Ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός του χτες μας χτυπά την πόρτα...

Μελετουσα προσφατα τις κοινωνικες συνθηκες στην Ευρωπη του 18ου αιωνα την περιοδο δηλαδη που σε χωρες οπως η Γαλλία και η Αγγλια ξεκινησε να αναπτυσσεται το ρευμα του Διαφωτισμου που αλλαξε τον ρου της ιστοριας της Ευρωπης.Διαβαζοντας και ξαναδιαβαζοντας ομως τους λογους για τους οποιους αναγκαστηκαν αυτοι οι ανθρωποι να εκφραστουν διαφορετικα ,οδηγηθηκα στο συμπερασμα του οτι η νεοελληνικη κοινωνία πάσχει από τα ιδια ακριβως συμπτωματα!Αδιαμφισβήτητα οι λαοί της Ευρώπης βρίσκονταν εκείνη την εποχή σε μια κρίσιμη καμπή για το μέλλον τους. Έπρεπε να επιλέξουν ανάμεσα στην προόδο του διδύμου Επιστήμης – Λόγου και της διαιώνισης της δεισιδαιμονίας και του χριστιανικού μεσαίωνα. Χαρακτηριστική ήταν η φράση του Βολτέρου « ‘Ecrasez l’infame » ,δηλαδή «Συντρίψτε την αισχρότητα» ,εννοώντας της εξουσία της εκκλησίας.
Εαν θελετε μπορουμε να επεκταθουμε περισσοτερο.Το ερωτημα ομως που τιθεται εδω ειναι εαν και κατα ποσον θελουμε και ειμαστε ικανοι σημερα να κανουμε την δικη μας πνευματικη επανασταση αλλαζοντας ουσιαστικα το μελλον μας.Και επιπροσθετως ποιο ρολο μπορει να παιξει ο χωρος της αναζητησης στον παραπανω προβληματισμο.

Κάθε εποχής κοινωνία είχε αισχρότητα, μόνο που όσο περνούν τα χρόνια γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη.
Σίγουρα η κοινωνία χρειάζεται μια επανάσταση, που δε γίνεται από τη μια στιγμή στην άλλη και δεν ξυπνάς ένα πρωί με μια ιδέα και κάνεις επανάσταση, γιατί αυτή γίνεται καταρχήν σε ατομικό επίπεδο. Αν ο κάθε ένας δεν ανοίξει τα μάτια του και δει την πραγματικότητα όχι όπως την παρουσιάζουν τα δελτία ειδήσεων του star αλλά με ένα πιο βαθύ βλέμμα, τότε επανάσταση γιοκ.

Για την Ελληνική πραγματικότητα έχω σχηματίσει την άποψη πως, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν υπάρχει διάθεση να κάνουμε τη δική μας πνευματική επανάσταση.

Δεν βλέπω να υπάρχει τάση για επαναστάσεις και ευρύτερες συνειδησιακές αλλαγές. Η διάθεση της συνειδησιακής διεύρυνσης ικανοποιείται στιγμιαία και πληρούται στα χαμηλότερα πεδία από καταναλωτικά πρότυπα και μόνο.

Ο φαύλος κύκλος του shopping therapy λειτουργεί ως ένα παυσίπονο για τον πονοκέφαλο που δεν εξαλείφει την αιτία του.

Την καλησπέρα μου

Τάση για πνευματική επανάσταση υπάρχει....,υπάρχει σε όλους τους τομείς της κοινωνίας αλλά λίγοι είναι εκείνοι που διακατέχονται από αυτήν την τάση.Δεν υπάρχει στην Ελλάδα το κατάλληλο υπόβαθρο,ολοκληρωμένο ακόμη,ώστε να καταστεί η πνευματική αυτή αλλάγή τώρα.Και αυτό διότι οι περισσότεροι ακολουθούν την μάζα και επομένως ότι συνεπάγεται με αυτήν!Ο χώρος της αναζήτησης είναι πιστεύω ένας (ίσως και ο σημαντικότερος) παράγοντας ο οποίος βοηθάει πολύ,προετοιμάζει το έδαφος θα έλεγα για μία πνευματική επανάσταση.Και αυτό το υποστηρίζω διότι οι περισσότεροι που την επιζητούν ανήκουν στον συγκεκριμένο χώρο.Έχει αρχίσει πάντως η δημιουργία (δειλά δειλά βέβαια) ενός περιβάλλοντος μέσα από τον οποίο αρχίζει να δημιουργείται ένα συναίσθημα επανάστασης.Το συναίσθημα αυτό όμως καταπνίγεται (για μένα πρωταρχικά) από παράγοντες τους δόγματος,με πρωτοπόρο την Εκκλησία.Αν μπορέσουμε και ξεφύγουμε από τον Χριστιανικό Μεσαίωνα τον οποίο και τώρα συναντάμε τότε και μόνο τότε θα επιτύχουμε.

