Voodoo
Και επειδή έχουμε πήξει στον Χριστιανισμό αλλά και στον αντιχριαστιανισμό... Voodoo!
Φετίχ, θυσίες ζώων, μαγικά ελιξίρια. Η λατρεία βουντού –ορθότερα, βοντού– αναβιώνει τις πρωτόγονες ρίζες της μαύρης Αφρικής με ένα θεατρικό τελετουργικό διανθισμένο με χορούς και σεξουαλικά όργια.
Χορωδιακά και κρουστά που παίζουν στον ρυθμό που δίνει ένας παράξενος ιερέας. Το πλήθος εκστασιάζεται όταν μια γυναίκα παρουσιάζει τα πρώτα συμπτώματα υστερικής κρίσης. Το σώμα της τινάζεται σαν ελατήριο. Ξαφνικά γέρνει, αρχίζει να ταλαντεύεται και να τρεκλίζει. Οι πιστοί αφαιρούν από πάνω της τα παπούτσια, τα δαχτυλίδια ή τα περιδέραια, οτιδήποτε εμποδίζει τις κινήσεις της ή μπορεί να την τραυματίσει κατά τη διάρκεια της ξέφρενης αυτής πορείας. Η γυναίκα πετάει τα ρούχα της και κυλιέται κατάχαμα. Ο λειτουργός χτυπά το κουδουνάκι του κοντά στο αφτί της και την ηρεμεί. Μοιάζει σαν να έχει μόλις αδειάσει και να βρίσκεται σε κατάσταση καταληψίας. Είναι η στιγμή που, σύμφωνα με τους πιστούς, καταλαμβάνεται από το θείο. Η φωνή της αποκτά αντρική χροιά. Κάποιοι της προσφέρουν τα ενδύματα του θεού που πήρε τη θέση του στο κορμί της. Κινείται και μιλάει όπως εκείνος, ζητά τροφή, ποτά και τσιγάρα παρόλο που δεν είχε καπνίσει ποτέ στο παρελθόν.
Βακχικό πνεύμα
Οι λιγοστοί τουρίστες που παρακολουθούν στην Αϊτή τις τελετές βουντού (vodu ή voodoo σημαίνει «θεότητα») δεν φεύγουν ποτέ με το ειρωνικό χαμόγελο που προκαλούν τα κοινά φολκλορικά θεάματα. Η λέξη βουντού φέρνει στο νου το μυστήριο, τον τρόμο, τον πανικό, τη μαγεία και την εικόνα των ζόμπι, των ζωντανών νεκρών. Τόσο η λογοτεχνία όσο και ο κινηματογράφος τροφοδότησαν τον μύθο και έδωσαν το έναυσμα για τις πρώτες σοβαρές αναλύσεις ψυχολόγων, γιατρών και ανθρωπολόγων. Τι ακριβώς είναι το βουντού και από πού προέρχεται; Πώς εξηγούνται φαινόμενα όπως η έκσταση και η πίστη στα ζόμπι; Το βουντού είναι μια παραδοσιακή μαγικοθρησκευτική λατρεία που φέρνει τους πιστούς της κοντύτερα σε μια πρωτόγονη διανοητική κατάσταση, τους διδάσκει το βακχικό πνεύμα και τους εισάγει σε τελετουργικά που θυμίζουν αρχαία ελληνική τραγωδία. Το βουντού μάς φέρνει κοντύτερα στο απώτερο παρελθόν μας.
Η γυναίκα μάμπο
Οι πιστοί ανέρχονται συνολικά σε είκοσι εκατομμύρια και τους συναντάμε ακόμη και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Κατά κύριο λόγο πρόκειται για μετανάστες από την Αϊτή οι οποίοι διαιρούνται σε αυτόνομες κοινότητες χωρίς σαφείς θρησκευτικές ιεραρχίες. Κάθε κοινότητα διαθέτει έναν μικρό ναό που συνήθως είναι το σπίτι κάποιου πιστού. Τον επανδρώνουν ένας ιερέας, ο χουνγάν (hungan), και μια ιέρεια, η μάμπο (mambo). Στις τελετές θυσιάζουν κοκόρια, μερικές φορές και μοσχάρια, και επιχειρούν να επιτύχουν την είσοδο ενός λόα (loa), θεού, στο σώμα των πιστών. Το βουντού είναι μια από τις ελάχιστες λατρείες στις οποίες η μυστικιστική έκσταση, η πλήρης αλλαγή της προσωπικότητας, επιτυγχάνεται χωρίς τη χρήση παραισθησιογόνων ουσιών. Οι συμμετέχοντες εκστασιάζονται μέσω του χορού και του ρυθμού. Οι παύσεις στη μουσική και το ομαδικό πνεύμα προκαλούν ένταση και μυστηριακή ατμόσφαιρα. Ο εκστασιασμένος εμφανίζει απώλεια συνείδησης και μοιάζει να κυριεύεται από μια εξωτερική οντότητα, μια θεότητα. Στην πραγματικότητα πρόκειται για εικόνες που προβάλει το ασυνείδητο, το μέρος της ψυχής που συνδέεται με την πρωτόγονη συμπεριφορά μας.
Ζόμπι ή υπνοβάτες;
Οι εκστασιασμένοι υπνοβατούν, κατά συνέπεια δεν είναι σε θέση να συντονίσουν τις κινήσεις τους. Έτσι ξεκινά το παραμύθι των ζόμπι, των ζωντανών νεκρών. Αν το βουντού ζωντάνευε τους νεκρούς ή προκαλούσε φαινομενικό θάνατο, η πάμπτωχη Αϊτή θα είχε κατακλυστεί από πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες! Τι συμβαίνει σε αυτές τις παράξενες τελετές; Ο εκστασιασμένος, ακριβώς λόγω της απώλειας συνείδησης, συγχέει το καλό με το κακό. Μπορεί να γίνει χυδαίος ή επιθετικός, εξ ου και η διαβολική εικόνα του μυημένου όπως την περιγράφουν οι Δυτικοί παρατηρητές. Το τελετουργικό θυμίζει θεατρική παράσταση. Χορωδίες, χοροί αλλά και η έντονη παρουσία του θείου θέτει τους ανθρώπους ενώπιον της σκοτεινής τους πλευράς και των μυστηρίων της ζωής. Ο θεός εξηγεί, συμβουλεύει και προβλέπει το μέλλον μέσω του εκστασιασμένου. Με τα χαρακτηριστικά αυτά, το βουντού μάς επαναφέρει στην εποχή κατά την οποία οι πράξεις μας δεν κατευθύνονταν από τη λογική. Η σκέψη των πρώτων Ιουδαίων, των ινδουιστών και των πρώτων αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων απείχε αρκετά από την αυστηρά ορθολογική των ημερών μας. Η επιστροφή στο παρελθόν προκάλεσε ένα ιστορικό ρήγμα στα τείχη συνειδητού και ασυνειδήτου. Δεν είναι τυχαίο ότι οι τελετές βουντού γεννήθηκαν αμέσως μετά τη βίαιη μεταφορά των σκλάβων από την Αφρική στην Αϊτή τον 16ο αιώνα. Στη διάρκειά τους ένας άνθρωπος που αποκαλείται Άλογο καταλαμβάνεται από έναν θεό που επιχειρεί να θέσει το σώμα του υπό τον έλεγχό του. Αυτή την πρακτική ανέπτυξαν οι σκλάβοι από τον Κόλπο του Μπενίν. Ξεριζωμένοι από τις οικογένειες και από τα είδωλά τους, αρνούμενοι τη σκληρή πραγματικότητα των φυτειών του ζαχαροκάλαμου, βρήκαν διέξοδο στις αρχαϊκές τελετές της πατρίδας τους. Οι τελετές βουντού αποτέλεσαν μορφή αντίδρασης στην καταπίεση των Γάλλων ιεραποστόλων, οι οποίοι επιχειρούσαν να τους βαπτίσουν και να τους επιβάλουν τους Αγίους της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Η Παρθένος, θεά του έρωτα
Σε κάθε Άγιο των ιεραποστόλων αντέταξαν έναν δικό τους θεό. Παράλληλα το βουντού εξελισσόταν σε τελετουργικό με ταυτόχρονο ανιμιστικό και χριστιανικό περιεχόμενο. Για παράδειγμα, στο πρόσωπο του Αγίου Ιακώβου του Πρεσβυτέρου, ο οποίος φορούσε έναν κόκκινο μανδύα και κράδαινε ένα σπαθί, οι σκλάβοι αναγνώρισαν το Χόγκου, αφρικανικό πνεύμα του πολέμου. Στην Παρθένο Μαρία αντιστοίχισαν την Ερτσούλια, θεά του έρωτα. Το ίδιο έκαναν με τα πνεύματα και με τους θεοποιημένους προγόνους του βασιλείου της Δαχομέης -τα σημερινά Τόγκο και Μπενίν- από όπου προέρχονταν. Στα τέλη του 18ου αιώνα διαδόθηκε στην Αϊτή μια τελετή που διατηρούσε χαρακτηριστικά εξέγερσης και ονομάστηκε Πέντρο προς τιμήν ενός ισπανόφωνου σκλάβου. Σήμερα τον Πέντρο εκπροσωπούν οι θεοποιημένοι ήρωες της ανεξαρτησίας της Αϊτής -ολοκληρώθηκε το 1804- Τουσέν Λ’ Ουβερτίρ και Ζαν Ζακ Ντεσαλίν.
