- Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο 5ος κι η Ελληνική Επανάσταση - .-= ΜΥΘΟΣ & ΘΡΗΣΚΕΙΑ =-.
Αγαπητέ αναγνώστη
Στα προηγούμενα post αναψηλαφήσαμε τις συνθήκες υπό τις οποίες συνετάχθη ο αφορισμός του Υψηλάντη και του Σούτσου, το ποιοι έλαβαν τη σχετική απόφαση και ποιες ενέργειες επελέγησαν προκειμένου να κοινοποιηθεί. Μετρήσαμε επίσης, τι έπραξε και τι δεν έπραξε ο Γρηγόριος ο Ε’ για να αναχαιτίσει το επαναστατικό ρεύμα στην Μολδοβλαχία και την κυρίως Ελλάδα, καθώς και τι ακολούθησε την αναγγελία χρονικά της επιλογής του αφορισμού.
Είδαμε επίσης, τους ρωμιούς προκρίτους της Πόλης να αποδεκατίζονται ως ένοχοι της εξέγερσης από το Σουλτάνο, καθώς και τον αφανισμό τουλάχιστον 10.000 Ελλήνων από έναν μανιασμένο τουρκικό όχλο, κατόπιν της εντολής του αφοπλισμού των χριστιανών, της ηθικής έγερσης των μουσουλμάνων και των καθημερινών δημοσίων σφαγών των «ενόχων». Είδαμε επίσης τα διαπιστευμένα όργανα της τάξης να αδυνατούν να προστατεύσουν τους «αθώους» των Ρωμιών, παρά τις αρχικές διαταγές του Σουλτάνου για αυτοσυγκράτηση. Είδαμε τι ακολούθησε και στα άλλα μεγάλα αστικά κέντρα που ζούσε και ανθούσε ο Ελληνισμός: Στη Σμύρνη, στη Θεσσαλονίκη, στην Κύπρο.
Επαφίεται στην κρίση του αναγνώστη από δω και πέρα, να κρίνει τι επρόκειτο να ακολουθήσει, εάν ο Πατριάρχης αρνείτο να εκδώσει τον αφορισμό που του είχε προταθεί, επιβεβαιώνοντας από την πρώτη στιγμή και με τον πλέον επίσημο τρόπο, τους χειρότερους φόβους της οθωμανικής εξουσίας. Εδώ, ας ψηλαφίσουμε τις τελευταίες μέρες και ώρες της ζωής του ανθρώπου εκείνου, με βάση τις μαρτυρίες που έχουμε, τόσο από πρώτο, όσο και από δεύτερο χέρι, ορισμένες ρεαλιστικές, άλλες καταγεγραμμένες με το ρομαντικό στυλ της εποχής.
ΕΠΤΑ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ ΩΣ ΕΝΕΧΥΡΑ – Ο ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΕΓΓΥΗΤΗΣ – Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΣΠΑΣΜΟΣ
Σύμφωνα με τον Τρικούπη, η καμπάνα ξεκίνησε να χτυπά για τους έλληνες αρχιερείς, ήδη την 9η Μαρτίου του 1821, μία εβδομάδα αφότου ο Σουλτάνος έμαθε για το ξέσπασμα της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία. Παρά τις διαβεβαιώσεις του ρώσου πρέσβη Στρογγανώφ, ότι η Ρωσία καταδικάζει το Κίνημα, ο Σουλτάνος για κάθε ενδεχόμενο, ζήτησε από τον Γρηγόριο, να στείλει στην Πύλη μερικούς έγκριτους αρχιερείς, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις.
Επτά αρχιερείς στέλλονται έτσι στο Σουλτάνο και κρατούνται όμηροι: Πρόκειται για τον Εφέσου Διονύσιο, τον Αγχιάλου Ευγένιο, τον υπέργηρο Νικομηδείας Αθανάσιο, τον Δέρκων Γρηγόριο (θυμήσου αναγνώστη τα όσα γράψαμε στη σελίδα 18 για τον Δέρκων, στην παράγραφο «ΠΩΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΘΗΚΕ Ο ΠΑΠΑΦΛΕΣΑΣ - Μέρος Δεύτερον»), τον Θεσσαλονίκης Ιωσήφ, τον Τυρνόβου Ιωαννίκιο και τον λόγιο Αδριανουπόλεως Δωρόθεο Πρώιο, τον διευθυντή της Μεγάλης του Γένους Σχολής και καθηγητή της Άλγεβρας, της Φυσικής και της Μεταφυσικής (ρίξε μια ματιά στη σελ. 13 αναγνώστη, να θυμηθείς τα όσα γράψαμε για τον Πρώιο…). Με εξαίρεση τον Διονύσιο και τον Ευγένιο, οι υπόλοιποι επίσκοποι είναι μέλη της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου και εμφανίζονται να συνυπογράφουν αργότερα τον αφορισμό. Θα κρεμαστούν και οι επτά – οι τρεις πρώτοι την Κυριακή του Πάσχα, οπότε απαγχονίστηκε ο Πατριάρχης και οι τέσσερις υπόλοιποι την 13η Μαΐου.
Ο Ιωάννης Φιλήμων, δίνει μια κάπως διαφορετική, αναλυτικότερη περιγραφή: Υποστηρίζει ότι στην αρχή, ο Δέρκων, ο Νικομηδείας και ο Αγχιάλου κλείστηκαν σε φυλακή σε αντίποινα για την ευλογία που έδωσε στον Υψηλάντη, ο Μητροπολίτης Ιασίου, Βενιαμίν – ενώ αργότερα φυλακίστηκαν και οι υπόλοιποι. Και καθώς η φυγή ορισμένων επιφανών Ελλήνων από την Πόλη, έβαλε σε περαιτέρω υποψίες τον Σουλτάνο, ο Γρηγόριος διατάχθηκε να εγγυηθεί ότι κανείς από τους αρχιερείς του δεν θα έφευγε. «Ο Γρηγόριος, περί μεν των μητροπολιτών Νικομηδείας και Δέρκων ικετεύσας εγγγράφως και μαρτυράμενος περί της αθωότητος τούτων, απέτυχε, προϊδών καταφανέστερον, αλλά και γενναίως αναμένων, το προσεχές μέλλον αυτού τε και των άλλων. Περί δε της δια την κοινήν ησυχίαν εγγύης, ως εθνάρχης μεν, ουδεμίαν έκαμεν άρνησιν του μέρους, όσον εξήρτητο αφ’ εαυτού. Ως προβλέπων δε, τον νουν της εξουσίας, επιτηδείως εζήτησε συνυπευθύνους και παρεισήγαγε τοιούτους τους Τούρκους διοικητάς των επαρχιών. Αλλ’ επειδή η εγγύη απέβλεπε μάλλον τους εν Κωνσταντινουπόλει, ως αυξομένου καθ’ εκάστην του αριθμού των δραπετευόντων, συγκαλεσθέντες οι πρώτιστοι εν συμβουλίω κατά τα πατριαρχεία, ενέκριναν προς καθησύχασιν του σουλτάνου, ίνα αλληλεγγγυηθώσιν αυτοί και προσεπιβεβαιώσωσιν ούτω το αμετακίνητον εαυτών. Την πράξιν ταύτην απελθών ενεχείρησε τω μεγάλω βεζύρη ο Γρηγόριος συνοδευόμενος και υπό τριών έτι αρχιερέων επί το επισημότερον».
Στην αρχή, η εξουσία ευαρεστείται, αλλά λίγες μέρες μετά, ζητά την αποστολή και άλλων αρχιερέων, εξίσου αναιτιολόγητα. Οι πεπειραμένοι πρόκριτοι, αντελήφθησαν βεβαίως το λόγο. «Κατά πολύ συγκινηθείς ο Γρηγόριος μετεκαλέσατο τους ρηθέντας αρχιερείς και συναριστεύσας εκοίνωσε την διαταγήν της πύλης, προσειπών τεθλιμμένη τη καρδία: ‘’Αδελφοί, ούτως ηθέλησεν ο Κύριος, δεικνύων ημίν πολλά και σκληρά. Άρτον οδύνης ψωμίζει ημάς και οίνον κατανύξεως ποτίζει. Απέρχεσθε σήμερον εις την πύλην, ίνα μένητε βεβαίως μετά των άλλων αδελφών ενέχυρα παρ’ αυτή. Κύριος οίδε το αποβησόμενον. Αλλ’ εάν αποβή εις μαρτύριον, ακολουθήσω υμάς τάχιον και εγώ’’. Αμέσως περιεχύθησαν υπό δακρύων ο ιερώτατος πρεσβύτης Γρηγόριος, οι αρχιερείς και πάντες οι παρεστηκότες. Συγκινητικωτέρα δε η σκηνή παρέστη, ότε οι αρχιερείς ασπασθέντες μετά του πατριάρχου τον τελευταίον επί γης εν Χριστώ ασπασμόν, έκλιναν τας κεφαλάς αυτών σεβασμού ένεκεν και υπακοής και απήλθον».
ΑΜΟΙΒΑΙΕΣ ΠΡΟΤΡΟΠΕΣ ΓΙΑ ΦΥΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ
Στο παραπάνω πλαίσιο και υπό το κλίμα που έχουμε ήδη περιγράψει σε προηγούμενα post, θα ήταν απολύτως φυσιολογικό να είχαν υπάρξει αμοιβαίες προτροπές για απόδραση μεταξύ των προκρίτων της Πόλης. Κάποιοι Φαναριώτες είχαν προλάβει όπως είδαμε, να φύγουν από την Κωνσταντινούπολη ειδοποιημένοι από τον Μ. Σούτσο, προτού μαθευτούν τα νέα της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία. Κάποιοι άλλοι, βλέποντας καθημερινά να ξεκληρίζονται οι φίλοι και οι συγγενείς τους, φρόντιζαν να δραπετεύσουν από την Τουρκία, αν όχι και οι ίδιοι, τουλάχιστον οι οικογένειές τους. Δεν είναι λοιπόν άτοπες περιγραφές όπως οι παρακάτω:
Γράφει ο γραμματικός του Κολοκοτρώνη, Μιχάλης Οικονόμου για την περίφημη σύσκεψη των ελλήνων προκρίτων που προηγήθηκε του αφορισμού : «Και όταν δε, η Υψηλή Πύλη έπεμψεν εις το πατριαρχείον τον Μέγα Διερμηνέα αυτής (σ.σ. τον Κωστάκη Μουρούζη) με πρότασιν να συνέλθη και συσκεφθή η Σύνοδος περί των συμβαινόντων εν τω συσκέπτεσθαι, επρότεινέ τις ως συντελεστικόν μέσον ν’ απέλθουν άπαντες οι αρχιερείς και οι της Συνόδου αυτής, εις την επαρχίαν του έκαστος, ίνα εκ του πλησίον με το επαγωγόν της προσωπικής των παρουσίας και προφορικώς παρασταίνοντες τους κινδύνους και τα άτοπα εις τα οποία και αυτοί οι επαναστάται εκτίθενται, και την πατρίδα εκθέτουσι, συνδράμωσιν ούτως αποτελεσματικώτερον. Και η πρότασις ενεκρίνετο. Ο δ’ έγκριτος γέρων Γρηγόριος Δέρκων, αληθώς, ή κατά προσποίησιν βαρυακούων και σιωπών, επερωτήσας έπετα τα λεχθέντα και αναγνωρίζω δήθεν το μέτρον ως κατάλληλον, πεσέθετο επειπών, «ναι! Και η Αυτού Παναγιότης ο Πατριάρχης ν’ απέλθη εις την Πελοπόννησον ως πατρίδα του, όπερ θέλει κάμει απανταχού γενικωτάτην και συντελεστικωτάτην εντύπωσιν, και αισιώτατα φέρει αποτελέσματα», πάντες δε, ενέκριναν και τούτο. Και ο Μέγας Διερμηνεύς εφαίνετο δεχόμενος και επαινών το προταθέν μέτρον, ως τωόντι καταλληλότατον, προαποφαινόμενος και την εκ μέρους της Υψηλής Πύλης παραδοχήν αυτού. Αλλ’ ο Πατριάρχης ως προς τούτο επειπών: «ημείς μεν, άγιοι γέροντες,, καλόν ν’ απέλθητε, και αληθώς η παρουσία Σας και ο προφορικός λόγος θέλουν συντελέσει. Ο Πατριάρχης όμως δεν πρέπει να λείψη εντεύθεν, ούτε και η Σύνοδος να διασκορπισθή τέλεον. Εκρίθη τέλος επί ταύτη τη προτάσει του Πατριάρχου ως προτιμώτερον να μην αποδημήση ουδείς, αλλά να μείνουν (και να διακινδυνεύσουν) άπαντες. Διαλυθείσης δε της συνεδριάσεως, τελευταίος και μόνος μετά του Πατριάρχου μείνας ο Δέρκων ηρώτησεν αυτόν: «Διατί ηναντιώθης εις την πρότασίν μου Δεσπότη μου, ης δεκτής γενομένης, εδύναντο να σωθώσιν οι πλείους και η Παναγιότης Σου επωφελέστατα;» Ο δε απήντησε: «Γνωρίζω μεν, ότι το μέτρον, ει παρεδέχετο, ηην σωτήριον δια τα ολίγων αγίων γερόντων άτομα. Αλλ’ εν ενδεχομένη, ή μάλλον βεβαία αποτυχία της αποστολής των, το κακόν ήθελε λάβει μείζονα επίτασιν και ηθέλομεν γίνει ημείς, Άγιε Δέρκων, αίτιοι μεγάλης σφαγής του αθώου λαού και μεγίστης αιματοχυσίας, χάριν της ιδικής μας σωτηρίας. Και η Υψηλή Πύλη ως δικαιολογίαν της ωμότητός της ήθελ’ έχει την ιδικήν μας διαγωγήν. Αι ημέραι ημών εμετρήθησαν, Άγιε Δέρκων, γεννηθήτω το θέλημα του Κυρίου, του καλέσαντος ημάς εις την δεινοτάτην ταύτην δοκιμασίαν, ην οφείλομεν και με το ίδιον ημών αίμα να ελαφρύνωμεν. Γνωρίζω τι μας περιμένει. Είναι ήδη προαποφασισμένον…»
Ο Οικονόμου στο κείμενό του, καταγράφει με προφανώς ρομαντικό τρόπο, μία συνομιλία του Γρηγορίου με τον Δέρκων, την οποία δεν άκουσε ο ίδιος διότι ήταν προσωπική. Μεταφέρει ωστόσο ένα κλίμα, που χαρακτηρίζεται αφ’ ενός από μια ψυχική κόπωση και αφ’ ετέρου από την αίσθηση του μοιραίου, του αναπότρεπτου. Η αίσθηση ότι τα πράγματα έχουν κυλήσει και δεν πρόκειται να γυρίσουν πίσω. Λίγες ώρες πριν απ’ τον αφορισμό.
Πιο βέβαιοι μπορούμε να είμαστε ωστόσο για τον προβληματισμό που κατατέθηκε στη μοιραία Σύσκεψη των 72 προκρίτων της Πόλης, εάν θα έπρεπε να ζητηθεί από το Σουλτάνο η επίσκεψή τους στις ελληνικές επαρχίες, προκειμένου να αποτρέψουν τους εξεγερμένους. Ο Οικονόμου εμφανίζει την πρόταση αυτή να κερδίζει έδαφος στην αρχή και να συναντά την αντίρρηση του Γρηγορίου, με το αιτιολογικό ότι η εφαρμογή της θα έσωζε μερικές ζωές, αλλά θα άφηνε τους Έλληνες της Πόλης και πάλι μονάχους. Κι εδώ συναντάμε την αίσθηση του μοιραίου και του αναπότρεπτου: Ό,τι κι αν συμβεί, είτε νικήσει η Επανάσταση, είτε χαθεί, δεν πρέπει να εγκαταλείψουμε την Κωνσταντινούπολη. Κι αυτή η πρόταση, είναι που κερδίζει τελικώς έδαφος.
Την ίδια πληροφορία με του Οικονόμου, μας δίνει και ο ιστορικός και αρχιγραμματέας της Πελοποννησιακής Γερουσίας Ν. Σπηλιάδης, ο οποίος θεωρεί πως η πρόταση του Δέρκων, απέβλεπε στο να πάει ο Γρηγόριος στην Πελοπόννησο και να ηγηθεί από εκεί της Επανάστασης. Σύμφωνα με τον Σπηλιάδη, ο Γρηγόριος απαντά: «Και Εγώ ως κεφαλή του Έθνους και υμείς η Σύνοδος, οφείλομεν να αποθάνωμεν δια την κοινήν σωτηρίαν. Ο θάνατος ημών θα δώση δικαίωμα εις την Χριστιανοσύνην να υπερασπίση το Έθνος εναντίον του τυράννου. Αλλ’ αν υπάγωμεν ημείς και θαρρύνωμεν την Επανάστασιν, τότε θα δικαιώσωμεν τον Σουλτάνον αποφασίσαντα να εξολοθρεύση όλον το Έθνος».
Μια αντίστοιχη εξιστόρηση μας δίνει ο ακαδημαϊκός Διονύσιος Κόκκινος στη δική του «Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως» με έναν διάλογο μεταξύ του Γρηγορίου και του Κ. Μουρούζη αυτή τη φορά:
«Ο μέγας διερμηνεύς της Πύλης, Κωνσταντίνος Μουρούζης, ήτο αφωσιωμένος εις την Ρωσσίαν. Και κατά τα παράπονα ωρισμένων πρεσβευτών, ενώ εφέρετο υπεροπτικώς απέναντι των διερμηνέων τωνάλλων πρεσειών, εν ονόματι των συμφερόντων της Τουρκίας, παρείχεν εν τούτοις εις τον Στρογγάνως πάσαν πληροφορίαν επί διπλωματικού γεγονότος του οποίου ελάμβανε γνώσιν λόγω της θέσεώς του. Από εβδομάδων ήδη ο Μουρούζης ήτο ύποπτος εις την Πύλην και μολονότι το είχεν αντιληφθή και του υπέδειξαν και άλλοι να δραπετεύση δια να σωθή, δεν το έκαμε. Όταν εγνώσθη η επανάστασις της Πελοποννήσου, ο Πατριάρχης Γρηγόριος, προβλέπων τα επικείμενα δεινά των εξεχόντων Ελλήνων της Κωνσταντινουπόλεως, επήγεν αμέσως εις το σπίτι του Μουρούζη και συνωμίλησε μαζί του επί των σοβαρωτάτων γεγονότων. Έξω εις τους δρόμους εμαίνετο ο όχλος. Αλλ’ εγνώριζαν και οι δύο ότι εκείνος που εμαίνετο περισσότερον όλων των άλλων, ήτο ο σουλτάνος. Τότε ο Πατριάρχης συνεβούλευσε τον Μουρούζην να φύγη.
«Αφήσατέ με, του είπε, να πληρώσω εγώ την εκδίκησιν του σουλτάνου. Είμαι γέρων. Καταβαίνω εις τον τάφον. Το σχήμα μου, η λειτουργία μου με καλούν εις θυσίαν υπέρ του ποιμνίου. Σωθήτε όμως σεις, διότι έχετε και ηλικίαν και ικανότητα και θέσιν κοινωνικήν να υπηρετήσετε την πατρίδα.
Ο Μουρούζης ηρνήθη και αυτήν την φοράν. «Γνωρίζω – απήντησε – την τύχην που με περιμένει. Αλλ’ αν φύγω εγώ, σώζω μεν την ζωήν μου, αλλά θα ιδώ να την πληρώση το αίμα απείρων αθώων. Η φυγή μου θα ενισχύση τας υποψίας του σουλτάνου δια την ενοχήν του Γένους και θα την παρακολουθήση η γενική σφαγή. Συμφέρει ένα απολέσθαι υπέρ του λαού. Ας θυσιασθώ εγώ, Δεσπότη μου, αλλ’ ας σωθούν οι αθώοι, ας σωθή το έθνος». Η πρόβλεψις έμελλε να πραγματοποιηθή εντός εικοσιτετραώρου…»
Πανομοιότυπες οι διηγήσεις και οι διάλογοι, εναλλάσσουν μονάχα το πρόσωπο του μάρτυρα. Είναι άραγε αποκυήματα ρομαντικής φαντασίας, έχουν πραγματική βάση την οποία ο καθένας ποίκιλλε ανάλογα με τις προσωπικές του συμπάθειες, ή αποτελούν βέβαιες ιστορικές πληροφορίες; Η προσωπική μου απάντηση αναγνώστη, στέκεται ανάμεσα στις δύο τελευταίες εκδοχές. Τόσο ο Γρηγόριος, όσο και ορισμένοι από τους προκρίτους πολιτικούς, είχαν αδιαμφισβήτητα τη δυνατότητα να την κοπανήσουν. Προτίμησαν να εξαντλήσουν τα χρονικά τους περιθώρια και να βοηθήσουν τις οικογένειές τους να δραπετεύσουν προς τη Ρωσία.
Μια τέτοια χαρακτηριστική πληροφορία μας δίνει και ένας από τους βιογράφους του Γρηγορίου, ο επίσκοπος Θήρας, Ζαχαρίας Μαθάς («Κατάλογος ιστορικός των πρώτων επισκόπων και των εφεξής Πατριαρχών της εν Κων/λει Αγίας και Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας» – Αθήναι 1884):
«Τότε, κατά την Μ. Πέμπτην, τη 5 Απριλίου, ο υπουργός των Εξωτερικών μηνύει προς τον Πατριάρχην, να φρουρή την οικογένειαν του μακαρίτου Μουρούζη εις την οικίαν αυτής, ως μετ’ ολίγον ζητηθησομένην. Ο Πατριάρχης απεκρίθη ότι φύλακας δεν έχει. «Έστωσαν και καλόγητοι» απεκρίθησαν οι προτάσσοντες. Στέλλονται λοιπόν, δύο των εφημερίων του Πατριαρχείου φυλάξοντες την οικογένειαν. Αύτη δε, διέφυγεν, εκείνων κοιμωμένων. Και μετ’ ολίγον έρχονται οι δήμιοι εις την οικίαν, ίνα παραλάββωσι και απαγάγωσι τα τέκνα και την σύζυγον του Μουρούζη. Μηδένα δ’ ευρόντες, ή τους εφημερίους ρέγχοντες, αρπάσαντες τούτους, έρριψαν εις το κάτεργον…».
Κρυφτούλι από τους Τούρκους, κρυφτούλι άραγε και από τους ιδικούς; Δεσμοφύλαγε το Πατριαρχείο την οικογένεια του Δραγουμάνου; ‘Ηταν για τα μάτια οι φύλακες-καλόγεροι, ή στ’ αλήθεια, ένεκα της ειλημμένης απόφασης να μην εξερεθιστεί περαιτέρω ο Σουλτάνος; Όπως και να ‘χει, τα συγκεκριμένα γυναικόπαιδα σώθηκαν, όπως είχαν φυγαδευτεί πρωτύτερα άλλωστε και τα παιδιά του Μαυρομιχάλη…
quote:
EPAITHS (σελ. 28): Το καλύτερο που θα είχε να κάνει σάν σωστός πατριώτης θα ήταν να ευλογήσει τα όπλα και να παραιτηθεί ή να δραπετεύσει. Σε τελική ανάλυση γιατί να κυνηγάει συνέχεια την πατριαρχική θέση αφού είναι θέση υπηρεσίας στον σουλτάνο, χάθηκε να πάει να βρεί να προσφέρει κάτι απο κάποια άλλη μεριά, ή ήταν τόσο πολύ πορωμένος με την εξουσία?
Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ – Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΩΝ Μ. ΔΡΑΓΟΥΜΗ ΚΑΙ Γ. ΤΕΡΤΣΕΤΗ
Στην κρίση του αναγνώστη, θ’ αφήσω μια παρόμοια μαρτυρία, ενός, ενδεχομένως παρόντα στο τελευταίο δείπνο του Γρηγορίου, η οποία ίσως και να πείσει όποιον έχει ερωτήματα παρόμοια με κείνα που εξέφρασε πιο πάνω ο EPAITHS:
Τη μαρτυρία την οφείλουμε στον Μάρκο Δραγούμη, εκπρόσωπο της Μακεδονίας στις επαναστατικές εθνοσυνελεύσεις και πατέρα του γραμματέα του Ι. Καποδίστρια (και μετέπειτα υπουργού Εξωτερικών της ελεύθερης Ελλάδας), Νικολάου Δραγούμη (ο Ίων Δραγούμης ήταν εγγονός του Νικολάου). Η μαρτυρία δίνεται στον δικαστικό, σωτήρα του Κολοκοτρώνη Γ. Τερτσέτη, ο οποίος την χρησιμοποιεί στο λόγο του «Περί του αοιδίμου Γρηγορίου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως», τον οποίον εκφώνησε στις 3/4/1853 ενώπιον του Μάρκου Δραγούμη.