Η Ελλάδα έχασε το τρένο του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και νομίζω πως είναι σε όλους μας γνωστές οι ιστορικές αιτίες. Ο Διαφωτισμός –και τούτο είναι το πιο πικρό- άντλησε έμπνευση από το Ελληνικό Πνεύμα , από το πνεύμα της Κλασικής Ελλάδας για να ορθώσει το οικοδόμημα του Ορθολογισμού και να ξεφύγει από τη μέγγενη του Μεσαίωνα και τις δεισιδαιμονίας που καλλιεργούσε (και πάντα καλλιεργεί ) η εκκλησιαστική ιεραρχία.

Πρόσφατα , διάβαζα μια συνέντευξη του γνωστού από τα Μ.Μ.Ε. κληρικού του κυρίου Γεωργίου Μεταλληνού. Και ο άνθρωπος , δεν είχε το παραμικρό πρόβλημα το 2005 και στον 21ο Αιώνα να δικαιολογήσει και να στηρίξει τον αφορισμό του Ρήγα Φεραίου από την Ορθόδοξη Εκκλησία γιατί , ήταν φορέας του αντικληρικού πνεύματος του Διαφωτισμού. Τι να πει και τι να σχολιάσει κανείς...

Ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός και το Λαϊκό/ Κοσμικό Κράτος υπήρξαν οι απαρχές –κατά τη γνώμη μου- που ιδεολογικοποίησαν τις κοινωνίες της Ευρώπης στο πλαίσιο της Βιομηχανικής Επανάστασης με αποτέλεσμα την εκπληκτική ανάπτυξη του Unionism και της Πολιτικής Συνείδησης –Citizenship . Τα οποία με τη σειρά τους έφεραν πότε με ρήξεις και πότε με εξέλιξη μια σειρά από Θεσμούς που λειτουργούν σε αυτές τις Κοινωνίες αποκλειστικά υπέρ του Πολίτη και της Αξιοπρέπειας του στη σχέση με την Πολιτεία και εννοώ την καθημερινή σχέση με την κρατική γραφειοκρατία , τις υπηρεσίες αλλά και τα δικαιώματα στην Εργασία , την Υγεία την Παιδεία.

Στα πολύ σωστά που λεει ο Beetlejuice θα προσέθετα πως αν σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης η Ελλάδα μοιάζει να είναι ακόμα στην προ του Διαφωτισμού εποχή , από την άλλη πλευρά μεγάλο μέρος της Ευρώπης μοιάζει να είναι σε μια κοινωνική και πολιτική κατάσταση που έχει εξαιρετικά ανησυχητικές αναλογίες με την περίοδο του Μεσοπολέμου και την επώαση του Φασιστικού Φιδιού.

Από αυτή τη σκοπιά , χρειάζεται μια ρήξη δυο ταχυτήτων. Στην Ελλάδα ναι μεν πρέπει να βιώσουμε έναν κάποιο «Διαφωτισμό» (εγώ το λεω απλά ενηλικίωση της κοινωνίας μας ) ενώ στην Ευρώπη θα πρέπει να ανασυνταχθούν οι Κοινωνικές και Πολιτικές πρωτοπορίες που θα ξαναφέρουν την Κοινωνία των Πολιτών στο Προσκήνιο. Για μένα τουλάχιστον , η συζήτηση αυτή θα πρέπει να περιλάβει αναλυτικά και τα δρώμενα στην Ε.Ε. και τις ερμηνείες μας πάνω στα NON Γάλλων και Ολλανδών Πολιτών που δεν πρέπει να ερμηνευθούν σαν άρνηση στο Ευρωπαϊκό Όραμα , άλλά άρνηση στη μονεταριστική μεταστροφή των τελευταίων ετών.

Η Ελλάδα , ουραγός και μιμητής κατά κανόνα δυστυχώς , είτε θα συμπαρασυρθεί από τις εξελίξεις στην υπόλοιπη Ευρώπη μέσα στα επόμενα χρόνια είτε θα παραμείνει βουβός θεατής και θα παγιώσει τη θέση της ως 10ης κατηγορίας θέρετρο για τον λούμπεν τουρισμό των υπολοίπων Ευρωπαίων.

