- Μια θεωρία που απαλλάσσει τους Ναζί - .-= ΤΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ =-.

Οι συμβουλές του Επίκτητου για το θέμα της ζωής και του θανάτου είναι πολλές στα έργα του. Μια από τις πιο βασικές φροντίδες του είναι να εξοικειώσει τον άνθρωπο με τις δυσκολίες της ζωής, την ματαιότητα των υλικών αγαθών, το εφήμερο των σχέσεων. Έτσι τον εξοικειώνει και με την ιδέα του θανάτου, έτσι ώστε να μην φαντάζει τρομερή και άδικη αλλά απαραίτητη και λυτρωτική.

Λέει ο Επίκτητος: “Δεν είμαι αιώνιος. Άνθρωπος είμαι. Μέρος του όλου, όπως η ώρα της ημέρας. Πρέπει να έρχομαι, όπως η ώρα και να φεύγω, όπως η ώρα.” Β/ε,13.

ΟΧΙ ΑΧΑΡΙΣΤΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΘΕΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΗ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΔΩΣΕ

Ο Επίκτητος, στο παρακάτω απόσπασμα έχει έναν φανταστικό διάλογο με έναν απλό άνθρωπο, ο οποίος εκφράζει τους καθημερινούς φόβους του, τις ελπίδες και τα παράπονά του. Ο Επίκτητος, εύστοχα και καυστικά, τον επαναφέρει στην ιδέα της πραγματικής σημασίας και αξίας της ζωής και προσπαθεί να επανακατευθύνει το νου και το συναίσθημα του συνομιλητή του, προς τους πραγματικούς στόχους της ζωής αλλά και του θανάτου:

“Ποιος είσαι εσύ και για ποιο σκοπό ήρθες στον κόσμο; Δεν είναι εκείνος που σ’ έφερε; Δεν είναι εκείνος που σου έδειξε το φως; Δεν σου έδωσε συντρόφους και αισθήσεις και λογική; Ως τί σε έφερε εδώ; Δεν σε έφερε ως θνητό; Για να ζήσεις μ’ ένα ταπεινό σαρκίο πάνω στην γη, να βλέπεις την διοίκησή του, να ακολουθείς την πομπή του, να συνεορτάζεις με εκείνον για λίγο; Δεν θέλεις λοιπόν για όσο σου επιτρέπεται και αφού θα έχεις κοιτάξει την πομπή και την πανήγυρη, όταν σε βγάλει, να πας να τον προσκυνήσεις και να τον ευχαριστήσεις για όσα άκουσες και είδες;

- “Όχι, ήθελα να μείνω ακόμα στην γιορτή.”

Ναι, και οι μύστες θέλουν να συνεχίζουν τις τελετές και οι θεατές, στην Ολυμπία θέλουν να βλέπουν τους άλλους αθλητές, αλλά η πανήγυρη έχει τέλος. Βγες, φύγε, με ευγνωμοσύνη και διακριτικότητα. Δώσε τόπο σε άλλους, πρέπει να έρθουν κι άλλοι, όπως ήρθες κι εσύ, κι όταν έρθουν πρέπει να έχουν χώρο, σπίτια, όλα τα χρειαζούμενα. Αν δεν φύγουν οι πρώτοι, τί θα απομείνει; Γιατί είσαι άπληστος; Γιατί είσαι ανικανοποίητος; Γιατί καταλαμβάνεις τον χώρο του κόσμου;” Δ/α 45-48.

