- Η φιλοσοφία του Επίκτητου (Σειρά Γνώσης) - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.

Θα ξεκινήσω μια σύντομη σειρά γνώσης με θέμα την φιλοσοφία του Επίκτητου. Θα προσπαθήσω να την αναπτύσσω παράλληλα με τις άλλες σειρές, όσο... αντέξω

Γιατί τον Επίκτητο;

Η μελέτη του έργου του Επίκτητου γεμίζει, τον αναζητητή της σοφίας, με ενθουσιασμό, με χαρά αλλά και με περίσκεψη. Το έργο του Επίκτητου δεν είναι διαφορετικό από όλων των άλλων Στωικών, όσον αφορά τις αρχές και το γενικότερο ιδεολογικό υπόβαθρο του Στωικισμού. Αυτό που διαφοροποιεί τον λόγο του Επίκτητου είναι η δύναμη του παραδείγματος, η θέρμη των διδασκαλιών του και η νοητική του οξυδέρκεια. Κάνει τον Στωικισμό όχι μόνο ένα φιλοσοφικό αλλά ταυτόχρονα μυστικιστικό, μέχρι σχεδόν και θρησκευτικό σύστημα. Ζωντανεύει τα ηρωικά και φιλοσοφικά πρότυπα και τα παρουσιάζει στους απλούς ανθρώπους για να συγκριθούν μεταξύ τους με σκοπό να ξυπνήσει ο ήρωας που έχει ο κάθε άνθρωπος μέσα του.

Σε αυτήν την σειρά θα παραθέτουμε, κατά μεγάλο μέρος, τα ίδια τα λόγια του Επίκτητου που δεν μπορούν ούτε πρέπει να μεταποιηθούν ή να αναπροσαρμοστούν. Για λόγους ευκολίας και μελέτης διακρίναμε και ταξινομήσαμε σε 8 βασικές ενότητες την διδασκαλία του, η οποία είναι διάσπαρτη στα έργα του. Η συγκέντρωση και η ταξινόμηση αυτή κάνει τον λόγο του Επίκτητου πιο βαθύ, οξύ και ολοκληρωμένο κι έτσι αποφεύγεται η διασπορά της δύναμής του, που γίνεται με μια απλή ανάγνωση, κατά σειρά, των έργων του.

Ποιος ήταν όμως ο Επίκτητος;

Ο Επίκτητος, από την Ιεράπολη της Φρυγίας, (50 - 120 μ.Χ.) είναι ένας από τους κύριους φιλοσόφους της Νέας Στοάς μαζί με τον Σενέκα και τον Μάρκο Αυρήλιο. Η ιδιαιτερότητά του, όμως, έγκειται στο γεγονός ότι ανήκε στην τάξη των δούλων (όπως και οι γονείς του) και μόνο σε περασμένη ηλικία έγινε απελεύθερος. Παρακολούθησε εν’ όσω ήταν δούλος, μαθήματα Στωικισμού, από έναν γνωστό φιλόσοφο της εποχής, τον Μουσώνιο Ρούφο και ασπάστηκε με θέρμη τις αρχές της Στωικής φιλοσοφίας.

Κατά την εποχή του αυτοκράτορα Δομιτιανού, όπου οι φιλόσοφοι κατηγορήθηκαν και εξορίστηκαν ως ύποπτοι φιλοδημοκρατικισμού, ο Επίκτητος μεταβαίνει στην Νικόπολη της Ηπείρου, όπου πάμπτωχος ζει το υπόλοιπο της ζωής του, διδάσκοντας σε πολυπληθές ακροατήριο.

Η διαβίωσή του γινόταν πιο δύσκολη από το γεγονός ότι ήταν κουτσός (κατά μία εκδοχή εξαιτίας ρευματικής νόσου και κατά άλλη εκδοχή λόγω κακοποιήσης από τον προηγούμενο κύριό του). Ο λόγος και το παράδειγμα της ζωής που έδινε, συγκίνησαν πολύ κόσμο και έγιναν αιτία να σχηματιστεί ένας κύκλος μαθητών, από όλα τα μέρη του ελληνιστικού κόσμου.

