία προκύπτει από την αντιστοίχιση συντακτικών δομών που διέπονται από κανόνες σε καθορισμένα και σταθερά αντικείμενα ή σχέσεις του κόσμου .
Μια τέτοια σημασιολογία είναι εξαντλητική και καθορισμένη , και μαζί με την υποκείμενη σύνταξη παρέχει ένα πλαίσιο για τη διαμόρφωση ενός μοντέλου της νόησης .
Πώς προέκυψε αυτή η λειτουργιστική , υπολογιστική θεώρηση της νόησης , τόσο πολύ τυπική και ανεξάρτητη από την ύλη ;
Πώς θα μπορούσε να αποδεχτεί κανείς μια τόσο αφηρημένη άποψη για την ανθρώπινη γνώση , τη σκέψη και τη νοητική δραστηριότητα ;
Πριν επικρίνω αυτή την αντίληψη για τη νόηση , ας δούμε και την αντίστοιχη άποψη για τον κόσμο , η οποία αποτελεί ένα από τα θεμέλιά της .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Ο όρος “αντικειμενισμός” χρησιμοποιήθηκε για να χαρακτηρίσει μια θεώρηση του κόσμου που εκ πρώτης όψεως φαίνεται ανεπίληπτη , τόσο επιστημονικά όσο και από την άποψη της κοινής λογικής . (Μία από τις αναλύσεις που θα ακολουθήσω είναι αυτή του Lakoff ) .
Ο αντικειμενισμός υπερβαίνει την υπόθεση του επιστημονικού ρεαλισμού , που προϋποθέτει :
Ότι υπάρχει ένας πραγματικός κόσμος (ο οποίος συμπεριλαμβάνει τους ανθρώπους αλλά δεν εξαρτάται από αυτούς) .
Ότι υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των εννοιών και του εν λόγω κόσμου .
Ότι αυτή η σύνδεση επιφέρει μια σταθερή γνώση .
Ο αντικειμενισμός δέχεται , πέρα από τον επιστημονικό ρεαλισμό , ότι ο κόσμος έχει μια καθορισμένη δομή που αποτελείται από οντότητες , ιδιότητες και τις αμοιβαίες τους σχέσεις .
Αυτές είναι δυνατόν να οριστούν σύμφωνα με τα κλασικά κριτήρια κατηγοριοποίησης που είναι αναγκαία και ικανά για τον καθορισμό κάθε κατηγορίας .
Ο κόσμος είναι οργανωμένος με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί να διαμορφωθεί πλήρως ένα μοντέλο του μέσω αυτών που οι μαθηματικοί και οι λογικολόγοι ονομάζουν συνολοθεωρητικά μοντέλα .
Τα μοντέλα αυτού του είδους , που συναντώνται στη μαθηματική λογική , αποτελούνται από συμβολικές οντότητες που εμφανίζονται μόνες ή σε σύνολα , μαζί με τις σχέσεις τους .
Σε αυτά τα μοντέλα , τα σύμβολα σημασιολογούνται (ή τους αποδίδεται σημασιολογική σημασία) με έναν μοναδικό τρόπο , δηλαδή μέσω της υπόθεσης ότι αντιστοιχούν σε οντότητες και κατηγορίες του κόσμου .
Μερικές από τις κατηγορικές ιδιότητες των πραγμάτων του κόσμου θεωρούνται ουσιώδεις , ενώ άλλες θεωρούνται τυχαίες .
Από το γεγονός της μοναδικής και καλά ορισμένης αντιστοιχίας μεταξύ των συνολοθεωρητικών συμβόλων και των πραγμάτων όπως αυτά ορίζονται από την κλασική κατηγοριοποίηση , μπορεί κανείς να υποθέσει , από αυτή την άποψη , ότι οι λογικές σχέσεις μεταξύ των πραγμάτων του κόσμου υπάρχουν αντικειμενικά .
Έτσι , αυτό το σύστημα συμβόλων υποτίθεται ότι αναπαριστά την πραγματικότητα , και οι νοητικές αναπαραστάσεις πρέπει να είναι είτε αληθείς είτε ψευδείς , ανάλογα με το αν αντικατοπτρίζουν ορθά ή εσφαλμένα την πραγματικότητα .
Σύμφωνα με τον αντικειμενισμό , αυτή η αντιστοιχία με τα πράγματα του κόσμου αποδίδει σημασία στις γλωσσικές εκφράσεις .
Η σημασία βασίζεται σε αυτό τον ορθό ή εσφαλμένο ορισμό της αλήθειας , και η ίδια η σκέψη είναι ένας χειρισμός συμβόλων .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Πράγματι , η αντικειμενιστική άποψη μοιάζει να συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με την κοινή λογική .