Είχες παραθέσει ένα απόσπασμα από το έργο του Επίκτητου, που μιλάει για τη λογική και ουσιαστικά την παρουσιάζει, ως ένα από τα σηματικότερα εργαλεία του ανθρώπου, για να αντιληφθεί και να απαντήσει σε ερωτήματα που έχουν τεθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Θα ήθελα, λοιπόν, να σε ρωτήσω τι συμβαίνει και με εκείνους που λειτουργούν, κατά κύριο λόγο, διαισθητικά. Κινδυνεύουν να υποπέσουν σε ανεπανόρθωτα λάθη ή μήπως και η λογική είναι κάτι που δεν είμαστε σε θέση να χειριστούμε ικανοποιητικά; Τελικά είναι προτιμότερο να εμπιστευόμαστε και το ένστικτο;
Ερέθισμα για την ερώτηση μου αυτή, είναι το γεγονός ότι πρόσφατα ήρθα σε επαφή με ανθρώπους που δίνουν υπερβολική σημασία σε ό,τι αντιλαμβάνεται η καρδιά και υποτιμούν εκείνα που προσφέρει η λογική. Τι έχουν να μας πούν γι΄αυτό οι Στωικοί; Θα με ενδιέφερε πολύ η απάντηση σου.
Ακόμα, θα ήθελα να μας εξηγήσεις λίγα πράγματα γύρω απο την έννοια της ελευθερίας, της ελεύθερης βούλησης και ποια η διαφορά τους απο την αναρχία που είναι της μόδας, αυτόν τον καιρό. Τελικά, το μήνυμα του Επίκτητου είναι ότι αυτός που ξέρει τι θέλει και ποιο σκοπό υπηρετεί είναι πραγματικά ελεύθερος;

Δυστυχώς δεν νομίζω ότι μπορώ να σου απαντήσω ουσιαστικά σε αυτές τις πολύ καλές ερωτήσεις που κάνεις. Θα προσπαθήσω όμως.

Η λογική των Στωικών δεν έχει σχέση με τον σύγχρονο θετικιστικό ορθολογισμό. Είναι περισσότερο μια γέφυρα της ανθρώπινης συνείδησης με αυτό που ονομάζουμε θεία φύση. Η λογική είναι η φωνή του εσωτερικού μας θεού που πρέπει να την ακούσουμε και να εφαρμόσουμε αυτά που μας λέει για να γίνουμε αυτοί που πραγματικά είμαστε.

Συνεπώς η λογική αυτή περιλαμβάνει όλες τις αρετές μέσα της. Περιλαμβάνει την αταραξία, την ανδρεία, την βούληση, την γενναιοδωρία, την συμπόνοια κ.α. Δεν μπορώ να την δω ως κάτι αντίθετο της "καρδιάς" αλλά περισσότερο σαν κάτι που περιλαμβάνει και αυτήν.

Να σου πω ένα περιστατικό...

Ο Επίκτητος, όταν ήταν σε μεγάλη ηλικία, είδε κάποιο πρωινό ότι κάποιοι του είχαν αφήσει ένα βρέφος μπροστά στην πόρτα του. Για να μπορέσει να το φροντίσει αποφάσισε να παντρευτεί αν και ήταν ήδη μεγάλος, για να έχει αυτό το παιδί και μια μητρική φροντίδα. Πως σου φαίνεται αυτό; Έχει καρδιά ή όχι;

Όσο για τα υπόλοιπα που με ρωτάς νομίζω ότι έχεις δώσει ήδη την απάντηση όταν λες...

quote:

---

Τελικά, το μήνυμα του Επίκτητου είναι ότι αυτός που ξέρει τι θέλει και ποιο σκοπό υπηρετεί είναι πραγματικά ελεύθερος;

---

Ελπίζω να σου έδωσα ερεθίσματα για σκέψη. Ο καλύτερος τρόπος για να καταλάβεις τους Στωικούς είναι να γίνεις εσύ Στωικός. Είναι σαν το... Matrix. Δεν μπορείς να καταλάβεις όταν σου μιλάνε για αυτό, πρέπει να το δεις με τα ίδια σου τα μάτια.

Καλή επιτυχία στις αναζητήσεις σου.

"ΕΝ ΤΟ ΠΑΝ"

Ο θάνατος είναι ένα απλό φόβητρο. Δεν είναι ούτε η αρχή, ούτε το τέλος. Το πνεύμα έχει χωριστεί από το σώμα αρκετές φορές και η ώρα του χωρισμού έρχεται για να συμπληρωθεί ο κύκλος του κόσμου:

“Ο θάνατος, τί είναι; Μορμολύκειο (προσωπείο, φόβητρο). Στρέψε το και θα δεις.

Κοίτα, δεν δαγκώνει.

Το φτωχό σαρκίο σου πρέπει να χωριστεί από το φτωχό πνεύμα σου, τώρα ή αργότερα, όπως είχε χωριστεί και πρωτύτερα. Γιατί αγανακτείς, αν είναι τώρα; Αφού, αν δεν είναι τώρα, θα είναι αργότερα.

Γιατί;

Για να συμπληρωθεί ο κύκλος του κόσμου.” Β/α,17-18.