Το βουντού αποτελούσε επίσης εργαλείο δεσποτικής ισχύος του δικτάτορα Μπέιμπι Ντοκ Ντιβαλιέ, ο οποίος ανατράπηκε το 1991. Ο ίδιος δήλωνε ότι επικοινωνούσε με τον λόα Μπαρόν Σαμντί, θεό του επέκεινα. Εξαφάνιζε τους πολιτικούς του αντιπάλους και τροφοδοτούσε φήμες σχετικά με τη μαύρη μαγεία και τον κανιβαλισμό. Πέρα από την προπαγάνδα, σύμφωνα με τις δοξασίες του βουντού το άτομο έχει δύο ψυχές: τον μικρό καλό άγγελο και τον μεγάλο καλό άγγελο. Ο πρώτος συνδέεται με τις ζωτικές λειτουργίες του ανθρώπου, ενώ ο δεύτερος κυριαρχεί στα όνειρα και στην τρέλα. Στην κατάσταση έκστασης ο καλός μεγάλος άγγελος παραχωρεί τη θέση του στον θεό και επιστρέφει στο σώμα όταν εκείνος αποχωρεί. Στην περίπτωση διανοητικής ή φυσικής ασθένειας ο καλός μεγάλος άγγελος αντικαθιστάται από ένα οργισμένο πνεύμα που αιχμαλωτίζεται σε ένα μπουκάλι με τη βοήθεια της μαύρης μαγείας.
Μαγεία; Νόμιμη άμυνα
Στη λατρεία βουντού υπάρχουν φετίχ και μαγικά φάρμακα τα οποία όμως χρησιμοποιούνται μόνο ως μέσα άμυνας στη μαγεία, που απαγορεύεται διά νόμου. Αυτά τα φετίχ συνδέουν το βουντού της Αϊτής με ποικίλα άλλα αφρικανικά τελετουργικά. Στο Τόγκο, τα φετίχ ονομάζονται βόντου. Πρόκειται για στιλιζαρισμένα γλυπτά, από ξύλο ή από άργιλο. Άλλοτε είναι απλοί χωμάτινοι λάκκοι με ειδικά φυτά. Η σημασία αυτών των αντικειμένων είναι ότι εμπεριέχουν τον θεό, είναι τα «άλογα» των στοιχείων της φύσης και των θεοποιημένων προγόνων. Ο υπεύθυνος των φετίχ, ο φετιχέρ, θυσιάζει πουλερικά και μοσχάρια για να αποκτήσει τον έλεγχο ασθενειών και κάθε είδους δεινών. Τα βόντου του Τόγκο χρησιμοποιούνταν στο πρώτο στάδιο εκστασιασμού των βουντού της Αϊτής. Στο Τόγκο υπάρχουν επίσης τα αμεντζότζο, φετίχ που συναντώνται σε ιερά σημεία ή σε κατοικημένες περιοχές. Κάτι τέτοιο συμβαίνει όταν στο πρόσωπο κάποιου πιστού αναγνωρίζουν έναν πρόγονο που αποφασίζει να επιστρέψει στους ζωντανούς. Έτσι ο άνθρωπος-άλογο αλλάζει ζωή και προτιμήσεις, αφού λαμβάνει μέσα του την ξένη παρουσία. Τόσο στο Τόγκο όσο και στο Μπενίν θεωρούν ότι σε κάθε άτομο εδρεύουν δύο ψυχές, συμπεριλαμβανομένης του προγόνου. Η αναγνώριση γίνεται συνήθως στην παιδική ηλικία από τον ιερέα μποκονόχ με βασικό κριτήριο ομοιότητες στην εμφάνιση ή στον χαρακτήρα. Άλλες φορές ο πρόγονος αξιώνει την απαιτούμενη προσοχή χτυπώντας με μια ασθένεια, φυσική ή διανοητική, κάποιον ενήλικο που τον είχε αγνοήσει. Η συνειδητοποίηση της κατάστασης από τον ασθενή αποτελεί προϋπόθεση για τη θεραπεία του.
Ζωή στον πληθυντικό
Σύμφωνα με τον Γάλλο ανθρωπολόγο Μαρκ Οζέ, ο πρόγονος επιβιώνει μόνο μέσω των απογόνων του, οι οποίοι οφείλουν να μεριμνούν για τη λατρεία του. Έχει το καθήκον να τους ταλαιπωρεί σωματικά και να τους ανακαλεί στην τάξη όποτε χρειάζεται, γιατί στον αφρικανικό πολιτισμό ή ζεις μαζί με τους άλλους ή πεθαίνεις μόνος.
Focus
Φετίχ, θυσίες ζώων, μαγικά ελιξίρια. Η λατρεία βουντού –ορθότερα, βοντού– αναβιώνει τις πρωτόγονες ρίζες της μαύρης Αφρικής με ένα θεατρικό τελετουργικό διανθισμένο με χορούς και σεξουαλικά όργια.
Χορωδιακά και κρουστά που παίζουν στον ρυθμό που δίνει ένας παράξενος ιερέας. Το πλήθος εκστασιάζεται όταν μια γυναίκα παρουσιάζει τα πρώτα συμπτώματα υστερικής κρίσης. Το σώμα της τινάζεται σαν ελατήριο. Ξαφνικά γέρνει, αρχίζει να ταλαντεύεται και να τρεκλίζει. Οι πιστοί αφαιρούν από πάνω της τα παπούτσια, τα δαχτυλίδια ή τα περιδέραια, οτιδήποτε εμποδίζει τις κινήσεις της ή μπορεί να την τραυματίσει κατά τη διάρκεια της ξέφρενης αυτής πορείας. Η γυναίκα πετάει τα ρούχα της και κυλιέται κατάχαμα. Ο λειτουργός χτυπά το κουδουνάκι του κοντά στο αφτί της και την ηρεμεί. Μοιάζει σαν να έχει μόλις αδειάσει και να βρίσκεται σε κατάσταση καταληψίας. Είναι η στιγμή που, σύμφωνα με τους πιστούς, καταλαμβάνεται από το θείο. Η φωνή της αποκτά αντρική χροιά. Κάποιοι της προσφέρουν τα ενδύματα του θεού που πήρε τη θέση του στο κορμί της. Κινείται και μιλάει όπως εκείνος, ζητά τροφή, ποτά και τσιγάρα παρόλο που δεν είχε καπνίσει ποτέ στο παρελθόν.