Όταν όμως υιοθετείται στο χώρο της επιστήμης , προσεγγίζει τη θέση του Γαλιλαίου .
Με αυτή την έννοια , οι ανθρώπινες ιδέες , οι αποφάνσεις και οι γλώσσες δεν ισχύουν παρά μόνο αν περιορίζονται στη φυσική , στη χημεία και σε κάποια μέρη της βιολογίας .
Θα δούμε ότι , όσο εύλογη κι αν φαίνεται αυτή η άποψη εκ πρώτης όψεως , στην πραγματικότητα είναι αξιοθρήνητα ανακόλουθη και ασύμφωνη με τα γεγονότα .
Γιατί λοιπόν εμφανίστηκε ;
Επειδή , στις σκληρές επιστήμες , μπορεί κανείς να καταφέρει πολλά με αυτή την άποψη .
Όσον αφορά την κλασική χημεία και τη φυσική , η αποσύνδεση της νόησης από τη φύση είναι μια εύλογη προφύλαξη .
Επίσης , πολλά από τα μεγάλα επιτεύγματα της φυσικής οφείλονται στη χρήση του αυστηρού τυπικού συλλογισμού που αποτελεί τον πυρήνα των μαθηματικών και της λογικής .
Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα , οι εμβριθείς έρευνες στη μαθηματική λογική από του Gottlob Frege , Giuseppe Peano , Alfred North Whitehead και Bertrand Russel , ακολουθούμενες από τις εργασίες των Stephen Kleene , Emil Post , Alonzo Church , Alan Turing και Kurt Gödel , αποτέλεσαν θριάμβους στον τομέα της ανθρώπινης ανάλυσης της “μηχανικής” της έλλογης σκέψης .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Το άψογο παραγωγικό τυπικό υπόβαθρο των υπολογιστών , η σύνδεση με τη μαθηματική φυσική και η επιτυχία των σκληρών επιστημών έμοιαζαν να μπορούν να επεκτείνονται απεριόριστα .
Υπήρχε μια φυσική τάση να σταματά η φιλοσοφική ανάλυση της επιστημονικής διερεύνησης στην επιφάνεια του ανθρώπινου σώματος (στο δέρμα και τους υποδοχείς του) .
Η συμπεριφορά μπορούσε να αναλυθεί , αλλά όχι και η φαινόμενη εμπειρία .
Έτσι η επιστήμη μπορούσε να παραμένει “εκτατή” όπως το έθεσε ο W. V. Quine , και μπορούσε κανείς να δηλώνει όπως εκείνος ότι “το να υπάρχει κανείς σημαίνει να υπάρχει ως μια συγκεκριμένη τιμή κάποιας μεταβλητής” .
Η υπολογιστική ή αναπαραστατική άποψη είναι μια θεώρηση της φύσης εκ των έξω . Είναι εντυπωσιακή και φαίνεται να επιτρέπει μια όμορφη αντιστοίχιση μεταξύ νόησης και φύσης .
Μια τέτοια αντιστοίχιση , όμως , είναι όμορφη μόνο όταν δεν εξετάζει κανείς τον τρόπο με τον οποίο η νόηση αυτοαποκαλύπτεται πράγματι σε ανθρώπινα όντα που διαθέτουν σώμα .
Όταν αυτή η άποψη εφαρμόζεται στη νόηση in situ , καθίσταται αβάσιμη .
Τα προβλήματα που θέτει η υπολογιστική ή αναπαραστατική θεώρηση της νόησης είναι πολλαπλά , αλλά μπορούμε να τα κατατάξουμε σε διάφορους τύπους αμέσως παρακάτω .
Αυτή η κατάταξη που θα κάνομε , δεν αποτελεί απλώς ζήτημα διευκόλυνσης .
Παρέχει επίσης ένα σχέδιο μάχης σε όποιον επιθυμεί να επιτεθεί σε αυτή την αντίληψη περί νόησης .
Μετά από αυτήν την παράθεση που θα ακολουθήσει θα σκιαγραφήσω τα κύρια επικριτικά επιχειρήματα εναντίον του λειτουργισμού και του αντικειμενισμού .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
1) Η αντίληψη και η διάνοια δεν διέπονται από ελαστικές κατηγορίες . Η βιολογία (ιδιαίτερα το έργο του Δαρβίνου) αποδεικνύει ότι ο εσσενσιαλισμός σφάλλει (Rosch , Wittgenstein , Lacoff , Mayr). Η ομοιότητα και η κατηγοριοποίηση δεν είναι το ίδιο πράγμα .