5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Ο ΘΕΟΣ

Η φιλοσοφία του Επίκτητου είναι βαθιά θρησκευόμενη. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι Χριστιανοί μοναχοί χρησιμοποιούσαν το “Εγχειρίδιο”, παραλλάζοντας μόνο τα σημεία που αναφερόταν σε πολλούς θεούς ή στον θεσμό των Μυστηρίων. Ο Θεός, για τον Επίκτητο, είναι ένας Θεός όλης της δημιουργίας. Είναι η γεννητική ,εμψυχωτική και οργανωτική δύναμη όλου του κόσμου. Ο άνθρωπος κατέχει μια ζηλευτή θέση σε αυτή την δημιουργία γιατί η ανθρώπινη ψυχική του φύση είναι συγγενική με την φύση του Θεού. Η διαφορά δύναμης, όμως, μεταξύ του Θεού και του ανθρώπου είναι τεράστια. Ο άνθρωπος μπορεί να εμψυχώσει και να κινήσει ελάχιστη από την ύλη που τον περιβάλλει. Ο Θεός, όμως, έχει υπό την επιρροή του το Όλον. Παρά το μεγαλείο του Θεού και την τεράστια απόσταση που τον χωρίζει από τον άνθρωπο, ο άνθρωπος δεν πρέπει να ανησυχεί γιατί κουβαλάει μέσα του τον Θεό, έναν εσωτερικό Θεό, όμως, που δυστυχώς αγνοεί.

Ο ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΝ

“Καθώς, όμως, οι ψυχές μας είναι τόσο στενά δεμένες με τον Θεό, ως μόρια δικά του και μέρη προερχόμενα από αυτόν, ο Θεός δεν θα αντιλαμβάνεται κάθε κίνησή τους, σαν να ήταν δική του κίνηση και συμφυής με αυτόν;

Λοιπόν, εσύ έχεις την δυνατότητα να σκέφτεσαι για την θεία διακυβέρνηση και για όλα τα θεϊκά αντικείμενα καθώς και για τα ανθρώπινα. Ο Θεός, όμως, δεν θα είναι ικανός να παρατηρεί τα πάντα, να βρίσκεται παντού και σε επικοινωνία με τα πάντα;

Ο ήλιος μπορεί να φωτίζει μεγάλο τμήμα του σύμπαντος, αφήνοντας στο σκοτάδι πολύ μικρό τμήμα, όσο καλύπτει, δηλαδή, η σκιά της γης. Εκείνος, όμως, που δημιούργησε και κατευθύνει την πορεία του ήλιου που σε σύγκριση με το όλον δεν είναι παρά ένα μικρό τμήμα του Θεού, δεν θα έχει την δύναμη να αντιλαμβάνεται τα πάντα; (. . . )

Ωστόσο δεν παρέλειψε να τοποθετήσει πλάι σε κάθε άνθρωπο, ως κηδεμόνα, τον αγαθό δαίμονα του καθενός.” Α/ιδ,7-13.

Ο Επίκτητος μιλάει σκληρά, αλλά αληθινά. Δεν φοβάται να πει την αλήθεια όσο σκληρή κι αν είναι γιατί πιστεύει ότι η φιλοσοφία είναι η θεραπευτική χειρουργική της ψυχής και πολλές φορές προκαλεί τον πόνο που είναι αναγκαίο συνεπαγόμενο της ίασης.

Γι’ αυτό και ειρωνεύεται και στηλιτεύει την ανοησία του ανθρώπου, που νομίζει ότι ο Θεός βρίσκεται έξω από αυτόν, σε ένα είδωλο ή στον ουρανό. Ο άνθρωπος, τον μόνο πιο κοντινό Θεό που μπορεί να γνωρίσει, να λατρέψει και να ακολουθήσει είναι ο εσωτερικός του Θεός, ο αγαθός Δαίμων, που τις περισσότερες φορές αγνοεί ή και ακόμα, πιο πολλές φορές, βεβηλώνει:

“Παντού κουβαλάς μαζί σου έναν Θεό, ταλαίπωρε και το αγνοείς. Νομίζεις ότι μιλάω για εξωτερικό Θεό, από ασήμι και χρυσάφι;

Μέσα σου τον κουβαλάς και δεν αντιλαμβάνεσαι ότι τον μολύνεις με ακάθαρτες σκέψεις και βρομερές πράξεις.