Χαρακτηριστικό της λατρείας που του έδειχναν οι μαθητές του είναι ότι, μετά τον θάνατό του, κάποιος μαθητής του πλήρωσε τρεις χιλιάδες αττικές δραχμές για να αγοράσει ένα πήλινο λυχνάρι που χρησιμοποιούσε ο Επίκτητος.

Ο Φλάβιος Αρριανός, ένας από τους πιστούς μαθητές του, συνέθεσε μέσα από τις σημειώσεις των μαθημάτων 2 έργα που αποτελούν τον κορμό της προφορικής διδασκαλίας του Επίκτητου, τις “Διατριβές” που αποτελούνται από 8 τόμους (οι 4 μόνο έχουν σωθεί) και το “Εγχειρίδιο” που αποτελεί την επιτομή των κυριοτέρων διδασκαλιών που αναφέρονται μέσα στις “Διατριβές”.

Η θρησκευτικότητα που διαπνέει τον λόγο του Επίκτητου και η αμεσότητα των συμβουλών του, που αναφερόταν σε προσιτά και καθημερινά ηθικά προβλήματα της εποχής του, έγιναν η αφορμή να χρησιμοποιηθούν, τα έργα του, και από Χριστιανούς μοναχούς (αφού πρώτα γινόταν η αναγκαία προσαρμογή στα χριστιανικά δόγματα).

Ο Επίκτητος δεν μπορούμε να πούμε ότι καινοτομεί ή ότι αναθεωρεί την Στωική διδασκαλία. Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι ότι σφραγίζει, με την δύναμη του νου του και την οξυδέρκεια της παρατήρησής του, την εποχή του, προσανατολίζοντας το δυναμικό της φιλοσοφίας προς τα ανθρώπινα συνηθισμένα προβλήματα. Εξαιτίας αυτής του της ικανότητας, λέγεται ότι μπορούσε να γεννήσει ότι αισθήματα ήθελε στους ακροατές του. Γι’ αυτό και ο γραπτός λόγος του, παρμένος από σημειώσεις που δεν κρατούν και δεν ακτινοβολούν όλη την δύναμη του προφορικού λόγου, είναι ακατάλληλος πολλές φορές για να αποδώσει το μεγαλείο των μηνυμάτων του.

Σε αυτή την σειρά θα σταχυολογήσουμε τα καλύτερα αποσπάσματα της διδασκαλίας του Επίκτητου και ταυτόχρονα θα τα ταξινομήσουμε σε θεματικές ενότητες συμπυκνώνοντας τις αρχές του για να τις κάνουμε πιο κοφτερές, για να μεταμορφωθούν σε “χειρουργικό νυστέρι” που θα αφαιρέσει τα αποστήματα της ψυχής.

Θα αρχίσουμε με την Ενότητα "Μαθητεία στην Φιλοσοφία"

To be continued....

Καλη δυναμη,η προσοχη μας στραμμενη και στον Επικτητο!

Προσπαθώ για το καλύτερο, κάθε φορά. Είναι όντως για μένα ένα γύμνασμα νου και ψυχής, που με βοηθάει να εμβαθύνω στην ουσία όλων αυτών που σέβομαι και αγαπώ.

Ο μεγάλος καημός του Επίκτητου ήταν η συνεπής, ορθή και επίμονη άσκηση της ηθικής φιλοσοφίας από μέρους των μαθητών του. Στις “Διατριβές”, ως επί το πλείστον, συναντάμε κείμενα που αφορούν τους απλούς ανθρώπους, ακροατές των ομιλιών του. Κόποιες φορές, όμως, με αφορμή τις ερωτήσεις που κάνουν, όπως φαίνεται, οι άμεσοι μαθητές του, απαντάει με περισσότερη στοργή προσπαθώντας να προστατέψει τους μαθητές του από τις επιρροές των “αμύητων”, όπως τους ονομάζει:

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

“Nα η αρχή της φιλοσοφίας: Η συνείδηση της διαμάχης των ανθρώπων μεταξύ τους, η αναζήτηση της προέλευσης της διαμάχης, η καταδίκη της απλής γνώμης, η δυσπιστία προς αυτήν την άποψη και κάποια έρευνα για το αν η άποψή μας είναι σωστή ή λάθος, και η ανεύρεση κάποιου κανόνα, όπως ανακαλύψαμε την ζυγαριά για να μετράμε τα βάρη ή την στάθμη, για να κρίνουμε το ίσιο και το στραβό.” Β/ια,13.