Βακχικό πνεύμα
Οι λιγοστοί τουρίστες που παρακολουθούν στην Αϊτή τις τελετές βουντού (vodu ή voodoo σημαίνει «θεότητα») δεν φεύγουν ποτέ με το ειρωνικό χαμόγελο που προκαλούν τα κοινά φολκλορικά θεάματα. Η λέξη βουντού φέρνει στο νου το μυστήριο, τον τρόμο, τον πανικό, τη μαγεία και την εικόνα των ζόμπι, των ζωντανών νεκρών. Τόσο η λογοτεχνία όσο και ο κινηματογράφος τροφοδότησαν τον μύθο και έδωσαν το έναυσμα για τις πρώτες σοβαρές αναλύσεις ψυχολόγων, γιατρών και ανθρωπολόγων. Τι ακριβώς είναι το βουντού και από πού προέρχεται; Πώς εξηγούνται φαινόμενα όπως η έκσταση και η πίστη στα ζόμπι; Το βουντού είναι μια παραδοσιακή μαγικοθρησκευτική λατρεία που φέρνει τους πιστούς της κοντύτερα σε μια πρωτόγονη διανοητική κατάσταση, τους διδάσκει το βακχικό πνεύμα και τους εισάγει σε τελετουργικά που θυμίζουν αρχαία ελληνική τραγωδία. Το βουντού μάς φέρνει κοντύτερα στο απώτερο παρελθόν μας.
Η γυναίκα μάμπο
Οι πιστοί ανέρχονται συνολικά σε είκοσι εκατομμύρια και τους συναντάμε ακόμη και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Κατά κύριο λόγο πρόκειται για μετανάστες από την Αϊτή οι οποίοι διαιρούνται σε αυτόνομες κοινότητες χωρίς σαφείς θρησκευτικές ιεραρχίες. Κάθε κοινότητα διαθέτει έναν μικρό ναό που συνήθως είναι το σπίτι κάποιου πιστού. Τον επανδρώνουν ένας ιερέας, ο χουνγάν (hungan), και μια ιέρεια, η μάμπο (mambo). Στις τελετές θυσιάζουν κοκόρια, μερικές φορές και μοσχάρια, και επιχειρούν να επιτύχουν την είσοδο ενός λόα (loa), θεού, στο σώμα των πιστών. Το βουντού είναι μια από τις ελάχιστες λατρείες στις οποίες η μυστικιστική έκσταση, η πλήρης αλλαγή της προσωπικότητας, επιτυγχάνεται χωρίς τη χρήση παραισθησιογόνων ουσιών. Οι συμμετέχοντες εκστασιάζονται μέσω του χορού και του ρυθμού. Οι παύσεις στη μουσική και το ομαδικό πνεύμα προκαλούν ένταση και μυστηριακή ατμόσφαιρα. Ο εκστασιασμένος εμφανίζει απώλεια συνείδησης και μοιάζει να κυριεύεται από μια εξωτερική οντότητα, μια θεότητα. Στην πραγματικότητα πρόκειται για εικόνες που προβάλει το ασυνείδητο, το μέρος της ψυχής που συνδέεται με την πρωτόγονη συμπεριφορά μας.
Ζόμπι ή υπνοβάτες;
Οι εκστασιασμένοι υπνοβατούν, κατά συνέπεια δεν είναι σε θέση να συντονίσουν τις κινήσεις τους. Έτσι ξεκινά το παραμύθι των ζόμπι, των ζωντανών νεκρών. Αν το βουντού ζωντάνευε τους νεκρούς ή προκαλούσε φαινομενικό θάνατο, η πάμπτωχη Αϊτή θα είχε κατακλυστεί από πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες! Τι συμβαίνει σε αυτές τις παράξενες τελετές; Ο εκστασιασμένος, ακριβώς λόγω της απώλειας συνείδησης, συγχέει το καλό με το κακό. Μπορεί να γίνει χυδαίος ή επιθετικός, εξ ου και η διαβολική εικόνα του μυημένου όπως την περιγράφουν οι Δυτικοί παρατηρητές. Το τελετουργικό θυμίζει θεατρική παράσταση. Χορωδίες, χοροί αλλά και η έντονη παρουσία του θείου θέτει τους ανθρώπους ενώπιον της σκοτεινής τους πλευράς και των μυστηρίων της ζωής. Ο θεός εξηγεί, συμβουλεύει και προβλέπει το μέλλον μέσω του εκστασιασμένου. Με τα χαρακτηριστικά αυτά, το βουντού μάς επαναφέρει στην εποχή κατά την οποία οι πράξεις μας δεν κατευθύνονταν από τη λογική. Η σκέψη των πρώτων Ιουδαίων, των ινδουιστών και των πρώτων αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων απείχε αρκετά από την αυστηρά ορθολογική των ημερών μας. Η επιστροφή στο παρελθόν προκάλεσε ένα ιστορικό ρήγμα στα τείχη συνειδητού και ασυνειδήτου. Δεν είναι τυχαίο ότι οι τελετές βουντού γεννήθηκαν αμέσως μετά τη βίαιη μεταφορά των σκλάβων από την Αφρική στην Αϊτή τον 16ο αιώνα. Στη διάρκειά τους ένας άνθρωπος που αποκαλείται Άλογο καταλαμβάνεται από έναν θεό που επιχειρεί να θέσει το σώμα του υπό τον έλεγχό του. Αυτή την πρακτική ανέπτυξαν οι σκλάβοι από τον Κόλπο του Μπενίν. Ξεριζωμένοι από τις οικογένειες και από τα είδωλά τους, αρνούμενοι τη σκληρή πραγματικότητα των φυτειών του ζαχαροκάλαμου, βρήκαν διέξοδο στις αρχαϊκές τελετές της πατρίδας τους. Οι τελετές βουντού αποτέλεσαν μορφή αντίδρασης στην καταπίεση των Γάλλων ιεραποστόλων, οι οποίοι επιχειρούσαν να τους βαπτίσουν και να τους επιβάλουν τους Αγίους της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Η Παρθένος, θεά του έρωτα
Σε κάθε Άγιο των ιεραποστόλων αντέταξαν έναν δικό τους θεό. Παράλληλα το βουντού εξελισσόταν σε τελετουργικό με ταυτόχρονο ανιμιστικό και χριστιανικό περιεχόμενο. Για παράδειγμα, στο πρόσωπο του Αγίου Ιακώβου του Πρεσβυτέρου, ο οποίος φορούσε έναν κόκκινο μανδύα και κράδαινε ένα σπαθί, οι σκλάβοι αναγνώρισαν το Χόγκου, αφρικανικό πνεύμα του πολέμου. Στην Παρθένο Μαρία αντιστοίχισαν την Ερτσούλια, θεά του έρωτα. Το ίδιο έκαναν με τα πνεύματα και με τους θεοποιημένους προγόνους του βασιλείου της Δαχομέης -τα σημερινά Τόγκο και Μπενίν- από όπου προέρχονταν. Στα τέλη του 18ου αιώνα διαδόθηκε στην Αϊτή μια τελετή που διατηρούσε χαρακτηριστικά εξέγερσης και ονομάστηκε Πέντρο προς τιμήν ενός ισπανόφωνου σκλάβου. Σήμερα τον Πέντρο εκπροσωπούν οι θεοποιημένοι ήρωες της ανεξαρτησίας της Αϊτής -ολοκληρώθηκε το 1804- Τουσέν Λ’ Ουβερτίρ και Ζαν Ζακ Ντεσαλίν.
Το βουντού αποτελούσε επίσης εργαλείο δεσποτικής ισχύος του δικτάτορα Μπέιμπι Ντοκ Ντιβαλιέ, ο οποίος ανατράπηκε το 1991. Ο ίδιος δήλωνε ότι επικοινωνούσε με τον λόα Μπαρόν Σαμντί, θεό του επέκεινα. Εξαφάνιζε τους πολιτικούς του αντιπάλους και τροφοδοτούσε φήμες σχετικά με τη μαύρη μαγεία και τον κανιβαλισμό. Πέρα από την προπαγάνδα, σύμφωνα με τις δοξασίες του βουντού το άτομο έχει δύο ψυχές: τον μικρό καλό άγγελο και τον μεγάλο καλό άγγελο. Ο πρώτος συνδέεται με τις ζωτικές λειτουργίες του ανθρώπου, ενώ ο δεύτερος κυριαρχεί στα όνειρα και στην τρέλα. Στην κατάσταση έκστασης ο καλός μεγάλος άγγελος παραχωρεί τη θέση του στον θεό και επιστρέφει στο σώμα όταν εκείνος αποχωρεί. Στην περίπτωση διανοητικής ή φυσικής ασθένειας ο καλός μεγάλος άγγελος αντικαθιστάται από ένα οργισμένο πνεύμα που αιχμαλωτίζεται σε ένα μπουκάλι με τη βοήθεια της μαύρης μαγείας.