«Ανήμερα της εορτής των Βαΐων, την Κυριακήν, φίλοι του έλεγαν και τον παρακαλούσαν και άνδρες επίσημοι των πρεσβειών, να φύγη, να σωθή. Τα μέτρα της Οθωμανικής Κυβερνήσεως εγίνοντο άγρια, ανήμερα και καθένας ημπορούσε να προϊδή το μέλλον. Τον παρακαλούσαν λοιπόν να φύγη, του επρόσφεραν και τα μέσα. Μην με παρακινήτε εις φυγήν, είπε εις τους φίλους, μην θέλετε να σωθώ. Η ώρα της φυγής μου θα ήτον αρχή σφαγής, ώρα σπαθιού εις την Κωνσταντινούπολιν και την άλλην Χριστιανοσύνην. Εύμορφο πράγμα θέλετε να κάμω, μεταμορφωμένος με καμμιά προβιά εις την πλάτην να φεύγω εις τα καράβια, ή σφαλισμένος εις πρεσβείαν φιλικήν, να ακούω εις τους δρόμους τα ορφανά του έθνους μου να σπαράττουν εις τα χέρια του δημίου. Είμαι Πατριάρχης δια να σώσω τον λαόν μου, όχι να τον ρίξω εις τα μαχαίρια της γιανιτσαριάς. Ο θάνατός μου ίσως χρησιμεύσει περισσότερο παρ’ ό,τι εδύνομουν ποτέ να φαντασθώ πως θα ωφελήση η ζωή μου. Οι ξένοι βασιλείς θα ταραχθούν εις την αδικίαν του θανάτου μου. Δεν θα ιδούν ίσως με αδιαφορίαν υβρισμένη την πίστιν τους εις το πρόσωπόν μου – και όπου είναι άνδρες αρμάτων, Έλληνες, θα πολεμήσουν με απελπισίαν πολέμου που συχνά χαρίζει την νίκην, είμαι βέβαιος.
Κάμετε λοιπόν υπομονήν εις ό,τι μου συμβή (…) Όχι, δεν θα χρησιμεύσω εγώ περίγελο των ζώντων και περπατώντας με διάκους και με άρχοντας εις τους δρόμους της Οδησσού, της Επτανήσου, ή της Αγκώνας, να με δαχτυλοδείχνουν τα παιδιά, «ιδού ο φονέας Πατριάρχης!». Αν το έθνος μου σωθή και θριαμβεύση, θα μ’ αποζημιώση, ελπίζω, με θυμιάματα τιμής και επαίνους, επειδή έκαμα το χρέος μου. Τέταρτη φορά δεν θα ανεβώ πλέον εις τα μοναστήρια του Άθωνος, δεν το θέλω…»
Η ομιλία του Τερτσέτη, αποτελεί μια δημόσια αγιογραφία του Γρηγορίου του Ε’, γραμμένη μάλιστα με τον χαρακτηριστικό ρομαντικό στόμφο της εποχής. Ωστόσο, το συγκεκριμένο απόσπασμα, εκτός του να αποτελεί μια αξιόπιστη μαρτυρία ενός λίαν αξιόπιστου αγωνιστή (του Μ. Δραγούμη), παρουσιάζει και μια εξίσου πειστική επιχειρηματολογία. Ο Γρηγόριος δεν μπορεί να φύγει και ν’ αφήσει το ποίμνιό του στο έλεος του Θεού, αλλά και να ήθελε να το πράξει, η συνέχεια δεν θα του προσέφερε τίποτε άλλο, εκτός από να προσθέσει στα γηρατειά και στην ασθένειά του, το στίγμα του ριψάσπιδος και του δειλού.
Μια παρόμοια θέση, κρατά και ο λόγιος Κωνσταντίνος Κούμας (θυμήσου αναγνώστη, τα πάρα πολλά που γράψαμε στη σελίδα 13 για τον Κούμα και το Πρότυπο Φιλολογικό Γυμνάσιο της Σμύρνης, που λειτουργούσε υπό την προστασία του Πατριαρχείου).
Ο Κούμας (σε αντίθεση με τους συναδέλφους του αδελφούς Οικονόμους) δεν είναι διόλου φιλογρηγοριακός και ίσως να αποτελεί και την πλέον επικριτική για τον Πατριάρχη, φωνή, στα χρόνια μετά την Επανάσταση. Από το 1817 ζούσε στη Βιέννη μέχρι το 1820, οπότε επέστρεψε στη Σμύρνη. Παρακολουθεί λοιπόν τα γεγονότα από απόσταση, με τίμημα και ορισμένες ανακρίβειες, ενώ και ο ίδιος εξομολογείται εμμέσως στο έργο του «Ιστορία των Ανθρωπίνων Πράξεων (Τόμος 12)» τις τύψεις του για τη δειλία που επέδειξε στα 1820, αρνούμενος την διεύθυνση του Γυμνασίου στη Σμύρνη, την οποία του προσέφεραν «ο αρχιερεύς και οι δημογέροντες», «τρέμων μη έξαφνα η εταιρεία περιπλέξη και αυτόν και το κοινόν εις δυστυχίαν με έξαφνον τινα εκπυρσοκρότησιν». Αν όμως η γνώμη ενός ανθρώπου που θεωρεί τον Γρηγόριο, «εχθρόν άσπονδον των επαναστάσεων» έχει σημασία, δεν θα μπορούσαμε να μην την συμπεριλάβουμε στην εξιστόρησή μας:
«Ο Γρηγόριος, πληροφορημένος εσωτερικώς, ότι πάσα βασιλεία είναι θεόθεν διωρισμένη και των Γραικών η ψυχική σωτηρία κρέμεται απολύτως από την τυφλήν προς τους κρατούντας υπακοήν, επροσπάθησε να εξορκίση το πνεύμα της αποστασίας (…) Αλλ’ όταν μετ’ ολίγον εφυλακώθησαν άλλοι πέντε αρχιερείς, όταν ήλθεν η αγγελία της επαναστάσεως της Πελοποννήσου, της πατρίδος του, όταν η υπό ιερέων Πατριαρχικών φυλατττομένη οικογένεια του Δ. Μουρούζη εμέθυσε τους φύλακας και έφυγε και ο Διερμηνεύς Κωνσταντίνος απεκεφαλίσθη, τότε ίδεν ο Γρηγόριος ότι και αυτόν προσμένει τέλος μαρτυρικόν. Με σταθερότητα μεγάλη και γαλήνιον ψυχή, παρεδόθη εις την βουλήν της θείας πρόνοιας. Έλεγεν εις τους περί αυτόν: «Βλέπω ότι ιχθύες θέλουν φάγειν το σώμα μου, αλλ’ αποθνήσκω ήσυχος υπέρ της σωτηρίας του έθνους μου».
Φίλε αναγνώστη
Στο προηγούμενο post μας, αφήσαμε τον Γρηγόριο την Κυριακή των Βαΐων, να αρνείται τις προτάσεις που του έγιναν να διαφύγει τον κίνδυνο, «δραπετεύοντας» από την Κωνσταντινούπολη. Ο θάνατος είχε ήδη επισκιάσει την ελληνική παροικία της Πόλης - και μετά από την εξολόθρευση της ελληνικής ελίτ, ο Γρηγόριος ανέμενε οπωσδήποτε το δικό του τέλος, που δεν θα αργούσε να έρθει.
Μία από τις τελευταίες του ενέργειες, που θα μπορούσε επίσης να θεωρηθεί «αντεπαναστατική», (την αναφέρω από μνήμης), ήταν να δώσει εντολή να διακόψουν τις εργασίες τους τα σχολεία που βρίσκονταν υπό την δικαιοδοσία του Πατριαρχείου, όταν έμαθε πως σε ένα απ’ αυτά είχαν στεγαστεί επαναστάτες. Οι επαναστάτες μπορούσαν να στεγαστούν κι αλλού, αλλά η Εκκλησία και τα σχολεία της, έπρεπε να μείνουν έξω από την αντεκδίκηση των Οθωμανών. Μια τέτοια σκέψη, θα ταίριαζε απόλυτα στην ψυχοσύνθεση του Γρηγορίου.
Τη 10η Απριλίου του 1821, την Κυριακή του Πάσχα, το σουλτανικό φιρμάνι για την θανάτωση του Πατριάρχη, ήταν έτοιμο. Η εκτέλεσή του πλέον, ήταν θέμα χρόνου.
Όλα έπρεπε να γίνουν, αλλά να γίνουν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και αθόρυβα. Οι Τούρκοι ακόμα πίστευαν, ή ήθελαν να πιστεύουν, πως οι Ρωμιοί της Πόλης ετοίμαζαν γενική εξέγερση και ο Σουλτάνος, είτε για να προλάβει ένα νέο οχλοκρατικό γύρο, είτε για να ολοκληρώσει τις προγραφές του με τις ελάχιστες δυνατές αντιδράσεις εκ μέρους των Ελλήνων, ανακοίνωσε πως ζητά την καθαίρεση του Γρηγορίου και την επανεκλογή κάποιου άλλου. Ούτε λόγος αρχικώς, για φόνο – αλλά για καθαίρεση και εξορία. Το Μεγάλο Σάββατο, ο Γρηγόριος θα τελέσει την τελευταία του ιερουργία.
Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ 9 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1821 – ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟ «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ» – ΕΝΑΣ ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΜΑΡΤΥΣ ΔΙΗΓΕΙΤΑΙ
Για τις τελευταίες ώρες του Γρηγορίου και το κλίμα που τις χαρακτήριζε, μας ενημερώνει και πάλι, ο ιερέας της αγγλικής πρεσβείας της Πόλης, Robert Walsh στα απομνημονεύματά του με τίτλο “A Residence at Constantinople, during a period including the commencement, progress, and termination of the Greek and Turkish Revolutions (London 1836)’’:
«Το Πάσχα είχε πλέον φτάσει και οι Τούρκοι, είτε υποκρίνονταν, είτε στ’ αλήθεια πίστευαν, ότι ήταν η περίοδος που είχε κανονιστεί για την γενική εξέγερση των Χριστιανών της Κωνσταντινούπολης και τη σφαγή των Μωαμεθανών. Η ελληνική εκκλησία στέκεται ακόμα στους υπολογισμούς του παλαιού τύπου και δεν έχει υιοθετήσει τη μεταρρύθμιση του ημερολογίου που έγινε στη Λατινική εκκλησία. Οι γιορτές της, έτσι, δεν συμπίπτουν με τις δικές μας. Τη χρονιά αυτή ωστόσο, υπήρχε μια συμπτωματική σύμπτωση. Και στις 22 του Απριλίου, ήταν Κυριακή του Πάσχα και για τις δύο εκκλησίες. Είχα κάτσει μέχρις αργά το προηγούμενο βράδυ, ετοιμάζοντας το κήρυγμά μου για την περίσταση. Και ακριβώς μετά τα μεσάνυχτα, καθώς ετοιμαζόμουν να πάω στο κρεβάτι μου, εντυπωσιάστηκα από την ξαφνική έκρηξη ενός κανονιού, το οποίο, στην ησυχία της ώρας, ακούστηκε σαν η χερσόνησος του Πέρα να είχε δεχθεί επίθεση με πυροβολικό.
Η εντύπωσή μου ήταν, από τις φήμες που είχαν κυκλοφορήσει την προηγούμενη εβδομάδα, ότι οι Μουσουλμάνοι είχαν στην πράξη ξεκινήσει την επαπειλούμενη επίθεσή τους εναντίον των Χριστιανών, και επέσπευδαν ό,τι ισχυρίζονταν πως φοβόντουσαν απ’ αυτούς. Δεν έμαθα την αιτία, παρά την επόμενη ημέρα: Ήταν μόνον ένας υπαινιγμός εκ μέρους των Τούρκων, ότι ήσαν έτοιμοι για ό,τι αντιλαμβάνονταν και μια ένδειξη ότι ήσαν επί σκοπόν, έτοιμοι να αποκρούσουν κάθε απόπειρα των εχθρών τους. Βρήκα επίσης ότι η ιδέα ενός τέτοιου πράγματος, είχε τόσο γενικευμένα κυκλοφορήσει ανάμεσα στον πληθυσμό, ώστε οι καλύτερες κοινωνικές τάξεις ήσαν υποχρεωμένες να ενδώσουν στη συναντίληψη. Αλλά είχαν επιδοθεί ανακοινώσεις στα ξένα διπλωματικά σώματα, να μην θορυβηθούν για οιαδήποτε επίδειξη του αισθήματος αυτού, θα έκανε ο λαός το βράδυ του Πάσχα.
Είχα προτείνει σε ένα φίλο να περάσουμε από το Φανάρι για να δούμε τις τελετές της ελληνικής εκκλησίας και να λάβουμε από τον σεβάσμιο Πατριάρχη τον χαιρετισμό ότι «Χριστός Ανέστη», την χαροποιό ανακοίνωση που γίνεται από όλους τους Χριστιανούς της Ανατολικής εκκλησίας, ο ένας στον άλλον την ημέρα αυτή. Η δική μας λειτουργία ήταν μεγαλύτερη από το συνηθισμένο, και καθώς ετοιμαζόμασταν να ξεκινήσουμε, μας σταμάτησε ένας τρομοκρατημένος Έλληνας, αναγγέλλοντας την ζοφερή πληροφορία του τι είχε μόλις συμβεί. Ο Πατριάρχης και οι επίσκοποί του, εν γνώσει της δικής τους άμεμπτης διαγωγής και της πλήρους πεποίθησής τους ότι είχαν απαλλαγεί κάθε υποψίας, λόγω του ισχυρού και αποφασιστικού ποιμενικού διαγγέλματος το οποίο είχαν συντάξει και διαδώσει ανάμεσα στο ποίμνιό τους, είχαν συναντηθεί στην πατριαρχική εκκλησία ως συνήθως, να εορτάσουν την υψηλή τους εορτή, χωρίς φόβο ή αίσθημα άλλο από εκείνο που η ημέρα εκείνη ενέπνεε. Ο Πατριάρχης συνοδευόταν από τους ιεράρχες του οι οποίοι είχαν υπογράψει την ποιμενική αναφορά και η λειτουργία της ημέρας τελέστηκε με την πρόσθετη κατάνυξη που η κατάσταση των πραγμάτων φυσικά επέβαλε. Ο καθεδρικός ναός ήταν γεμάτος. Η γενική διάθεση για θρησκευτική παρηγοριά, κάτω από την εντύπωση του κινδύνου και το αίσθημα της ασφάλειας-μέσα-στο-πλήθος, είχε συσπειρώσει όλο τον πληθυσμό του Φαναρίου και κάθε ένας που μπορούσε να έχει είσοδο, μαζευόταν στην εκκλησία και την αυλή του πατριαρχείου.
Προτροπές έγιναν και πάλι προς τα συγκεντρωμένα πλήθη και η συμβουλή του πατριαρχικού διαγγέλματος επαναλήφθηκε και ο κόσμος ήταν έτοιμος να διασκορπιστεί, εντυπωσιασμένοι ιδιαιτέρως με τα όσα είχαν ακούσει, όταν ξαφνικά, μερικοί τσαούσηδες μπήκαν στο πατριαρχείο και, ανοίγοντας με δυσκολία το δρόμο τους ανάμεσα στον κόσμο, οι οποίοι δεν τους πέρασαν παρά για άτομα που στέλνονταν ως συνήθως για να κρατήσουν σε τάξη το πλήθος, άρπαξαν με ασέβεια των Πατριάρχη, ο οποίος είχε μόλις δώσει την ευλογία του στον κόσμο και τους λειτουργούντες επισκόπους του και τραβώντας τους από το κολάρο στις αυλές, τους έδεσαν σκοινιά γύρω από το λαιμό τους. Ένας γενίτσαρος ήταν παρών, έχοντας οριστεί να προσέχει το μέγαρο, όπως οι άλλοι που βρίσκονταν στις κατοικίες των ξένων πρεσβειών και είχε καταληφθεί από τον ύψιστο σεβασμό και εκτίμηση για τον σεβάσμιο άνθρωπο. Όταν είδε το πρόσωπο, το οποίο είχε οριστεί να προστατέψει, να το μεταχειρίζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο, όρμησε μπροστά σε υπεράσπισή του και αντιστάθηκε στη βία που του ασκούσαν, μέχρις ότου καρφώθηκε από το γιαταγάνι ενός άλλου».
Εδώ η μνήμη φαίνεται να εγκαταλείπει τον Walsh καθώς 15 χρόνια μετά, όταν εκδίδει το βιβλίο του, κάνει ένα μικρό άλμα στο χρόνο και αναφέρει πως ο Γρηγόριος κρεμάστηκε ευθύς μετά τη σύλληψή του, το βράδυ. Στην πραγματικότητα, Έλληνες και Τούρκοι ιστοριογράφοι, συμφωνούν πως ο απαγχονισμός έγινε το μεσημέρι της Κυριακής του Πάσχα, αφού είχε προηγηθεί η ανάκριση του Γρηγορίου από το Σουλτάνο και η εκβιαστική εκλογή του νέου Πατριάρχη, του Ευγένιου Πισιδίας.
Η ΑΝΑΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ
Η συνοπτική ανάκριση του Πατριάρχη από τον Σουλτάνο, γίνεται την ώρα που ο νεοορισθείς Μεγάλος Διερμηνέας της Πύλης, Σταυράκης Αριστάρχης (ο οποίος κατέλαβε τη θέση του απαγχονισθέντος Κ. Μουρούζη) αποστέλλεται για να μεταφέρει στους Συνοδικούς αρχιερείς, τη βούληση του Σουλτάνου για την όσο το δυνατόν, γρηγορότερη αντικατάσταση του Γρηγορίου.
Για την ανάκριση του Πατριάρχη, έχουμε για λόγους τακτικής, ήδη μιλήσει στη σελίδα 19. Δεν βλάπτει να επαναλάβουμε πάντως εδώ, τις πληροφορίες που μας δίνει ο κορυφαίος οθωμανός ιστορικός, Αχμέτ Ντζεβντέτ Πασά.
Η θανάτωσις του δια τρίτην φορά πατριαρχεύοντος Γρηγορίου επί τω λόγω, ως διεπιστώθη, ότι διετήρει αλληλογραφίαν μετά των Μωραϊτών, διετάχθη δια σουλτανικού φιρμανίου την 19ην Ρετζέπ (10ην Απριλίου 1821), Κυριακήν του Πάσχα των Ρωμηών. Όταν το έγγραφον τούτο, δια του οποίου διετάσσετο και η εκλογή νέου Πατριάρχου, παρεδόθη εις τον διερμηνέα του αυτοκρατορικού Διβανίου προς εκτέλεσιν, ούτος παρετήρησεν, ότι η εν αυτώ λέξις «κατλ» (=φόνος) θα ετρόμαζε την Σύνοδον και θα καθίστατο δυσχερής η εκλογή νέου Πατριάρχου. Ως εκ τούτου η λέξις αύτη διεγράφη. Αφού το φερμάνιον διωρθώθη, ο Σταυράκης μετέβη εις το Πατριαρχείον και συγκαλέσας τους μητροπολίτας ανέγνωσεν αυτό και επροκάλεσε την εκλογήν του μητροπολίτου Πισιδίας Ευγενίου εις το πατριαρχικόν αξίωμα.
Διαρκούσης της εκλογής ταύτης, ο μέγας βεζύρης εκάλεσε τον Γρηγόριον εις την Υψηλήν Πύλην ενώπιόν του και είπεν εις αυτόν:
- «Συ δεν είχες προηγουμένως γνώσιν της Επαναστάσεως, ώστε να μη ειδοποιήσεις καθόλου;» Εκείνου δε αρνηθέντος, ο μέγας βεζύρης ηρώτησε και πάλιν:
- «Ενώ η θρησκεία σας απαιτεί να γνωρίζης και την μοιχείαν και τας παρεκτροπάς μιας πόρνης, ημπορεί κανείς να σε πιστεύση, όταν λέγεις με προσποιητήν άγνοιαν, ότι δεν είχες γνώσιν μιας επαναστάσεως μεγάλης από επόψεως εθνικής;» Εις ταύτα, ο Γρηγόριος απήντησεν:
- «Εγώ Εξοχώτατε, είμαι γέρων αδύνατος τον νουν, ενενήκοντα και πλέον ετών. Αν γνωρίζη κανείς αυτό, θα το ήξευρεν η Δωδεκάς (σ.σ. δηλαδή η Σύνοδος των 12 μητροπολιτών).
Επειδή όμως ήτο αδύνατον να μη γνωρίζη ο Πατριάρχης μίαν υπόθεσιν της οποίας από ημερών είχε γνώσιν και ο ελάχιστος παπάς, και ο ελάχιστος δημογέρων, ο μέγας βεζύρης τον απέπεμψεν διατάξας:
- Να τον πάτε προς το παρόν εις το Καδήκιοϊ (δηλ. την Χαλκηδόνα).
Ελθούσης όμως τότε της ειδήσεως ότι εξελέγη ο νέος Πατριάρχης, ο Γρηγόριος απεστάλη αμέσως εις το Φανάριον και απηγχονίσθη εις την μεσαίαν πύλη του πατριαρχείου…»
Αν πιστέψουμε τον πρώσο επιτετραμμένο στην Κωνσταντινούπολη, βαρώνο Von Miltitz και την αναφορά του προς τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας του, Christian Gunther Graf von Bernstorf, που συνετάχθη τρεις μέρες αργότερα, «στις 9 Απριλίου κάλεσαν τον Έλληνα πατριάρχη που είχε υποστεί αποπληξία. Επειδή η κατάστασή του ήταν σοβαρή, τον μετέφεραν με φορείο. Τον υποδέχτηκαν με τιμές και τον φόρτωσαν εγκώμια για τη συνετή συμπεριφορά της υποταγής. Αλλά οι κυβερνητικές περιποιήσεις δεν εμπόδισαν τις Τουρκάλες που είχαν συγκεντρωθεί, να τον γιουχαΐσουν, από τη στιγμή που βγήκε από το παλάτι του Βεζύρη, ώσπου η πομπή έφθασε στην παραλία».
quote:
Macedon (σελ.14): Ο Γρηγόριος όμως δεν ήταν ο μόνος. Αυτό που αγνοεί ο πολύς κόσμος είναι πως το πατριαρχείο δεν εξέδωσε μία αλλά τέσσερις αφοριστικές εγκυκλίους κατά της επανάστασης, τη μία από το Γρηγόριο και τις υπόλοιπες τρεις από τον διάδοχό του πατριάρχη Ευγένιο το Β΄ έναν αγράμματο βουλγαρικής καταγωγής. EPAITHS: Φίλε macedon τα κριτήρια με τα οποία εξελέγετο πάντοτε ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως απο το 1453 μέχρι ακόμα και σήμερα κάποια στιγμή τα εξέθεσα. Κάτι έγραψα και για το "πεσκές" αλλά ο πολλά βαρύς Ανδρέας TRAINMAN τα προσπέρασε ξώφαλτσα έκανε οτι δέν τα είδε.…
quote:
Sesotris (σελ.19): Σύμφωνα με τον Κορδάτο: «Εκείνος που κατηγόρησε και συκοφάντησε τον Γρηγόριο ήταν ο Μητροπολίτης Πισιδίας Ευγένιος (...) Από καιρό φιλοδοξούσε να γίνει Πατριάρχης, αλλά δεν τα κατάφερε (...) Ο Ευγένιος λοιπόν πήγε και κατέθεσε πως ο Γρηγόριος ήταν ο αρχηγέτης της επανάστασης».
quote:
Macedon: Οπωσδήποτε ο απαγχονισμός του Γρηγορίου δεν ήταν δίωξη κατά του θεσμού αλλά κατά του συγκεκριμένου προσώπου, τόσο για λόγους εκφοβισμού όσο και για λόγους προσωπικού συμφέροντος του επόμενου πατριάρχη Ευγένιου του Β, ο οποίος είχε άμεση και ουσιαστική συνεισφορά στον απαγχονισμό αυτό.
Η ΕΚΛΟΓΗ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΩΣ ΝΕΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ
Υπό τις συνθήκες που περιγράψαμε, θα ήταν περίεργο να ήθελε κανείς να διαδεχθεί το Γρηγόριο στην ηλεκτρική καρέκλα του πατριαρχικού θρόνου – πόσο δε μάλλον, να μηχανορραφούσε για κάτι τέτοιο. Τίποτα όμως δεν αποκλείεται. Κι αφού ο Κορδάτος υποστήριξε ότι ο Γρηγόριος έπεσε ουσιαστικά θύμα της συκοφαντίας του διαδόχου του και το εν λόγω σενάριο έρχεται και ξανάρχεται στην ιντερνετική επιφάνεια, ας ξεμπερδέψουμε και μ’ αυτό.
