- ΩΣ ΠΟΤΕ ΠΑΛΛΗΚΑΡΟΠΟΥΛΑ ΚΑΙ ΠΑΛΛΗΚΑΡΟΠΟΥΛΕΣ - .-= ΤΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ =-.
Το μεγάλο μυστήριο και με ψυχολογικές προεκτάσεις κρύβεται ακριβώς στον εντοπισμό των επιμέρους κρίσιμων σημείων όπου αρχίζει να διαφαίνεται και να αναπτύσσεται σταδιακά αυτή η μετάλλαξη του αρχικού προνομίου.
Δυνατή και ιδιαίτερη ταινία σίγουρα.
Συγκλονιστική είναι η διαπίστωση ότι στηρίζεται σε αληθινά γεγονότα.
quote:quote:
amaliaΚαι το αίνιγμα, τουλάχιστον για μένα, δεν είναι το πώς μεταμορφώθηκαν οι περισσότεροι κρατούμενοι, αλλά το πώς βρέθηκε τουλάχιστον ένας που κράτησε σταθερά κάποια στοιχεία του χαρακτήρα του. Πώς αλήθεια ερμηνεύεται αυτό; (δλδ η περίπτωση του ενός, που ήταν η εξαίρεση) Τι γνώμη έχεις zip;
zip:
[...]Εδώ ασφαλώς, είναι φανερή η αναφορά για την μορφή δικαιοσύνης του Μωσαϊκού Νόμου όπως αυτή διαμορφώνεται μέσα από την υπακοή σε ένα σύνολο κανόνων, εντολών, νόμων και απαγορεύσεων. Τα στοιχεία του χαρακτήρα του πρωταγωνιστή που αναφέρεσαι amalia, εμπεριέχουν κατά την γνώμη μου μια άρνηση σε οποιαδήποτε μορφή υπακοής σε νόμους, διαταγές και κανονισμους. Γι' αυτό και ο ίδιος αντιδρά στην επιβολή τους από τους δεσμοφύλακες.
Χμ, μάλλον κοντά είμαστε στις απόψεις μας. Η δική μου υπόθεση είναι ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος-εξαίρεση είχε θέσει εκ των προτέρων τον εαυτό του σε αποκλεισμό από τις υποσυνείδητα επιβαλλόμενες κοινωνικές νόρμες(αυτό που εσύ ερμηνεύεις ως άρνηση "σε οποιαδήποτε μορφή υπακοής σε νόμους, διαταγές και κανονισμούς"). Είχε, ας πούμε, ένα είδος ανοσίας στον κοινωνικό προσδιορισμό της ανθρωπιάς του, θα μπορούσαμε ενδεχομένως να τον χαρακτηρίσουμε ως "απροσάρμοστο". Σε ένα φυσιολογικό κοινωνικό περιβάλλον, αυτή η ιδιαιτερότητά του θα αποτελούσε ίσως μειονέκτημα, αλλά στο περιβάλλον του πειράματος αποδείχθηκε σωτήριο. Βέβαια, ας μην ξεχνάμε ότι ακόμα κι αυτός στο τέλος επηρεάστηκε. Όπως σωστά επισήμανες, ο πρωταγωνιστής σπάζει στο ξύλο τον δεσμοφύλακα σε κάποια στιγμή της ταινίας. Η δική μου ερμηνεία σ' αυτό είναι ότι η επίδραση των εξωτερικών παραγόντων στην προσωπικότητά μας είναι σχεδόν αναπόδραστη.
H παραπάνω ερμηνεία μου ωστόσο, πιάνει μονάχα μια πλευρά του ζητήματος, αυτή της κοινωνικής επίδρασης. Υπάρχουν και άλλες προσεγγίσεις που πιστεύω ότι μπορούν επίσης να παρέχουν ικανοποιητικές ερμηνείες.
quote:
zip:Αν λοιπόν ο κύριος λόγος, τα χρήματα δηλ. εξακολουθούσε να ήταν υπαρκτός και οι συμμετέχοντας δεν τον ξεχνούσαν, δηλ. υπήρχε μια συνειδητή συμμετοχή όσον αφορά τον κύριο λόγο αυτής, τότε δεν θα συνέβαινε απολύτως τίποτε. Θα περνούσαν οι μέρες του πειράματος, οι συμμετέχοντες θα έπαιζαν σωστά τους ρόλους που τους ανατέθηκαν εξ' αρχής σαν καλοί ηθοποιοί και θα έφευγαν όπως ήρθαν χωρίς να ανοίξει ρουθούνι.