2) Η σκέψη δεν είναι υπερβατική . Εξαρτάται από το σώμα και τον εγκέφαλο . Είναι ενσαρκωμένη . Η νόηση δεν κατοπτρίζει τη φύση (Putman , Millikan , Langacker , Lakoff , Johnson , Searle , Edelman) .
3) Η μνήμη δεν μπορεί να περιγραφεί με εσωτερικούς κώδικες και συντακτικά συστήματα . Επιπλέον , χρειάζεται κανείς ένα εγώ και συνείδηση ανώτερης τάξης για να εξηγήσει την πλήρη εκδήλωση των γλωσσικών ικανοτήτων του (Searle , Shanon , Gauld , Edelman) .
4) Η γλώσσα αποκτάται μέσω αλληλεπίδρασης με άλλους κατά τη διάρκεια μαθησιακών γεγονότων , που επιφέρουν την έναρξη του σχηματισμού συνδέσεων μεταξύ σημασιολογίας και ψυχολογίας . Εξαρτάται από την ύπαρξη εννοιολογικών συστημάτων και αξιών (Pinker , Johnson , Edelman) .
5) Η κάθε νόηση δημιουργεί τη δική της εκδοχή της πραγματικότητας μέσω κοινωνικών και γλωσσικών αλληλεπιδράσεων , και η πραγματικότητα , όπως και η ίδια η βιολογία , εξαρτάται από ιστορικά γεγονότα (Searle , Putman) .
6) Ο υπολογισμός όχι μόνο είναι άυλος , αλλά και δεν μπορεί να εδραιώσει από μόνος του μια σημασιολογημένη σχέση μεταξύ συμβόλων και οντοτήτων του κόσμου (Searle) .
7) Η γνωστική λειτουργία λαμβάνει το περιεχόμενό της από την αναγνώριση των κατάλληλων λειτουργιών μέσα σε ένα σύστημα που εξαρτάται από την εξελικτική ιστορία . Κάθε μέρος μιας κατάλληλης λειτουργίας έχει μια “φυσιολογική” εξήγηση , που περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα κατάφερε ιστορικά να εκτελέσει αυτή τη λειτουργία . Ο ορθολογισμός της σημασίας , η απόδοση μιας σημασίας εκ των άνω , είναι αβάσιμη (Millikan) .
8) Η δομή , η λειτουργία και η διαφοροποίηση του νευρικού Συστήματος, καθώς και η εξέλιξη και η ανάπτυξή του , δεν είναι συμβατές με τη λειτουργιστική άποψη (Edelman) .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Οι περισσότερες από αυτές τις εργασίες αφορούν την εννοιολογική κατηγοριοποίηση στους ανθρώπους , μερικές όμως αφορούν την αντιληπτική κατηγοριοποίηση τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ζώα .
Το εντυπωσιακότερο συμπέρασμα που προέκυψε από ποικίλες αναλύσεις και μελέτες είναι ότι οι άνθρωποι δεν κατηγοριοποιούν τα πράγματα ή τα γεγονότα σύμφωνα με κλασικές κατηγορίες .
Κλασικές κατηγορίες είναι εκείνες στις οποίες η ιδιότητα μέλους ορίζεται από ικανές και αναγκαίες συνθήκες .
Ο Wittgenstein ήταν ένας από τους πρώτους που ανέπτυξε κάποιες κριτικές σκέψεις γι’ αυτό το θέμα .
Στοχαζόμενος την οικογενή ομοιότητα , παρατήρησε ότι τα μέλη μιας κατηγορίας είναι δυνατόν να σχετίζονται μεταξύ τους ακόμη κι αν κάποια μέλη δεν έχουν από κοινού καμία από τις ιδιότητες που ορίζουν κλασικά την κατηγορία τους . (Ας υποθέσουμε ότι υπάρχουν n ιδιότητες κατανεμημένες ανάμεσα στα μέλη του συνόλου και ότι αρκούν m ιδιότητες για να έχει κανείς την ιδιότητα μέλους , όπου n μεγαλύτερο του m . Αν m από τις n ιδιότητες εξασφαλίζουν την ιδιότητα μέλους , δύο μέλη δεν χρειάζεται να έχουν καμία κοινή ιδιότητα . Αυτό ορίζει εν μέρει ό,τι ονομάζεται πολυμορφικό σύνολο ) .