Σύμφωνα με τον Σ. Τρικούπη, η εκλογή του Ευγένιου έγινε δια ψηφοφορίας – «η ψήφος έπεσε εις τον Πισιδίας Ευγένιον» - ενώ ο Φιλήμων υποστηρίζει πως κατά τη συζήτηση μεταξύ των Συνοδικών, για το ποιος θα αναλάμβανε να διαδεχθεί το Γρηγόριο στο θρόνο, εκείνος προσεφέρθη: «εγερθείς είπεν: Εγώ δέχομαι την πατριαρχείαν».
Τον διάδοχο του Γρηγορίου, σκιαγραφεί και ο Walsh, όπως θα δούμε παρακάτω. Την πιο κατηγορηματική διαβεβαίωση, ωστόσο, για τη στάση του Ευγενίου, μας δίνει ένας γνώστης των πραγμάτων – ο γραμματέας της ρωσικής πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη, Σεργκέι Ιβάνοβιτς Τουργκένιεφ, ο οποίος σε έκθεσή του προς τον Τσάρο της Ρωσίας (βλ. Κυριάκου Σιμόπουλου : «Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ‘21» τόμος Α’) υποστηρίζει πως η ανάρρηση του Ευγενίου στο θρόνο, είχε προαποφασιστεί από την Πύλη:
«Συμφώνησε να ονομασθεί πατριάρχης παρά τη θέλησή του. Και σίγουρα δεν θα δεχόταν, αν ήξερε το τέλος που περίμενε τον πατριάρχη. Αλλά σαν ανέβηκε στο θρόνο, ο τρόμος που κυριαρχεί πάνω στην ανθρώπινη αδυναμία, δεν τον άφησε να αρνηθεί αυτή την αιματοβαμμένη κληρονομιά».
Ο ΑΠΑΓΧΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ
Μαρτυρεί ο R. Walsh:
«Ο γέρος άνθρωπος, σύρθηκε μετά κάτω από την πύλη, όπου μία θηλιά πέρασε από την πόρπη που στερέωνε τις πόρτες που έκλειναν και αφέθηκε να παλέψει μέσα στα άμφια του, με τις αγωνίες του θανάτου. Το κορμί του, εξασθενημένο από την εγκράτεια και ισχνό από την ηλικία δεν είχε το κατάλληλο βάρος για να προκαλέσει άμεσο θάνατο. Συνέχισε επί μακρόν μέσα στον πόνο, τον οποίο, κανένα φιλικό χέρι δεν τόλμησε να συντέμνει και η σκοτεινιά της νύχτας ήρθε προτού οι τελευταίοι του σπασμοί σταματήσουν. Οι δυό του ιερείς, σύρθηκαν σε άλλες εισόδους του πατριαρχείου, όπου κρεμάστηκαν με ανάλογο τρόπο. Ο Αθανάσιος της Νικομηδίας, με τους επισκόπους της Εφέσου και της Αγχιάλου, σύρθηκαν στους δρόμους με σκοινιά γύρω από το λαιμό τους και κρεμάστηκαν σε διαφορετικά μέρη του Φαναρίου, ενώ εκείνοι των Δέρκων, της Θεσσαλονίκης, της Αδριανούπολης και του Τυρνάβου, μαζί με τον Πατριάρχη των Ιεροσολύμων που συνελήφθησαν την ίδια ώρα, ρίχτηκαν στα μπουντρούμια του Μποσταντζί μπασί, περιμένοντας τη μοίρα τους.
Το σώμα του Πατριάρχη αφέθηκε να παραμείνει κρεμάμενο στην πύλη, έτσι ώστε ο καθένας που θα έμπαινε ή θα έβγαινε έξω, θα ήταν αναγκασμένος να το παραμερίσει. Ανάμεσα στους υπολοίπους που είχαν λόγο να περάσουν, ήταν το ατυχές πρόσωπο που ορίστηκε να τον διαδεχθεί στο επικίνδυνο αξίωμά του (σ.σ. πρόκειται βεβαίως για τον Ευγένιο). Οδηγήθηκε στο πατριαρχείο από το χέρι ενός τσαούση. Και καθώς τον πέρναγαν από την πύλη και μετακινώντας το σώμα, ο Τούρκος τον ανάγκασε να το κοιτάξει και να παραδειγματιστεί από την τύχη του προκατόχου του. Ήταν ένας δειλός, νευρικός άνθρωπος και δεν επέζησε επί μακρόν μετά την ανακήρυξή του. Η γενική άποψή ήταν ότι το σοκ που υπέστη κατά την κτηνώδη αυτή επίδειξη, ήταν και η άμεση αιτία του θανάτου του.
Οι Τούρκοι ιστορικοί, αναφέρουν ότι στο στήθος του Γρηγορίου, κρεμάστηκε και ο «γιαφτάς» - το αιτιολογικό δηλαδή, της θανατικής καταδίκης του Πατριάρχη. Ο γιαφτάς σώζεται στην τουρκική ιστοριογραφία, απ’ όπου τον μεταφράζει ολόκληρο, ο Νικηφόρος Μοσχόπουλος στο σύγγραμμά του, «Η Ελληνική Επανάστασις κατά τους Τούρκους Ιστοριογράφους». Ας τον δούμε αγαπητέ αναγνώστη.
quote:
Macedon (σελ.4): Ο Πατριάρχης δεν έκανε καλά τη δουλειά για την οποία προσελήφθη, να κρατάει δηλαδή τους ραγιάδες υποταγμένους στους Τούρκους. Προσελήφθη για να κάνει μια δουλειά στην οποία απέτυχε. Επιπλέον, ο Σουλτάνος θεώρησε πως ο απαγχονισμός του θα λειτουργούσε αποτρεπτικά προς τους Έλληνες, κάνοντας το ίδιο σφάλμα που έκανε και ο Πατριάρχης με τον αφορισμό του. Δυστυχώς γι'αυτούς, ούτε ο αφορισμός λειτούργησε αποτρεπτικά, ούτε ο απαγχονισμός. Κι αυτό γιατί ο αγώνας είχε μεγαλύτερα ιδανικά από τη θρησκεία. Την πατρίδα!
quote:
Macedon (σελ.14): Γνωρίζουμε πως ο Γρηγόριος ο Ε΄ κυνήγησε την επανάσταση με όποιον τρόπο μπορούσε. Αφόρισε τα γραπτά του Ρήγα, εξέδωσε κείμενα κατά των ιδεών της ελευθερίας, βοήθησε το Σουλτάνο όσο μπόρεσε και όταν του ζητήθηκε και γενικά έκανε όσο καλύτερα μπορούσε τη δουλειά που του ανατέθηκε, αλλά ίσως δεν την έκανε όσο καλά περίμενε ο εργοδότης του.
quote:
Macedon (σελ.25): Αλλωστε ούτε οι δηλώσεις ούτε πολύ περισσότερα τα έργα των πατριαρχών και ειδικά του Γρηγορίου, οδηγούν στο συμπέρασμα πως ήταν Εθνάρχης των Ελλήνων. Ενας ταλαίπωρος υπάλληλος του τουρκικού κράτους ήταν που προσπάθησε να κάνει όσο μπορούσε καλύτερα τη δουλειά που του ανατέθηκε, χωρίς να τα καταφέρει και τόσο καλά...
Ο ΓΙΑΦΤΑΣ ΤΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥ: «Ο ΑΛΗΤΗΡΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, ΔΕΝ ΕΠΑΙΔΕΥΣΕ ΚΑΙ ΔΕΝ ΚΑΤΗΓΓΕΙΛΕ ΩΣ ΟΦΕΙΛΕ…»
«Ως είναι γνωστόν εις όλους και ως έχουν χρέος οι αξιωματούχοι και ηγήτορες πάσης τάξεως και παντός έθνους, ούτοι έχουν ως εκ της υπηρεσίας αυτών το καθήκον να επιβλέπουν ημέραν και νύκτα τα υπό την δικαιοδοσίαν των άτομα, να αντιλαμβάνωνται την διαγωγήν τούτων και να φέρουν εις γνώσιν της υψηλής κυβερνήσεως πάσαν κακήναυτών πράξιν αντιβαίνουσαν προς την αυτοκρατορικήν θέλησιν.
Ούτε και οι πατριάρχαι, όντες αξιωματούχοι ταχθέντες επί των ραγιάδων, οίτινες υπό την ευεργετικήν σκιάν της Αυτού Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητος του Πατισάχ, διαβιούν εν ησυχία και ασφαλεία, οφείλουν πρώτοι να ακολουθούν αυτοί οι ίδιοι την πολιτικήν της υποταγής και της ευθύτητος και να εμμένουν εις την ορθήν οδόν της πίστεως και κατόπιν, αντιλαμβανόμενοι πάντοτε ποίοι είναι οι καλοί και ποίοι οι κακοί του έθνους, ερευνούν και πληροφορώνται διηνεκώς περί της καταστάσεώς των, όταν δε εννοήσουν ποίοι εξ αυτών κλίνουν προς το κακόν και το έγκλημα, τότε, εκτελούντες το δέον γενέσθαι ορθόν, τους μεν επιδεχομένους συμβουλάς νουθετούν και συγκρατούν, εν ανάγκη δε και παιδεύουν και τιμωρούν κατά τα θρησκευτικά των έθιμα, τους δε ανεπιδέκτους συμβουλών και διορθώσεως, οίτινες εμμένους εις την αποτρόπαιον διαγωγήν των, καταγγέλλουν εγκαίρως, ούτω δε καταβάλλουν τον φόρον ευγνωμοσύνης, τον οποίον οφείλουν δια τα τόσα προνόμια και ευεργετήματα των οποίων απολαύνουν.
Αλλ’ ο αλιτήριος εκείνος, όστις είναι πατριάρχης των Ρωμηών, απέδειξε μεν αρχικώς εν τω φανερώ πίστιν, τώρα όμως, ενώ έχων γνώσιν της επαναστάσεως την οποίαν παρεσκεύασαν από τινος ακαταλόγιστοί τινες υποκινηταί υπείκοντες εις σατανικούς τινας πειρασμούς, έπρεπε να καταστήση γνωστόν εις τους έμφρονας, ή άφρονας τούτους, ότι ουδέποτε θα κατορθώσουν να επιτύχουν τους τοιούτους πεπλανημένους σκοπούς των και ότι αδύνατος θα ήτο η πραγματοποίησις τοιούτων πονηρών φαντασιοπληξιών κατά της μωαμεθανικής εξουσίας και θρησκείας, αίτινες εθεμελιώθησαν θεόθεν από τόσων χιλιάδων ετών και κατά τας ουρανίας ενδείξεις θα διατηρηθούν μέχρι συντελείας των αιώνων, εκείνος, ως απεκαλύφθη δεόντως, υπείκων εις τα προδοτικά αισθήματα τα οποία έτρεφεν εις την παραστρατημένην καρδίαν του, ουχί μόνον δεν ημπόδισεν, ουδέ επαίδευσε τους αφελείς εκείνους υποκινητάς, αλλ’ ίσως και, τιθέμενος επί κεφαλής της Επαναστάσεως, ετόλμησε να διαπράξη εν τω κρυπτώ και όπισθεν του παραπετάσματος δολοπλοκίας και ραδιουργίας, ούτως ώστε ολίγον έλειψε να εκθέση ολόκληρον το έθνος και τους μεταξύ αυτού τόσους και τόσους πτωχούς και δυστυχείς αθώους ραγιάδες εις τον μέγαν κίνδυνον του να υποπέσουν εις την οργήν της σκιάς του Θεού (σ.σ. «σκιά του Θεού» ετιτλοφορείτο εις την επίσημον τουρκικήν γλώσσαν μέχρι του 1908, ο Σουλτάνος), διαπράξας ούτω τα μέγιστα επονείδιστον πράξιν.
Κατ’ αρχάς, όταν εγνώσθησαν τα της εν λόγω επαναστάσεως υπό των οργάνων της υψηλής κυβερνήσεως και κατέστησαν γνωστά εις πάντας, τότε απλώς και μόνον, ως εκ της εγνωσμένης φιλευσπλαχνίας και στοργής της υψηλής κυβερνήσεως προς τους υπηκόους αυτής, απηυθύνθη εις το πατριαρχείον υψηλόν φερμάνιον προειδοποιούν αυτό εκ των προτέρων και δίδον τας αναγκαίας νουθεσίας, όπως καλέση τους πλανηθέντας εις την οδόν της σωτηρίας. Ενώ δε ο ρηθείς αλιτήριος, αποστείλας αμέσως αυστηρά αφοριστήρια εις όσα μέρη έπρεπε, παρήγγειλε να μη κινηθή εις κανέν μέρος επανάστασις των ραγιάδων, εκείνος ο ίδιος, ως εκ της εμμόνου αυτού εγκληματικότητος, δεν ανένηψε περισσότερον από όλους, αλλ’ έγινε και ο μόνος παραίτιος των μέχρι τούδε επαναστάσεων, διχοστασιών και διαταράξεων της τάξεως και ησυχίας. Επί πλέον διεπιστώθη, ότι, ων ο ίδιος Μωραΐτης, ενέχεται τα μέγιστα εις τα ήδη υπό τινων παραπλανημένων αφρόνων ληστών εκ του πληθυσμού των ραγιάδων της εν τη Πελοποννήσω διοικήσεως Καλαβρύτων διαπραχθέντα αντίθετα προς την υπακοήν κακουργήματα. Ούτως απεκαλύφθη πλήρως, ότι ο ρηθείς αλιτήριος, γενόμενος η μόνη αιτία της συμφοράς, ήτις με την βοήθειαν του Θεού αναμένει τους εν λόγω ληστάς, διέπραξεν επάρατον προδοσίαν, ουχί μόνον κατά της υψηλής κυβερνήσεως, αλλ’ εμμέσως και έναντι του ιδίου αυτού έθνους.
Επειδή κατά ταύτα εδέησε να λείψη ο επάρατος ούτος από του προσώπου της γης, ο ρηθείς προδότης εκρεμάσθη προς παραδειγματισμόν των άλλων».
ΣΧΟΛΙΟ: Η αιτιολόγηση εκ μέρους του Σουλτάνου, του απαγχονισμού του Γρηγορίου, αναγνώστη, είναι πιστεύω, ευκρινέστατη. Επέτρεψέ μου όμως να σταθώ στα δύο ή τρία κύρια σημεία της.
Έτσι, σύμφωνα με τον Σουλτάνο…
α) …εφ’ όσον ήταν αξιωματούχος της Αυτοκρατορίας ο Γρηγόριος, απολαμβάνοντας μάλιστα τιμών και προνομίων, όφειλε να ανταποδώσει τις ευεργεσίες της Πύλης, αφ’ ενός μεν νουθετώντας και πιέζοντας εκκλησιαστικώς τους ομοεθνείς του σε υπακοή, αφ’ ετέρου δε καταγγέλλοντας στις αρχές, τους αμετανόητους.
β) …ο Γρηγόριος, στην περίπτωση των επαναστατών και ενώ είχε γνώση της διενεργούμενης επανάστασης, δεν έπραξε, ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Οι εκκλησιαστικές νουθεσίες και απειλές, έγιναν μόνον όταν του υπεδείχθη αυτό από την Πύλη - κι έγιναν με σφοδρότητα. Ωστόσο, όπως απέδειξε η συνέχεια, οι αφορισμοί αυτοί ήσαν εικονικοί, διότι και η επανάσταση δεν διεκόπη, αλλά και ο ίδιος δεν άλλαξε στάση. Προφανώς, η σχετική εκτίμηση του Σουλτάνου, έχει βεβαιωθεί και από την «ανάκριση» του Γρηγορίου την ύστατη ώρα, καθώς ο Γρηγόριος εξακολουθούσε να μην καταγγέλλει επαναστάτες και να προσποιείται άγνοια.
γ)…ο Πατριάρχης ίσως και να ήταν επικεφαλής της Επανάστασης
δ)…ο Πατριάρχης ήταν αδιαμφισβήτητα αναμεμειγμένος στην εξέγερση στα Καλάβρυτα, καθώς και ο ίδιος ήταν Μωραΐτης.
Αν θα πρέπει να σχολιάσουμε, πού λαθεύει και πού όχι ο Σουλτάνος, νομίζω πως μπορούμε με βάση τα όσα έχουμε εκθέσει στις προηγούμενες σελίδες του thread να πούμε ότι…
α) Στο πρώτο του σημείο, ο Σουλτάνος έχει δίκιο – αυτή ήταν το επίσημο καθήκον κάθε Πατριάρχη
β) Στο δεύτερο σημείο, ο Σουλτάνος έχει επίσης επί το πλείστον δίκιο. Ο Γρηγόριος είχε γνώση των επαναστατικών διεργασιών (βλ. αναγνώστη τις σχετικές παραγράφους υπό το γενικό τίτλο «Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» στις σελίδες 19-20-21-25 και 26) και δεν κατήγγειλε απολύτως τίποτε στις αρχές. Επίσης, όπως είδαμε, ο Γρηγόριος δεν έκαμε χρήση εκκλησιαστικών ποινών ενάντια στους μυημένους ιεράρχες (με πρώτιστο εξ αυτών, τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, με τον οποίον είχε στενή σχέση), αλλά ούτε και ενάντια στους υπολοίπους. Από κει και πέρα, έχουμε μαρτυρίες πως ο Γρηγόριος διεχώριζε εαυτόν από την επαναστατική προετοιμασία και εξέφραζε στάση ακραίας επιφύλαξης – και στο βαθμό που οι προτροπές του ήταν ν’ απέχουν οι συνομιλητές του των «σκοτωμών», η νουθεσία αυτή, είχε και έναν εν μέρει θρησκευτικό χαρακτήρα. Στο βαθμό αυτό λοιπόν, ο Σουλτάνος είχε και άδικο.
γ) Στο τρίτο σημείο, ο Σουλτάνος έχει πέρα ως πέρα άδικο στην εικασία του ότι ο Γρηγόριος ίσως και να ήταν αρχηγός της Επανάστασης…
δ) …και στο τέταρτο σημείο, ο Σουλτάνος έχει επίσης άδικο: Η αλληλογραφία του Γρηγορίου με την Πελοπόννησο, δεν είχε σχέση με την προετοιμαζόμενη εξέγερση. Θα μπορούσαμε να εντάξουμε το τέταρτο σημείο στον γενικό παραλογισμό του Σουλτάνου, που σκότωνε όποιους είχαν συγγενείς επαναστάτες ή κατάγονταν από τις επαναστατημένες περιοχές, αν δεν είχαμε και μια πολύ μικρή επιφύλαξη: Ο Σουλτάνος αναφέρει ότι ο Γρηγόριος ήταν Μωραΐτης, αλλά και πως συνδέεται με τα «κακουργήματα» ενάντια στη διοίκηση των Καλαβρύτων. Όμως, ο Γρηγόριος δεν ήταν Καλαβρυτινός και στα Καλάβρυτα, τα «κακουργήματα» έχει προκαλέσει με προβοκατόρικες ενέργειες, ο Γρηγόριος Δικαίος – Παπαφλέσσας, ο οποίος είχε κατέβει στο Μοριά, ως έξαρχος του Πατριαρχείου (βλ. αναγνώστη στη σελ. 18 την παράγραφο με τίτλο «Ο ΘΕΜΕΛΗΣ Ο ΔΙΚΑΙΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ ΜΕ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ»). Αν το είχε και αυτό υπόψη του ο Σουλτάνος, όταν έγραφε τον γιαφτά του, τότε ενδεχομένως το τέταρτο σημείο να μην είναι τελείως παράλογο, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη συλλογιστική του Σουλτάνου.
ε) Από κει και πέρα, αναγνώστη, ας θυμηθούμε και ένα άλλο σημείο, το οποίο ο Σουλτάνος δεν έχει περιλάβει στο γιαφτά του, αλλά ενδεχομένως έπαιξε κάποιο ρόλο στη γενικότερη αντίληψη που σχημάτισε για το Γρηγόριο: Το γεγονός ότι ο Πατριάρχης είχε εγγυηθεί προσωπικά για την στάση των ιεραρχών της ελλαδικής Εκκλησίας – εγγύηση που δεν επαληθεύτηκε στην πράξη…
Φίλε αναγνώστη
Έχοντας περιγράψει μετά από τόσες σελίδες (και τόσους μήνες!), τη διαδικασία διακλάδωσης του επαναστατικού εγχειρήματος, τα προτερήματά του, τις μεγάλες του αδυναμίες, το ρομαντισμό του, τις ανυπέρβλητες δυσκολίες που συνάντησε στα μεγάλα ανατολικά κέντρα του ελληνισμού, τις απειλές του Σουλτάνου, την προδοσία της Ρωσίας και τον αφορισμό που συντάχθηκε στο κλίμα που διαμορφώθηκε από όλα αυτά, δεν μένει στην εξιστόρησή μας, παρά να βρούμε έναν μικρό κρίκο που να συνδέει τους δύο τραγικούς άνδρες – τον αφορισμένο Αλέξανδρο Υψηλάντη και τον άνθρωπο που τον αφόρισε: τον Πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε’.
Είχαμε αφήσει μια μικρή νύξη, ήδη στη σελίδα 28, όταν μιλούσαμε για τον περίεργο μάρτυρα κατηγορίας του Κορδάτου, τον Παναγιώτη Καλεβρά, ο οποίος ισχυριζόταν ανάμεσα στα πολλά άλλα, ότι ο Υψηλάντης καλούσε τον Γρηγόριο σε δράση και του ζητούσε «να δώση εις τους συνωμότας το σύνθημα και έπειτα, εάν ήθελε ν’ αναχωρήση εις Πελοπόννησον, ή εις Οδησσόν, δι’ ό και πλοίον υπήρχεν έτοιμον και τεσσαράκοντα χιλιάδας γρόσια δι’ έξοδα αυτού» - αλλά εκείνος συμβούλευε «μη κινηθήτε ακόμη, διότι περιμένω απάντησιν από της Ρωσίας».
Τα περί αναμονής της «ρωσικής απάντησης» τα εξετάσαμε στα κεφάλαια περί της ρωσικής βοήθειας και τα περί μετάβασής του στην Πελοπόννησο τα είδαμε να προτείνονται από τον Μητροπολίτη Δέρκων στην περίφημη σύσκεψη των αξιωματούχων στο Φανάρι (βλ. την παράγραφο με τίτλο «ΑΜΟΙΒΑΙΕΣ ΠΡΟΤΡΟΠΕΣ ΓΙΑ ΦΥΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ» στην παρούσα σελίδα). Υπάρχει όμως άραγε τίποτε άλλο που να υπονοεί οιαδήποτε άμεση επικοινωνία μεταξύ των δύο ανδρών;
Μια τέτοια νύξη, κάνει ο ακαδημαϊκός Διονύσιος Κόκκινος στο έργο του «Η Ελληνική Επανάστασις»:
«Τα μεγάλα γεγονότα επλησίαζαν. Ο Πατριάρχης προβλέπων ότι η ανάμειξίς του εις τα της Φιλικής Εταιρείας θα εδημιούργει αμέσους κινδύνους δια τον Ελληνισμόν αν ανεκαλύπτετο, δεν ενεγράφη εις τους καταλόγους της, αλλά παρηκολούθει την δράσιν των Εταίρων. Εγνώριζε τα πάντα και ανέμενε. Τον Μάιον του 1820, όταν πλέον ο Αλέξανδρος Υψηλάντης είχε εκλεγή αρχηγός της Εταιρείας, ο Πατριάρχης ενεπιστεύθη δύο επιστολάς εις τον Ιωάννην Παπαρρηγόπουλον, μεταβαίνοντα εις την Ρωσσίαν δια να τας μεταφέρη εις τον Ζωσιμάν και εις τον Υψηλάντην. Εις την επιστολήν του προς τον πρώτον, επανελάμβανε πλειστάκις την λέξιν «φρόνησις». Ο Ζωσιμάς και ο Υψηλάντης ενόμισαν ότι είχεν ανάγκην χρηματικής βοηθείας και ότι εφοβείτο δια την τύχην του όταν θα εξερρηγνύετο η επανάστασις και του έστειλαν αμέσως δια του επανακάμψαντος Παπαρρηγοπούλου είκοσι χιλιάδας ρούβλια με την διαταγήν προς τον Παναγιώτην Σέκερην και τον Κυριακόν Κουμπάρην να ναυλώσουν πλοίον, να το κρατούν διαρκώς έτοιμον προς απόπλουν και να το θέσουν εις την αποκλειστικήν διάθεσιν του Πατριάρχου δια να φύγη προς την Ρωσσίαν όταν θα ήθελεν, εις ώραν κινδύνου. Ο Πατριάρχης ηρνήθη να δεχθή τα χρήματα και απήντησε προς τον Σέκερην και τον Κουμπάρην: «Περί μεν της συντηρήσεώς μου ουδέποτε έλαβα ή θα λάβω ανάγκην χρημάτων. Περί δε της ζωής μου ουδέποτε εφοβήθην. Βοήθειαν δεν απήτησα και την φρόνησιν συνεβούλευσα μόνον υπέρ του έθνους».