Διαφωτισμός για την Ελλάδα αυτή τη στιγμή θα σήμαινε κυρίως μια βαθιά τομή στην Παιδεία που να αφορά κυρίως τους Εκπαιδευτικούς που κατά κανόνα δεν είναι Εκπαιδευτικοί , και σε μια σειρά από Θεσμούς που ξεκινούν από την συντριπτική απλοποίηση των σχέσεών μας με το Κράτος , την απόλυτη αυστηρότητα του Νόμου σε ότι αφορά κάθε υπέρβαση καθήκοντος δημόσιων λειτουργών , τον κάθετο και απόλυτο διαχωρισμό Κράτους –εκκλησίας και πολλά άλλα που αν χρειαστεί , θα τα αναπτύξουμε στη συζήτηση.

Απολυτος και καθετος διαχωρισμος κρατους-εκκλησιας;;;(της οποιας εκκλησιας)
μπορεις να διαχωρισεις το πνευμα απο την υλη;;;
Εαν αυτος ηταν ο σκοπος του διαφωτισμου, του οποιο το τρενο χασαμε, χαιρομαι γι αυτο.

Ένα από τα σημαντικότερα ''αγαθά'' που προέκυψαν από τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό , ήταν η στοιχειοθέτηση σειράς βασικών αρχών Σεβασμού και Ισονομίας των Πολιτών σε κάθε έκφανση και έκφραση της ζωής. Ως εκ τούτου , καμία Πολιτεία , καμία Κρατική μηχανή δεν μπορεί να ειναι δεμένη θεσμικά με το α' ή β' θρησκευτικό δόγμα , γιατί απλούστατα η Κοινωνία εμπεριέχει και πλήθος διαφορετικών θρησκευτικών/φιλοσοφικών/κοσμοαντιληπτικών δοξασιών. Και η Πολιτεία οφείλει ως ευνομούμενη (αν θέλει να είναι) να κρατά ίσες αποστάσεις ή μάλλον να απέχει ώστε να παρέχει τις ίσες της υπηρεσίες προς πάσα κατεύθυνση και κυρίως σε αυτή της Παιδείας και της Καλλιέργειας της Σκέψης και του κριτικού Στοχασμού.

Μια Πολιτεία συνδεδεμένη με οποιαδήποτε Θρησκεία , εκ των πραγμάτων πια , λειτουργεί έστω και ασυνείδητα , κατηχητικά υπέρ ενός δόγματος. Και αυτό ασφαλώς δεν παράγει σε κανένα επίπεδο Ελεύθερους Ανθρώπους. (Βλέπε και Γαλλική Επανάσταση , που είναι το αυθεντικότερο τέκνο του πνεύματος του Διαφωτισμού.

Ο χώρος τής αναζήτησης (όπως τον λέτε) δε μπορεί να γίνει φορέας κανενός διαφωτισμού γιατί είναι ήδη φορέας τού βαθύτερου σκοταδισμού
Παράδειγμα; οι βλακείες περί Ε που έριξαν τήν Αρχαία Ελλάδα στα σκουπίδια.

Ο χώρος τής αναζήτησης έχει ήδη πάρει θέση: ενάντια στην επιστήμη

Η Ελλάδα πραγματικά έχει χάσει το τρένο του διαφωτισμού ή βρίσκεται ακόμα πολύ πίσω σχετικά με τους συναδέλφους της στην Ευρώπη. Ο Ευρωπαικός διαφωτισμός ξεκίνησε μετά τον 15ο αιώνα με την βοήθεια των λόγιων που μετανάστευσαν απο το Βυζάντιο μετά την οριστική του κατάληψη απο τους Τούρκους. Οι λόγιοι τους προσανατόλισαν στην ουσιαστικότερη μελέτη των Αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων. Την ίδια ώρα οι Έλληνες είχαν σταματήσει οποιαδήποτε πρόοδο κάτω απο την επίρροια των Τούρκων. Η οπισθοδρόμηση των Ελλήνων ήταν ασταμάτητη την περίοδο αυτή αλλά ταυτόχρονα η μεγάλη αντίθεση και έχθρα με τους δυνάστες-Τούρκους ήταν αιτία να αναπτυχθεί πολύ ισχυρό Εθνικό φρόνημα το οποίο κακά τα ψέματα στηρίχθηκε στην Ορθοδοξία. Αλλά παρά την ανάπτυξη του Εθνικού φρονίματος πολιτιστικά έμειναν πολύ πίσω και η οπισθοδρόμηση εκείνης της εποχής άφησε σημάδια τρανταχτά μέχρι και τις μέρες μας ακόμη. Δέν μπόρεσε να συνέλθει ούτε μετά την απελευθέρωση της, και ο διαφωτισμός ήρθε στην Ελλάδα κατά αραιά κύματα σύμφωνα με την θέληση των Ευρωπαίων και των κατευθυνόμενων απο αυτούς πολιτικών μας.
Ο Ευρωπαικός διαφωτισμός του 17ου, 18ου, 19ου αιώνα ήταν η βάση για την εξέλιξη του σημερινού μας πολιτισμού ο οποίος άν και στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην Ελλάδα άφησε την Ελλάδα απο έξω. Ο Νεύτωνας, ο Κάντ, ο Βολταίρος, ο Ρουσσώ, ο Καρτέσιος, ο Γκαίτε άφησαν την βαθύτερη σφραγίδα τους.