Μπροστά σε άγαλμα του Θεού δεν θα τολμούσες να κάνεις τίποτε από όσα κάνεις. Αλλά μπροστά στον ίδιο τον Θεό που έχεις μέσα σου, που τα πάντα εποπτεύει και ακούει, δεν κοκκινίζεις που τα σκέφτεσαι και τα κάνεις, εσύ που αγνοείς την ίδια σου την φύση και προκαλείς την θεία οργή.” Β/η,13-14.

6η ΕΝΟΤΗΤΑ: Το Ηρωικό Παράδειγμα

Ο Επίκτητος, επικαλείται πολλές φορές το ηρωικό μοντέλο που έχει την έννοια του παραδειγματισμού και του προτύπου για τον μαθητή της φιλοσοφίας. Ένας αγαπημένος του ήρωας είναι ο Ηρακλής, στον οποίον αποδίδει τις αρετές του κλασικού ήρωα, οι οποίες πρέπει να είναι και οι αρετές του αναζητητή της ευδαιμονίας. Με αυτόν τον τρόπο, εισάγει στην φιλοσοφία του, ως απαραίτητη, την έμπνευση από έναν ήρωα ή έναν δάσκαλο.

ΟΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΗΡΩΑ

“ - “Η μύτη μου τρέχει.”

- Τί τα έχεις λοιπόν τα χέρια δούλε; Δεν τα έχεις και για να σκουπίζεσαι;

- “Δηλαδή είναι λογικό να υπάρχουν στον κόσμο μύτες που τρέχουν;”

- Πόσο καλύτερα θα ήταν να την σκούπιζες παρά να διαμαρτύρεσαι! Και τί νομίζεις θα ήταν ο Ηρακλής, αν δεν υπήρχε το λιοντάρι, η ύδρα, το ελάφι, το αγριογούρουνο και κάποιοι άδικοι και θηριώδεις άνθρωποι που τους κυνήγησε και ξεκαθάρισε την γη;

Τί θα έκανε, αν δεν συνέβαιναν αυτά;

Δεν είναι βέβαιο ότι θα σκεπαζόταν για να κοιμηθεί;” Α/στ,30-34.

“Υπακούω, ακολουθώ τον αρχηγό μου, επευφημώντας τον και υμνώντας τα έργα του. Ήρθα, άλλωστε όταν εκείνος το θέλησε και φεύγω πάλι, όταν εκείνος το θέλει. Όσο ζούσα αυτή ήταν η δουλειά μου, να υμνώ τον Θεό και μόνος μου και μπροστά σε άλλον ή σε πολλούς. Δεν μου δίνει ούτε πολλά, ούτε άφθονα, για να μη ζω στην πολυτέλεια.

Δεν έδινε περισσότερα στον Ηρακλή, που ήταν και γιός του. Άλλος βασίλευε στο Άργος και στις Μυκήνες, εκείνος υποτασσόταν, υπάκουε κι έκανε τους άθλους του. Ενώ ο Ευρυσθέας, που ήταν ο βασιλιάς, δεν βασίλευε ούτε στο Άργος ούτε στις Μυκήνες ούτε καν στον εαυτό του. Αντίθετα, ο Ηρακλής ήταν άρχοντας και ηγεμόνας σε όλη την γη και σε όλη την θάλασσα, καθαρτής της αδικίας και της ανομίας, εισηγητής της δικαιοσύνης και της οσιότητας.” Γ/ιστ,30-33.

quote:

---

---

Δεν ήταν τυχαίο, Spirit, που, ο Επίκτητος, είχε κάθε μέρα δεκάδες άτομα στο ακροατήριό του. Μερικοί έκαναν εκατοντάδες χιλιόμετρα για να παρακολουθήσουν για λίγες ημέρες τις ομιλίες του.

quote:

---

...Και να συμπληρώσουμε, πως αυτοί που τον άκουγαν, ήταν κάθε τάξης, ηλικίας και κοινωνικής θέσης. Τον άκουγαν από απλοί άνθρωποι που δούλευαν στα χωράφια, μέχρι ευγενείς με μεγάλα πλούτη, και άνθρωποι που στον τόπο τους θεωρούνταν σοφοί. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, που τον θαύμαζε ένας αυτοκράτορας. Αν όμως κοιτάξουμε στην ιστορία, θα δούμε ότι κάθε αυτοκράτορας θαύμαζε ένα φιλόσοφο, ίσως γιατί βαθιά μέσα του καταλάβαινε πως το να κατακτήσεις τον εαυτό σου είναι πιο δύσκολο από το να κατακτήσεις όλο τον κόσμο.