Το κακό είναι ότι ο Κόκκινος στο έργο του δεν βάζει παραπομπές για να γνωρίζουμε την πηγή του. Αντίστοιχη διήγηση με τα ίδια σχεδόν λόγια επιφυλάσσει και η Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια στο λήμμα της περί του Γρηγορίου του Ε’, το οποίο όμως έχει επιμεληθεί, ένας Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Να πήρε ο Κόκκινος από εκεί την πληροφορία και να την κατέγραψε αυτούσια, χωρίς περαιτέρω διερεύνηση;
Όπως και να’ χει το πράγμα, το κεφάλαιο αυτό, το κλείνει μία επιστολή του ίδιου του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Μια οργισμένη επιστολή, γραμμένη την 8η Ιουνίου του 1821, τρεις μήνες μετά τον αφορισμό του, τρεις μήνες μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης στο Μοριά και αμέσως μετά την ήττα του στο Δραγατσάνι.
Πρόκειται για μία επιστολή – μαχαίρι στην καρδιά όσων έχουν καταφέρει να ζήσουν, έστω και με χρονική απόσταση το δράμα του Αλέξανδρου Υψηλάντη και τη ματαίωση των ελπίδων του. Πρόκειται για μια βαριά επιστολή, άδικη και υβριστική για ορισμένους, δίκαιη για άλλους, μια επιστολή που ακούγεται σαν επιτάφιος θρήνος, σαν πένθιμο εμβατήριο μετά την ήττα.
Στην επιστολή του, ο πρωτεπαναστάτης έλληνας ηγέτης απευθύνεται στα πολυεθνικά απομεινάρια του στρατεύματός του, τα οποία νοιώθει να τον έχουν εγκαταλείψει προ πολλού, ακολουθώντας το ένστικτό τους και τους «προδότες» συνεργάτες του. Ας την διαβάσουμε…
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ: ΙΕΡΟ ΤΟ ΑΙΜΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ
«Στρατιώται,
Όχι! Δεν μολύνω πλέον το ιερόν, το τίμιον τούτο όνομα εις τα υποκείμενά σας. Άνανδροι αγέλαι λαών! Αι προδοσίαι σας, αι επιβουλαί σας, με βιάζουσι να σας αποχωρισθώ. Εις το εξής κάθε δεσμός μεταξύ υμών και εμού κόπτεται. Βαθειά μόνον εις την ψυχήν μου θα φέρω την εντροπήν, ότι σας εδιοικούσα. Επατήσατε τους όρκους σας, επροδώσατε και εμέ, εις την στιγμήν καθ’ ην ήλπιζα, ή να νικήσω, ή να συναποθάνω μαζύ σας ενδόξως. Σας αποχωρίζομαι λοιπόν! Τρέξατε εις τους Τούρκους, τους μόνους αξίους φίλους των φρονημάτων σας. Εξέλθετε από τα δάση, καταβήτε από τα βουνά, τα άσυλα της ανανδρίας σας. Τρέξατε προς τους Τούρκους και καταφιλήσατε τας χείρας των, από τας οποίας ακόμη στάζει το ιερόν αίμα των κατασφαγέντων απανθρώπως κορυφαίων υπουργών της θρησκείας Πατριαρχών, Αρχιερέων και μυρίων άλλων αθώων αδελφών σας. Ναι! Τρέξατε, αγοράσατε την σκλαβίαν σας με την ζωήν σας και με την τιμήν των γυναικών και παιδίων σας. Σεις δε σκιαί των γνησίων Ελλήνων εκ του Ιερού Λόχου, όσοι προδοθέντες επέσατε θύματα δια την ευδαιμονίαν της πατρίδος, δεχθήτε δι’ εμού τας ευχαριστήσεις των ομογενών σας! Ολίγος καιρός και στήλη θα ανεγερθή να διαιωνίση τα ονόματά σας. Με χαρακτήρας φλογερούς είνε εγκεχαραγμένα εις τα φίλτρα της καρδίας μου, τα ονόματα εκείνων, όσοι μέχρι τέλους μ’ έδειξαν πίστιν και ειλικρίνειαν. Η ενθύμησίς των θα είναι πάντοτε το μόνον δροσιστικόν ποτόν της ψυχής μου.
Παραδίδω δε, εις την απέχθειαν της ανθρωπότητος, εις την δίκην των νόμων, και εις την κατάραν των ομογενών τον επίορκον και προδότην Σάββαν, τους λιποτάκτας και πρωταιτίους της κοινής λιποταξίας και φυγής, Δούκαν Κωνσταντίνον, Βασίλειον Μπαρλάν, Γεώργιον Μάνον Φαναριώτην, Γρηγόριον Σούτζον Φαναριώτην και τον φαυλόβιον Νικόλαον Σκούφον. Καθαιρώ δε τον Βασίλειον Καραβιάν από την τάξιν των συμπατριωτών μου δια την απείθειάν του και το απρεπές πολίτευμά του.
Ρίμνικον τη 8η Ιουνίου 1821
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ»
ΣΧΟΛΙΟ: Αν αναγνώστη, παραθέτω την μακάβρια αυτή επιστολή, που δείχνει τον Υψηλάντη στα πρόθυρα της παράνοιας να καταφέρεται εναντίον δικαίων και αδίκων, το κάνω ακριβώς για να δείξω, ότι ακριβώς εκείνη την ώρα ο Υψηλάντης αναφέρεται στο «άγιο αίμα των Πατριαρχών και των Αρχιερέων».
Στον θλιβερό και πένθιμο αυτό «αποχαιρετισμό», ο Υψηλάντης βρίσκει ουσιαστικά να τιμήσει μονάχα τους πεσόντες του Ιερού Λόχου, τις ψυχές των οποίων αποκαλεί «σκιές των γνησίων Ελλήνων» και τους νεκρούς ιερωμένους της Κωνσταντινούπολης, οι οποίοι εσφάγησαν επί τόπου, μαζί με τους μυριάδες άλλους ομοεθνείς τους.
Την ώρα της συγγραφής της μακάβριας επιστολής, τον Ιούνιο του 1821, δεν υπάρχει καμία σκοπιμότητα να εξαρθεί ο Πατριάρχης προκειμένου να μην επηρεαστούν οι Έλληνες – οι Έλληνες έχουν επαναστατήσει για τα καλά. Δεν υπάρχει καμία αυτοσυγκράτηση, καθώς οι μισοί τουλάχιστον απ’ αυτούς που υβρίζει ο Υψηλάντης ήσαν αθώοι των κατηγοριών που τους απευθύνει, ενώ πάμπολλοι από τους απλούς του στρατιώτες, απλά είχαν καταφύγει στα δάση, ακολουθώντας τον αρχηγό τους, τον κουφιοκέφαλο Καραβιά, ουσιαστικά ακέφαλοι, χωρίς σχέδιο, χωρίς τροφή, χωρίς υποστήριξη – κι εκεί άφησαν τα κόκαλά τους. Αν υπήρχε άραγε, έστω και κάποια χροιά ευθύνης του Γρηγορίου για την ματαίωση του επαναστατικού εγχειρήματος στην Κωνσταντινούπολη, ή για τον αφορισμό του ιδίου, θα αναφερόταν άραγε ο Υψηλάντης στο «ιερό του αίμα»;
Η αλήθεια είναι, πως ανιχνεύουμε τα γεγονότα από μια τεράστια απόσταση, με ψήγματα πληροφοριών από δω κι από κει, καθώς εκείνοι που τα γνώρισαν απέφυγαν να τα διηγηθούν. Τι συνέβη στους Φιλικούς της Πόλης; Ποιοι ήσαν ριζοσπάστες, ποιοι ήσαν επιφυλακτικοί, ποιοι ήσαν τυχοδιώκτες; Τι ζύγισαν, τι επέλεξαν, ώστε 20.000 Έλληνες να σφαγούν ή να εκπατριστούν σαν τα αρνιά; Είχε, ή όχι ανάμειξη ο Πατριάρχης στις διαβουλεύσεις εκείνες; Δεν θα το μάθουμε ποτέ.
Εμείς, σήμερα, είμαστε αναγκασμένοι να αρκεστούμε στα σχόλια του αφορισμένου. Και ο αφορισμένος, ακόμα και την ώρα της μανίας του μετά την ήττα, εξαιρεί τον Γρηγόριο από το αδυσώπητο κατηγορητήριό του.
Αυτό, μαζί με τα όσα στις προηγούμενες 29 σελίδες ανέφερα, αλλά και οι κρίσεις που επιφυλάσσουν στον Γρηγόριο οι σύγχρονοί του ιστοριογράφοι, με οδηγούν στο να αφαιρέσω από τον νεκρό Πατριάρχη την κατηγορία του «ανθέλληνα τουρκόδουλου», που τόσο αστόχαστα έχουν συντάξει οι φανατισμένοι νεοεθνικιστές.
Υ.Γ.: Ο Trainman θα απουσιάσει για μία ακόμα εβδομάδα. «Ζάκυνθος, Κέρκυρα, δεν θα σε ξαναδώ…» Με την επιστροφή, θα δούμε και πάλι το ζήτημα της άρσης του αφορισμού…
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΣΗ Ή ΤΗΝ ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΥΨΗΛΑΝΤΗ
quote:
Trainman (σελ.12): Ελληνική πρεσβεία Βιέννης (http://www.griechische-botschaft.at/main.php?lg=gr&h1=&h2=&h3=&eid=68):
"Επιμνημόσυνη δέηση στον τάφο του Πρίγκηπος Αλέξανδρου Υψηλάντη, ήρωα της ελληνικής Εθνεγερσίας, ο οποίος απεβίωσε στη Βιέννη το 1828, προεξάρχοντος του σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Αυστρίας - Ουγγαρίας και Έξαρχου Μεσευρώπης κ. Μιχαήλ. Κατάθεση στεφάνων και περιήγηση στο ελληνικό τμήμα του νεκροταφείου από την ελληνίστρια του Πανεπιστημίου της Βιέννης κ. Margit-Maria Havlek"
Η Μητρόπολις ανήκει στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου: http://www.patriarchate.org/ecumenical_patriarchate/jurisdictions.asp
quote:
Macedon (σελ.12): Αρχικά υποστήριξες πως ο αφορισμός μάλλον ήρθη καθώς ο Υψηλάντης τάφηκε σε χώρο δικαιοδοσίας του Πατριαρχείου, το οποίο φυσικά δεν ισχύει.
Αφού κατέπεσε αυτό, ισχυρίστηκες ότι αφού ο Μητροπολίτης που ανήκει στο Πατριαρχείο του κάνει μνημόσυνο, άρα ο αφορισμός δεν ισχύει. Αφήνω την ισχύ του επιχειρήματός σου στην κρίση των αναγνωστών…
quote:
Macedon (σελ.12)Με απλά λόγια, άρση αφορισμού των πρωτεργατών της ελληνικής επανάστασης από το υπότουρκο Πατριαρχείο ούτε έγινε ούτε θα γίνει ποτέ.
quote:
Macedon (σελ.18): Ο αφορισμός είναι επίσημη πράξη που καταγράφεται στα αρχεία του πατριαρχείου. Σαν επίσημη πράξη, αίρεται με άλλη πράξη η οποία επίσης καταγράφεται στα αρχεία. Από τη στιγμή που στα αρχεία του πατριαρχείου δεν υπάρχει πράξη άρσης του αφορισμού, ο αφορισμός ισχύει.Αν ίσχυε αυτό που λες περί άρσης του αφορισμού στην πράξη, δεν θα χρειαζόταν η επίσημη άρση του αφορισμού του Λασκαράτου το 1900. Επειδή όμως χρειαζόταν επίσημη πράξη άρσης, γι'αυτό κι έγινε.
Τα υπόλοιπα μπορεί να τα λες για εσωτερική κατανάλωση αλλά γνωρίζεις και συ πως δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Αγαπητέ Αναγνώστη
Έχοντας ολοκληρώσει την εξέταση του ζητήματος του αφορισμού του Υψηλάντη και της στάσης του Γρηγορίου του Ε’, δεν έχουμε παρά να ξεμπερδέψουμε και με τον ανόητο ισχυρισμό ότι o πρωτεργάτης της ελληνικής Επανάστασης, εξακολουθεί να είναι αφορισμένος, παρότι οι έξαρχοι του «τουρκόδουλου» Πατριαρχείου τελούν επιμνημόσυνες δεήσεις στο όνομά του.
Ο ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΗΔΕΙΑΣ
Το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε κατ’ αρχάς, είναι να προσπαθήσουμε να διευκρινίσουμε τον όρο «αφορισμός», όπως τον δίνει ο καθηγητής του Εκκλησιαστικού Δικαίου και ακαδημαϊκός, Κ. Μ. Ράλλης, για λογαριασμό της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας:
«Καλείται αφορισμός, ο χωρισμός και η παντελής αλλοτρίωσις από της εκκλησίας και από πάσης κοινωνίας μετά των πιστών (…) Ο αφορισθείς στερείται πάντων των εαυτού εκκλησιαστικών δικαίων. Ούτω δεν δύναται να τυγχάνη των μυστηρίων, αγιασμών, μηδέ να εισέρχεται εις τον ναόν και παρευρίσκεται κατά την θείαν λειτουργίαν, τας λοιπάς ιεροτελεστίας (…) απαγορεύεται δε και η εκκλησιαστική αυτού κήδευσις και τα υπέρ αυτού μνημόσυνα…
Όποιος διαβάσει ολόκληρο τον αφορισμό του Υψηλάντη και του Σούτσου, προφανώς θα σκοντάψει και στην παρακάτω περιγραφή: «…αφωρισμένοι υπάρχειεν και κατηραμένοι και ασυγχώρητοι, και μετά θάνατον άλυτοι, και τω αιωνίω υπόδικοι αναθέματι, και αυτοί, και όσοι τοις ίχνεσιν αυτών κατηκολούθησαν του λοιπού…»
ΑΝ ΙΣΧΥΕΙ Ο ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΤΕ...
Είναι φανερό λοιπόν, αναγνώστη, πως αν ο Υψηλάντης δεν είχε «συγχωρεθεί» και ο αφορισμός του δεν είχε αρθεί, ούτε χριστιανικής κηδείας θα ετύγχανε, ούτε ταφής εντός κοιμητηρίου που ανήκε στην πνευματική δικαιοδοσία της πατριαρχικής Εκκλησίας, αλλά ούτε και αρχιερατικών μνημοσύνων. Το ίδιο άλλωστε, θα έπρεπε να ισχύει και για τον Μιχαήλ Σούτσο αλλά και για όσους «τοις ίχνεσιν αυτών κατηκολούθησαν του λοιπού». Με λίγα λόγια, αν οι Υψηλάντης και Σούτσος εξακολουθούν να είναι αφορισμένοι, το ίδιο θα έπρεπε να ισχύει και για τους υπόλοιπους επαναστάτες που τους ακολούθησαν.
Μονάχα για τους επαναστάτες αναγνώστη; Όχι βέβαια – αλλά και για τους ιερείς και αρχιερείς οι οποίοι παρακούοντας την εντολή των ανωτέρων τους, θα συμμετείχαν στην Επανάσταση, ή θα έδειχναν απλώς απρόθυμοι να συμβάλλουν στην «επιστροφή των πλανηθέντων», τη «διάλυσιν των σκευωριών» και την πάταξη των «αποστατικών φρονημάτων» κλπ.: «Τα αυτά δε και κατά της αρχιερωσύνης σας και ιερωσύνης σας επανατείνομεν (…) έχομεν υμάς αργούς πάσης ιεροπραξίας και τη δυνάμει του παναγίου Πνεύματος, εκπτώτους του βαθμού της αρχιερωσύνης και ιερωσύνης και τω πυρί της γεέννης ενόχους, ως την κοινήν του γένους απώλειαν προτιμήσαντας» αναφέρει επακριβώς το αφοριστικό του Γρηγορίου.
Το πράγμα, είναι πολύ απλό λοιπόν αναγνώστη: Αν για το Πατριαρχείο, ο αφορισμός που εξέδωσε ο Γρηγόριος υπό την απειλή του Σουλτάνου, είχε την παραμικρή αξία, τότε η ελλαδική Εκκλησία δεν θα είχε απλώς απομακρυνθεί διοικητικά από το Πατριαρχείο – θα είχε υπάρξει πραγματικό ΣΧΙΣΜΑ, καθώς για παράδειγμα, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ή ο Άνθιμος Γαζής, για να μην μιλήσουμε για τον ίδιο τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόφιλο Β’, (θυμήσου αναγνώστη τα όσα γράψαμε στη σελίδα 21 στην παράγραφο με τίτλο «Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (Μέρος 4ο)» για τη συμμετοχή του Πατριάρχη Θεόφιλου στην Επανάσταση) θα έπρεπε να θεωρούνταν ΕΚΠΤΩΤΟΙ των ιερατικών τους αξιωμάτων!
Στην πράξη ωστόσο, ακριβώς το αντίθετο συνέβη. Όχι μόνον δεν κηρύχθηκε η ελλαδική Εκκλησία ως αποστάτισσα, αλλά τουναντίον, οι αρχιερείς της ελεύθερης Ελλάδας, σε αναφορά τους προς την Γ’ Εθνοσυνέλευση που συνέταξε ο μητροπολίτης Τριπόλεως Δανιήλ (αναγνώστηκε την 9η Απριλίου του 1827 και είναι καταγεγραμμένη στα Αρχεία της Εθνικής Παλιγγενεσίας), σημειώνουν μεταξύ άλλων: «Επειδή πάντες ημείς, εξαιρέτως δε, οι του κλήρου της Ανατολικής Εκκλησίας, ουκ εγνωρίσαμεν άλλην μητέρα, ειμή την Μεγάλην Εκκλησίαν, ουτ’ άλλον κυριάρχην, ειμή τον Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχην (καθά και ο μεγαλόφρων αυτής πατριάρχης Γρηγόριος προ ολίγων χρόνων εθυσιάσθη υπέρ της ιεράς ημών πίστεως και υπέρ πατρίδος), δια τούτο ουκ εφείται ημίν αποσπασθήναι απ’ αυτής και αποσκιρτήσαι, αλλ’ οι ευρισκόμενοι κατά την Ελλάδα αρχιερείς, ενούμενοι εν πνεύματι, κυβερνήσωμεν, όση ημίν δύναμις, τας εμπεπιστευμένας ημίν Εκκλησίας, μηδέν σχίσμα ή διαίρεσιν εμποιούντες εις την πνευματικήν ημών ενότητα και εκκλησιαστικήν κοινωνίαν, μηδέ σαλεύοντές τι των νενομισμένων τη Εκκλησία, άχρις ου ο Θεός ευδοκήσοι την καλήν αποκατάστασιν της πατρίδος, ότε και εκ των πραγμάτων οδηγούμενοι σκεψόμεθα άπαντες και ορθότερον και δικαιότερον περί τούτου…»
Άλλο τόσο, αξίζει επίσης να σημειωθεί και η απόφαση του Βουλευτικού της 26ης Αυγούστου του 1824, να επικυρώσει προβούλευμα της ελεύθερης ελληνικής κυβέρνησης (Εκτελεστικού), «δι ου προβάλλεται επιστάτης της επαρχίας Αθηνών, ο ανεψιός του αοιδίμου Πατριάρχου Γρηγορίου, κύριος Δανιήλ».
ΗΡΘΗ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ; ΚΑΙ ΠΩΣ;
Ας ξανάρθουμε όμως και πάλι στον Υψηλάντη και τον αφορισμό του. Αν καταφέραμε να αποδείξουμε ότι ο αφορισμός αυτός ήρθη μέχρι που πέθανε, ίσως αξίζει να επιχειρήσουμε να βρούμε το πώς.
Η παραδοσιακή αφήγηση, θέλει τον Γρηγόριο και τους συνοδικούς αρχιερείς να άρουν τον αφορισμό σε μυστική τελετή. Γράφει σχετικά, ο γραμματικός του Κολοκοτρώνη, Μιχάλης Οικονόμου, στο έργο του Ιστορικά της Ελληνικής Παλιγγενεσίας:
«Αφ’ ου ως βεβαιούται, συγκαλέσας έπειτα προ το μεσονυκτίου των θυρών κεκλεισμένων τους πλείονας των Συνοδικών, εν τω ναώ επί της αγίας Τραπέζης, εφ’ ης το μνησθέν επιτίμιον υπεγράφη, ημφιεσμένοι τα ιερά άμφια, έλυσαν αυτό εκκλησιαστικώς, καν τε μυστικώς, ως τινα εξομολόγησιν προ του θανάτου και ικανοποίησιν της συνειδήσεώς των, συγχώρησιν εξαιτησάμενοι παρά Κυρίου δια την έκδοσίν του και επευξάμενοι να γίνη το άγιον θέλημά του…»
Ο Οικονόμου μεταφέρει αυτήν την παράδοση («ως βεβαιούται» γράφει) και την υιοθετεί. Αναγνωρίζει ωστόσο, πως ο Γρηγόριος και οι υπόλοιποι αρχιερείς είχαν τύψεις για τον αφορισμό που εξέδωσαν και πως ήραν το επιτίμιο, «για την ικανοποίηση της συνείδησής τους», ζητώντας από το Θεό να τους συγχωρέσει.
Την ίδια παράδοση καταγράφει και ο Ιωάννης Φιλήμων. Έχοντας ωστόσο πραγματική στόφα ιστορικού, κρατάει τις αποστάσεις του:
«Συλλειτουργούντων δε του πατριάρχου και των συνοδικών, υπεγράφη συνεπώς επί αυτού του ιερού θυσιαστηρίου ο γενικός συνοδικός αφορισμός και ανεγνώσθη, φρικιώντων των ακροατών και αυτών αναμφιβόλων των υπογραψάντων πατριαρχών και αρχιερέων. Βεβαιούσι τινες, ότι την αυτήν εσπέραν και οι πατριάρχαι και οι αρχιερείς ανέγνωσαν ιδίως έτερον συγχωρητήριον γράμμα κατά του αφορισμού της ημέρας. Αλλ’ ούτε έχομεν γνώσιν ιδίαν του πράγματος τούτου, ούτε παραδεχόμεθα αληθή τα λεγόμενα, ή μόνον, ότι και πατριάρχαι και αρχιερείς εν τη συνειδήσει εαυτών συγκεχωρημένον είχον, ό,τι δια της χειρός αφώριζον ένεκα της βίας…».
Έγινε αναγνώστη μυστικώς η τελετή της άρσης του αφορισμού; Πιθανώς ναι, πιθανώς όχι. Οι αρχιερείς είχαν σαφώς φριχτότερα προβλήματα να αντιμετωπίσουν από εκείνο των τύψεων της συνείδησής τους και γενικά, η έκδοση αφορισμών την περίοδο της Τουρκοκρατίας για λόγους κοινωνικής γαλήνης ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένη πρακτική – στα όρια της κατάχρησης. Από την άλλη ωστόσο, άνθρωποι του τύπου, όπως ήταν οι συνοδικοί αρχιερείς, σε περίπτωση που θα θεωρούσαν άκυρο τον αφορισμό, θα περίμενε κανείς να προβούν και σε κάποιου είδους άρση. Έτσι κι αλλιώς, συγκεκριμένο και ορισμένο τυπικό άρσης αφορισμών, απλώς δεν υφίσταται. Κάτι τέτοιο πιστοποιεί και ο θεολόγος Π. Τρεμπέλας, στην Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια:
«Όσον αφορά την λύσιν του αφορισμού, εν τη ανατολική Εκκλησία δεν παρουσιάζεται γενικώς και μονίμως καθωρισμένος τύπος. Ο Goar διέσωσεν ακολουθίαν τινα τοιαύτην, αλλ’ αύτη φαίνεται μάλλον εκπροσωπούσα τάξιν μη γενικευθείσαν. Κατ’ αυτήν, τον μεν αφορισμόν του ιερέως, ο αρχιερεύς προκειμένου να γίνη η λύσις αυτού ποιεί αφ’ εσπέρας εσπερινόν, ως συνήθως, την επομένην δε τον όρθρον και την θείαν λειτουργίαν. Μετά δε το πέρας αυτής, «έτι ων ενδεδυμένος την αρχιερατικήν στολήν, ψάλλει τον κανόνα του Δεσπότου Χριστού και πληρωθέντος τούτου λέγει και τα ένδεκα εωθινά ευαγγέλια και τούτων πληρουμένων αναγιγνώσκει» ωρισμένην ευχήν «επί την κεφαλήν του μέλλοντος λαμβάνειν συγχώρησιν» (…) Επί τεθνεώτων, η λύσις του αφορισμού επί τω σκοπώ του να λυθώσι τα σώματα τούτων και μη καταντήσωσιν εν τω τάφω τυμπανικά και άλυτα, εγίνετο δι’ εγγράφου το οποίον ο αρχιερεύς επέδιδε τινι «του αναγνώναι επάνω του τεθνηκότος», ή και αυτός ούτος ο αρχιερεύς ανεγίγνωσκε».