Η ΣΧΟΛΗ ΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΕΙΝΑΙ ΙΑΤΡΕΙΟ

Γι’ αυτό και η σχολή των φιλοσόφων δεν μπορεί να είναι ένα μέρος ψυχαγωγίας, διασκέδασης ή εγωπάθειας. Η φιλοσοφία πρέπει να είναι η Ιατρική της ψυχής:

“Η σχολή του φιλοσόφου, άνδρες, είναι ιατρείο, δεν πρέπει να βγαίνετε χαρούμενοι αλλά πονεμένοι. Δεν έρχεστε βέβαια αν είστε υγιείς, ο ένας έχει τον ώμο βγαλμένο, ο άλλος έχει απόστημα, ο άλλος συρίγγιο κι ο άλλος πονοκέφαλο. Και θα καθήσω εγώ να σας λέω ωραία λόγια και φρασούλες, για να με επαινέσετε και να φύγετε, ο ένας με τον ώμο όπως τον έφερε, ο άλλος με τον ίδιο πονοκέφαλο, ο άλλος με το συρίγγιο κι ο άλλος με το απόστημα;Γ/κγ,29-32.

Συνεχίζεται με αποσπάσματα στην ίδια Ενότητα...

Με εκτίμηση
--Je^3--

quote:

---

Για έναν πάντως δεν φαντάζομαι είμαι σίγουρος…

---

"Ποιό το αληθινό μέγεθος της σκιάς σου;"

quote:

---

---

Ησυχιαααα....

Αφηστε τον ανθρωπο να .....κωπηλατει ελευθερα !!!

Μια χαρα ταξιδευουμε !!! !!! !!!

Ευχαριστώ πάρα πολύ παιδιά. Οι φατσούλες καθώς και η σειρά τους δείχνει τις συναισθηματικές μου αντιδράσεις καθώς έμπαινα με περιέργεια να δω πώς έγιναν μέσα σε λίγες ώρες 8 τα posts σε αυτήν την συζήτηση.

Ευχαριστώ για την υποστήριξή σας και τα γλυκά σας λόγια. Μου δίνουν χαρά και κουράγιο στο να συνεχίζω να δίνω αρκετό από τον πολύτιμο και δυσεύρετο ελεύθερό μου χρόνο για να προσαρμόζω και να συμμοιράζομαι μαζί σας τα λόγια σοφίας αυτών των μεγάλων ψυχών που θαυμάζω και μελετώ.

Ξέρω ότι μερικές φορές δίνω πράγματα δύσκολα και κουραστικά και άλλες φορές καθυστερώ στην ανάπτυξη των topics γνώσης αλλά τα λόγια σας μου αποδεικνύουν ότι τα σφάλματα και οι ατέλειες καλύπτονται από την ίδια την ουσία και την επικαιρότητα αυτών των γνώσεων.

Να είστε καλά όλοι σας. Η χαρά του να συμμοιραζόμαστε το φως αυτών των σοφών διδασκαλιών είναι το καλύτερο δώρο που μπορείτε να μου κάνετε.

Σας ευχαριστώ από την καρδιά μου

Κανένα αγαθό, ακόμη και η ίδια η ζωή, δεν πρέπει να συντηρείται από τον άνθρωπο, αν δεν εξασφαλίζει την ηθική ακεραιότητα του. Οι στωικοί φιλόσοφοι συνιστούσαν στους ανθρώπους την εθελουσία και έντιμη «εξαγωγήν εκ του βίου».
* *