Αν π.χ υπήρχε κάποιος ο οποίος τους έλεγε "Ελάτε εδώ ρε παιδιά. Είμαστε εδώ για τα φράγκα. Εμείς θα παίξουμε τους κρατούμενους, εσείς θα παίξετε τους δεσμοφύλακες. Θα τηρούμε τους κανόνες ... του "παιχνιδιού" και θα περάσουμε 15 μέρες παίζοντας θέατρο. That's all.", εσύ amalia πιστεύεις πως θα συνέβαινε αυτός ο χαμός που δείχνει η ταινία;
Χμ, δύσκολο να υποθέσω τι θα γινόταν. Από τη μια μεριά έχουμε την επίδραση του κοινωνικού περιβάλλοντος που είναι πάρα πολύ δυνατή (δυνατότερη σίγουρα από όσο φανταζόμαστε) και των όποιων ενστίκτων και παρορμήσεων. Από την άλλη είναι η επίδραση μιας δυνατής ιδέας (τα χρήματα) που λειτουργεί ως κίνητρο και ως ρυθμιστής της συμπεριφοράς. Τι από τα δύο θα υπερνικήσει;
Να σου πω, μάλλον τείνω προς την υπόθεση ότι και πάλι θα επικρατήσει η περιβαλλοντική επίδραση (καθώς και οι ενστικτώδεις παρορμήσεις), εφόσον στο Πείραμα ήταν τόσο ισχυρή και αποκλειστική, χωρίς να αφήνει διεξόδους. Ούτως ή άλλως, κατά κάποιον τρόπο είμαστε "κοινωνικά αυτόματα" και η μόνιμη εξατομίκευση των ανθρώπινων χαρακτηριστικών μέσα μας είναι μια δύσκολα επιτεύξιμη διαδικασία. Νομίζω ότι λίγοι άνθρωποι το καταφέρνουν αυτό σε ικανοποιητικό βαθμό. Να ξεπεράσουν δηλαδή τον κοινωνικό αυτοματισμό. Αυτό είναι και το πρόβλημα που τίθεται στο Πείραμα, κατά τη γνώμη μου. Βέβαια, εάν κάποιοι καταφέρουν να μην επηρεαστούν, μπορούν να μεταβάλλουν τους κανόνες του παιχνιδιού (όλα ένα "παιχνίδι" είναι) και να αλλάξει το αποτέλεσμα.
Δε νομίζω όμως ότι τα χρήματα είναι αρκετά ισχυρά για να ξεφύγει κανείς από το παιχνίδι.
Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις για παράδειγμα, ότι ακόμα και όταν πρόκειται να κερδίσουμε από το τίποτα ένα αξιοσέβαστο ποσό, θα προτιμήσουυμε να μην το κερδίσουμε παρά να αδικηθούμε. Οι ενδείξεις αυτές βασίζονται σε ένα παιχνίδι που ανήκει στην κατηγορία της Θεωρίας Παιγνίων. Πρόκειται για το λεγόμενο "Ultimatum Game" στο οποίο τίθεται ένα δίλημμα και αν οι παίχτες συνεργαστούν κερδίζουν, αν όχι χάνουν:
Σκέψου λοιπόν το εξής... Κάποιος μου δίνει ένα εκατομμύριο ευρώ και μπορώ να τα πάρω μονάχα αν τα μοιραστώ μαζί σου σε μια μοιρασιά που θα συμφωνήσουμε και οι δύο. Αν δε συμφωνήσεις στην προσφορά μου (που θα είναι μια άπαξ) δε θα πάρει κανείς τίποτε. Τώρα, θα πρέπει να καταθέσω εγώ μια πρόταση μοιρασιάς που να με συμφέρει όσο το δυνατόν περισσότερο, αλλά να υποθέσω ότι κι εσύ θα τη δεχτείς, αλλιώς θα χάσουμε και οι δύο. Ας πούμε ότι η πρότασή μου είναι να πάρεις εσύ εκατό χιλιάδες κι εγώ ενιακόσιες χιλιάδες ή να μοιράσω σε ποσοστό 80% εγώ και 20% εσύ. Το πιθανότερο είναι ότι εσύ δε θα δεχτείς αυτήν την καταφανώς άδικη μοιρασιά κι έτσι στο παιχνίδι θα χάσουμε και οι δυο: κανείς δε θα πάρει ευρώ. Αν και επρόκειτο να κερδίσεις εκατό ή διακόσιες χιλιάδες ευρώ από το πουθενά, η αίσθηση της αδικίας πιθανότατα θα σε κάνει να αρνηθείς την προσφορά.
Οπότε, πιστεύω ότι το οικονομικό κέρδος μπορεί να μην απέτρεπε τα άσχημα που συνέβησαν στο Πείραμα αν υπήρχε κάποιος άλλος ισχυρότερος παράγοντας που θα έκανε τους φυλακισμένους και τους φύλακες να αντιδράσουν εκτός ορίων. Όπως για παράδειγμα η αδικία. Θα μου πεις βέβαια, ότι από την αρχή αν σκέφτονταν όλοι τα χρήματα κανείς δε θα ξεκινούσε τη διαμάχη. Αλλά όπως φαίνεται και στην ταινία, κάποια μικρά παραστρατήματα στην αρχή είναι ικανά να κορυφώσουν ραγδαία όλη την κατάσταση.