Ο Wittgenstein στοχάστηκε επίσης αρκετές άλλες ενδιαφέρουσες ιδέες – ότι ορισμένες κατηγορίες μπορεί να παρουσιάζουν βαθμούς ιδιότητας μέλους αλλά ασαφή όρια και ότι κάποιες άλλες ίσως έχουν μέλη πιο κεντρικά ή πρωτοτυπικά από άλλα .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Οι πιο αξιομνημόνευτοι ανάμεσά τους είναι ο Brent Berlin και ο Paul Kay , που έδειξαν ότι οι ανθρώπινες κατηγορίες χρωμάτων παρουσιάζουν βαθμούς ιδιότητας μέλους και κεντρικότητας , ο Roger Brown , που έδειξε ότι τα παιδιά αρχίζουν να ονομάζουν τα πράγματα σε ένα επίπεδο που δεν είναι ούτε το γενικότερο ούτε το ειδικότερο και η Eleanor Rosch και οι συνεργάτες της , που οι μελέτες τους ήταν ίσως οι πιο γενικές και οι οποίοι ανήγαγαν την ανάλυση της κατηγοριοποίησης σε ερευνητικά εργαλεία ευρείας χρήσης .
Η εργασία της Rosch καταδεικνύει την ύπαρξη οικογενούς ομοιότητας , κεντρικότητας και πρωτοτυπικότητας .
Κατηγορίες όπως “κόκκινο” έχουν ασαφή όρια , ωστόσο περιέχουν κεντρικά μέλη των οποίων ο βαθμός ιδιότητας μέλους , αν μετρηθεί σε μια κλίμακα διαβαθμισμένη από το μηδέν ως το ένα , θα είναι ένα . Αυτές οι κατηγορίες είναι διαβαθμισμένες .
Κατηγορίες όπως “πουλί” έχουν σαφή όρια , αλλά μέσα σε αυτά μερικά πουλιά κρίνονται ως καλύτερα παραδείγματα απ’ ό,τι άλλα , δηλαδή ως περισσότερο “πρωτοτυπικά” .
Η αναγνώριση των μελών μιας κατηγορίας συχνά οργανώνεται γύρω από ένα βασικό επίπεδο – ένα επίπεδο που , στα υποκείμενα στα οποία πειραματίστηκε η Rosch , αυτοαποκαλύπτεται μέσω της ευχέρειας απεικόνισης και ανάμνησης της ιδιότητας μέλους , των δράσεων και της χρήσης .
Η κατηγορία “άλογο” είναι βασικού επιπέδου , όχι όμως και η κατηγορία “τετράποδο” .
Αν δεχτούμε την ύπαρξη της οικογενούς ομοιότητας , δεν θα εκπλαγούμε αν διαπιστώσουμε ότι συχνά δεν υπάρχει καμία καθορισμένη ιεραρχική σχέση μεταξύ ανώτερων και κατώτερων κατηγοριών .
Συνεπές με αυτό είναι το γεγονός ότι οι κατηγορίες έχουν ετερογενή προέλευση :
Οι πραγματικές ιδιότητες τις οποίες οι άνθρωποι χρησιμοποιούν πράγματι για να καθορίσουν την ιδιότητα μέλους σε μια κατηγορία αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και εξαρτώνται από ποικίλες βιολογικές , πολιτισμικές και περιβαλλοντικές μεταβλητές .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Πιο πρόσφατα , o Lance Rips έδειξε πως ούτε η ομοιότητα ούτε η τυπικότητα εξηγούν πλήρως το βαθμό ιδιότητας μέλους σε μια κατηγορία , καθώς και ότι ο συλλογισμός που εμπλέκεται στον καθορισμό της ιδιότητας μέλους είναι συχνά μη παραγωγικός .
Ο Lawrence Barsalou έδειξε επιπλέον ότι ορισμένες κατηγορίες ούτε καν αναπαριστώνται από αμετάβλητες έννοιες . Υπάρχει μεγάλη μεταβλητότητα στις έννοιες που αναπαριστούν μια κατηγορία με τον ίδιο τρόπο , και το ίδιο άτομο αλλάζει τις απόψεις του για την ιδιότητα μέλους σε μια κατηγορία σε διαφορετικά πλαίσια αναφοράς .
Συνεπείς με αυτές τις ιδέες είναι οι μελέτες των Daniel Kahneman και Amos Tversky , που έδειξαν ότι οι αποφάσεις που παίρνουν οι άνθρωποι και οι κατηγορικές κρίσεις στις οποίες προβαίνουν παραβιάζουν νόμους των πιθανοτήτων τέτοιους όπως ο νόμος της σύζευξης , σύμφωνα με τον οποίο η σύζευξη δεν είναι ποτέ πιθανότερη από καθένα στοιχείο της . Σε κάποια πλαίσια αναφοράς , μερικοί άνθρωποι στην πραγματικότητα δεν αμφιβάλλουν ότι η σύζευξη είναι πιθανότερη .