Κατά την ταπεινή μου άποψη, το αν υπήρξε ή όχι μυστική τελετουργία για την άρση του αφορισμού, είναι δευτερεύων ζήτημα. Το πρωτεύον, είναι αυτό που αναφέρει ο Φιλήμων – ότι «πατριάρχαι και αρχιερείς εν τη συνειδήσει εαυτών συγκεχωρημένον είχον, ό,τι δια της χειρός αφώριζον ένεκα της βίας…». Κάτι τέτοιο μπορεί κάλλιστα να σημαίνει, πως ουδέποτε ο αφορισμός αυτός που συνετάχθη υπό τη φονική απειλή του σουλτάνου θεωρήθηκε έγκυρος από το εκκλησιαστικό σώμα, ώστε να χρειασθεί η οιαδήποτε άρση του. Άλλωστε υπό το πρίσμα των εκκλησιαστικών κανόνων, κάθε καταχρηστικός αφορισμός θεωρείται άκυρος:
«…ο αφορισμός θεωρείται αντικανονικός, όχι μόνον όταν επιβάλλεται εξαιτίας κάποιων προσωπικών παθών και συμφερόντων, αλλά και όταν δεν συμφωνεί με τους εκκλησιαστικούς κανόνες» σημειώνει ο Παναγιώτης Μιχαήλαρης στο σύγγραμμά του με τίτλο «Αφορισμός : η προσαρμογή μιας ποινής στις αναγκαιότητες της Τουρκοκρατίας» (έκδοση του Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών – 1997). Και η δράση του Υψηλάντη και του Σούτσου, κάθε άλλο παρά «αντιχριστιανική» μπορεί να θεωρηθεί στην πορεία του χρόνου, ώστε να επισύρει δικαίως εναντίον τους την ποινή της αποκοπής από το εκκλησιαστικό σώμα.
ΑΦΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
Άλλο τόσο, αξίζει πιστεύω να προσθέσουμε στα παραπάνω και τις περιπτώσεις όπου η απειλή ή και η επιβολή του αφορισμού, χρησιμοποιήθηκε προς όφελος της Επανάστασης.
• Γράφει στην προαναφερθείσα εργασία του ο Π. Μιχαήλαρης:
«Αλλά και οι επαναστατημένοι Έλληνες, δεν θα διστάσουν από την πλευρά τους να καταφύγουν στην αποτελεσματικότητα του επιτιμίου, προκειμένου να προστατεύσουν το κίνημά τους, για το οποίο αφορίστηκαν. Έτσι, στις 16 Μαΐου 1821, λίγες εβδομάδες δηλαδή, μετά την έναρξη της Επανάστασης, στην Ύδρα λαμβάνονται αποφάσεις προκειμένου να αντιμετωπισθούν ορισμένα αρνητικά γεγονότα εν σχέσει προς τον Αγώνα: Το τέταρτο άρθρο του κειμένου αυτού αναφέρει: «Όποιος πιασθή και φανερωθή προδότης και επίβουλος της πατρίδος, ν’ αναθεματίζεται εκκλησιαστικώς, και να κατατρέχεται ως ασεβής και εχθρός της πατρίδος». Βεβαίως η σχετική απόφαση λαμβάνεται από την πολιτική εξουσία. Όμως η αναφορά σε εκκλησιαστικές ποινές προκειμένου ν’ αντιμετωπισθούν προδότες του αγώνα, αποτελεί ισχυρό τεκμήριο για την αποδοχή της επιτιμητικής διαδικασίας και την ολοσχερή ενσωμάτωσή της στο σύστημα αξιών της περιόδου αυτής…».
• Σε απειλή αφορισμού όσων επεδείκνυαν επαναστατική απροθυμία, έναντι της καθόδου του Δράμαλη στο Μωριά, προέβη και ο προαναφερθείς δεσπότης Τριπόλεως Δανιήλ. Τη σχετική πληροφορία οφείλουμε στον γερμανό φιλέλληνα ανθυπολοχαγό Karl Huber, ο οποίος στρατολογήθηκε από τον Γεώργιο Σέκερη, (αδελφό του ταμία της Φιλικής Εταιρείας Π. Σέκερη), σε στρατιωτικό σώμα υπό τον Πάνο Κολοκοτρώνη. Στοιχεία από το χρονικό που συνέγραψε ο γερμανός φιλέλληνας με τίτλο «Ημερολόγιο ενός ταξιδιού στο Μωριά το 1822» και εξέδωσε στα 1824, παραθέτει (εν μέρει περιφραστικά) ο Κυριάκος Σιμόπουλος στο έργο του «Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21 – τόμος Β’»:
"Βρισκόταν στην Τριπολιτσά όταν έφθασε η πληροφορία πως η στρατιά του Δράμαλη κατέβαινε προς το Μωριά. Στις 2 Ιουλίου 1822, η Γερουσία ανακοίνωσε στο λαό με ντελάληδες και τοιχοκολλήσεις: «Κάθε Έλληνας που δεν είναι δημόσιος υπάλληλος ή ιερέας, οφείλει μέσα σε τρεις μέρες να καταταχθεί και να εκστρατεύσει στη Ρούμελη. Οι εχθροί της πατρίδας πλησιάζουν με ενισχυμένες τις δυνάμεις τους και τα αδύνατα ελληνικά σώματα δεν είναι σε θέση να τους συγκρατήσουν. Δεν είναι κατάλληλος καιρός για να κερδίζει κανείς χρήματα. Όλοι οι έμποροι και οι βιοτέχνες, εκτός από τους τσαγγάρηδες, τους ραφτάδες, τους σιδηρουργούς και τους φουρναραίους πρέπει να καταταχθούν χωρίς καμμιά απολύτως αντιλογία. Αλλιώς η Γερουσία θα κλείσει τα μαγαζιά τους». Η προκήρυξη ωστόσο, δεν είχε αποτελεσματική απήχηση. «Εδώ κι εκεί έβλεπες ένα κλεισμένο μαζαγί. Όλοι συνέχιζαν τις δουλειές τους». Στις 4 Ιουλίου κάλεσαν το λαό στην εκκλησία. Ο δεσπότης εξόρκισε τους πιστούς να τρέξουν στα άρματα γιατί η πατρίδα κινδυνεύει. Και προειδοποίηση: Όλοι οι ανυπότακτοι θα αφορισθούν. Πέρασε μια ώρα, τα μαγαζιά του παζαριού όλα ανοιχτά. Τότε η Γερουσία αποφάσισε δυναμική επέμβαση. Τμήμα στρατιωτών και αστυνομίας γύριζε στην πόλη κι έκλεινε τα μαγαζιά, απειλώντας τους εμπόρους και τους βιοτέχνες, όπως θα τα κάψουν αν δεν συμμορφωθούν. «Αυτή η απειλή αποδείχτηκε πιο δραστική από τους αφορισμούς του δεσπότη»
• Αντίστοιχη απειλή είχε απευθύνει επίσης ο μινίστρος της θρησκείας επίσκοπος Ανδρούσης Ιωσήφ, ένα μήνα νωρίτερα, παρατηρώντας απροθυμία και δειλία εκ μέρους των Μωραϊτών και κυρίως των εμπόρων. (Να αναφερόταν άραγε σ’ αυτόν ο γερμανός φιλέλληνας;) Ας δούμε τη σχετική έκκληση του δεσπότη, όπως παρατίθεται στο ίδιο έργο του Κ. Σιμόπουλου από το "Αρχείον Θεοφανίδη τόμο Α’":
«Πελοποννήσιοι! Εστάθητε αμελείς και νωθροί. Επροδώσατε τας στιγμάς της ελευθερίας σας…Κανείς εις το εξής, μήτε σας, μήτε τους απογόνους σας θέλει ονομάσει Έλληνας, αλλά ασύμφωνα, παρήκοα και πονηρά ανδράποδα, έχθιστα εις Θεόν και ανθρώπους, ισητά και αποτρόπαια μεταξύ των άλλων εθνών…Διατί δεν προφθάνετε; Τρέξατε! Ελάτε τούτην την στιγμήν, όλοι ένοπλοι, όσοι έχετε διπλά δώσατε εις τον άλλον…Σπαρτιάται αδελφοί! Αν είσθε όνομα και πράγμα Σπαρτιάται…μη χάνετε καιρόν. Αφήσατε τα μετάξια και σκουλήκια. Πάρετε, καθό άνδρες, τα όπλα και δράμετε ταχέως και αδελφικώς. Τέλος ενθυμηθήτε την αιωνίαν κόλασιν όπου σας προσμένει, επειδή γίνεσθε αιτία να απολεσθή το έθνος…Όσοι καταγίνεσθε με το εμπόριον, διατί δεν πραγματεύεσθε την σωτηρίαν σας; Όλα τα εργαστήρια, αν θέλετε να τα έχετε δια πάντα, κλείσατε κατά το παρόν. Μόνον τα ψωμοπωλεία και ολίγα μπακάλικα είναι αναγκαία εις τας πόλεις, τα δε λοιπά είναι ασύμφορα. Όθεν, όποιος παρακούσει και δεν κλείση το εργαστήριον, μήτε λάβη τα όπλα, ο τοιούτος είναι επικατάρατος»
Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΥΨΗΛΑΝΤΗ
Στο πλαίσιο αυτό, ο έλληνας ηγέτης, θα βρεθεί στο νεκροκρέβατο με έναν επίσκοπο στο πλάι του – τον επίσκοπο Φαρσάλων, ο οποίος θα τον εξομολογήσει και θα τελέσει και την νεκρώσιμη ακολουθία.
Για την εξομολόγηση του Υψηλάντη, γράφει η επιστήθια φίλη του Κόμισσα Τύρχαϊμ στα Απομνημονεύματά της, βασισμένη στη διήγηση του κοζανίτη αγωνιστή Γεωργίου Λασσάνη, χιλίαρχου του Ιερού Λόχου, πρώτου υπασπιστή του Υψηλάντη και μετέπειτα υπουργού Οικονομικών της Ελλάδας:
«Από το Λασσάνη έμαθα ακόμη, ότι ο επίσκοπος στον οποίον εξομολογήθηκε ο Υψηλάντης, υπέβαλε στον άρρωστο τρία ερωτήματα μετά την εξομολόγησι, τα εξής:
- Δεν έχετε να πήτε τίποτε άλλο που σας πιέζει την καρδιά σας;
- Τίποτε.
- Συγχωρήσατε όλους τους εχθρούς σας;
- Ναι, εξ όλης της καρδίας. Ελπίζω και ο Θεός να με συγχωρήση.
- Παιδί μου, όταν αρχίσατε το εγχείρημά σας, είχατε πάρει μόνος σας την απόφασι που επρόκειτο να έχη τόσον φοβεράς συνεπείας;
«Στο σημείο αυτό ανεσήκωσε το κεφάλι του ο Υψηλάντης και ατένισε τον επίσκοπο μ’ ένα βλέμμα που φανέρωνε την έκπληξί του, αλλά και όλην του την αγάπη για την αλήθεια.
- Ποιος είμαι εγώ, εφώναξε, εγώ! Πώς θα μπορούσα μόνος μου ν’ αναλάβω μια υπόθεσι όπως ήταν εκείνη!
- Καλά παιδί μου, είπε ο επίσκοπος. Δεν χρειάζομαι τίποτε άλλο. Σας απονέμω την συγχώρησιν»
Η ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΕΓΕΡΤΗ
Παραθέτω φίλε αναγνώστη, για όσους ενδιαφέρονται για τις συγκινητικές και ρομαντικές διηγήσεις, τα της κηδείας του Αλέξανδρου Υψηλάντη, σύμφωνα με τα απομνημονεύματα της Κόμισσας Τύρχαϊμ, όπως τα παραθέτει ο καθ. Πολυχρόνης Ενεπεκίδης, στο βιβλίο του με τίτλο «Ρήγας – Υψηλάντης – Καποδίστριας» Αθήνα 1965, Εκδ. «Βιβλιοπωλείον της Εστίας):
«Οι Έλληνες της Βιέννης έκαμαν προσευχές για τον Υψηλάντη κατά τις τελευταίες ημέρες της αρρώστιας του. Η σορός του μεταφέρθηκε στο ελληνικό παρεκκλήσιο του Αγίου Γεωργίου. Το πρόσωπό του στο φέρετρο ήταν ακάλυπτο, ένας στέφανος από λουλούδια, κατά τα ελληνικά έθιμα, ήταν γύρω από το κεφάλι του. Τα είχε στείλει μια Ελληνίδα. Ο νεκρός ήταν ντυμένος μαύρα – ήταν η μικρή στολή του «Ιερού Λόχου», τα παράσημά του πάνω σ’ ένα μαξιλάρι πλάι του. Δυστυχώς δεν το είχε θεωρήσει ο Λασσάνης αναγκαίο να του βάλη και το σπαθί του. Αυτό είναι ακόμη λυπηρότερο, αν σκεφθή κανείς ότι το σπαθί του ήταν μια φορά του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, του τελευταίου Έλληνος αυτοκράτορος, που ακριβώς μ’ αυτό το σπαθί στο χέρι έπεσε πολεμώντας μπροστά από τα τείχη της Κωνσταντινουπόλεως. Ο Σουλτάνος Σελίμ το είχε δώσει, εφόσον ξέρω, στον πατέρα του Αλεξάνδρου.
Ο επίσκοπος Φαρσάλων που βρισκόταν κατά τύχη στην Βιέννη, έκανε τη λειτουργία της νεκρωσίμου ακολουθίας που την παρακολούθησαν πολλοί Έλληνες – αλλά ούτε ένα μέλος της ρωσικής πρεσβείας. Μικροπρέπειες τους εκράτησαν μακρυά. Ο Λασσάνης είχε φυλάξει την καρδιά του πτωχού Υψηλάντη, για να ταφή κάποτε με όλες τις τιμές στην πατρίδα του – που θα ταίριαζαν στην μνήμη του πρώτου απελευθερωτού της.
Όταν έβαζαν το φέρετρο στη νεκροφόρα, πλησίασαν τέσσαρες Τούρκοι για να ιδούν τον νεκρό από κοντά. Ο πιο ηλικιωμένος από τους Τούρκους, είπε στους άλλους:
- Κοιτάχτε αυτόν τον δυστυχισμένο! Είναι θύμα του άθλιου εκείνου Ρώσου αυτοκράτορα Αλεξάνδρου. Μέσω αυτού ήθελε να μας κάνη πολύ κακό, έπειτα όμως τον άφησε μόνο στην τύχη του.
Ο Λασσάνης που καταλάβαινε τούρκικα, άκουσε τα λόγια του γέροντα μουσουλμάνου».
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανταπόκριση της εφημερίδας «Αλλγκεμάινε Τσάιτουγκ», συνταχθείσα κατά πάσα πιθανότητα, από ανταποκρίσεις και πάλι της κόμισσας Τύρχαϊμ:
«Ο νεκρός έφερε μέλαν ένδυμα και καθ’ α λέγεται υπό τινων, τούτο ήτο η στολή του «Ιερού Λόχου», μετά του οποίου εισέβαλεν εις την Βλαχίαν φυγών εκείθεν κατόπιν της καταστροφής του στρατού του. Επί του στήθους του νεκρού ευρίσκετο ένα μαξιλάρι με τα δύο ρωσικά του παράσημα. Τους κροτάφους του περιέβαλε στέφανος εκ ρόδων και δάφνης τον οποίον, όπως ελέγετο, είχε πλέξει λογία κυρία. Κατά την νεκρώσιμον ακολουθίαν εισήλθον εις το παρεκκλήσιον η πριγκίπισσα Κωνσταντία Ραζουμόφσκυ με την αδελφήν της και έλαβαν θέσιν πλάι εις τους αδελφούς τους εκλιπόντος, οι οποίοι ανελύοντο εις δάκρυα. Η πριγκίπισσα Κωνσταντία τον είχε περιποιηθή φιλόστοργα χωρίς να τον αφήση πλέον μόνον κατά τας τελευταίας του ώρας. Οι ψάλται της ρωσικής πρεσβείας απετέλουν την χορωδίαν. Μετά το τέλος της ακολουθίας επλησίασαν οι αδελφοί του Υψηλάντου εις το φέρετρον και έδωσαν εις τον εκλιπόντα τον τελευταίον αδελφικόν ασπασμόν. Αυτό προεκάλεσε συγκίνησιν εις το πλήθος. Το παρεκκλήσιον είχε γεμίσει κατά την νεκρώσιμον λειτουργίαν από Έλληνας, οι οποίο συνωθούντο δια να δώσουν εις τον νεκρόν, κατά τα ελληνικά έθιμα, τον τελευταίον ασπασμόν.
Με πριγκιπικήν γενναιοδωρίαν είχαν μοιρασθή εκατοντάδες κεριά. Υπό το φως των , μετέδιδε η σκηνή αυτή μία συγκίνησιν απερίγραπτον. Ο αδελφός του Νικόλαος είχε καταληφθή από μία τέτοιαν συγκίνησιν, ώστε έπρεπε να τον υποβαστάζουν οι άνθρωποι της συνοδείας του. Άλλοι πολλοί έκλαιγαν γοερώς. Τέλος, ετοποθέτησαν το φέρετρον επί της πριγκιπικής νεκροφόρου, η οποία ετέθη εις κίνησιν προς το νεκροταφείον. Την ηκολoύθουν αι άμαξαι του πρίγκιπος Ανδρέου Ραζουμόφσκι και της συζύγου του, κατόπιν οι αδελφοί του εκλιπόντος και οι ιερείς και τέλος αι άμαξαι της ελληνικής παροικίας. Από την ρωσικήν πρεσβείαν, δεν παρευρίσκετο ουδείς. Αλλά εις τους δρόμους είχαν συγκεντρωθή κατά την λειτουργίαν και την διαδρομήν πολλοί άνθρωποι».
Η ΤΑΦΗ ΚΑΙ ΕΚΤΑΦΗ ΤΗΣ ΣΩΡΟΥ ΤΟΥ ΥΨΗΛΑΝΤΗ
Αντιγράφω από το προαναφερθέν σύγγραμμα του καθ. Πολυχρόνη Ενεπεκίδη για την περιπέτεια των οστών του Υψηλάντη:
«Το εν τω νοτιοανατολικώ τμήματι της πόλεως της Βιέννης κείμενον νεκροταφείον Sankt Marx, αντιστοιχεί κατά την ιστορικήν του σημασίαν εις το εν Παρισίοις Περ Λασσέζ. Ιδρύθη εν έτει 1784, είναι προστιόν εις επισκέπτας και ερευνητάς. Περιλαμβάνει 8000 τάφους μεταξύ των οποίων ο εις ανήκει εις το ενδοξότερον τέκνον της Αυστρίας, Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότζαρτ (…) Εξακριβώσαμε ότι ετάφη (σ.σ. ο Υψηλάντης) την 2α Φεβρουαρίου του 1828 κατ’ αρχάς εις τον υπ’ αριθμόν 3043 τάφον του αυστριακού τμήματος του νεκροταφείου και ότι ετάφη εκ νέου εις το ελληνικόν τμήμα την 1ην Αυγούστου 1828. Ούτως εξηγείται και λύεται πλέον οριστικώς το ζήτημα διατί παρεδόθη υπό πολλών ιστορικών ως ημέρα του θανάτου του, η 1η Αυγούστου, ενώ πράγματι απέθανε την 31η Ιανουαρίου 1828».
Τα οστά του έλληνα εθνεγέρτη, μεταφέρονται λοιπόν λίγους μήνες μετά την ταφή τους, από το αυστριακό τμήμα του νεκροταφείο, στο ελληνικό. Ας παραθέσουμε και μερικές πληροφορίες για το εν λόγω ελληνικό τμήμα:
Παρά τον ανατολικόν τοίχον του κοιμητηρίου ευρίσκεται το ελληνικόν τμήμα δια τους ορθοδόξους της παλαιάς Αυστρίας. Εν αυτώ αναπαύονται αι παλαιαί ελληνικαί οικογένεια μεταξύ των οποίων και οι συγγενείς των συνεργατών του Ρήγα, Αργέντη, Θεοχάρη, Νικολίδου κ.ά. (…) Κατά τα επίσημα σχέδια και βιβλία της νεκροπόλεως ταύτης, ο τάφος του Αλεξάνδρου Υψηλάντου κείται αριστερά τω εισερχομένω εις το ελληνικόν τμήμα παρά τον δυτικόν τοίχον πλησίον των τάφων της οικογενείας Θεοχάρη, συνεργάτου του Ρήγα και Αικατερίνης φον Γκόλντ, θυγατρός του γνωστού Ζακυνθίου Γεωργίου Βενδότη, τυπογράφου-συγγραφέως και φίλου του Ρήγα…»
Είναι λοιπόν, σαφέστατο φίλε αναγνώστη, ότι ο Υψηλάντης, ετάφη στο χριστιανικό ελληνορθόδοξο τμήμα του ιστορικού νεκροταφείου της Βιέννης, στο πλαίσιο της δραστηριότητας της ενορίας του Αγίου Γεωργίου, υπαγόμενης στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Στα 1903 ωστόσο, εβδομήντα πέντε δηλαδή χρόνια αργότερα, τα οστά του Υψηλάντη, μεταφέρονται από το νεκροταφείο, στον οικογενειακό τάφο της οικογενείας του, ο οποίος συστεγαζόταν μαζί με εκείνον της οικογενείας Σίνα στο Ραππόλτενκίρχεν έξω από τη Βιέννη. Αυτό πιστοποιεί και το δημοσίευμα της καθημερινής εφημερίδας της Βιέννης “Neue Freie Presse” της 18ης Φεβρουαρίου 1903, όπου μεταξύ άλλων σημειώνεται:
»Κατά την σημερινήν εκταφήν των λειψάνων του Αλεξάνδρου Υψηλάντου εν τω νεκροταφείω Σανκτ-Μαρξ, ήσαν παρόντα τα κάτωθι μέλη της οικογενείας του πρίγκιπος Υψηλάντου: Ο πρίγκιψ Εμμανουήλ Υψηλάντης, ο πρίγκιψ Θεόδωρος Υψηλάντης και ο ιππότης φον Γαλάτης, γυναικάδελφος του πρίγκιπος Εμμανουήλ. Περαιτέρω παρευρίσκοντο: Ο Έλλην πρεσβευτής Μάνος, ο αντιπρόεδρος της ελληνικής εκκλησίας της Βιέννης αρχιμανδρίτης Αποστολόπουλος, δ.φ., κατόπιν ο αυλικός σύμβουλος δόκτωρ Γιαννηλίας, ο επιθεωρητής της υγειονομικής υπηρεσίας της Κάτω Αυστρίας δόκτωρ Φρίντιγκερ, ο δικηγόρος δόκτωρ Πφάιφερ και ο διευθυντής της υγειονομικής υπηρεσίας της πόλεως της Βιέννης δόκτωρ Λέφφλερ (…) Αφού εξητάσθη το φέρετρον επακριβώς υπό την εποπτείαν του διευθυντού της Υγειονομικής Υπηρεσίας της Βιέννης, εναπετέθησαν τα οστά εις μίαν νέαν μεταλλίνην σαρκοφάγον. Και αφού συνεκολλήθη αύτη στεγανώς, έψαλλεν ο αρχιμανδρίτης Αποστολόπουλος προσευχήν. Ακολούθως συνετάχθη πρωτόκολλον και διεκομίσθη η σαρκοφάγος εις το Ραππόλτενκίρχεν».
Η καλή εφημερίδα, διευκρινίζει παραλλήλως, ότι «η εναπόθεσις των οστών εις το Ραππόλτενκίρχεν, έχει ωστόσον απλώς προσωρινόν χαρακτήρα, διότι ήδη προ ετών ελήφθη υπό της Ελληνικής Βουλής η απόφασις να διακομισθούν εθνική δαπάνη τα οστά του Υψηλάντου εις Ναύπλιον όπου ήδη έχει εγερθή μνημείον προς τιμήν του αδελφού του Δημητρίου και να ενταφιασθούν εκεί»
Αλίμονο, η υλοποίηση της απόφασης της Βουλής καθυστέρησε άλλες τόσες δεκαετίες, καθώς η μεταφορά των οστών του Υψηλάντη στην Ελλάδα, έγινε από την κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου στα…1964, οπότε και εναποτέθηκαν στον περίβολο της εκκλησίας των Ταξιαρχών στο Πεδίον του Άρεως.