---

Ελπίζω illidan stormrage να μην χρειαστεί να γίνουμε όλοι αυτοκράτορες για να συνειδητοποιήσουμε την μεγαλύτερη αξία του να κατακτήσεις τον εαυτό σου...

Ευχαριστούμε για την συνεισφορά σου και το ενδιαφέρον σου.

Προχωράω στην 7η ΕΝΟΤΗΤΑ

7η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΙΑ. ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΟΝΙΑ

Μία σπάνια αρετή που διακρίνει τον Επίκτητο είναι η επίκλησή του στη μη βία, στον οίκτο και όχι στην εκδίκηση, στην συμπόνια και όχι στην καταδίκη. Ο έρωτάς του για την αλήθεια, τον οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κανείς δεν είναι, με την ελεύθερη θέλησή του, κακός αλλά ότι η άγνοια τον αποθηριώνει. Δείχνει, συνεχώς, την αιτία του κακού που είναι η άγνοια και η ανάγκη να μάθουν οι άνθρωποι, μέσα από τις πράξεις τους, την πραγματική ανθρώπινη φύση τους.

Ο ΚΛΕΦΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΧΝΑΡΙ

“Είναι, άλλωστε, νόμος της φύσης και του Θεού, το καλύτερο να νικάει πάντα το χειρότερο.

Σε τί;

Σε ό,τι είναι καλύτερο. Κάποιο σώμα είναι πιο δυνατό από κάποιο άλλο, οι πολλοί από τον έναν, ο κλέφτης από αυτόν που δεν είναι κλέφτης.

Έτσι έχασα κι εγώ το λυχνάρι μου, γιατί ο κλέφτης ήταν καλύτερος από εμένα στην αγρύπνια.

Αλλά το πλήρωσε ακριβά το λυχνάρι. Για ένα λυχνάρι έγινε κλέφτης, για ένα λυχνάρι έγινε άπιστος, για ένα λυχνάρι αποθηριώθηκε.” Α/κθ,20-21.

"ΕΝ ΤΟ ΠΑΝ"

Ο Επίκτητος, ως ένας αρχαίος Γκάντι και Ιησούς, κηρύττει το μήνυμα της μη βίας μ’ ένα βαθύ φιλοσοφικό περιεχόμενο. Αποδεικνύει πόσο χειρότερη είναι η ίδια η ζημιά που προκαλείται στον φαύλο άνθρωπο από ότι η ζημιά που προκαλείται στον αδικούμενο. Κι αυτό επειδή, η ζημιά στο θύμα είναι σωματική και πρόσκαιρη, ενώ η ζημιά στον φαύλο άνθρωπο είναι πολύ υψηλότερης φύσης κι έχει μεγαλύτερες συνέπειες στην ίδια του την ψυχή:

“ - “ Ο δείνα σε πρόσβαλε”.

Τον ευγνωμονώ που δεν με έδειρε.

- “Μα σε έδειρε κιόλας”.

Τον ευγνωμονώ που δεν με τραυμάτισε”.

- “Μα και σε τραυμάτισε”.

Τον ευγνωμονώ που δεν με σκότωσε. Πότε έμαθε, λοιπόν, κι από ποιον ότι ο άνθρωπος είναι ζώο ήμερο, ότι αγαπάει τον πλησίον του, ότι η ίδια η αδικία προκαλεί μεγάλη ζημιά σ’ αυτόν που την διαπράττει.” Δ/ε, 8-10.

(...)

“ - “Βλέπω, τους σωστούς κι ενάρετους ανθρώπους να χάνονται από την πείνα και το κρύο.”

Αυτούς, όμως, που δεν είναι σωστοί κι ενάρετοι, δεν τους βλέπεις να χάνονται από την τρυφηλότητα, την αλαζονεία και την ακαλαισθησία;

- “Είναι, όμως, ατιμωτικό να συντηρείσαι από άλλον”.