Μαγεία; Νόμιμη άμυνα
Στη λατρεία βουντού υπάρχουν φετίχ και μαγικά φάρμακα τα οποία όμως χρησιμοποιούνται μόνο ως μέσα άμυνας στη μαγεία, που απαγορεύεται διά νόμου. Αυτά τα φετίχ συνδέουν το βουντού της Αϊτής με ποικίλα άλλα αφρικανικά τελετουργικά. Στο Τόγκο, τα φετίχ ονομάζονται βόντου. Πρόκειται για στιλιζαρισμένα γλυπτά, από ξύλο ή από άργιλο. Άλλοτε είναι απλοί χωμάτινοι λάκκοι με ειδικά φυτά. Η σημασία αυτών των αντικειμένων είναι ότι εμπεριέχουν τον θεό, είναι τα «άλογα» των στοιχείων της φύσης και των θεοποιημένων προγόνων. Ο υπεύθυνος των φετίχ, ο φετιχέρ, θυσιάζει πουλερικά και μοσχάρια για να αποκτήσει τον έλεγχο ασθενειών και κάθε είδους δεινών. Τα βόντου του Τόγκο χρησιμοποιούνταν στο πρώτο στάδιο εκστασιασμού των βουντού της Αϊτής. Στο Τόγκο υπάρχουν επίσης τα αμεντζότζο, φετίχ που συναντώνται σε ιερά σημεία ή σε κατοικημένες περιοχές. Κάτι τέτοιο συμβαίνει όταν στο πρόσωπο κάποιου πιστού αναγνωρίζουν έναν πρόγονο που αποφασίζει να επιστρέψει στους ζωντανούς. Έτσι ο άνθρωπος-άλογο αλλάζει ζωή και προτιμήσεις, αφού λαμβάνει μέσα του την ξένη παρουσία. Τόσο στο Τόγκο όσο και στο Μπενίν θεωρούν ότι σε κάθε άτομο εδρεύουν δύο ψυχές, συμπεριλαμβανομένης του προγόνου. Η αναγνώριση γίνεται συνήθως στην παιδική ηλικία από τον ιερέα μποκονόχ με βασικό κριτήριο ομοιότητες στην εμφάνιση ή στον χαρακτήρα. Άλλες φορές ο πρόγονος αξιώνει την απαιτούμενη προσοχή χτυπώντας με μια ασθένεια, φυσική ή διανοητική, κάποιον ενήλικο που τον είχε αγνοήσει. Η συνειδητοποίηση της κατάστασης από τον ασθενή αποτελεί προϋπόθεση για τη θεραπεία του.
Ζωή στον πληθυντικό
Σύμφωνα με τον Γάλλο ανθρωπολόγο Μαρκ Οζέ, ο πρόγονος επιβιώνει μόνο μέσω των απογόνων του, οι οποίοι οφείλουν να μεριμνούν για τη λατρεία του. Έχει το καθήκον να τους ταλαιπωρεί σωματικά και να τους ανακαλεί στην τάξη όποτε χρειάζεται, γιατί στον αφρικανικό πολιτισμό ή ζεις μαζί με τους άλλους ή πεθαίνεις μόνος.
Focus
Και μερικές φώτο...
Το δόγμα του Vodun
Βασική αντίληψη του κόσμου μέσα από τη θεολογία του Vodun:
To Vodun αναγνωρίζει ένα μοναδικό Θεό , τον/την Bondye/Bon Dieu ή Gran Met. Επιπλέον υπάρχουν πάρα πολλές άλλες πνευματικές οντότητες:
Lwa ή Loa: Θεωρούνται τα πνεύματα όλων των δυνάμεων του κόσμου (όπως αναπαραγωγή , γέννηση κτλ) και θεωρούνται συγγενείς του Bondye. Λέγεται ότι μπορούν να επικοινωνήσουν με τους ανθρώπους (σαν οπτασίες) και ότι στις διάφορες θρησκευτικές τελετές κυριεύουν τα πνεύματα των πιστών και δίνουν διάφορα μηνύματα. Στους / στις Lwa αποδίδονται και όλα τα περιστατικά της ζωής των ανθρώπων.
Οι δίδυμοι: Περίεργα ζευγάρια πνευμάτων με αντίθετες δυνάμεις, δύσκολο να ελεγχθούν (χαρά-λύπη, καλό-κακό κτλ). Όταν λατρεύονται, περιστασιακά, στις θρησκευτικές τελετές βοηθούν τους πιστούς δίνοντάς τους τις καλές τους ιδιότητες.
Οι νεκροί: Οι νεκροί που δεν τους αποδόθηκαν οι μεταθανάτιες τιμές θεωρούνται επικίνδυνοι , ενώ αυτοί που ενταφιάστηκαν κατάλληλα θεωρούνται ότι φέρνουν γούρι.
Επιπλέον, το δόγμα του Vodoun πιστεύει ότι κάθε άνθρωπος έχει τρεις υποστάσεις:
i)Το φυσικό του σώμα, το οποίο είναι θνητό.
ii)Τον ti-bon-ange(από το Γαλλικό petit-bon-ange=μικρός φύλακας άγγελος): που είναι ένα είδος "παγκόσμιας ψυχής" (δηλαδή το μέρος του ανθρώπου στο ολικό πνευματικό σύνολο)
iii)Τον gwo-bon-ange(από το Γαλλικό gros-bon-ange=μεγάλος φύλακας άγγελος): που είναι η προσωπική ψυχή του ατόμου. Το άτομο είναι αθάνατο από τον gwo-bon-ange , που μπορεί πολλές φορές να ενωθεί με κάποιο Lwa. Eπιπλέον , πιστεύεται ότι κατά τη διάρκεια κατάληψης ενός ατόμου από κάποιο Lwa , τότε ο ti-bon-ange εγκαταλείπει προσωρινά το σώμα και το παραδίδει στον Lwa
Ιερείς και ιεραρχία ιερωμένων:
Το κύριο ιερατικό σώμα του Vodun αποτελείται από τους houngans(άντρες ιερείες) και τις mambo(γυναίκες ιέρειες). Επιπλέον υπάρχουν οι bokor, οι λεγόμενοι μάγοι του Vodun οι οποίοι δεν είναι και πολύ δεμένοι με την κεντρική θρησκεία. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι δεν υπάρχει ιεραρχία ανάμεσα στους ιερείς και μάλιστα κάθε houngan , mambo και bokor δρα σχετικά ανεξάρτητα(δεν υπάρχουν ανώτεροι θρησκευτικοί άρχοντες και ούτε κεντρική αρχή - Σημείωση : Η κεντρική "εκκλησία" Vodun της Ταϊτής (Vodun hounfou in Haiti) δεν παίζει διοικητικό ρόλο, παρά μόνο είναι η κεντρική αρχή που έχει αναλάβει την "επικοινωνιακή πολιτική" της θρησκειας). Εκτός από αυτούς υπάρχουν και τα άτομα που δεν είναι αυτοί καθ'εαυτοί ιερείς, αλλά βοηθούν στις τελετές αυτοί είναι:
O hounganikan , που είναι ο κεντρικός συντονιστής της εκάστοτε τελετής (σχετικά με το χωρό και τη μουσική), οι Tanbu Ops (από το Γαλλικό operateur = χειριστής) . Είναι τα άτομα που παίζουν τα tanbu , τα πολύ γνωστά αφρικανικά τύμπανα. Υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες Tanbu-Ops με κύριο χαρακτηριστικό το μέγεθος του τύμπανου που παίζουν: ο pappa(μεγάλο τύμπανο -ένα μετρο ύψος) , η mamma(τύμπανο μεσαίου μεγέθουνς -μισό μέτρο ύψος) και ο/η petit(τύμπανο μικρού μεγέθους -περίπου 30cm).Τέλος , η τέταρτη κατηγορία είναι οι τυμπανιστές που παίζουν το εξαιρετικά ακριβό και σπάνιο τύμπανο assortor(ύψος από 3 με 4 μέτρα) πάνω σε μια πλατφόρμα ,και οι La Place(ο αρχηγός της εκάστοτε τελετής) και οι Hounsi, που εργάζονται σαν υπηρέτριες στις τελετές και είναι συνήθως γυναίκες ντυμένες με χαρακτηριστική λευκή ενδυμασία. Οι mambos/houngans καλούνται εξυπηρετήσουν τους πιστούς θεραπεύοντας τους (είτε με τη βοτανολογία η οποία είναι πάρα πολύ αναπτυγμένη στις περιοχές αυτές ή ακόμα και με την κλασσική δυτική ιατρική!),κάνοντας θρησκευτικές τελετουργίες για επικοινωνία ή γαλήνη των πνευμάτων, μυώντας νέους ιερείς(με τη λειτουργία του kanzo) λέγοντας το μέλλον διαβάζοντας τις παλάμες, κάνοντας ξόρκια (καταστροφής ή προστασίας)και ,τέλος, στο να φτιάχνοντας φίλτρα για διάφορους λόγους (Αγάπη, χρήματα, επιτυχία, τύχη, θάνατο)Γενικότερα , μπορούμε να πούμε ότι οι κύριες λατρευτικές λειτουργίες του Vodun είναι η θεραπεία και οι λειτουργίες.