Παρακάτω, παραθέτω σε φωτοτυπία, το απόσπασμα από το «Βιβλίο Θανάτων της Ελληνικής Κοινότητας του Αγίου Γεωργίου Βιέννης», το οποίο αναφέρεται στον θάνατο του Υψηλάντη, (από σχετικό ενημερωτικό της Μητροπόλεως Αυστρίας):
ΣΧΟΛΙΟ: Έχουμε λοιπόν και λέμε αναγνώστη:
- Ο «αφορισμένος» Υψηλάντης εξομολογείται και κοινωνεί των αχράντων μυστηρίων και τυγχάνει επίσημης χριστιανικής κηδείας και μάλιστα από τον Επίσκοπο Φαρσάλων
- Κηδεύεται σε δεύτερη φάση σε νεκροταφείο της δικαιοδοσίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου, χωρίς αντιδράσεις εκ μέρους του
- Μεταφέρονται τα οστά του στο οικογενειακό τάφο της Οικογενείας του στη Βιέννη, παρουσία του αρχιμανδρίτη και «αντιπροέδρου» της ελληνικής Εκκλησίας της Βιέννης, ο οποίος και ψάλλει επιμνημόσυνη δέηση
- Επιμνημόσυνες δεήσεις απευθύνει μέχρι σήμερα για τον Υψηλάντη, ο έξαρχος Μεσευρώπης του Οικουμενικού Πατριαρχείου…
Κάποιοι τώρα, επιμένουν ότι ο Υψηλάντης εξακολουθεί να είναι αφορισμένος, επειδή το «τουρκόδουλο» Πατριαρχείο δεν δήλωσε επισήμως ότι έχει προβεί σε πράξη άρσης.
Η κρίση επαφίεται σε σένα και πάλι. Δημοκρατία έχουμε - ο καθένας μπορεί να γράφει και να πιστεύει ό,τι θέλει...
quote:Η κρίση επαφίεται σε σένα και πάλι. Δημοκρατία έχουμε - ο καθένας μπορεί να γράφει και να πιστεύει ό,τι θέλει...
Καλησπερα σας .
Η αναλυση που κανατε εχει καποια λογικη . Ομως ! Διορθωσεμε αν κανω λοθος .
Επτα χρονια φυλακη εκανε ο Υψηλαντης . Απελευθερωθηκε στις 24 Νοεμβριου 1827 και απεβιωσε στις 31η Ιανουαριου 1828 ,οπως ανεφερες και εσυ. Μεχρι την ημερα θανατου του υπαρχει καποιο στοιχειο που να μας οδηγει , εστω , σε εικασια (!) αρσης του αφορισμου ; Σαφεστατα και οχι . Και αναρωτιεμαι τωρα εγω ....γιατι ... γιατι στη δυση του πολεμου ; (το 1828 η εμπλοκη των Ρωσων οδηγησε τις μεγαλες δυναμεις και το σουλτανο στην αναγνωριση του ελευθερου Ελληνικου κρατους)
Kαταπληκτικο το timing ! Θετικοτατο το imaging ! Δεν συμφωνεις ;
Ετσι, ακομα και σημερα , εσυ και αλλοι με την ιδια γνωμη , πηρατε το δικαιωμα να ισχυριζεστε πως υπηρξε αρση του αφορισμου του Υψηλαντη ... ε δεν υπηρξε φιλε μου . Υπηρξε εκμεταλευση και κατ΄ επεκταση καπιλευση του κυρους του ονοματος του μεγαλου Εθνεγερτη ,μετα θανατον φυσικα !
Προηγουμενα και μετεπειτα ιστορικα στοιχεια αποδεικνειουν την φιλοτουρκη ή αν θελεις την μισελληνικη σταση του Πατριαρχειου (ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΜΑΤΟΛΩΝ (1805) - ΕΙΔΙΚΗ ΑΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΤΙΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΙς (1821)- ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΜΦΥΛΙΟΥ (1828 & 1840)
Η κριση λοιπον επαφιεται στην ιστορικη γνωση και στην φιλαληθεια που διακρινει τον καθενα μας .
Καλο βραδυ .
ΣΟΦΟΝ ΤΟ ΣΑΦΕΣ
Επειδή όμως μερικές φορές οι "μαρτυρίες" που παραθέτεις δεν αντέχουν ούτε καν στην κοινή λογική, νιώθω τον πειρασμό να επισημάνω κάποιες απ'αυτές, όπως για παράδειγμα:
quote:
Trainman
Για την εξομολόγηση του Υψηλάντη, γράφει η επιστήθια φίλη του Κόμισσα Τύρχαϊμ στα Απομνημονεύματά της, βασισμένη στη διήγηση του κοζανίτη αγωνιστή Γεωργίου Λασσάνη, χιλίαρχου του Ιερού Λόχου, πρώτου υπασπιστή του Υψηλάντη και μετέπειτα υπουργού Οικονομικών της Ελλάδας:
Ο Λασσάνης από πού τα έμαθε; Απ'όσο γνωρίζω (και γνωρίζεις) στην εξομολόγηση παρίσταται ο εξομολουγούμενος και ο πνευματικός ΜΟΝΟ. Η όλη πράξη είναι μυστική και ο εξομολόγος ΔΕΝ μπορεί να πει παραέξω τι ειπώθηκε. Κι εδώ όχι μόνο έχουμε το περιεχόμενο της εξομολόγησης, αλλά και "ανατριχιαστικές λεπτομέρειες" ("τότε σήκωσε το κεφάλι..."), που σημαίνει πως κάποιος ήταν παρών κατά τη διάρκεια της εξομολόγησης και είχε ίδια αντίληψη. Κι επειδή τέτοιο πράγμα δεν είναι δυνατόν έχουμε τις εξής εναλλακτικές περιπτώσεις...
1. Ο Λασσάνης τα έμαθε από τον επίσκοπο (ο οποίος καταπάτησε τους όρκους του για να ενημερώσει το Λασσάνη και μάλιστα με λεπτομερή περιγραφή).
2. Ο Λασσάνης τα έμαθε από τον ίδιο τον Υψηλάντη τον οποίο, λίγη ώρα πριν πεθάνει, το ρώτησε εναγωνίως: "Τι είπες στην εξομολόγησή σου; Τα χρειάζομαι για να τα μεταφέρω στη φίλη σου την κόμισσα. Πέστα μου όλα με λεπτομέρειες".
3. Ο Λασσάνης κρυφάκουγε πίσω από την πόρτα και ταυτόχρονα έβλεπε και απο την κλειδαρότυπα τον Υψηλάντη να ανασηκώνει το κεφάλι...
Αυτή η "μαρτυρία" μου θύμισε την άλλη "μαρτυρία" που καταθέτει ο Κάτρης και αφορούσε την ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ συνομιλία Φρειδερίκης-Καραμανλή (το γνωστό "Εγώ σ'έκανα πρωθυπουργό, εγώ σε παύω"), όπου ΚΑΝΕΙΣ δε ρώτησε: "Πώς διάολο το έμαθε ο Κάτρης"; Από τον Καραμανλή ή από τη Φρειδερίκη;
Καλές οι "μαρτυρίες" αλλά μερικά πράγματα θέλουν προσοχή και κοινό νου.
macedon
quote:
Έχοντας ολοκληρώσει την εξέταση του ζητήματος του αφορισμού του Υψηλάντη και της στάσης του Γρηγορίου του Ε’, δεν έχουμε παρά να ξεμπερδέψουμε και με τον ανόητο ισχυρισμό ότι o πρωτεργάτης της ελληνικής Επανάστασης, εξακολουθεί να είναι αφορισμένος, παρότι οι έξαρχοι του «τουρκόδουλου» Πατριαρχείου τελούν επιμνημόσυνες δεήσεις στο όνομά του.
Eπειδή ο αφορισμός κατα τα χριστιανόπληκτα μυαλά σημαίνει καζάνια, και αιώνια βασανιστήρια στην κόλαση πρέπει αυτοί που τους εξαπολύουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ταν το κάνουν. Ο κόσμος εκείνη την εποχή ήταν αμόρφωτος ακόμα και οι αγωνιστές μας υπερβολικά ευκολόπιστοι. Φανταστείτε τον πανικό που θα τους έφερε και την πτώση του φρονήματος τους όταν άκουσαν οτι ο ίδιος ο αρχηγός της θρησκείας τους τους καταράστηκε.
Τελικά ούτε τους χριστιανούς της Κων/πολης κατόρθωσε να γλυτώσει αφού η σφαγή έγινε, αλλά ούτε και το τομάρι του.
Φυσικά και δέν εφαρμόστηκε ο αφορισμός, όχι γιατί ακυρώθηκε δέν βρέθηκε στοιχείο για κάτι τέτοιο αλλά γιατί άν τον παίρναν όλοι οι ιερείς στα σοβαρά ο χριστιανισμός θα είχε καταργηθεί απο τότε στον Ελληνικό χώρο και ο πατριάρχης της Κων/πολης θα διηύθυνε μονάχα τον εαυτό του. Απλούστατα είναι για τους χριστιανούς ένα κακόγουστο παιχνιδάκι. Στον κίνδυνο τον ρίχνουμε, όταν περάσει ο κίνδυνος τον παίρνουμε πίσω ή τον θεωρούμε άκυρο. Κατα τα άλλα είναι μιά τιμωρία απεσταλμένη που θα εφαρμοστεί απο τον ίδιο τον θεό, ενέργειες του χριστιανικού κατεστημένου που μονάχα γκαγκστερισμό θα μπορούσαν να μας θυμήσουν.
Edited by - EPAITHS on 16/08/2007 12:46:30
_____________________________________
ΕΓΙΝΕ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΜΗΝΥΜΑ
ΛΟΓΩ ΓΕΝΙΚΕΥΣΗΣ ΜΕ ΥΠΟΤΙΜΗΤΙΚΗ ΧΡΟΙΑ
2/9/2007
_____________________________________
quote:
ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ: Καλησπερα σας. Η αναλυση που κανατε εχει καποια λογικη . Ομως ! Διορθωσεμε αν κανω λοθος. Επτα χρονια φυλακη εκανε ο Υψηλαντης . Απελευθερωθηκε στις 24 Νοεμβριου 1827 και απεβιωσε στις 31η Ιανουαριου 1828 ,οπως ανεφερες και εσυ. Μεχρι την ημερα θανατου του υπαρχει καποιο στοιχειο που να μας οδηγει , εστω , σε εικασια (!) αρσης του αφορισμου ; Σαφεστατα και οχι...
Καλημέρα σας αγαπητέ ΑΔΙΑΒΑΣΤΕ. Επιτρέψατέ μου να σου πω κι εγώ ότι επιβεβαιώνεις όντως το nickname σου! Γιατί, αν δεν είδες πουθενά στο παραπάνω μου post, ούτε καν εικασίες σχετικά με την άρση, τότε δεν τις είδα ούτε κι εγώ που τις έγραψα...
quote:
ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ: Και αναρωτιεμαι τωρα εγω ....γιατι ... γιατι στη δυση του πολεμου ; (το 1828 η εμπλοκη των Ρωσων οδηγησε τις μεγαλες δυναμεις και το σουλτανο στην αναγνωριση του ελευθερου Ελληνικου κρατους) Kαταπληκτικο το timing ! Θετικοτατο το imaging ! Δεν συμφωνεις;
Λυπάμαι φίλε μου, αλλά δεν μπορώ να κατανοήσω τι θέλεις να πεις και τι σχέση έχει ο αφορισμός του Υψηλάντη, ή η άρση του, με τη συγκρότηση του ελλαδικού κράτους και την επέμβαση των Ρώσων.
quote:
ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ: Ετσι, ακομα και σημερα , εσυ και αλλοι με την ιδια γνωμη , πηρατε το δικαιωμα να ισχυριζεστε πως υπηρξε αρση του αφορισμου του Υψηλαντη ... ε δεν υπηρξε φιλε μου . Υπηρξε εκμεταλευση και κατ΄ επεκταση καπιλευση του κυρους του ονοματος του μεγαλου Εθνεγερτη ,μετα θανατον φυσικα !
Δεν ξέρω τι εννοείς όταν λες πως "εγώ και κάποιοι άλλοι πήραμε το δικαίωμα...". Μήπως διεκδικείς κι εσύ να μοιράζεις δικαιώματα δεξιά και αριστερά κατά το δοκούν;
Αν μη τι άλλο, μετά από 29 σελίδες επιχειρηματολογίας, εγώ τουλάχιστον δίνω στον εαυτό μου το δικαίωμα να υποστηρίξει ότι πιστεύει σωστό.
Από κει και πέρα, αγαπητέ ΑΔΙΑΒΑΣΤΕ, ούτε εκμετάλλευση, ούτε καπίλευση του κύρους του ονόματος του μεγάλου Εθνεγέρτη διαπιστώνω. Λήθη διαπιστώνω, σαφή υποβιβασμό του ρόλου του στα σχολικά βιβλία διαπιστώνω, άγνοια διαπιστώνω. Ειλικρινά δε, αδυνατώ να κατανοήσω, με ποιόν τρόπο θα μπορούσε να καπηλευθεί κάποιος το όνομα του Υψηλάντη και ειδικά η Εκκλησία, ακόμα και αν το ήθελε.
Τέλος, αν η αναφορά σου έχει τον παραμικρό προσωπικό υπαινιγμό προς το πρόσωπό μου, σου διευκρινίζω ότι κατά την γνώμη μου, το γεγονός πως ο Υψηλάντης πέθανε "διωρθωμένος με όλα τα χριστιανικά χρέη του" (του προτάθηκε μάλιστα από τις φίλες του που ήσαν ρωμαιοκαθολικές, να ασπαστεί το δόγμα τους, αλλά αυτός αρνήθηκε), δεν δίνει στην Εκκλησία κανένα πάτημα "καπηλείας" της δράσης του, ούτε καν οικειοποίησής της.
quote:
EΠΑΙΤΗΣ: Eπειδή ο αφορισμός κατα τα χριστιανόπληκτα μυαλά σημαίνει καζάνια, και αιώνια βασανιστήρια στην κόλαση πρέπει αυτοί που τους εξαπολύουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ταν το κάνουν. Ο κόσμος εκείνη την εποχή ήταν αμόρφωτος ακόμα και οι αγωνιστές μας υπερβολικά ευκολόπιστοι. Φανταστείτε τον πανικό που θα τους έφερε και την πτώση του φρονήματος τους όταν άκουσαν οτι ο ίδιος ο αρχηγός της θρησκείας τους τους καταράστηκε.
Όποιος αναγνώστης επιθυμεί να διαβάσει την άποψή μου σχετικά με τις συνέπειες του αφορισμού, δεν έχει παρά να επισκεφθεί τη σελίδα 28 και το κεφάλαιο με τίτλο "ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΥΨΗΛΑΝΤΗ".
quote:
EPAITHS: Τελικά ούτε τους χριστιανούς της Κων/πολης κατόρθωσε να γλυτώσει αφού η σφαγή έγινε, αλλά ούτε και το τομάρι του.
Όποιος αναγνώστης επιθυμεί να διαπιστώσει σε ποιο βαθμό ο Πατριάρχης επεχείρησε "να σώσει το τομάρι του", δεν έχει παρά να επισκεφθεί τα τρία πρώτα post της παρούσας σελίδας, καθώς και την παράθεση των κρίσεων των τούρκων ιστορικών, στη σελίδα 28 στο κεφάλαιο με τίτλο "Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΖΗΤΑ ΤΗΝ ΕΥΣΠΛΑΧΝΙΑ ΤΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥ ΚΑΙ ΔΕΧΕΤΑΙ ΤΗ ΔΙΑΤΑΓΗ ΝΑ ΠΡΟΒΕΙ ΣΕ ΑΦΟΡΙΣΜΟ"
Από κει και πέρα, ο αναγνώστης καλείται να διακρίνει ανάμεσα στην έννοια της "σφαγής" και σ' εκείνην της "εξολόθρευσης". Μετά τον αφορισμό και σε χρονικό διάστημα ενός μηνός, εσφάγησαν (κατά τον Τρικούπη) 10000 Ρωμηοί της Πόλης (ο Walsh διαπιστώνει 20000 νεκρούς και εκτοπισμένους) - επεβίωσαν ωστόσο οι υπόλοιποι Ρωμηοί, το μεγαλύτερο μέρος των Σμυρνιών, ο Ελληνισμός της Κύπρου (με εξαίρεση την Ιεραρχία της κυπριακής Εκκλησίας που αποδεκατίστηκε) και του Πόντου.
Η αρχική απειλή του Σουλτάνου αφορούσε το σύνολο των Ελλήνων. Σε ποιό βαθμό θα υλοποιείτο αυτή η απειλή σε περίπτωση που ο Γρηγόριος αρνείτο να προβεί στον αφορισμό, μπορεί να το υποθέσει κανείς μονάχος του, ή να ρωτήσει το πνεύμα του Σουλτάνου με τη βοήθεια ενός μέντιουμ.
quote:
EPAITHS: Φυσικά και δέν εφαρμόστηκε ο αφορισμός, όχι γιατί ακυρώθηκε δέν βρέθηκε στοιχείο για κάτι τέτοιο αλλά γιατί άν τον παίρναν όλοι οι ιερείς στα σοβαρά ο χριστιανισμός θα είχε καταργηθεί απο τότε στον Ελληνικό χώρο και ο πατριάρχης της Κων/πολης θα διηύθυνε μονάχα τον εαυτό του. Απλούστατα είναι για τους χριστιανούς ένα κακόγουστο παιχνιδάκι. Στον κίνδυνο τον ρίχνουμε, όταν περάσει ο κίνδυνος τον παίρνουμε πίσω ή τον θεωρούμε άκυρο. Κατα τα άλλα είναι μιά τιμωρία απεσταλμένη που θα εφαρμοστεί απο τον ίδιο τον θεό, ενέργειες του χριστιανικού κατεστημένου που μονάχα γκαγκστερισμό θα μπορούσαν να μας θυμήσουν.
Καμμία αντίρρηση σύντροφε EPAITHS. Επέτρεψέ μου ωστόσο μια προσωπική ερώτηση: Αν είσαι τόσο αδιάλλακτος απέναντι στους άλλους και ειδικά στους συντηρητικούς και τους δειλούς, αν είσαι τόσο αριστερός και επαναστάτης (όπως δήλωσες), πώς είναι δυνατόν να κυκλοφορείς ακόμη ελεύθερος;
quote:
Macedon: Διαβάζω πολύ προσεκτικά και με πολύ ενδιαφέρον τα κείμενά σου φίλε Trainman και πού και πού μου δημιουργούνται μερικές απορίες τις οποίες δεν διατυπώνω γιατί δεν θέλω να μου παραθέσεις 2,5 σελίδες φιλολογίας για πολύ απλά θέματα.Επειδή όμως μερικές φορές οι "μαρτυρίες" που παραθέτεις δεν αντέχουν ούτε καν στην κοινή λογική...
quote:
Macedon: Ο Λασσάνης από πού τα έμαθε; Απ'όσο γνωρίζω (και γνωρίζεις) στην εξομολόγηση παρίσταται ο εξομολουγούμενος και ο πνευματικός ΜΟΝΟ. Η όλη πράξη είναι μυστική και ο εξομολόγος ΔΕΝ μπορεί να πει παραέξω τι ειπώθηκε. Κι εδώ όχι μόνο έχουμε το περιεχόμενο της εξομολόγησης, αλλά και "ανατριχιαστικές λεπτομέρειες" ("τότε σήκωσε το κεφάλι..."), που σημαίνει πως κάποιος ήταν παρών κατά τη διάρκεια της εξομολόγησης και είχε ίδια αντίληψη...
quote:
Macedon: Καλές οι "μαρτυρίες" αλλά μερικά πράγματα θέλουν προσοχή και κοινό νου.
Αν είχες όντως διαβάσει το κείμενό μου "πολύ προσεκτικά και με πολύ ενδιαφέρον", θα είχες δει ότι η Κόμισσα Τύρχαϊμ αναφέρει στ' Απομνημονεύματά της ότι: "Από το Λασσάνη έμαθα ακόμη, ότι ο επίσκοπος στον οποίον εξομολογήθηκε ο Υψηλάντης, υπέβαλε στον άρρωστο τρία ερωτήματα μετά την εξομολόγησι...".
Κατά συνέπεια, τα τρία ερωτήματα τα οποία αναφέρονται η επιστήθια φίλη του Υψηλάντη και ο πρώτος υπασπιστής του, [b]δεν αποτελούν τμήμα της εξομολόγησής του, που ήταν και παρέμεινε μυστική, αλλά συζήτηση που έγινε [b]μετά από την τέλεση του εκκλησιαστικού μυστηρίου και την οποία μπορεί να άκουσε ο Λασσάνης προσωπικά, ή να του την μετέφερε ο επίσκοπος Φαρσάλων, χωρίς να παραβιάσει τον όρκο της μυστικότητας.
Όπως καταλαβαίνεις, συμφωνώ ότι "μερικά πράγματα θέλουν προσοχή και κοινό νου". Όντως.
quote:
Καμμία αντίρρηση σύντροφε EPAITHS. Επέτρεψέ μου ωστόσο μια προσωπική ερώτηση: Αν είσαι τόσο αδιάλλακτος απέναντι στους άλλους και ειδικά στους συντηρητικούς και τους δειλούς, αν είσαι τόσο αριστερός και επαναστάτης (όπως δήλωσες), πώς είναι δυνατόν να κυκλοφορείς ακόμη ελεύθερος;
Kι'εγώ απορώ σε αυτό πώς κυκλοφορώ ακόμα ελεύθερος!
Πάντως αδιάλλακτος δέν είμαι μονάχα εγώ είναι οι περισσότεροι άνθρωποι που συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή.
quote:
EPAITHS: Kι'εγώ απορώ σε αυτό πώς κυκλοφορώ ακόμα ελεύθερος! Πάντως αδιάλλακτος δέν είμαι μονάχα εγώ είναι οι περισσότεροι άνθρωποι που συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή.
quote:
ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ: Προηγουμενα και μετεπειτα ιστορικα στοιχεια αποδεικνειουν την φιλοτουρκη ή αν θελεις την μισελληνικη σταση του Πατριαρχειου (ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΜΑΤΟΛΩΝ (1805) - ΕΙΔΙΚΗ ΑΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΤΙΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΙς (1821)- ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΜΦΥΛΙΟΥ (1828 & 1840)
Στη διαμόρφωση της εθνικής πολιτικής του Πατριαρχείου, έχω αφιερώσει μέγιστο μέρος της σελίδας 26 του παρόντος thread.
Για τον αφορισμό των αρματωλών του Μοριά, πρόκειται να ανοίξω δικό μου thread τον Σεπτέμβριο. Σε προσκαλώ να κάνεις λίγη υπομονή και να καταθέσεις τις δικές σου απόψεις εκεί.
quote:
Trainman
Αν είχες όντως διαβάσει το κείμενό μου "πολύ προσεκτικά και με πολύ ενδιαφέρον", θα είχες δει ότι η Κόμισσα Τύρχαϊμ αναφέρει στ' Απομνημονεύματά της ότι: "Από το Λασσάνη έμαθα ακόμη, ότι ο επίσκοπος στον οποίον εξομολογήθηκε ο Υψηλάντης, υπέβαλε στον άρρωστο τρία ερωτήματα μετά την εξομολόγησι...".
Επειδή διάβασα το κείμενό σου προσεκτικά (κάτι που μάλλον δεν το έκανες εσύ) και επειδή περίμενα ότι θα με ρωτήσεις για το "μετά την εξομολόγηση", να σου απαντήσω...
Παραθέτω εδώ το κείμενό σου:
Δεν έχετε να πήτε τίποτε άλλο που σας πιέζει την καρδιά σας;
- Τίποτε.
- Συγχωρήσατε όλους τους εχθρούς σας;
Εδώ βλέπουμε πως η εξομολόγηση δεν έχει τελειώσει ακόμη, καθώς ακόμη ο επίσκοπος τον ρωτάει αν έχει να προσθέσει τίποτε σ'αυτά που του έχει εξομολογηθεί ήδη και φυσικά ακόμη δεν έχει δοθεί η συγχώρεση, πράξη με την οποία κλείνει μια εξομολόγηση.
- Καλά παιδί μου, είπε ο επίσκοπος. Δεν χρειάζομαι τίποτε άλλο. Σας απονέμω την συγχώρησιν»
Και εδώ, με την άφεση αμαρτιών από τον επίσκοπο ολοκληρώνεται η εξομολόγηση φίλε μου Ανδρέα.
Είναι απίθανο να τελείωσε την εξομολόγηση χωρίς να φτάσει στο σημείο της άφεσης αμαρτιών, να επέτρεψε να μπει ο κόσμος, να τον ρωτήσει αν έχει κάτι να προσθέσει και μετά ενώπιον του κόσμου να του δώσει την άφεση.
Εσύ το βλέπεις λογικό;
macedon
quote:
Καλημέρα σας αγαπητέ ΑΔΙΑΒΑΣΤΕ.