Ασχοληθήκαμε εδώ με τις εννοιολογικές κατηγορίες . Με τις αντιληπτικές κατηγορίες έχομε ήδη ασχοληθεί .
Ό,τι έχουμε δει μέχρι τώρα , όμως , αρκεί για να βεβαιώσουμε ότι αν αυτή η εργασία είναι σωστή , το αντικειμενιστικό μοντέλο της σχέσης μεταξύ νόησης και κόσμου βρίσκεται σε δύσκολη θέση .
Για παράδειγμα , αν πέρα από τις κλασικές κατηγορίες υπάρχουν και κατηγορίες που παρουσιάζουν κεντρικότητα και πρωτοτυπικότητα , .όπως εκείνες των χρωμάτων , τότε η αντικειμενιστική άποψη είναι ανεπαρκής . Ακόμη χειρότερα , το αντικειμενιστικό μοντέλο δεν μπορεί να εξηγήσει το γεγονός ότι ορισμένα σύμβολα δεν αντιστοιχούν σε κατηγορίες που υπάρχουν στον κόσμο .
Ψυχολογικές μελέτες υποδεικνύουν , για παράδειγμα , ότι η προσομοίωση της νόησης σε υπολογιστή δεν μπορεί να εξηγήσει το γεγονός ότι υπάρχουν κατηγορίες της νόησης και της γλώσσας (βλ. οποιοδήποτε ποίημα) που δεν αντανακλούν καμία κατηγορία που υπάρχει στον κόσμο . Τα άτομα κατανοούν τα γεγονότα και τις κατηγορίες με περισσότερους από έναν τρόπους , οι οποίοι μερικές φορές δεν είναι συνεπείς μεταξύ τους .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Η μεταφορά και η μετωνυμία είναι μείζονες τρόποι σκέψης .
Η μεταφορά είναι συσχέτιση των ιδιοτήτων ενός πράγματος με εκείνες ενός άλλου , που ανήκει σε διαφορετικό πεδίο .
Η μετωνυμία επιτρέπει σε ένα μέρος ή σε μια πλευρά ενός πράγματος να αντιπροσωπεύσει το πράγμα στο σύνολό του .
Και οι δύο δεν είναι συμβιβαστές με την αντικειμενιστική άποψη .
Όλα αυτά δημιουργούν προβλήματα στην ιδέα περί νοητικής αναπαράστασης .
Τα νοησιακά , για να είναι λειτουργικά , απαιτούν την ύπαρξη μιας ακριβούς και σαφούς σύνδεσης με τον εξωτερικό κόσμο .
Συχνά η σημασία είναι αδύνατον να οριστεί με αυτό τον τρόπο και δεν μπορεί να υπάρχει μια τέτοια σύνδεση . Τα αντικείμενα του κόσμου δεν ετικετάρονται με διαστάσεις ή κώδικες , και ο τρόπος με τον οποίο καταμερίζονται διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και από καιρό σε καιρό .
Πράγματι , η σταθερά σημασιολογία των νοητικών αναπαραστάσεων δεν μπορεί να εξηγήσει την εμφάνιση νεωτερισμών στον κόσμο και , όπως θα δούμε όταν θα ασχοληθώ με τη γλώσσα , οι καλά ορισμένοι κώδικες δεν μπορούν να εξαντλήσουν τη σημασία των γλωσσικών εκφράσεων .
Η σημασία απλώς αρνείται να δεσμευτεί από ένα σταθερό σύνολο όρων κάποιου ειδικού συστήματος κωδίκευσης . Ενώ οι αναπαραστάσεις πρέπει να παραμένουν σταθερές , η συμπεριφορά μεταβάλλεται μέσα σε νέα πλαίσια αναφοράς (με έναν ανεξήγητο τρόπο , σύμφωνα με την αντικειμενιστική άποψη) .
Αν αυτό ισχύει , η νόηση δεν αποτελεί καθρέφτη της φύσης .
Η σκέψη δεν είναι ο χειρισμός αφηρημένων συμβόλων των οποίων η σημασιολογία δικαιώνεται με σαφή αναφορά σε πράγματα του κόσμου .