Ιδού πώς ο Επίκτητος λέει ότι θα πρέπει να σκέφτεται ο στωικός φιλόσοφος: «θα πεθάνω• αλλά πρέπει γι' αυτό να πεθάνω βογκώντας; Θα φυλακιστώ• αλλά πρέπει γι' αυτό να θρηνολογώ; Θα εξοριστώ• αλλά ποιος μπορεί να μ' εμποδίσει να φύγω χαμογελώντας και ήρεμος; —Πες μου το μυστικό. —Δεν το λέω, γιατί αυτό εξαρτάται από την θέληση μου. —Θα σε ρίξω τότε στα σίδερα. —Άνθρωπε, τι λες; Εμένα; Μόνο το πόδι μου θ' αλυσοδέσεις. Την θέληση μου ούτε ο Δίας μπορεί να καταβάλει. —Θα σε φυλακίσω. —Το καημένο μου κορμί, εννοείς. —Θα σε αποκεφαλίσω. —Πότε εγώ σου είπα πως μονάχα ο δικός μου τράχηλος δεν μπορεί να κοπεί;». Για να φτάσει κανείς, όπως εισηγούνται οι στωικοί φιλόσοφοι, στην κατάσταση της πλήρους αδιαφορίας, η οποία θα τον βοηθήσει, ακόμη και εν μέσω των πιο επώδυνων καταστάσεων, ν' αποκτήσει και να διατηρήσει η ψυχή του την αταραξία και την γαλήνη εκείνη που θα του εξασφαλίσει την ευτυχία, χρειάζεται να ξεπεράσει κάθε συναισθηματισμό, να χειραφετηθεί από τις εγκόσμιες επιθυμίες του, ν' απελευθερωθεί από τα πάθη του —όχι μόνο από τα θεωρούμενα κακά πάθη, αλλά από όλα τα πάθη ανεξαιρέτως. Και τούτο, διότι το πάθος, γενικώς, είναι μια «άλογη και αφύσικη κίνηση της ψυχής, μια ορμή πλεονάζουσα», που δεν αφήνει τον άνθρωπο να κρίνει σωστά την θέση του μέσα στον κόσμο και την συγγενική σχέση του με την φύση.

Αποσπασμα από το βιβλίο του Θ. Πελεγρίνη «ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΕΠΟΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ»)
ΟΜ

Spirit σου συνιστώ να πάρεις και ένα άλλο καλό νέο βιβλίο του Θ. Πελεγρίνη, με τίτλο "ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ". Ίσως είναι το καλύτερο συνοπτικό βιβλίο για το ευρύ κοινό, γραμμμένο όσο πιο απλά γίνεται για ένα τέτοιο θέμα, δίνοντας την ουσία και μόνο την ουσία. Ο Πελεγρίνης έκανε ένα σπουδαίο έργο, γιατί φαίνεται ότι βάζει την καρδιά του σε αυτό το βιβλίο και όχι μόνο τον εγκέφαλό του.

Συνεχίζω...

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ

Έτσι λοιπόν, η ζωή του φιλοσόφου δεν μπορεί να είναι όπως των άλλων ανθρώπων. Οι άνθρωποι που θέλουν να αποφασίσουν να αυτοθεραπευθούν και να ξεφύγουν από τις αιτίες που δημιουργούν τον πόνο και την δίψα της επιθυμίας πρέπει να υπολογίσουν πολύ σοβαρά αν θα πάρουν αυτήν την απόφαση και αν θα αντέξουν στις δοκιμασίες της φιλοσοφικής μαθητείας:

“Άνθρωπέ μου, εξέτασε πρώτα το πράγμα και μετά την ίδια σου την φύση και τί μπορείς να σηκώσεις. Αν θέλεις να γίνεις παλαιστής, κοίτα τους ώμους σου, τους μηρούς σου, την μέση σου. Ο καθένας άλλωστε γεννιέται για διαφορετικό πράγμα.

Νομίζεις ότι με αυτά που κάνεις, μπορείς να φιλοσοφήσεις;

Νομίζεις ότι μπορείς να τρως και να πίνεις όπως το κάνεις, να οργίζεσαι το ίδιο, να δείχνεις την ίδια κακή διάθεση;

Πρέπει να ξαγρυπνάς, να κοπιάζεις να νικήσεις κάποιες επιθυμίες σου, ν’ απομακρυνθείς από τους δικούς σου, να υποστείς την περιφρόνηση και του μικρού δούλου, την κοροϊδία όλων αυτών που συναντάς, να έχεις σε όλα το μικρότερο μερίδιο, στην εξουσία, στις τιμές, στο δικαστήριο.