Γεια σου φιλε μου . Θα ηθελα να προτεινω τον ενικο στην συνομιλια μας . Ο σεβασμος στο συνομιλητη μας δεν υπαγορευει απαραιτητα τον πληθυντικο .
quote:
Επιτρέψατέ μου να σου πω κι εγώ ότι επιβεβαιώνεις όντως το nickname σου!
Μα τι ποιο ξεξαθαρο απο μερους μου ! Αδιαβαστος μεν , σκεπτομενος δε . Γηρασκω αει διδασκομενος .
quote:
Γιατί, αν δεν είδες πουθενά στο παραπάνω μου post, ούτε καν εικασίες σχετικά με την άρση, τότε δεν τις είδα ούτε κι εγώ που τις έγραψα...
Ζητησα να με διορθωσεις αν κανω λαθος ,φιλτατε . Αντ΄αυτου διακρινω υποτιμητικους υπαινιγμους . Λοιπον αγαπητε μου στο παραπανω post σου δεν καταφερα να εκμαιευσω "εικασιες" αρσης του αφορισμου του Υψηλαντη οσο αυτος ητο εν ζωη . Υπεδειξε μου την αναφορα σου σε παρακαλω ,στο συγκεκριμενο ερωτημα μου. quote:
Λυπάμαι φίλε μου, αλλά δεν μπορώ να κατανοήσω τι θέλεις να πεις και τι σχέση έχει ο αφορισμός του Υψηλάντη, ή η άρση του, με τη συγκρότηση του ελλαδικού κράτους και την επέμβαση των Ρώσων.
Μα ειναι δυνατον να μην κατανοεις το αυτονοητο ; Ολος ο κοσμος τοτε και δη ο Ελληνικος λαος, ηταν γνωστης των αφορισμων . Μπροστα στην επερχομενη ελευθερια (1828) και συσταση του νεου Ελλαδικου κρατους, η εκκλησια θα εχανε τα προνομια που ειχε αν δεν αποκαταστουσε ,(τυπικα ,οχι ουσιαστικα) τα ονοματα ορισμενων εκ των ηγετων της επαναστασης . Αρκεστηκε λοιπον στο να "κηδευσει" εναν - δυο χριστιανικα , μη αιροντας ομως εμπρακτα τον αφορισμο . Ενα δε απο τα προνομια που ειχε και κατειχε ητο η επιβολη φορων στον σκλαβομενο Ελληνικο λαο. Θα θυμισω εναν εξ αυτων ,τον φορο της ζητειας ή ρογα οπως ονομαζοταν, υποχρεωνε ολους τους χριστιανους να αποδιδουν το 1/3 του εισοδηματος τους στην Εκκλησια, κανοντας την ηδη βαρια φορολογια, αβασταχτη. Αποτελεσμα; Παρα την τουρκικη παρουσια στην Ελλαδα , η Εκκλησια κατειχε στο τελος του 18ου αιωνα το 1/4 των ελληνικων εδαφων!
Ας μην ξεχναμε τελος και τα λογια του Κοραη για τον Πατριαρχη Γρηγοριο τον Ε’: ....υπερασπιζει και δικαιολογει την τυρρανια των Τουρκων.
Εδω λοιπον ειναι και η εκμεταλευση και η καπιλευση των ηρωων της ιστοριας μας .
Αν σε ολα αυτα εσυ δεν μπορεις να δεις καμια σχεση ... ισως να σε μετονομασουμε σε ..."Αδιαβαστος Νο 2" !
quote:
Δεν ξέρω τι εννοείς όταν λες πως "εγώ και κάποιοι άλλοι πήραμε το δικαίωμα...". Μήπως διεκδικείς κι εσύ να μοιράζεις δικαιώματα δεξιά και αριστερά κατά το δοκούν
Προσπαθεις εσυ κι αλλοι να δικαιολογησεται τα αδικαιολογητα , πλαθοντας φανταστικα σεναρια . Αυτο το "δικαιωμα" εννοω αγαπητε μου Trainman . Εγω το μονο πραγμα που μοιραζω ειναι η αγνοια μου !
quote:Ουκ εν τω πολλω το ευ !
Αν μη τι άλλο, μετά από 29 σελίδες επιχειρηματολογίας,
quote:Δεν συμφωνω μαζι σου φιλε μου , αλλα "θα αγωνιστω να εχεις το δικαιωμα να λες ελευθερα την γνωμη σου" ....
εγώ τουλάχιστον δίνω στον εαυτό μου το δικαίωμα να υποστηρίξει ότι πιστεύει σωστό.
quote:Σε καμια περιπτωση . Θαυμαζω την ευγλωτια σου και τις γνωσεις σου αλλα νομιζω πως εισαι επηρεασμενος απο τα θρησκευτικα σου πιστευω (?), και δεν μπορεις να "δεις" και να καταλογησεις τα λαθη εκει που πρεπει και αρμοζουν .
Τέλος, αν η αναφορά σου έχει τον παραμικρό προσωπικό υπαινιγμό προς το πρόσωπό μου
quote:Μα εδω ακριβως ειναι η ενσταση μου φιλε μου . Ο Υψηλαντης ητο Εθνεγερτης του ελληνικου λαου , του Χριστιανικου Ελληνικου λαου . Πως θα μπορουσε να αλλαξοπιστησει . Αλλωστε δεν ειχε και λογους να το πραξει . Και μονο που το αναφερεις ως αντιλογο αποτελει καπηλεια .
σου διευκρινίζω ότι κατά την γνώμη μου, το γεγονός πως ο Υψηλάντης πέθανε "διωρθωμένος με όλα τα χριστιανικά χρέη του" (του προτάθηκε μάλιστα από τις φίλες του που ήσαν ρωμαιοκαθολικές, να ασπαστεί το δόγμα τους, αλλά αυτός αρνήθηκε), δεν δίνει στην Εκκλησία κανένα πάτημα "καπηλείας" της δράσης του, ούτε καν οικειοποίησής της.
Ομολογω πως εχουμε διαφορετικο τροπο σκεψης .
quote:
Για τον αφορισμό των αρματωλών του Μοριά, πρόκειται να ανοίξω δικό μου thread τον Σεπτέμβριο. Σε προσκαλώ να κάνεις λίγη υπομονή και να καταθέσεις τις δικές σου απόψεις εκεί.
Το κατεθεσα μονο ως στοιχειο προς επιρρωσην των αναγραφομενων μου . Θα περιμενω λοιπον φιλε μου .
Καλο βραδυ .
ΣΟΦΟΝ ΤΟ ΣΑΦΕΣ
quote:
ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ: Προσπαθεις εσυ κι αλλοι να δικαιολογησεται τα αδικαιολογητα , πλαθοντας φανταστικα σεναρια . Αυτο το "δικαιωμα" εννοω αγαπητε μου Trainman . Εγω το μονο πραγμα που μοιραζω ειναι η αγνοια μου !
quote:
ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ: Και μονο που το αναφερεις ως αντιλογο αποτελει καπηλεια.
Καλό βράδυ και σε σένα ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ.
quote:
Macedon: Απ'όσο γνωρίζω (και γνωρίζεις) στην εξομολόγηση παρίσταται ο εξομολουγούμενος και ο πνευματικός ΜΟΝΟ. Η όλη πράξη είναι μυστική και ο εξομολόγος ΔΕΝ μπορεί να πει παραέξω τι ειπώθηκε. Κι εδώ όχι μόνο έχουμε το περιεχόμενο της εξομολόγησης, αλλά και "ανατριχιαστικές λεπτομέρειες" ("τότε σήκωσε το κεφάλι..."), που σημαίνει πως κάποιος ήταν παρών κατά τη διάρκεια της εξομολόγησης και είχε ίδια αντίληψη. Κι επειδή τέτοιο πράγμα δεν είναι δυνατόν...
quote:
Macedon:Επειδή διάβασα το κείμενό σου προσεκτικά (κάτι που μάλλον δεν το έκανες εσύ) και επειδή περίμενα ότι θα με ρωτήσεις για το "μετά την εξομολόγηση", να σου απαντήσω...Δεν έχετε να πήτε τίποτε άλλο που σας πιέζει την καρδιά σας;
- Τίποτε.
- Συγχωρήσατε όλους τους εχθρούς σας;Εδώ βλέπουμε πως η εξομολόγηση δεν έχει τελειώσει ακόμη, καθώς ακόμη ο επίσκοπος τον ρωτάει αν έχει να προσθέσει τίποτε σ'αυτά που του έχει εξομολογηθεί ήδη και φυσικά ακόμη δεν έχει δοθεί η συγχώρεση, πράξη με την οποία κλείνει μια εξομολόγηση.
- Καλά παιδί μου, είπε ο επίσκοπος. Δεν χρειάζομαι τίποτε άλλο. Σας απονέμω την συγχώρησιν»
Και εδώ, με την άφεση αμαρτιών από τον επίσκοπο ολοκληρώνεται η εξομολόγηση φίλε μου Ανδρέα.
Είναι απίθανο να τελείωσε την εξομολόγηση χωρίς να φτάσει στο σημείο της άφεσης αμαρτιών, να επέτρεψε να μπει ο κόσμος, να τον ρωτήσει αν έχει κάτι να προσθέσει και μετά ενώπιον του κόσμου να του δώσει την άφεση.
Εσύ το βλέπεις λογικό;
Πολύ καλά Macedon.
Tόνισες και μόνος σου το "τίποτε άλλο". Είναι σαφές από τη διήγηση της Τύρχαϊμ, ότι ο Υψηλάντης έχει τελειώσει την προσωπική του εξομολόγηση στον ιερωμένο και, από κει και πέρα, ο επίσκοπος τον ρωτά αν έχει να πει τίποτε άλλο, αν συγχωρεί τους εχθρούς του (βασικό στοιχείο της χριστιανικής εξομολόγησης) και τέλος, ένα ερώτημα, κυριολεκτικά άσχετο με το μυστήριο: Εάν ο Υψηλάντης ξεκίνησε μόνος του το επαναστατικό εγχείρημα ή όχι.
Το τελευταίο ερώτημα, είναι μία λογική ερώτηση ενός θαυμαστή ή ενός ιστορικά ενδιαφερόμενου ιερωμένου, παντελώς άσχετο με το μυστήριο της εξομολόγησης των αμαρτιών, διότι, ούτε ο Υψηλάντης θεωρούσε αμαρτία την έναρξη του Αγώνα του, ούτε βεβαίως ο επίσκοπος Φαρσάλων, που τον εξομολόγησε παρά τον αφορισμό που τυπικώς τον εβάρυνε. Η ωραία απάντηση του Υψηλάντη, ήταν κάτι που μπορούσε να κοινοποιηθεί από τον επίσκοπο, ή να το έχει ακούσει ο Λασσάνης σε συζήτηση μετά το μυστήριο και να το έχει μεταφέρει στην Τύρχαϊμ. Σε κάθε περίπτωση, η αφήγηση της κόμισσας, δεν περιέχει απολύτως τίποτε που να παραβιάζει τη μυστικότητα της εξομολόγησης.
* Το αν ο επίσκοπος Φαρσάλων έχει απευθύνει το ερώτημα αυτό προτού δώσει την άφεση των αμαρτιών, ή αφού την έχει δώσει...
* Tο αν ο Λασσάνης άκουσε την ωραία απάντηση του Υψηλάντη ως αυτόπτης μάρτυς ή δευτερογενώς από τον επίσκοπο...
* Tο αν ο Υψηλάντης "σήκωσε το κεφάλι" απαντώντας, ή απάντησε με το κεφάλι κατεβασμένο, ή γερμένος στο πλάι...
...είναι ερωτήματα που ουδόλως αίρουν τα βασικά σημεία της επιχειρηματολογίας μου, ότι:
1) Ο Υψηλάντης παρέμεινε πιστός χριστιανός μέχρι τέλους, κοινωνώντας των αχράντων μυστηρίων της Εκκλησίας στην οποία ανήκε, παρά μάλιστα τις προσπάθειες των ρωμαιοκαθολικών Τύρχαϊμ να τον προσυλητίσουν στο δόγμα τους (κάτι που δεν ανέφερα για οικονομία χωροχρόνου - αλλά σε περίπτωση που επιμείνει κανείς θα το καταγράψω κι αυτό...)
2) Κηδεύτηκε δημόσια σε ναό υπαγόμενο στο Οικουμενικό Πατριαρχείο - τον Άγιο Γεώργιο της Βιέννης
3) Στο βιβλίο συμβάντων της ενορίας του Αγίου Γεωργίου καταγράφηκε επισήμως ότι ο Υψηλάντης κηδεύτηκε "διορθωμένος με όλα τα χριστιανικά του χρέη"
4) Ετάφη σε νεκροταφείο υπαγόμενο στην πνευματική δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου
5) Τα οστά του μεταφέρθηκαν στο οικογενειακό του κενοτάφιο με επιμνημόσυνο δέηση του αρχιμανδρίτη της ενορίας του Αγίου Γεωργίου που υπαγόταν στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως
6) Μνημονεύεται μέχρι σήμερα από τους μητροπολίτες του Πατριαρχείου
7) Και πως τίποτε απ' όλα τα παραπάνω δεν επιτρέπεται στους αφορισμένους, εκ των ιερών κανόνων της χριστιανικής Εκκλησίας.
Έχεις κάθε δικαίωμα να παραβλέπεις όλα τα παραπάνω και να προσπαθείς να φθείρεις το σύνολο των επιχειρημάτων μου, αμφισβητώντας τα απομνημονεύματα μιας γυναίκας που αφιέρωσε την ψυχή και το νου της στη μνήμη του Αλέξανδρου Υψηλάντη - υποστηρίζοντας ότι πρόκειται περί "μαρτυρίας" εντός εισαγωγικών.
Είπαμε: Δημοκρατία έχουμε, ο καθένας μπορεί να γράφει και να πιστεύει ό,τι θέλει...
Το ότι στάθηκα στη "μαρτυρία" αυτή δεν είχε σκοπό να "φθείρει τα επιχειρήματά" σου, όπως υποστηρίζεις, αλλά να επισημάνω την ευκολία με την οποία δέχεσαι χωρίς δεύτερη σκέψη τις "μαρτυρίες" που εξυπηρετούν τον υπερασπιστικό ρόλο που ανέλαβες για το πατριαρχείο, το ίδιο πατριαρχείο που ο Θεόκλητος Φαρμακίδης ονομάζει "Ξένη εκκλησιαστική αρχή, υπό τον Σουλτάνον των Οθωμανών τελούσης" και αυτά εν έτει 1852!
Είναι πράγματι απορίας άξιον πώς από την ενδελεχή ανάλυσή σου λείπουν απλές σκέψεις, όπως για παράδειγμα
"μήπως ήταν πολιτικοί οι λόγοι που το τουρκορθόδοξο πατριαρχείο επέτρεψε την ταφή του Υψηλάντη;"
"Μήπως το πατριαρχείο, διαβλέποντας την τεράστια ευκαιρία να ελέγξει το νεοσύστατο ελληνικό κράτος συγκατένευσε σιωπηρά στην ταφή του Υψηλάντη μη έχοντας όμως την παρρησία να άρει τον αφορισμό 186 χρόνια μετά;"
"Μήπως, τελικά το τουρκορθόδοξο πατριαρχείο ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΑΛΛΙΩΣ ΓΙΑΤΙ ΘΑ ΤΟ ΕΠΑΙΡΝΑΝ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΤΡΕΣ";
quote:
Trainman
Είπαμε: Δημοκρατία έχουμε, ο καθένας μπορεί να γράφει και να πιστεύει ό,τι θέλει...
Οντως, ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει. Ειδικά όταν αυτά που λέει είναι σύμφωνα με την "επίσημη" εθνική μυθολογία που καθιέρωσαν και επέβαλλαν οι ανερυθρίαστοι καιροσκόποι, οι ριψάσπιδες μηδίζοντες, οι ρασοφόροι δυνάστες του ελληνισμού, οι ίδιοι που αφόρισαν τον Υψηλάντη και την επανάσταση, τον Κολοκοτρώνη και την κλεφτουριά. Οι ίδιοι που ρίξανε στη φωτιά τα βιβλία του Γεμιστού και επικυρήξανε τους αναγνώστες του Ρήγα. Οι ίδιοι που είχαν τους Γενίτσαρους για προσωπική φρουρά. Οι ίδιοι που μετατρέψανε το έθνος των Ελλήνων σε φάρα ραγιάδων. Οι ίδιοι που είχαν τον τίτλο του "πασά τριών ιππουρίδων". Οι ίδιοι που όταν όλα "τα'σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά" αυτοί απολάμβαναν προνομίων από το Σουλτάνο. Οι ίδιοι που θεώρησαν την Οθωμανική κατοχή "θεόσταλτη". Οι ίδιοι που σήμερα γιορτάζουν την επέτειο της καταστροφής της Σμύρνης και ονομάζουν τους αγωνιστές του 21 "ξεβράκωτους".
Οι ίδιοι που συνεχίζουν να το δυναστεύουν και σήμερα, γιατί γνωρίζουν πως ό,τι και να κάνουν, τούτος ο λαός έχει κοντή μνήμη και πρόθυμους αθωωτές που θα σπεύσουν να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους με το πρόσχημα της "ιστορικής αναγκαιότητας".
Σσσσσ.... Πιο σιγά... Η πατρίδα κοιμάται.
macedon
quote:Ξημερωματα μου λες καλο βραδυ ; Και με απαξιωνεις; Χα !
Απεστάλη: 17/08/2007, 05:06:37
Καλό βράδυ και σε σένα ΑΔΙΑΒΑΣΤΟΣ.
===================================================================
"Απολογια" (του Θεοφιλου Φαρμακιδη εκδ. Αγγ. Αγγελιδη, Αθηναι 1840 .)
(1) ...." Κατα τον Φεβρουαριον του 1828 ετους αυθορμητος ο τοτε αρχιεπισκοπος της Κωνσταντινουπολεως Αγαθαγγελος εζητησε την αδεια παρα της Οθωμανικης εξουσιας εις το να μεταχειριστει και αυτος τα οποια εδιδεν εις χειρας αυτουη θρησκεια οπλα προς ολεθρον των Ελληνων ' και λαβων ταυτην απεστειλεν εις την Ελλαδα τεσσαρας επισκοπους και τον μεγαν πρωτοσυγγελον,δια να διαιρεσωσι του Ελληνας , και υπο το προσχημα θρησκευτικων παραινεσεων ν'αποταξευσωσιν εις αυτους εμφυλιον πολεμον ο εστιν εν το τελει ηδη του ιερου ημων αγωνος να φερωσι δια της θρησκειας τον παντελη ημων ολεθρον! Ιδου καταχθονιον επινοημα! Οι απεσταλμενοι ηλθον εις την Ελλαδα κατα τον Μαϊον του αυτου ετους ' αλλα εαν δεν εδυνηθησαν να φερωσιν εις περας τον ολεθριωτατον της εαυτων αποστολης σκοπον , τουτο χρεωστειται εις τα τοτε περιστασεις. Αλλ΄ειναι περιεργον ν΄ακουση τις την εφημεριδαν της Ελληνικης Κυβερνησεως, λαλουσαν περι τουτου,ή μαλλον αυτον τον κυβερνητην Ι.Α.Καποδιστριαν λαλουντα δι΄αυτης περι αυτου :
Ο ζοφος εις τον οποιον ευρισκεται το Οθωμανικον υπουργειον μετα την αποφασιστικην αποποιησην της συνθηκης της 6ης Ιουλιου , φαινετααι μεν και εξ αλλων συγκεχυμενων βαδισματων της πορτας, ουχ ηττον δε και εκ του τροπου, με τον οποιον ηλπισεν εσχατως ηδη να δελεαση τους ελληνας δια μεσου του εν Κωνσταντινουπολει Πατριαρχου Αγαθαγγελου . Απιθανος θελει φανει η διηγησης του σχεδιου τουτου , ειναι ομως αληθης, εξαχθεισα υπο πηγης ειδημονος. Μετα την απο Κωνσταντινουπολεως αναχωργσην των τριων Πρεσβεων ο Ρεϊς Εφεντης εις μιαν συνεντευξιν του μετα του Πατριαρχου εφανη παρωργισμενος, και ηλεγξεν αυτον , οτι δεν εκπληρει τα πατριαρχικα χρεη του. Ο Πατριαρχης φοβηθεις μηπως εκπεση του θρονου του ή μηπως ευρεθη εις αναγκην εκκενωση τον συνταχθεντα πλουτον του , σκεφθης επενοησε και επροβαλεν εις την Πορταν οτι, αν τω εδιδετο αδεια, ηδυνατο να μεταχειρισθη τινα μεσα , δια να διαιρεση του Ελληνας και με προσχημα θρησκευτικων παραινεσεων να αποτοξευση εις αυτους εμφυλιον πολεμον..
(2) " ...Αλλ΄ειναι ο Γρηγοριος ( ο στ΄) ολιγωτερον του Αγαθαγγελου ενοχος ως προς την Ελλαδα; Εκεινος επενοησε εναντιων αυτης - μηκετι ανεγνωρισμενης και παρα των κυβερνησεων των αλλων εθνων αυτονομου και ανεξαρτητου - ολεθριον σχεδιον και ουτος επιβουλευει αυτην- αυτονομον ηδη και ανεξαρτητον υπαρχουσαν' διοτι απαιτουσι τουτο αλλοι απ΄αυτου, ως εκ της διηγησεως θελει φανη.
Και ΕΚΕΙΝΟΣ , υπο το προσχημα θρησκευτικων παραινεσεων , εμελετησε να αποτοξευσει μεταξυ των Ελληνων ΕΜΦΥΛΙΟΝ ΠΟΛΕΜΟΝ' και ΟΥΤΟΣ υπο το προσχημα της διατηρησεως ακεραιου και απαραχαρακτου της ορθοδοξιας ,επενοησεν ή ανεδεχθη να εκτελεση παρ΄αλλων επινοημενον ολεθριωτατον σχεδιον!
ΕΛΛΗΝΕΣ ! ΠΡΟΣΕΧΕΤΕ απο των ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΩΝ και ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΩΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΩΝ!"
(σ.σ. Εχω κι αλλα ... πολλα...δεν θα αφιερωσω και εγω ομως 29 σελιδες ... εκτος κι αν προκληθω ή προσκληθω ...)
Ετσι λοιπον, φιλε ... "αναγνωστη" 
:
quote:. Ηθελα να ξερω φιλε macedon , τι νοημα εχει να μνημονευεις καποιον οταν προδιδεις την μνημη αυτου και τους αγωνες του και κοντα σ΄αυτον εναν ολοκληρο λαο . Ειλικρινα, κατι τετοιο μονο ενας απολογητης θα μπορουσε να μας το ερμηνευσει !
6) Μνημονεύεται μέχρι σήμερα από τους μητροπολίτες του Πατριαρχείου
Καλο βραδυ σ΄ολους ( τωρα ειναι 22.30΄
)ΣΟΦΟΝ ΤΟ ΣΑΦΕΣ
quote:
Macedon: Φίλε Ανδρέα ομολογουμένως η τελευταία σου απάντηση με απογοήτευσε πλήρως. Περίμενα κάτι περισσότερο από την αποδοχή εκ μέρους σου του απίθανου και του παράλογου - κάτι που και ο ίδιος προφανώς αναγνωρίζεις αλλά δεν μπορείς να το παραδεχτείς.
quote:
Macedon: τούτος ο λαός έχει κοντή μνήμη και πρόθυμους αθωωτές που θα σπεύσουν να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους με το πρόσχημα της "ιστορικής αναγκαιότητας".
Η αδυναμία σου να αποδεχθείς το δικαίωμα του άλλου να διαφωνεί όντως μαζί σου, επιστρατεύοντας μαρτυρίες και λογικά επιχειρήματα, αποτελεί τον πυρήνα της ολοκληρωτικής ψυχοσύνθεσής σου. Ουσιαστικά δεν διαφέρεις από εκείνους που μετά μανίας στηλιτεύεις: Τους εκπροσώπους του χριστεπώνυμου δεσποτισμού.
quote:
Macedon (σελ.2): Γρηγόριος Δικαίος ή Παπαφλέσσας. Εθνικός ήρωας που σκοτώθηκε στο Μανιάκι και η αξία του αναγνωρίστηκε από τον εχθρό του, τον Ιμπραήμ που τον τίμησε σαν ήρωα. Λόγω της δράσης του ξεσήκωσε τον Π.Π.Γερμανό που τον χαρακτήριζε "απατεώνα". (πηγή: απομνημονεύματα Π.Π. Γερμανού)….
quote:
Macedon: Επειδή όμως μερικές φορές οι "μαρτυρίες" που παραθέτεις δεν αντέχουν ούτε καν στην κοινή λογική, νιώθω τον πειρασμό να επισημάνω κάποιες απ'αυτές, όπως για παράδειγμα: Ο Λασσάνης από πού τα έμαθε;
Όταν η συζήτηση γίνεται για τον Παπαφλέσσα, για τον οποίον υποστήριζες πως είχε δήθεν επικηρυχθεί από το Πατριαρχείο κλπ. κλπ., τότε η μαρτυρία ότι ο Ιμπραήμ φίλησε το νεκρό στα χείλη και ανάγκασε το στρατό του να παρελάσει μπροστά του, («τον τίμησε σαν ήρωα» συνοψίζεις) γίνεται αμέσως αποδεκτή. Δεν αναρωτιέσαι για παράδειγμα, ποιοι και πόσοι είδαν τη σκηνή, επέστρεψαν πίσω και ανέφεραν το περιστατικό.