Οι κλασικές κατηγορίες δεν χρησιμεύουν σε τίποτε στην πλειονότητα των περιπτώσεων εννοιολογικής κατηγοριοποίησης και δεν εξηγούν ικανοποιητικά τον τρόπο με τον οποίο τα ανθρώπινα όντα κατηγοριοποιούν στην πράξη . Δεν υπάρχει σαφής αντιστοιχία ανάμεσα στον κόσμο και στην από μέρους μας κατηγοριοποίησή του . Ο αντικειμενισμός είναι αποτυχημένος .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Θα εξετάσω κάποιες ειδικές πλευρές της γλώσσας αργότερα , προς το παρόν όμως ας σημειώσουμε ότι οι λέξεις μιας φυσικής γλώσσας δεν μοιάζουν καθόλου με τους όρους μιας γλώσσας υπολογιστή.
Προηγουμένως επισήμανα ότι ολόκληρος ο υπολογισμός είναι συντακτικός εκ φύσεως και , συνεπώς , σε αντίθεση με τη χρήση λέξεων στο πλαίσιο μιας γλωσσικής κοινότητας , δεν μπορεί να έχει νόημα χωρίς κάποιον προγραμματιστή .
Επιπλέον , οι λειτουργιστές αναφέρονται συχνά σε προτασιακές στάσεις – πεποιθήσεις , πόθους , επιθυμίες .
Ωστόσο τόνισε ο Putman , οι πεποιθήσεις και οι πόθοι δεν είναι δυνατόν να εξατομικευτούν χωρίς αναφορά σε κάποιο ανοιχτό περιβάλλον , σε ένα περιβάλλον που δεν έχει χαρακτηριστεί εκ των προτέρων
Υπάρχει ένα πρόσθετο πρόβλημα :
Η ανθρώπινη μνήμη δεν μοιάζει καθόλου με τη μνήμη ενός υπολογιστή .
Όπως έχουμε ήδη παρατηρήσει , οι εσωτερικοί κώδικες και τα συντακτικά συστήματα δεν μπορούν να περιγράψουν επαρκώς την ανθρώπινη μνήμη .
Η μνήμη έχει περιγραφεί με ποικίλους τρόπους και πολλές φορές συγκεχυμένα ως επεισοδιακή (σχετιζόμενη με παρελθόντα γεγονότα της ζωής ενός ατόμου) , σημασιολογική (σχετιζόμενη με τη γλώσσα) , διαδικαστική (σχετιζόμενη με κινητικές δράσεις) , δηλωτική (αναφερόμενη σε αποφάνσεις) κ.τ.λ.
Η μνήμη είναι μια συστημική ιδιότητα .
Ποικίλλει ανάλογα με τη δομή του συστήματος στο οποίο εκφράζεται . Στα βιολογικά συστήματα , η μνήμη δεν πρέπει να συγχέεται με τους μηχανισμούς που είναι αναγκαίοι για τη λειτουργία της , π.χ. τις συναπτικές μεταβολές . Πάνω απ’ όλα , η βιολογική μνήμη δεν είναι αντίγραφο ή ίχνος που έχει κωδικευτεί για να αναπαριστά το αντικείμενό του .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Θα εξετάσω κάποιες ειδικές πλευρές της γλώσσας αργότερα , προς το παρόν όμως ας σημειώσουμε ότι οι λέξεις μιας φυσικής γλώσσας δεν μοιάζουν καθόλου με τους όρους μιας γλώσσας υπολογιστή.
Προηγουμένως επισήμανα ότι ολόκληρος ο υπολογισμός είναι συντακτικός εκ φύσεως και , συνεπώς , σε αντίθεση με τη χρήση λέξεων στο πλαίσιο μιας γλωσσικής κοινότητας , δεν μπορεί να έχει νόημα χωρίς κάποιον προγραμματιστή .
Επιπλέον , οι λειτουργιστές αναφέρονται συχνά σε προτασιακές στάσεις – πεποιθήσεις , πόθους , επιθυμίες .
Ωστόσο τόνισε ο Putman , οι πεποιθήσεις και οι πόθοι δεν είναι δυνατόν να εξατομικευτούν χωρίς αναφορά σε κάποιο ανοιχτό περιβάλλον , σε ένα περιβάλλον που δεν έχει χαρακτηριστεί εκ των προτέρων
Υπάρχει ένα πρόσθετο πρόβλημα :
Η ανθρώπινη μνήμη δεν μοιάζει καθόλου με τη μνήμη ενός υπολογιστή .
Όπως έχουμε ήδη παρατηρήσει , οι εσωτερικοί κώδικες και τα συντακτικά συστήματα δεν μπορούν να περιγράψουν επαρκώς την ανθρώπινη μνήμη .