Λειτουργίες
Οι Lwa απαιτούν την προσοχή των πιστών, και θεωρούνται ως δυνάμεις της φύσης που πρέπει να "ταΐζονται" από τους serviteurs(πιστούς).Τέτοιες προσφορές είναι πολλές φορές φρούτα ή ζώα(manje), μια προσφορά όπου το αίμα των ζώων αυτών (κυρίως κότες ή κατσίκες και πιο σπάνια και σε σημαντικότερες τελετές αγελάδες ή γουρούνια) δίνει δύναμη στον Lwa. Υπάρχουν και τελετές που τα manje αποδίδονται στους νεκρούς ή σε συγκεκριμένα Lwa. Eπιπλέον, όμως, υπάρχουν και τελετές με σκοπό την άνοδο των serviteurs σε υψηλότερα σκαλοπάτια της πίστης. Οι διάφοροι βαθμοί είναι οι: lave-tet (στα Γαλλικά = πλύσιμο του κεφαλιού), kanzo(ο εξαγνισμός με τη φωτιά) και το anson που είναι η μετατροπή ενός πιστού σε ιερέα.Οι λειτουργίες γίνονται συνήθως έξω σε κυκλικές καλύβες τις περισσότερες φορές , όπου στο κέντρο τους υπάρχει το poto mitan, η κεντρική κολόνα . Οι τελετές γίνονται από τους houngans και τις mambos, αλλά συμμετέχουν όλοι (La Place, hounganikon, hounsi, tanbu-ops, καθώς και οι παρευρισκόμενοι). Επιπλέον , στις τελετουργίες οι Lwa μπορούν να κυριεύσουν έναν πιστό για κάποιο χρονικό διάστημα, στο οποίο ο πιστός συμπεριφέρεται ακριβώς όπως ο συγκεκριμένος Lwa (πχ αμα κυριευτεί από τον Ghede , το άτομο φοράει μαύρο καπέλο που παίρνει από το ιερό - σημείωση , το καπέλο βρίσκεται πάντα κρυμμένο στο ναο , αλλά ο πιστός το βρίσκει αμέσως - ,καπνίζει και πίνει ρούμι που υπάρχει στο poto mitan)
Στο Vodun δεν υπάρχουν τυχαία γεγονότα, οι πιστοί πιστεύουν ότι οτιδήποτε στο σύμπαν επηρεάζει όλα τα άλλα. Έτσι ,ότι κάνει κάποιος σε κάποιον άλλο , το κάνει και στον εαυτό του(ο βασικός ηθικός νόμος του Voοdoo). Ο Θεός εκδηλώνεται στον κόσμο μέσα από τα πνεύματα των προγόνων και από τους Lwas οι οποίοι καθορίζουν την τύχη όλων των ανθρώπων και πρέπει να τιμούνται στις τελετές. Η θρησκεία του Vodun πιστεύει ότι όλα τα αντικείμενα και όλα τα φυσικά φαινόμενα έχουν ιερή σημασία και ψυχή (τα αντικείμενα είναι έκφραση του Lwa της τέχνης με τα οποία φτιάχτηκαν -πχ τα ξυλόγλυπτα θεωρούνται έκφραση του Vwgna , Lwa της ξυλουργική- ενώ τα φυσικά φαινόμενα κρύβουν από πίσω ένα διαφορετικό Lwa(πχ Agwe για τον τυφώνα)
Γενικά, οι τελετουργίες γίνονται για τους εξής λόγους:
i) για επικοινωνία με τα πνεύματα και απόκτηση της εύνοιάς τους με θυσίες ζώων , έτσι ώστε να ανταποδώσουν προσφέροντας καλύτερες συνθήκες ζωής καθώς και βοήθεια σε συγκεκριμένα προβλήματα
ii) για τον εορτασμό τυχερών γεγονότων
iii) για την αναίρεση μιας κατάρας από τα πνεύματα (με αποτέλεσμα τη δυστυχία των ανθρώπων)
iv) για τον εορτασμό μιας καθιερωμένης γιορτής Lwa
v) για θεραπεία
vi) για γάμους
vii) για το θάνατo
Όλοκληρο το θρησκευτικό σύστημα του Vodun έχει άμεση σχέση με τη μαγεία. Από τις διάφορες θρησκευτικές τελετές επίκλησης των Lwas που ουσιαστικά είναι δεν είναι τίποτα άλλο από "περίεργες" γητείες, το Vodun περιλαμβάνει και τη συγκέντρωση ενέργειας για την επίτευξη κάποιου στόχου. Oι κυριότερες μορφές μαγείας , λοιπόν που μπορεί να παρατηρήσει κανείς στο Vodun είναι οι εξής:
α)Γητεία: Όλες σχετικά οι θρησκευτικές τελετές στο δόγμα δεν είναι τίποτα άλλο παρά γητείες, με τελικό σκοπό την προδιάθεση των Lwas (πνευμάτων) ευνοϊκά απέναντι στους πιστούς, έτσι ώστε να πραγματοποιηθούν κάποιες πληροφορίες (βλέπε παραπάνω)
β)Συγκέντρωση ενέργειας: Ο διαλογισμός και η συγκέντρωση είναι ένα αναπόσπαστο μέρος της θρησκείας του Vodun. Όλοι οι Houngans και οι Mambos πριν τελέσουν οποιαδήποτε τελετή , ή ακόμα και πριν παρασκευάσουν κάποιο μαγικό φίλτρο αυτοσυγκεντρώνονται με τη χρήση ειδικών Veve "mantra" (=σχήματα που βοηθούν στην αυτοσυγκέντρωση και τα οποία παρατηρούνται κυρίως στις "ανατολίτικες" θρησκείες). Υπάρχουν μαρτυρίες για Houngans και Mambos που αυτοσυγκεντρώνονται και ένα περίεργο φως (Matto Soleil = "Υλικός ήλιος") τους λούζει. Επιπλέον, έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα τηλεκίνησης από τους ιερείς του Vodun οι οποίοι βρίσκονται σε αυτοσυγκέντρωση. Τέλος, λέγεται πως οι παλαιότερες Mambos δεν ζωγραφίζουν τα Veves στο έδαφος, αλλά όταν αυτοσυγκεντρώνονται ρίχνουν στον αέρα τους κόκκους κόκκινου καλαμποκιού και αυτό πεύτουν στο έδαφος σχηματίζοντας το Veve!