Όταν θα έχεις σταθμίσει τα παραπάνω, εφ’ όσον το κρίνεις, έλα, αν θέλεις, να τ’ ανταλλάξεις με την απάθεια, την ελευθερία, την αταραξία.” Γ/ιε,8-12.

ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΚΑΙ ΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΑΡΕΤΩΝ

Η μάχη, όμως, συνεχίζεται κι από την στιγμή που παίρνει κάποιος την απόφαση. Ακόμη και να καταφέρει να ενσαρκώσει κάποιες ηθικές αρετές χρειάζεται και η επαγρύπνηση , για την φύλαξή τους:

“. . . λίγο να νυστάξεις και χάνεις όλα όσα έχεις συγκεντρώσει μέχρι τώρα.

Να προσέχεις, λοιπόν, τις παραστάσεις σου, να επαγρυπνείς. Δεν είναι λίγα αυτά που διαφυλάσσεις.

Είναι η αιδώς, η πίστη, η ευστάθεια, η απαλλαγή από τα πάθη, από την λύπη, από τον φόβο, από την ταραχή, με μια λέξη η ελευθερία.

Πόσο πουλάς όλα ετούτα;

Κοίταξε πόσο αξίζουν!” Δ/γ,6-8.

Συνεχίζεται με αποσπάσματα στην ίδια Ενότητα...

quote:

---

βιβλίο του Θ. Πελεγρίνη, με τίτλο "ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ".

---

Εκδοσεις φιλε μου Θωθ..?

«Η γνώση της άγνοιας είναι η αρχή της σοφίας»

quote:

---

Εκδοσεις φιλε μου Θωθ..?

---

Το έχω μπροστά μου. Εκδόσεις "Ελληνικά Γράμματα".

Θα σου αρέσει σίγουρα φίλε μου !!!

"ΕΝ ΤΟ ΠΑΝ"

Θα γράψω κα εγώ λίγες σκεψεις.

Ο Επίκτητος είναι από τους αγαπημένους μου φιλοσόφους, και προσπαθώ όσο μπορώ να εφαρμόζω τις διδασκαλίες του.
Αυτό που με συγκινεί ιδιαίτερα είναι οι προτροπές του προς τους ανθρώπους να μάθουν να ξεχωρίζουν τα ουσιώδη από τα επουσιώδη, τα αληθινά από τα ψεύτικα . Η έννοια της διάκρισης είναι νομίζω βασική για την φιλοσοφία του. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια τονίζει ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να μπορει να διακρίνει πια πράγματα είναι δικά του και πια όχι. Λέει π.χ. όταν κάποιος υπερηφανεύται για την ομορφιά του αλόγου του, απατάται. Το άλογο και η ομορφιά του δεν του ανήκει, οπότε είναι μάταιο να υπερηφανεύεται για κάτι που δε του ανήκει. Όπως δεν του ανήκουν τα χρήματα, τα πλούτη, τα αξιώματα. Τα εσωτερικά χαρίσματα, αυτά που έχει αναπτύξει και ανδρώσει ο ίδιος ο άνθρωπος με κόπο και στερήσεις (όπως το θάρρος, η τιμιότητα, η αρετή, η ταπεινοφροσύνη), αυτά είναι που μπορεί να "υπερηφανεύεται" σαν δικά του. Αυτά δεν μπορει να του τα αφαιρέσει ούτε ο ίδιος ο θάνατος ακόμα.

quote:

---

Λέει π.χ. όταν κάποιος υπερηφανεύται για την ομορφιά του αλόγου του, απατάται. Το άλογο και η ομορφιά του δεν του ανήκει, οπότε είναι μάταιο να υπερηφανεύεται για κάτι που δε του ανήκει.

---

Να είσαι καλά Calessin που μου θύμισες αυτήν την συμβουλή του Επίκτητου.

Είναι καλό για να θυμόμαστε να σεβόμαστε αυτό που μας χαρίζει η θεότητα και να μην κάνουμε εμπόριο με τα δώρα της, εκμεταλλεύομενοι την γενναιοδωρία της.

Όποτε θέλεις μπορείς να μας πεις και άλλα αποσπάσματα από αγαπημένο σου (μας) Επίκτητο.

"ΕΝ ΤΟ ΠΑΝ"

quote:

---

---