Η μνήμη έχει περιγραφεί με ποικίλους τρόπους και πολλές φορές συγκεχυμένα ως επεισοδιακή (σχετιζόμενη με παρελθόντα γεγονότα της ζωής ενός ατόμου) , σημασιολογική (σχετιζόμενη με τη γλώσσα) , διαδικαστική (σχετιζόμενη με κινητικές δράσεις) , δηλωτική (αναφερόμενη σε αποφάνσεις) κ.τ.λ.
Η μνήμη είναι μια συστημική ιδιότητα .
Ποικίλλει ανάλογα με τη δομή του συστήματος στο οποίο εκφράζεται . Στα βιολογικά συστήματα , η μνήμη δεν πρέπει να συγχέεται με τους μηχανισμούς που είναι αναγκαίοι για τη λειτουργία της , π.χ. τις συναπτικές μεταβολές . Πάνω απ’ όλα , η βιολογική μνήμη δεν είναι αντίγραφο ή ίχνος που έχει κωδικευτεί για να αναπαριστά το αντικείμενό του .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Για να έχει κανείς μνήμη πρέπει να είναι ικανός να επαναλαμβάνει μια πράξη , να επιβεβαιώνει , να συνδέει θέματα και κατηγορίες με τη δική του θέση στο χώρο και το χρόνο .
Για να το κάνει αυτό πρέπει να έχει ένα εγώ , και μάλιστα ένα συνειδητό εγώ . Ειδάλλως , πρέπει να δεχτούμε την ύπαρξη ενός ανθρωπάριου που διενεργεί την ανάκτηση (στους υπολογιστές , τα ανθρωπάρια είμαστε εμείς , οι προγραμματιστές).
Πώς να προσεγγίσουμε το προτεινόμενο λειτουργιστικό μοντέλο μιας αλγοριθμικής νόησης χωρίς να επικαλεστούμε μια άπειρη διαδοχή ανθρωπάριων , εγκλωβισμένων το ένα μέσα στο άλλο ;
Μέσω του ζητήματος του ανθρωπαρίου , ερχόμαστε σε ένα από τα μεγάλα προβλήματα που αφορούν το θέμα της νόησης :
Πώς εξηγείται η ίδια η προθετικότητα ;
Έχουμε ήδη δείξει ότι η τυπική σημασιολογία δεν μπορεί να αποδώσει σαφώς την πραγματική κατάσταση των πραγμάτων .
Ωστόσο , πολλές από τις αιτιώδεις πλευρές των νοητικών μας καταστάσεων εξαρτώνται από το σημασιολογικό περιεχόμενο .
Όπως τόνισε ο Searle , το σημασιολογικό περιεχόμενο δεν έχει κανένα νόημα χωρίς προθετικότητα , χωρίς τη δυνατότητα αναφοράς σε άλλες καταστάσεις ή αντικείμενα . Για να πραγματοποιηθεί αυτή η αναφορά , μια τυπική αναπαράσταση πρέπει να κατασταθεί προθετική .
Στα ανθρώπινα όντα , κάτι τέτοιο απαιτεί την ύπαρξη μιας συνείδησης και ενός εγώ – μιας προσωπικής επίγνωσης βασιζόμενης στη βιολογία , ενός πρώτου προσώπου .
Καμία αξία του ονόματός της , θεωρία της νόησης δεν μπορεί να αποφύγει αυτό το ζήτημα , που δεν είναι απλώς θέμα γλώσσας αλλά και ένα μεγάλο πρόβλημα βιολογίας .
Ας συνεχίσουμε λοιπόν την αναζήτησή μας , και ας στραφούμε τελικά σε μερικά βιολογικά θέματα που δεν είναι δυνατόν να συμβιβαστούν με τη λειτουργιστική εικόνα της νόησης .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Σύμφωνα με την πληθυσμιακή θεώρηση , κατά τον Ernst Mayr , η μεταβλητότητα είναι πραγματική , δηλαδή δεν είναι λάθος .
Η φυσική επιλογή επενεργεί στην ποικιλότητα μεταξύ ατόμων ενός πληθυσμού .
Όπως έδειξε ο Mayr , η εμφάνιση ενός είδους είναι συχνά αποτέλεσμα της παρουσίας φυλετικών και γεωγραφικών περιορισμών στη διάδοση των παραλλαγών , ή ακόμη μπορεί να είναι και τυχαία .
Η έννοια του είδους η οποία προκύπτει από την πληθυσμιακή θεώρηση έχει κεντρική σημασία για όλες τις ιδέες περί κατηγοριοποίησης .
Τα είδη δεν είναι “φυσικοί τύποι” .
Ο ορισμός τους είναι σχετικός , δεν είναι ομοιογενή , η εγκαθίδρυσή τους δεν απαιτεί καμία προγενέστερη αναγκαία συνθήκη , και δεν έχουν σαφή όρια .