Μαύρη μαγεία και Voodoο
Όπως σχεδόν και κάθε θρησκεία το Vodun περιλαμβάνει και ένα μαύρο παρακλάδι το οποίο στην περίπτωση του Voodoο ονομάζεται Petro Vodun (Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό το όνομα έχει σχέση με τον Άγιο Πέτρο στην καθολική πίστη, τον φύλακα των νεκρών). Το Petro Vodun "ειδικεύεται" σε κατάρες , νεκρομαντεία και στα περίφημα: κούκλα Vodun και Zombie (επιθετικά Lwa).Το Petro Vodun αποτελεί το λιγότερο από το 5% της συνολικής λατρείας Vodoun στην Tαϊτή και οι περισσότεροι πιστοί δεν θέλουν να έχουν σχέση με αυτό.:
Κούκλες Vodun: Οι περίφημες κούκλες Vodun , υπάρχουν και εξασκούνται σε πολύ περιορισμένο αριθμό
Βασική αντίληψη του κόσμου μέσα από τη θεολογία του Vodun:
To Vodun αναγνωρίζει ένα μοναδικό Θεό , τον/την Bondye/Bon Dieu ή Gran Met. Επιπλέον υπάρχουν πάρα πολλές άλλες πνευματικές οντότητες:
Lwa ή Loa: Θεωρούνται τα πνεύματα όλων των δυνάμεων του κόσμου (όπως αναπαραγωγή , γέννηση κτλ) και θεωρούνται συγγενείς του Bondye. Λέγεται ότι μπορούν να επικοινωνήσουν με τους ανθρώπους (σαν οπτασίες) και ότι στις διάφορες θρησκευτικές τελετές κυριεύουν τα πνεύματα των πιστών και δίνουν διάφορα μηνύματα. Στους / στις Lwa αποδίδονται και όλα τα περιστατικά της ζωής των ανθρώπων.
Οι δίδυμοι: Περίεργα ζευγάρια πνευμάτων με αντίθετες δυνάμεις, δύσκολο να ελεγχθούν (χαρά-λύπη, καλό-κακό κτλ). Όταν λατρεύονται, περιστασιακά, στις θρησκευτικές τελετές βοηθούν τους πιστούς δίνοντάς τους τις καλές τους ιδιότητες.
Οι νεκροί: Οι νεκροί που δεν τους αποδόθηκαν οι μεταθανάτιες τιμές θεωρούνται επικίνδυνοι , ενώ αυτοί που ενταφιάστηκαν κατάλληλα θεωρούνται ότι φέρνουν γούρι.
Επιπλέον, το δόγμα του Vodoun πιστεύει ότι κάθε άνθρωπος έχει τρεις υποστάσεις:
i)Το φυσικό του σώμα, το οποίο είναι θνητό.
ii)Τον ti-bon-ange(από το Γαλλικό petit-bon-ange=μικρός φύλακας άγγελος): που είναι ένα είδος "παγκόσμιας ψυχής" (δηλαδή το μέρος του ανθρώπου στο ολικό πνευματικό σύνολο)
iii)Τον gwo-bon-ange(από το Γαλλικό gros-bon-ange=μεγάλος φύλακας άγγελος): που είναι η προσωπική ψυχή του ατόμου. Το άτομο είναι αθάνατο από τον gwo-bon-ange , που μπορεί πολλές φορές να ενωθεί με κάποιο Lwa. Eπιπλέον , πιστεύεται ότι κατά τη διάρκεια κατάληψης ενός ατόμου από κάποιο Lwa , τότε ο ti-bon-ange εγκαταλείπει προσωρινά το σώμα και το παραδίδει στον Lwa
Ιερείς και ιεραρχία ιερωμένων:
Το κύριο ιερατικό σώμα του Vodun αποτελείται από τους houngans(άντρες ιερείες) και τις mambo(γυναίκες ιέρειες). Επιπλέον υπάρχουν οι bokor, οι λεγόμενοι μάγοι του Vodun οι οποίοι δεν είναι και πολύ δεμένοι με την κεντρική θρησκεία. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι δεν υπάρχει ιεραρχία ανάμεσα στους ιερείς και μάλιστα κάθε houngan , mambo και bokor δρα σχετικά ανεξάρτητα(δεν υπάρχουν ανώτεροι θρησκευτικοί άρχοντες και ούτε κεντρική αρχή - Σημείωση : Η κεντρική "εκκλησία" Vodun της Ταϊτής (Vodun hounfou in Haiti) δεν παίζει διοικητικό ρόλο, παρά μόνο είναι η κεντρική αρχή που έχει αναλάβει την "επικοινωνιακή πολιτική" της θρησκειας). Εκτός από αυτούς υπάρχουν και τα άτομα που δεν είναι αυτοί καθ'εαυτοί ιερείς, αλλά βοηθούν στις τελετές αυτοί είναι:
O hounganikan , που είναι ο κεντρικός συντονιστής της εκάστοτε τελετής (σχετικά με το χωρό και τη μουσική), οι Tanbu Ops (από το Γαλλικό operateur = χειριστής) . Είναι τα άτομα που παίζουν τα tanbu , τα πολύ γνωστά αφρικανικά τύμπανα. Υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες Tanbu-Ops με κύριο χαρακτηριστικό το μέγεθος του τύμπανου που παίζουν: ο pappa(μεγάλο τύμπανο -ένα μετρο ύψος) , η mamma(τύμπανο μεσαίου μεγέθουνς -μισό μέτρο ύψος) και ο/η petit(τύμπανο μικρού μεγέθους -περίπου 30cm).Τέλος , η τέταρτη κατηγορία είναι οι τυμπανιστές που παίζουν το εξαιρετικά ακριβό και σπάνιο τύμπανο assortor(ύψος από 3 με 4 μέτρα) πάνω σε μια πλατφόρμα ,και οι La Place(ο αρχηγός της εκάστοτε τελετής) και οι Hounsi, που εργάζονται σαν υπηρέτριες στις τελετές και είναι συνήθως γυναίκες ντυμένες με χαρακτηριστική λευκή ενδυμασία. Οι mambos/houngans καλούνται εξυπηρετήσουν τους πιστούς θεραπεύοντας τους (είτε με τη βοτανολογία η οποία είναι πάρα πολύ αναπτυγμένη στις περιοχές αυτές ή ακόμα και με την κλασσική δυτική ιατρική!),κάνοντας θρησκευτικές τελετουργίες για επικοινωνία ή γαλήνη των πνευμάτων, μυώντας νέους ιερείς(με τη λειτουργία του kanzo) λέγοντας το μέλλον διαβάζοντας τις παλάμες, κάνοντας ξόρκια (καταστροφής ή προστασίας)και ,τέλος, στο να φτιάχνοντας φίλτρα για διάφορους λόγους (Αγάπη, χρήματα, επιτυχία, τύχη, θάνατο)Γενικότερα , μπορούμε να πούμε ότι οι κύριες λατρευτικές λειτουργίες του Vodun είναι η θεραπεία και οι λειτουργίες.