Και ποιος άλλος, δυστυχισμένε, παρά μόνο ο κόσμος συντηρείται από μόνος του; Όποιος λοιπόν κατηγορεί την πρόνοια ότι φαύλοι δεν τιμωρούνται, ότι έχουν δύναμη και πλούτο, κάνει το ίδιο, σαν να έλεγε, σε περίπτωση που αυτοί είχαν τυφλωθεί, ότι δεν τιμωρούνταν, επειδή τα νύχια τους έχουν υγεία.” (Από τα απομνημονεύματα του Επίκτητου).

8η ΕΝΟΤΗΤΑ. ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - ΑΔΕΛΦΟΣΥΝΗ

Ως τελευταία ενότητα επέλεξα μία σημαντική προσφορά του Στωικισμού που είναι η ιδέα του πολίτη του κόσμου μ’ ένα βαθύ φιλοσοφικό περιεχόμενο. Η κοινή μας καταγωγή από τον Θεό, δεν δικαιολογεί οποιαδήποτε αλαζονεία και χωριστικότητα μιας φυλής σε σχέση με μία άλλη. Ούτε καν την αντίληψη ότι όλος ο κόσμος είναι δούλος του ανθρώπου αλλά ότι είναι καταγόμενος από τους “σπόρους” του ίδιου του Θεού. Αυτή είναι και μία ιδέα, ένα ιδεώδες που γκρέμισε τα ψευδοδιαχωριστικά σύνορα των εθνών κι έδωσε σε όλους τους ανθρώπους το συναίσθημα της αδελφοσύνης όλων των λαών:

“Αν κάποιος έχει κατανοήσει την οργάνωση του κόσμου, αν έχει διδαχτεί ότι το μέγιστο, το σπουδαιότερο και το καθολικότερο όλων είναι το σύστημα που αποτελείται από τον Θεό και τους ανθρώπους, ότι από τον Θεό ρίχτηκαν οι σπόροι που δημιούργησαν, όχι μόνο τον πατέρα ή τον παππού του, αλλά κάθε τι που γεννιέται κι αναπτύσσεται πάνω στην γη και, ιδιαίτερα, τα λογικά όντα που, μόνο αυτά από την φύση τους κοινωνούν του Θεού, συνδεδεμένα με αυτό δια της λογικής, τότε γιατί να μην ονομάζει τον εαυτό του πολίτη του κόσμου; Γιατί να μην τον ονομάζει τέκνο του Θεού;" Α/θ,3-6.

Ε Π Ι Λ Ο Γ Ο Σ

Η προσφορά του Επίκτητου, στην διαμόρφωση των νέων ιδεών και στην εισαγωγή νέου φιλοσοφικού συστήματος είναι ελάχιστη, μέχρι ανύπαρκτη. Η προσφορά του, όμως, στην ενδυνάμωση του φιλοσοφικού λόγου και στην προσαρμογή των ιδεών του Στωικισμού στο νου και το συναίσθημα των αναζητητών, είναι πολύ σημαντική.

“Τα ωραία λόγια, άλλωστε, δεν λείπουν σήμερα. Τα βιβλία των Στωικών είναι γεμάτα από τέτοια. Τί λείπει, λοιπόν; Αυτός που θα τα εφαρμόσει, με έμπρακτη μαρτυρία υπέρ των λόγων. Να αναλάβεις, λοιπόν, τον ρόλο αυτό, ώστε να μην χρησιμοποιούμε παλαιά παραδείγματα στην σχολή αλλά να έχουμε και κάποιο σύγχρονο παράδειγμα.” Α/κθ,59-60.

Σας χαιρετώ. Σας ευχαριστώ πολύ που συνταξιδέψαμε κατά μήκος αυτού του ποταμού σοφίας και αφήνω εδώ αυτόν τον "χάρτη πορείας", που σχεδιάσαμε μαζί, για όποιον κουρασμένο και διψασμένο αναζητητή τον χρειαστεί στο μέλλον.

Καλή δύναμη σε όλους. Και...ας μην ξεχνάμε ότι κάποτε υπήρξε ένας Επίκτητος

quote:

---

γιατί να μην ονομάζει τον εαυτό του πολίτη του κόσμου; Γιατί να μην τον ονομάζει τέκνο του Θεού;

---