Η ρομαντική διήγηση γίνεται από σένα πάραυτα αποδεκτή, καθώς διευκολύνει την αντιδιαστολή του Ιμπραήμ με τους «αντεπαναστάτες» Π.Π. Γερμανό και Γρηγόριο Ε’. Κι ας είχε κατέβει ο Παπαφλέσσας ως Έξαρχος του Πατριαρχείου στην Ελλάδα με υπογραφή του ίδιου του Γρηγόριου του Ε’. Κι ας ήταν ο Γερμανός στα Απομνημονεύματά του υμνητής της κλεφτουριάς καίτοι αντίπαλος του Κολοκοτρώνη κατά τον εμφύλιο.
Όταν όμως η συζήτηση γίνεται για την εξομολόγηση του Υψηλάντη, με δεδομένο ότι ο άνθρωπος ήταν πιστός χριστιανός, (όπως προκύπτει από τις ίδιες τις προκηρύξεις του), αλλά και με δεδομένο ότι ο ιερωμένος που τονε κήδεψε δεν θα είχε προφανώς αντίρρηση να τον εξομολογήσει πριν τον κηδέψει, επιστρατεύεις κάθε είδους απίθανα ερωτηματικά, του στυλ «και που ήξερε ο Λασσάνης εάν ο Υψηλάντης ανασήκωσε το κεφάλι μιλώντας κλπ. κλπ.»…
…για να αποδείξεις τι αγαπητέ; Ότι ο Υψηλάντης δεν εξομολογήθηκε; Ότι δεν κηδεύτηκε; Ότι δεν καταγράφηκε η κηδεία του στον τύπο της εποχής; Όχι φυσικά. Δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη στόχευση – γιατί αν υπήρχε θα την είχες προβάλει. Το μόνο που επιθυμείς, είναι να ψαρέψεις σε θολά νερά. Να απορρίψεις τα Απομνημονεύματα μιας γυναίκας πιστής μέχρι τέλους στη μνήμη του Υψηλάντη και τη μαρτυρία του στενότερου φίλου του εθνεγέρτη. Για ποιο λόγο; Για να αφήσεις να πλανάται η εντύπωση, ότι αν αυτή η μαρτυρία είναι πλαστή, κάθε είδους μαρτυρία υπέρ του Πατριαρχείου μπορεί να είναι πλαστή.
quote:
Maceon: Το ότι στάθηκα στη "μαρτυρία" αυτή δεν είχε σκοπό να "φθείρει τα επιχειρήματά" σου, όπως υποστηρίζεις, αλλά να επισημάνω την ευκολία με την οποία δέχεσαι χωρίς δεύτερη σκέψη τις "μαρτυρίες" που εξυπηρετούν τον υπερασπιστικό ρόλο που ανέλαβες για το πατριαρχείο…
Το αν δέχομαι οιαδήποτε μαρτυρία «χωρίς δεύτερη σκέψη», μπορεί να το διαπιστώσει ο υπομονετικός αναγνώστης, σε οποιαδήποτε από τις 29 σελίδες του παρόντος thread…
Επί προκειμένω, απάντησα στο ερώτημα, γιατί κατά την γνώμη μου, ο αφορισμός του Υψηλάντη δεν ισχύει και παρέθεσα τα επιχειρήματά μου. Δεν πρόκειται να προσθέσω τίποτε άλλο.
Για περισσότερες εξηγήσεις, ας απευθυνθεί ο αναγνώστης στο ίδιο το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Ούτε εκπρόσωπός του επί του Τύπου είμαι, ούτε και επιθυμώ να γίνω.
quote:
Macedon: Ειδικά όταν αυτά που λέει είναι σύμφωνα με την "επίσημη" εθνική μυθολογία που καθιέρωσαν και επέβαλλαν οι ανερυθρίαστοι καιροσκόποι, οι ριψάσπιδες μηδίζοντες, οι ρασοφόροι δυνάστες του ελληνισμού…
quote:
Macedon: Οι ίδιοι που συνεχίζουν να το δυναστεύουν και σήμερα, γιατί γνωρίζουν πως ό,τι και να κάνουν, τούτος ο λαός έχει κοντή μνήμη και πρόθυμους αθωωτές που θα σπεύσουν να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους με το πρόσχημα της "ιστορικής αναγκαιότητας".
Από κει και πέρα…
…είναι γεγονός ότι οι μαρτυρίες της επιστήθιας φίλης του Υψηλάντη κόμισσας Τύρχαϊμ, του πρώτου του υπασπιστή και μετέπειτα υπουργού των Οικονομικών, Γ. Λασσάνη, του εκπροσώπου της Μακεδονίας στις επαναστατικές εθνοσυνελεύσεις Μ. Δραγούμη, του δικαστικού και σωτήρα του Κολοκοτρώνη Γ. Τερτσέτη, του ιερέα της αγγλικής πρεσβείας R. Walsh, του γραμματέα της ρωσικής πρεσβείας στην Πόλη, Σ.Ι. Τουργκένιεφ, των ελλήνων επαναστατών ιστορικών και ιστοριογράφων Ι. Φιλήμωνα και Σ. Τρικούπη, Φωτάκου, Μ. Οικονόμου, του εθνικού μας ποιητή Δ. Σολωμού, οι κρίσεις του Βουλευτικού της απελευθερωμένης Ελλάδας, ακόμα και του επικριτικού εν πολλοίς για τον Γρηγόριο, σχολάρχη Κ. Κούμα (ο οποίος δίδαξε στη Σμύρνη υπό την προστασία του Πατριαρχείου), οι απόψεις των δυτικών ιστοριογράφων όπως ο Χέρτζμπεργκ – και κυρίως οι απόψεις των τούρκων ιστοριογράφων και η τελική κρίση του ίδιου του Υψηλάντη για τον Πατριάρχη Γρηγόριο…
…βαραίνουν πολύ περισσότερο στην προσωπική μου κρίση…
…από τις απόψεις ενός μεταγενέστερου ιστορικού σαν τον Κορδάτο που ανεκάλυπτε «μεγαλοβιομηχάνους και εφοπλιστές» το 1821 και μαρτυρίες τύπου Καλεβρά (βλ. αναγνώστη σελίδα 28 τα κεφάλαια με τίτλο «Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΡΔΑΤΟΣ» και «Ο ΜΑΡΤΥΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΛΕΒΡΑΣ»), ή του Δ. Φωτιάδη, ο οποίος στην ιστορία της επανάστασης που συνέγραψε, αποσιώπησε κάθε στοιχείο που θα μπορούσε να μετριάσει τις όποιες εντυπώσεις σε βάρος του Γρηγορίου δημιουργούνταν από το κείμενό του.
…από τις απόψεις των αφιονισμένων νεοεθνικών και νεοεθνικιστών που φτάνουν στο σημείο ακόμα και να πλαστογραφούν ιστορικά κείμενα για να κατασκευάζουν δήθεν «αφορισμούς των μαθηματικών» και να τα πλασάρουν στο Διαδίκτυο για τη χρήση όσων τσιμπήσουν… (δείγμα μιας πετσοκομμένης-πλαστογραφημένης εκδοχής μας έδωσες δυστυχώς κι εσύ Macedon στη σελ.13 και επέμεινες μέχρι τέλους ότι ήταν η σωστή), ή να ανακαλύπτουν δήθεν επικηρύξεις του Παπαφλέσσα από το Πατριαρχείο (όπως δυστυχώς κατήγγειλες στη σελίδα 3)
…από τις κρίσεις ανθρώπων όπως εσύ, που δεν δίστασες να παραλληλίσεις τα ακριτικά τραγούδια της πατρίδας μου του Πόντου, (τα οποία διατηρήθηκαν από στόμα σε στόμα ως αδιάψευστη μαρτυρία εθνικής συνέχειας) με τα άσματα των δοσιλόγων ταγματασφαλιτών της Κατοχής, μόνο και μόνο επειδή μιλούσαν για Ρωμιοσύνη και για Ρωμέικο, ή θρηνούσαν την πτώση της Πόλης (http://www.esoterica.gr/forums/topic.asp?whichpage=1&ARCHIVEVIEW=&TOPIC_ID=8929). Από ανθρώπους που χαρακτηρίζουν, όπως εσύ, τον Ελληνισμό ως «ένα κομμάτι γης που κατοικείτο από Έλληνες που ελευθερώθηκαν μεταξύ του 1829 και του 1947», όπως χαρακτηριστικά ανέφερες στη σελ.5 του παρόντος thread, χωρίς ποτέ να δεχθείς να διορθώσεις τον ορισμό σου.
…από τον οχετό των ύβρεων που εξαπολύουν εναντίον μου ανθρωπάρια των οποίων το όνομα δεν πρόκειται να αναφέρω για να μην τους δώσω αξία.
Αν κάποιος θεωρεί «εθνική μυθολογία» τα στοιχεία, τις μαρτυρίες και τις κρίσεις των πρώτων για να σταθεί στους δεύτερους, ας το κάνει. Διικαίωμά του αναμφίβολο.
quote:
Macedon: το ίδιο πατριαρχείο που ο Θεόκλητος Φαρμακίδης ονομάζει "Ξένη εκκλησιαστική αρχή, υπό τον Σουλτάνον των Οθωμανών τελούσης" και αυτά εν έτει 1852!
Ουδείς υποστήριξε ότι το Πατριαρχείο είναι θεσμός ελεύθερος. Ο μόνος που υποστηρίζει ότι το Πατριαρχείο από το 1453 και εντεύθεν ταυτίζεται με τις αποφάσεις του, είσαι εσύ.
Από κει και πέρα, θεωρώ κι εγώ ότι ο Όθωνας υπήρξε εξαιρετικά παρεξηγημένη ιστορική μορφή, που κάποια στιγμή θα πρέπει να αποκατασταθεί στην ιστορική συνείδηση του συνόλου των νέων Ελλήνων – και μαζί μ’ αυτόν, τόσο οι λαομίσητοι αντιβασιλείς του, όσο και οι συνεργάτες τους εκείνοι που είχαν αδιαμφισβήτητα καλές προθέσεις.
quote:
Macedon: Είναι πράγματι απορίας άξιον πώς από την ενδελεχή ανάλυσή σου λείπουν απλές σκέψεις, όπως για παράδειγμα
"μήπως ήταν πολιτικοί οι λόγοι που το τουρκορθόδοξο πατριαρχείο επέτρεψε την ταφή του Υψηλάντη;""Μήπως, τελικά το τουρκορθόδοξο πατριαρχείο ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΑΛΛΙΩΣ ΓΙΑΤΙ ΘΑ ΤΟ ΕΠΑΙΡΝΑΝ ΜΕ ΤΙΣ ΠΕΤΡΕΣ";
Είναι φανερό ότι οι «απλές αυτές σκέψεις», προϋποθέτουν αποδοχή του αξιώματός σου ότι το Πατριαρχείο είναι «τουρκορθόδοξο». Και φυσικά, αν κανείς ξεκινά από τα macedonεια αξιώματα, δεν μπορεί παρά να οδηγηθεί στα macedonεια συμπεράσματα. Έτσι μετριέται και η ευρύτητα της σκέψης σου, η ικανότητά σου να αποδεχθείς τον όποιον διαφορετικό συλλογισμό.
Μια ωραία άσκηση στη ρητορική θα αντέστρεφε το αξίωμά σου, ρωτώντας για παράδειγμα: «Μήπως εάν το Πατριαρχείο ήταν τουρκορθόδοξο θα το είχαν πάρει με τις πέτρες, τόσο το υπόδουλο ποίμνιό του στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όσο και το απελευθερωμένο ποίμνιό του στην Ελλάδα και αλλού;». Ακόμα και την απάντηση όμως, την έχεις προεξοφλημένη: «Ο λαός έχει κοντή μνήμη, η πατρίδα κοιμάται».
Δεν μπαίνω λοιπόν καν στον κόπο. Σε αφήνω με τα αξιώματά σου. Είναι φανερό πως τα έχεις ανάγκη.
quote:
Macedon: «Οι ίδιοι που…επικυρήξανε τους αναγνώστες του Ρήγα...»
Εις μάτην θα περίμενε κανείς στοιχεία περί «επικήρυξης των αναγνωστών του Ρήγα» - πότε και με ποιον τρόπο επικηρύχθηκαν οι αναγνώστες του, και πόσους αναγνώστες του Ρήγα κατέδωσε το Πατριαρχείο στους Τούρκους.
Η μηχανή του Macedon πετά ομαδόν κατηγορίες στον αέρα. Δεν χρειάζεται καμία απόδειξη – και όταν ακόμη καταρρίπτονται, γυρνάμε σελίδα για τις νέες κατηγορίες. Έτσι κι αλλιώς, οι νεκροί δεν έχουν στόμα για να απαντήσουν.
Διευθυνομενης ταυτης της αγιας και ιερας βασιλικης μου προσταγης , γνωστοποιειται , οτι , επειδη η Τσαρα της Βλαχιας , και Μολδαβιας , θελησασα να διατηρησει την δικαιοσυνην του Κελλεριου μου επευσεν δια το συμφερωτερον εις την δυναμιν της βασιλειας μου , και ο ανθρωπος εκεινος, οστις μετα των ομοφωνων του, ηθελησεν να καταταραξη την ησυχιαν των Ραγιαδων, ζητει και θαλει να ηναι παντοτε (καθαπερ υποσχεται) μετα των οπαδων του εγκατοικων, πιστοι και υποτελεις της ημων Αυτοκρατοριας , και υποτεταγμενοι εμπροσθεν εις την βουλησην και υποσκιασιν της κτητορος μου βασιλικης ευσπλαχνιας' και επειδη μετα την αποβιωσιν του Βλαχμπεη Αλεξανδρου Σουτσου , ο ρηθης Θεοδωρος ονομαζομενος, παρουσιασθεις εμπροσθεν του λαου περιγελοιον, εφερεν υπο την σημαιαν του απειροπληθη στρατον αχρειων ανθρωπων ,και μετα τουτον ο υιος του τοτε φυγαδος Υψηλαντου, Αλεξανρος , και μετ΄αυτον παλιν ο Χαϊνης (αγνωμων) νυν Ηγεμων της Μολδαυϊας Μιχαηλ Σουτσος , περιεκυκλωσαν κατ΄αρχας την πολιν Ιασιου, καιδιεσκορπισαν εις τα περιξ εκει διαφορα γραμματα πληρη σπερμολογιων, σχηματισαντες ομοφρονους των υστερον τους ανθρωπους εις παντοια φουσατα (σωματα στρατιωτικα) , η Υψηλη ημων βασιλεια πληροφορηθεισα ιδιαιτερως περι παντων τουτων, και απο αναφορας των τε Βοϊαρων (Αρχοντων) , ( οι οποιοι εις την αρχην της αποστασιας ταυτης , εκ συμφωνου εγκαταλιποντες την πατριδα των , κατεφυγον εις την γην της Αυστριας και αλλου ), και των εγκατοικων υποτελων ημων , (των οποιων τα κλαυθμηρα και ζοφερα γραμματα , απερ αλληλοδιαδοχως απεπεμπον εκ μερους των την εκινησαν εις οικτον) , απεφασισε να εκκαθαριση τον τοπον απο τους κακοποιους αυτους , και να εξαλειψει απο ταυτας τας δυο Επαρχιας τους τοιουτους καταχθονιους ανθρωπους με πληγας και παιδειας και να παρεισαξη επισης αν αυταις την κοινην ησυχιαν και ασφαλειαν των αδυνατων και δυστυχων Ραγιαδων , οιτινες ευρισκονται νυν ενθεν κακειθεν απηλπισμενοι , και ηυδοκησε να πεμψη εκ τε Ανατολης και Ρουμελης στρατευματα ' των οποιων ο κυριος σκοπος δεν αποτεινεται εις αλλο , ειμι εις την εξολοθρευσιν των αποστατων, την αποκαταστασιν της κοινης ησυχιας , και την διαχωρησην των δικαιων απο τους αδικους' διοτι, οσοι σεμνοπρεπεις και εναγωγοι, συγκοινονουντες αλληλους συγκατανευτικως, ουχι μονον οι τοιουτοι θα μεινωσιν ανεπαφοι , αλλ΄ετι μαλλον θελοισιν εισθαι παντες και παντοτε επεσκιασμενοι υπο τας πτερυγας της δικαιοσυνης του βασιλικου ημων κρητηριου. Αλλ΄επειδη και η αποστολη του Αυθεντου παρατεινεται επισης προς καιρον ,αχρισου καθησυχασει ο λαος , ως το προτερον, ενεκριθη προς το παρον αξιος δια την Καϊμεκαμιαν του Βουκουρεστιου ο Νεγρης . Διο πεπει σεις , Μητροπολιτα , Επισκοποι , Ηγουμενοι , Και Αρχοντες, αμα φθασει η ημων ιερα αυτη προσταγη, να συσωματωθητε ομου και να εξακολουθησητε καθ΄ολα τα συμφεροντα εν ταξει, πασχιζοντες μετα του Καϊμεκαμη, ωστε να χωρηγησητε την ασφαλειαν και την ησυχιαν εις του αδυνατους Ραγιαδες, και να καθοδηγησατε αυτους εις ολα κατα παντα τποπον επιεικως. Και οσοι παλιν ευρισκονται απομεμακρισμενοι απο τους αποστατας , δεικνυοντες τωρα το δειγμα της πιστοβεβαιωσεως και δικαιοσυνης των, να επανελθωσιν εις τα ιδια, διοτι και αυτοι μετα καιρον , τοσον δια τουτο, καθοσον και δια την διευκολυνσιν των αναγκαιων του στρατευματος , θελουσιν ανταμειφθη πρεποντως. Εκλεξατε προσετι αναμεσον σας τους αηιοτερους Αρχοντας , και φερομενοι προς αυτους με παν ειδος τιμιοτητος, τιμωρησατε τους οσοι ηθελεν ανακαλυφθη υποκρυμμενως συμφωνοι αποσταται , διοτι και εκ τουτου εχει δειχθη η υποταγη , η αφοσιωσις, το καλον σας φερσιμον και ο σκοπος εις το ν΄ακολουθησητε τα παντα ευλογως. Επι τουτο εξεδοθη ο βασιλικος ημων ουτος ορισμος, και μαλιστα προς εκεινους οιτινες γνωριζοισι να σκεπτωντει ορθοτερως , δια να πραξητε προθυμως εκεινα , οσα σας προσταζονται. Συ δε, ω Καϊμεκαμη πληροφορουμενος ολα ταυτα να συνεργησης μετα των Αρχοντων κλπων' εκ συμφωνου, εις το να εκτελεσης τα προσταττομενα σοι με τας βαβαιωτικας εκδουλευσεις σου. Ταυτα παντα εις ιδεαν σας , προς δε το αγιον μας σημειον να ησθε υποτελεις.
==============================================
Περι αρσης αφορισμου των φιλικων :
...αφωρισμενοι υπαρχουσι και κατηραμενοι και ασυγχωρητοι και αλυτοι μετα θανατον και τω αιωνιω αναθεματι υποδικοι και τυμπανιαιοι ' αι πετραι ,τα ξυλα και ο σιδηρος λυθειησαν, αυτοι δε μηδαμως ' σχισθεισα η γη καταπιοι αυτους , ουχ ως τον Δαθαν και Αβειρων αλλα τροπω δη και παραδοξω, εις θαυμα και παραδειγμα , παταξαι Κυριος αυτους τω ψυχει, τω πυρετω,τη ανεμοφθορια και τη ωχρα ' γεννηθητω ουρανος ο υπερ την κεφαλην αυτων χαλκους και η γη η υπο τους ποδας αυτων σιδηρα ....
και αλυτοι μετα θανατον και τω αιωνιω αναθεματι
και αλυτοι μετα θανατον και τω αιωνιω αναθεματι
και αλυτοι μετα θανατον και τω αιωνιω αναθεματι
και αλυτοι μετα θανατον και τω αιωνιω αναθεματι
και αλυτοι μετα θανατον και τω αιωνιω αναθεματι
Νo comments !
ΣΟΦΟΝ ΤΟ ΣΑΦΕΣ
Ισως γιατί έχεις συνηθίσει να σε χειροκροτούν, ίσως γιατί δεν έχεις συνηθίσει να αμφισβητούν την καθηγητοφανή αυθεντία σου.
Εν πάσει περιπτώσει, είναι δικαίωμά σου να εκφράζεσαι όπως εκφράζεσαι γιατί, όπως είπες και συ, "δημοκρατία έχουμε, ο καθένας λέει ό,τι θέλει".
quote:
Trainman
Εις μάτην θα περίμενε κανείς στοιχεία περί «επικήρυξης των αναγνωστών του Ρήγα»...
Οφείλω να ζητήσω συγνώμη, δεν αναφερόμουν στους "αναγνώστες του Ρήγα" αλλά στο "Σύνταγμα του Ρήγα", το οποίο ο προστατευόμενός σου πασάς επικήρυξε και ζήτησε από τους παρατρεχάμενους μητροπολίτες να τα μαζεύουν και να τα στέλνουν στο πατριαρχείο.
Φυσικά, κατανόησες και συ το εκ παραδρομής λάθος αλλά ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία να λασπολογήσεις πάλι εις βάρος μου, με προσωπικούς χαρακτηρισμούς, πράγμα που συνήθως κάνεις, θεωρώντας πως τέτοιες επιθέσεις θα ενδυναμώσουν τα επιχειρήματά σου αλλά και θα ενθουσιάσουν τους ομοούσιους χειροκροτητές (οι οποίοι παρεμπιπτόντως φαίνεται να είναι σε διακοπές αυτόν τον καιρό).
Βέβαια, θα μπορούσα ακολουθώντας τη δική σου προκρούστεια λογική και επιχειρηματολογία να παραθέσω 2-3 σελίδες "επιχειρήματα" μέσα στο γενικό πλαίσιο ότι "εφόσον το πατριαρχείο επικηρύσσει το σύγγραμα άρα είναι φανερό πως επικηρύσσει και τους αναγνώστες του όπως έχει αποδειχτεί ιστορικά από αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως π.χ. τα γραπτά του Γαλιλαίου, τα γραπτά του Bruno, οι προκηρύξεις των αντάρτικων ομάδων επί κατοχής, όπου η επικήρυξη του κειμένου συνεπάγεται και επικήρυξη του αναγνώστη, κτλ. κτλ". αλλά τότε θα ήμουν σαν και σένα, πράγμα που δεν θα το ήθελα
Αλλωστε είναι ενδεικτικό πως απ'όλα όσα έχω προσάψει στο πατριαρχείο σε εκείνη την παράγραφο, εσύ κόλλησες σ'αυτό που σε εξυπηρετούσε και παρέλειψες όλα τα υπόλοιπα, τα οποία φυσικά είναι αλήθεια.
Τελειώνοντας θα ήθελα ακόμη μία φορά να σε ευχαριστήσω τόσο για τις προσωπικές προσβολές προς όσους διαφωνούν με την "αυθεντία" σου (συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου) και να σε ευχαριστήσω επίσης που με δικαίωσες στην απόφασή μου να απέχω (από ένα σημείο και μετά) από τη συζήτηση στο θέμα αυτό, καθώς είναι φανερό πως δεν επιθυμείς διάλογο, μια και αγνοείς τους βασικούς κανόνες αυτού, όπως π.χ. ο σεβασμός του συνομιλητή σου και της αντίθετης άποψης.
Μπορείς να συνεχίσεις στο ίδιο μοτίβο, λασπολογώντας και υβρίζοντας όλους όσους διαφωνούν μαζί σου, όντας σίγουρος πως παρόμοια πρακτική είναι ενδεικτική της συμπεριφοράς συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας τόσο εδώ μέσα όσο και εκτός του forum και πως πάντοτε κάποιοι θα βρεθούν να σε συγχαρούν τόσο για το ύφος σου όσο και για την προκρούστεια επιχειρηματολογία σου. Ειδικά τώρα που οι Παπαρρηγόπουλοι, οι Ζακυνθινοί και οι τυφλοί θιασώτες τους φαίνεται να περνούν μια κρίση...
Έρρωσθε και ευδαιμονείτε.
macedon