Λειτουργίες
Οι Lwa απαιτούν την προσοχή των πιστών, και θεωρούνται ως δυνάμεις της φύσης που πρέπει να "ταΐζονται" από τους serviteurs(πιστούς).Τέτοιες προσφορές είναι πολλές φορές φρούτα ή ζώα(manje), μια προσφορά όπου το αίμα των ζώων αυτών (κυρίως κότες ή κατσίκες και πιο σπάνια και σε σημαντικότερες τελετές αγελάδες ή γουρούνια) δίνει δύναμη στον Lwa. Υπάρχουν και τελετές που τα manje αποδίδονται στους νεκρούς ή σε συγκεκριμένα Lwa. Eπιπλέον, όμως, υπάρχουν και τελετές με σκοπό την άνοδο των serviteurs σε υψηλότερα σκαλοπάτια της πίστης. Οι διάφοροι βαθμοί είναι οι: lave-tet (στα Γαλλικά = πλύσιμο του κεφαλιού), kanzo(ο εξαγνισμός με τη φωτιά) και το anson που είναι η μετατροπή ενός πιστού σε ιερέα.Οι λειτουργίες γίνονται συνήθως έξω σε κυκλικές καλύβες τις περισσότερες φορές , όπου στο κέντρο τους υπάρχει το poto mitan, η κεντρική κολόνα . Οι τελετές γίνονται από τους houngans και τις mambos, αλλά συμμετέχουν όλοι (La Place, hounganikon, hounsi, tanbu-ops, καθώς και οι παρευρισκόμενοι). Επιπλέον , στις τελετουργίες οι Lwa μπορούν να κυριεύσουν έναν πιστό για κάποιο χρονικό διάστημα, στο οποίο ο πιστός συμπεριφέρεται ακριβώς όπως ο συγκεκριμένος Lwa (πχ αμα κυριευτεί από τον Ghede , το άτομο φοράει μαύρο καπέλο που παίρνει από το ιερό - σημείωση , το καπέλο βρίσκεται πάντα κρυμμένο στο ναο , αλλά ο πιστός το βρίσκει αμέσως - ,καπνίζει και πίνει ρούμι που υπάρχει στο poto mitan)
Στο Vodun δεν υπάρχουν τυχαία γεγονότα, οι πιστοί πιστεύουν ότι οτιδήποτε στο σύμπαν επηρεάζει όλα τα άλλα. Έτσι ,ότι κάνει κάποιος σε κάποιον άλλο , το κάνει και στον εαυτό του(ο βασικός ηθικός νόμος του Voοdoo). Ο Θεός εκδηλώνεται στον κόσμο μέσα από τα πνεύματα των προγόνων και από τους Lwas οι οποίοι καθορίζουν την τύχη όλων των ανθρώπων και πρέπει να τιμούνται στις τελετές. Η θρησκεία του Vodun πιστεύει ότι όλα τα αντικείμενα και όλα τα φυσικά φαινόμενα έχουν ιερή σημασία και ψυχή (τα αντικείμενα είναι έκφραση του Lwa της τέχνης με τα οποία φτιάχτηκαν -πχ τα ξυλόγλυπτα θεωρούνται έκφραση του Vwgna , Lwa της ξυλουργική- ενώ τα φυσικά φαινόμενα κρύβουν από πίσω ένα διαφορετικό Lwa(πχ Agwe για τον τυφώνα)
Γενικά, οι τελετουργίες γίνονται για τους εξής λόγους:
i) για επικοινωνία με τα πνεύματα και απόκτηση της εύνοιάς τους με θυσίες ζώων , έτσι ώστε να ανταποδώσουν προσφέροντας καλύτερες συνθήκες ζωής καθώς και βοήθεια σε συγκεκριμένα προβλήματα
ii) για τον εορτασμό τυχερών γεγονότων
iii) για την αναίρεση μιας κατάρας από τα πνεύματα (με αποτέλεσμα τη δυστυχία των ανθρώπων)
iv) για τον εορτασμό μιας καθιερωμένης γιορτής Lwa
v) για θεραπεία
vi) για γάμους
vii) για το θάνατo
Όλοκληρο το θρησκευτικό σύστημα του Vodun έχει άμεση σχέση με τη μαγεία. Από τις διάφορες θρησκευτικές τελετές επίκλησης των Lwas που ουσιαστικά είναι δεν είναι τίποτα άλλο από "περίεργες" γητείες, το Vodun περιλαμβάνει και τη συγκέντρωση ενέργειας για την επίτευξη κάποιου στόχου. Oι κυριότερες μορφές μαγείας , λοιπόν που μπορεί να παρατηρήσει κανείς στο Vodun είναι οι εξής:
α)Γητεία: Όλες σχετικά οι θρησκευτικές τελετές στο δόγμα δεν είναι τίποτα άλλο παρά γητείες, με τελικό σκοπό την προδιάθεση των Lwas (πνευμάτων) ευνοϊκά απέναντι στους πιστούς, έτσι ώστε να πραγματοποιηθούν κάποιες πληροφορίες (βλέπε παραπάνω)
β)Συγκέντρωση ενέργειας: Ο διαλογισμός και η συγκέντρωση είναι ένα αναπόσπαστο μέρος της θρησκείας του Vodun. Όλοι οι Houngans και οι Mambos πριν τελέσουν οποιαδήποτε τελετή , ή ακόμα και πριν παρασκευάσουν κάποιο μαγικό φίλτρο αυτοσυγκεντρώνονται με τη χρήση ειδικών Veve "mantra" (=σχήματα που βοηθούν στην αυτοσυγκέντρωση και τα οποία παρατηρούνται κυρίως στις "ανατολίτικες" θρησκείες). Υπάρχουν μαρτυρίες για Houngans και Mambos που αυτοσυγκεντρώνονται και ένα περίεργο φως (Matto Soleil = "Υλικός ήλιος") τους λούζει. Επιπλέον, έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα τηλεκίνησης από τους ιερείς του Vodun οι οποίοι βρίσκονται σε αυτοσυγκέντρωση. Τέλος, λέγεται πως οι παλαιότερες Mambos δεν ζωγραφίζουν τα Veves στο έδαφος, αλλά όταν αυτοσυγκεντρώνονται ρίχνουν στον αέρα τους κόκκους κόκκινου καλαμποκιού και αυτό πεύτουν στο έδαφος σχηματίζοντας το Veve!
Μαύρη μαγεία και Voodoο
Όπως σχεδόν και κάθε θρησκεία το Vodun περιλαμβάνει και ένα μαύρο παρακλάδι το οποίο στην περίπτωση του Voodoο ονομάζεται Petro Vodun (Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό το όνομα έχει σχέση με τον Άγιο Πέτρο στην καθολική πίστη, τον φύλακα των νεκρών). Το Petro Vodun "ειδικεύεται" σε κατάρες , νεκρομαντεία και στα περίφημα: κούκλα Vodun και Zombie (επιθετικά Lwa).Το Petro Vodun αποτελεί το λιγότερο από το 5% της συνολικής λατρείας Vodoun στην Tαϊτή και οι περισσότεροι πιστοί δεν θέλουν να έχουν σχέση με αυτό.:
Κούκλες Vodun: Οι περίφημες κούκλες Vodun , υπάρχουν και εξασκούνται σε πολύ περιορισμένο αριθμό
αναφορά σε διάφορα ανεξήγητα σημεία που έχουν συμβεί και συμβαίνουν κατά καιρούς μέσα στο δόγμα αυτό.
Η κυρίευση πιστών από Lwas και η απόδοση των ιδιοτήτων τους σε αυτούς
Ένα από τα πιο παράξενα γεγονότα είναι η κυρίευση των πιστών από τους Lwas. Ο καθένας μπορεί να πει ότι αυτό είναι προϊόν αυθυποβολής ή ακόμα και θεάτρου. Το πιο αξιοπερίεργο είναι ότι οι πιστοί που κυριεύονται αποκτούν (στην κυριολεξία) τις ιδιότητες των Lwas που τους κυριεύουν.
Έχουν αναφερθεί στείρες γυναίκες να μένουν έγκυοι όταν κυριεύονται από την Erzulie, άνθρωποι να κόβονται με μαχαίρια, ή και να διαπερνούν το σώμα τους με σπαθιά και να μη παθαίνουν τίποτα όταν κυριεύονται από τον Ogoun κα.
Έχουν αναφερθεί διάφορες περιπτώσεις σύμφωνα με τις οποίες οι mambos αιωρούνται αρκετά εκατοστά από το έδαφος, χωρίς να αυτοσυγκεντρώνονται άλλα έχοντας πλήρη επαφή με το περιβάλλον. Μερικοί από αυτούς ,όπως ο Mamiandrata, λέγεται ότι μπορούσαν να ελέγξουν την ιδιότητα αυτή και να "πετάνε" κατα βούληση. Όπως αναφέρει ο Sc. White "some of these people seemed to float in the peristyle. Everytime this would happen , we would keep looking for strings that supported them but we would not find anything! When we would ask those people after the ceremony, the only answer we would get is :'Lwas aident' - The Lwas help (in French)".
Όταν οι κάποιοι houngans αυτοσυγκεντρώνονται έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο της φωτοβόλησης τους! Πράγματι, παρουσιάζεται γύρω τους "ένα περίεργο φως" το οποίο εστιάζεται στα χέρια και στο κεφάλι.