Έτσι , η πληθυσμιακή θεώρηση καταφέρει θανάσιμο χτύπημα στην τυπολογική ή εσσενσιαλιστική άποψη , στην ιδέα δηλαδή ότι η “ουσία” των ειδών προϋπάρχει των επιμέρους οργανισμών ή αντιτύπων .
Ο εσσενσιαλισμός , που η σαφέστερη διατύπωσή του οφείλεται στον Πλάτωνα και ο οποίος υπάρχει στη σκέψη των περισσότερων ιδεαλιστών φιλοσόφων από τότε , συγγενεύει στενά με την ιδέα περί κλασικών κατηγοριών .
Η βιολογία , όμως , μας δείχνει ότι ακόμη κι αν είναι δυνατόν να ταξινομηθούν τα έμβια όντα , ο εσσενσιαλισμός είναι εσφαλμένος .
Με δεδομένες τις προηγούμενες παρατηρήσεις μου , είναι εξίσου πιθανό να σφάλλει και ως προς τις απόψεις του περί νόησης .
Οι Searle , Lacoff , Johnson και άλλοι επισήμαναν ότι :
Η σκέψη δεν είναι υπερβατική αλλά εξαρτάται αυστηρά από το σώμα και τον εγκέφαλο .
Αυτή η θέση είναι εντελώς αντίθετη από εκείνη του λειτουργισμού , που δέχεται ότι η πραγμάτωση του λειτουργισμού είναι ανεξάρτητη από το υλικό υπόστρωμα .
Σύμφωνα με αυτούς που απορρίπτουν το λειτουργισμό , η νόηση είναι ενσαρκωμένη . Η νόηση ακολουθεί ορισμένα προστάγματα του σώματος . Η αντίληψη Gestalt (αν χρειαστεί θα την αναλύσουμε αργότερα) είναι ένα τέτοιο πρόσταγμα .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
.....’’Κρίσιμη μάζα γνώσεων’’.
-Θα μπορούσες να τη σχολιάσεις;
quote:
Notirk :---Αγαπητέ Κηφεύς, διαβάζοντας την τελευταία σου παράθεση μια σκέψη μου ήρθε στο μυαλό......
.....’’Κρίσιμη μάζα γνώσεων’’.
-Θα μπορούσες να τη σχολιάσεις;
Φίλε Notirk
Δεν γνωρίζω τι είναι η “Κρίσιμη μάζα γνώσεων” . Αυτό όμως που μπορώ να κάνω , είναι να προσπαθήσω να προσεγγίσω την έννοια της παραπάνω πρότασης δια της πλάγίας οδού (όχι της λοξής
) .
Η φιλοσοφία επιλύει , ή μάλλον μας απαλλάσσει από φιλοσοφικά προβλήματα . Δεν τοποθετεί τη σκέψη μας σε στερεότερη βάση . Εκείνο στο οποίο επιτίθεμαι είναι πάνω απ’ όλα ότι το ερώτημα , λ.χ.“Τι είναι η γνώση ;” , είναι κρίσιμο . Να πώς μοιάζουν να’ ναι τα πράγματα : φαίνεται σαν να μην ξέρουμε τίποτε μέχρις ότου μπορέσουμε ν’ απαντήσουμε σ’ αυτήν την ερώτηση . Στις φιλοσοφικές μας έρευνες μας πιάνει μια τρομερή βιασύνη να ολοκληρώσουμε ένα σωρό ατέλειωτης δουλειάς , που , αν δεν τελειώσει , όλα μοιάζουν να κρέμονται στον αέρα .
Ο σκεπτικισμός δεν είναι μη ανασκευάσιμος , αλλά προφανής ανοησία , όταν επιμένει να αμφιβάλλει εκεί που δεν μπορεί να υπάρξει ερώτημα . Γιατί αμφιβολία υπάρχει εκεί που υπάρχει ερώτημα . Και ερώτημα εκεί που υπάρχει απάντηση . Και απάντηση εκεί που κάτι μπορεί να λεχθεί .

Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Ίσως μπορέσουμε να απαντήσουμε αν και όταν αναληφθούμε την άγνοια μας.
Νομίζω ότι αυτό θα συμβεί αν και όταν αυτό που με κάποια- θεμιτή και μάλλον απαραίτητη- αλαζονεία ονομάζουμε γνώση , συσσωρευτεί σε ένα κρίσιμο ποσόν το οποίο θα οδηγήσει την ανθρώπινη σκέψη σ’ένα θανάσιμο άλμα σε μια άλλη νοητική κατάσταση.