Γιωργο Πηττα εξαιρετη η τοποθετηση σου νομιζω συμπληρωσε με τον καλυτερο τροπο την μικρη μου εισαγωγη.Το μηνυμα του Βολταιρου "συντριψτε την αισχροτητα" αναφεροταν αναμφισβητητα στη σχεση κρατους και εκκλησιας.Η γνωση που κυοφορουταν μεσα στα σχολεια και τα πανεπιστημια της εποχης περνουσε αρχικα μεσα απο το φιλτρο της κρατουσας αρχης που δεν ηταν αλλη απο τον κληρο.Ετσι οι νεες επιστημονικες ανακαλυψεις χτυπουσαν σε εναν τοιχο θα ελεγα μη μπορωντας να βρουν το δρομο προς το κοινο.Ο διαφωτισμος ηταν ενα ρευμα το οποιο στηριχθηκε απο διανοουμενους της εποχης.Διανοουμενους με διαφορετικες ιδεολογικες αποψεις οι οποιοι ομως ενωναν τη φωνη τους με σκοπο μια αλλαγη οχι μονο στην πνευματικοτητα των ανθρωπων εκεινης της εποχης αλλα και γενικοτερα ως μια αλλαγη στη σταση ζωης τους.Τελειοποιω ενα αρθρο πανω σε αυτο το θεμα το οποιο και θα δειτε πολυ συντομα μεσα απο τη σελιδα του μεταφυσικου.

Κρινω -ερχομενος σε πληρη αντιθεση με τον φιλο Lex- οτι ο χωρος της αναζητησης εχει τα φοντα να παιξει πρωταρχικο ρολο σε αυτη την πνευματικη επανασταση τοσο στη χωρα μας οσο και σε διεθνες επιπεδο.Ας μην ξεχναμε αλλωστε οτι ο ορος αναζητηση ειναι εν τελει μια υποθεση προσωπικη για τον καθενα απο εμας στοχευοντας (τουλαχιστον ετσι οπως το αντιλαμβανομαι) στην ανοδο της πνευματικης μας καλλιεργειας.Το θεμα της ομαδας Ε που ανεφερες αγαπητε (προσπαθωντας ισως αστοχα να προταξεις ως εκπροσωπο του χωρου της αναζητησης) δεν ειναι παρα ενα νεο-μυθολογικο ζητημα που -με τη μορφη που εχει παρει αυτη τη στιγμη- προεκυψε την τελευταια 10ετια.Δεν ανεφερα τυχαια την εκφραση "Διδυμο Επιστημης και Λογου" ,το οποιο κατα τον κ. Λαμπρου (εκδοτη του περιοδικου Δαυλος) δεν ειναι αλλο απο τον κυριοτερο εκπροσωπο της ελληνικοτητας (με την πλατια εννοια- για περισσοτερα στο βιβλιο του "Αναζητηση εκδ. Δαυλος 1981). Σε μια κοινωνια που τεινει να παγκοσμιοποιηθει σε καθε της εκφανση τα μηνυματα που μπορει να περασει η εσωτερικη αναζητηση (καθε εσωτερικης σχολης) και η αρχαια Ελληνικη φιλοσοφια ειναι σιγουρα τεραστια.Πολιτες οι οποιοι θα εχουν επιγνωση του εσωτερικου εαυτου τους,της σχεσης τους με τη φυση ,πολιτες που οξυνουν τη σκεψη τους ερευνωντας υπαρξιακα ζητηματα...Νομιζω εχουν ολα τα φοντα να αποτελεσουν τους "διαφωτιστες" του αυριο...Χαρακτηριστικη αλλωστε ειναι και η προσπαθεια που κανει η δικη μας κοινοτητα με τη δημιουργια των Κοινοτητων αναζητησης στα πανεπιστημια του Αιγαιου και της Θεσσαλονικης ,προσπαθωντας να θεσει κατω απο επιστημονικο πρισμα τετοια θεματα