Το γύρισμα των ματιών:
Σε πολλούς από τους πιστούς ,όταν καταλαμβάνονται από κάποιο Lwa, εμφανίζεται το φαινόμενο της ανεξέλεγκτης περιστροφής των ματιών. Τα μάτια κινούνται ανεξέλεγκτα και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις έχει την περιστροφή του βολβού του ματιού, έτσι ώστε η κόρης (καθώς και το σύμπλεγμα του φακού) να βρίσκονται πίσω, "κοιτώντας" προς το εσωτερικό του κεφαλιού. (?)
Συγγραφέας ^Nocturnal^
Η κυρίευση πιστών από Lwas και η απόδοση των ιδιοτήτων τους σε αυτούς
Ένα από τα πιο παράξενα γεγονότα είναι η κυρίευση των πιστών από τους Lwas. Ο καθένας μπορεί να πει ότι αυτό είναι προϊόν αυθυποβολής ή ακόμα και θεάτρου. Το πιο αξιοπερίεργο είναι ότι οι πιστοί που κυριεύονται αποκτούν (στην κυριολεξία) τις ιδιότητες των Lwas που τους κυριεύουν.
Έχουν αναφερθεί στείρες γυναίκες να μένουν έγκυοι όταν κυριεύονται από την Erzulie, άνθρωποι να κόβονται με μαχαίρια, ή και να διαπερνούν το σώμα τους με σπαθιά και να μη παθαίνουν τίποτα όταν κυριεύονται από τον Ogoun κα.
Έχουν αναφερθεί διάφορες περιπτώσεις σύμφωνα με τις οποίες οι mambos αιωρούνται αρκετά εκατοστά από το έδαφος, χωρίς να αυτοσυγκεντρώνονται άλλα έχοντας πλήρη επαφή με το περιβάλλον. Μερικοί από αυτούς ,όπως ο Mamiandrata, λέγεται ότι μπορούσαν να ελέγξουν την ιδιότητα αυτή και να "πετάνε" κατα βούληση. Όπως αναφέρει ο Sc. White "some of these people seemed to float in the peristyle. Everytime this would happen , we would keep looking for strings that supported them but we would not find anything! When we would ask those people after the ceremony, the only answer we would get is :'Lwas aident' - The Lwas help (in French)".
Όταν οι κάποιοι houngans αυτοσυγκεντρώνονται έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο της φωτοβόλησης τους! Πράγματι, παρουσιάζεται γύρω τους "ένα περίεργο φως" το οποίο εστιάζεται στα χέρια και στο κεφάλι.
Το γύρισμα των ματιών:
Σε πολλούς από τους πιστούς ,όταν καταλαμβάνονται από κάποιο Lwa, εμφανίζεται το φαινόμενο της ανεξέλεγκτης περιστροφής των ματιών. Τα μάτια κινούνται ανεξέλεγκτα και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις έχει την περιστροφή του βολβού του ματιού, έτσι ώστε η κόρης (καθώς και το σύμπλεγμα του φακού) να βρίσκονται πίσω, "κοιτώντας" προς το εσωτερικό του κεφαλιού. (?)
Συγγραφέας ^Nocturnal^
Σίγουρα δεν είμαστε μόνοι σε αυτόν τον κόσμο. Υπάρχουν οντότητες χωρίς υλική υπόσταση. Γιατί άραγε ο δυτικός άνθρωπος επιμένει να αγνοεί αυτό το γεγονός; Τελικά φαίνεται ότι η τεχνολογία και η επιστήμη τον έχει φέρει πιο πίσω ακόμα και από αυτές που ονομάζουμε πρωτόγονες φυλές. Πιστεύει ότι αυτές οι πρωτόγονες φυλές εξακολουθούν να πιστεύουν σε ένα παραμύθι για χιλιάδες χρόνια. Τώρα μάλιστα βρήκε και τρόπους να το αποδείξει επιστημονικά. Είναι απίστευτο το πως καταφέρνει η επιστήμη και τελικά μειώνει το πεδίο της γνώσης του σύγχρονου ανθρώπου. Αλλά κάπου βαθιά μέσα μας ίσως γραμμένες στο κύτταρο μας είναι οι πληροφορίες που αφορούν αυτές τις άλλες οντότητες. Από εκεί ίσως πηγάζει και ο φόβος μας για το άγνωστο. Ο φόβος να βρεθούμε μόνοι και νύκτα σε ένα ερημικό μέρος μακριά από τον πολιτισμό. Τα ξωτικά, οι νεράιδες, τα πνεύματα των βουνών , των ποταμών, των λιμνών, οι άγγελοι και οι δαίμονες υπάρχουν όχι μόνο στο μυαλό του ανθρώπου αν και η τεχνολογία μας δεν ξέρω αν μπορέσει ποτέ να τα εντοπίσει. Έτσι η επιστήμη τα θεωρεί ως ανύπαρκτα. Και η συνεχής σφυρηλάτηση της λογικής μας, απαγορεύει την πρόσβαση στο χώρο τους, αλλά έτσι λειτουργεί και σαν ασπίδα προστασίας μια και η έλλειψη γνώσης μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη για μας στην επαφή μας με αυτές τις άλλες οντότητες και τα πνεύματα.
ολο αυτο το τοπικ μου φερνει στο μυαλο ερωτηση διαφορων οταν μιλαμε για τον Θεο..
κ ρωτανε ολοι λοιπον...
Γιατι ο Θεος αφηνει τα παιδακια να πεθαινουν στην Αφρικη??
Γνωμη μου προσωπικη....Γιαυτα τα πραγματα που γραφει αυτο το τοπικ...
εξαλλου τα παιδακια οταν πεθανουν πανε παραδεισο , σιγουρα καλυτερα απο να ζησουν εκει!
κ ρωτανε ολοι λοιπον...
Γιατι ο Θεος αφηνει τα παιδακια να πεθαινουν στην Αφρικη??
Γνωμη μου προσωπικη....Γιαυτα τα πραγματα που γραφει αυτο το τοπικ...
εξαλλου τα παιδακια οταν πεθανουν πανε παραδεισο , σιγουρα καλυτερα απο να ζησουν εκει!
Παράθεση:
|
Αρχική Δημοσίευση από phsyborg
ολο αυτο το τοπικ μου φερνει στο μυαλο ερωτηση διαφορων οταν μιλαμε για τον Θεο..
κ ρωτανε ολοι λοιπον... Γιατι ο Θεος αφηνει τα παιδακια να πεθαινουν στην Αφρικη?? Γνωμη μου προσωπικη....Γιαυτα τα πραγματα που γραφει αυτο το τοπικ... εξαλλου τα παιδακια οταν πεθανουν πανε παραδεισο , σιγουρα καλυτερα απο να ζησουν εκει! |
Τίποτα για το θέμα έχεις να πεις; Μάλλον όχι. Η προσωπική μου γνώμη ότι δεν έχει άποψη και γνώση...
Όλα άρχισαν το 1968 με την, θρυλική πια, ταινία «Night of the living dead» («Η νύχτα των ζωντανών νεκρών»). Ήταν η πρώτη γνωριμία των ανθρώπων με το φαινόμενο των Zombies (Ζόμπι). Την φοβερή περιέργεια που νιώθουμε οι περισσότεροι από μας για το άγνωστο και ασυνήθιστο, εκμεταλλεύτηκε το Hollywood για να προσελκύσει πλήθος κόσμου στις αίθουσες των κινηματογράφων. Πρόσφατα κυκλοφόρησαν νέες ταινίες που έχουν ως θέμα τα Zombies («Dawn of the dead», «Resident evil 2») και έκαναν χιλιάδες πωλήσεις εισιτηρίων σε όλο τον κόσμο.
Υπάρχουν όμως στην πραγματικότητα Zombies; Και αν ναι που βρίσκονται; Πώς «δημιουργούνται»; Σε αυτές και άλλες ερωτήσεις έρχεται να απαντήσει η έρευνα του εθνοβοτανολόγου Wade Davis, ο οποίος ταξιδεύοντας σε διάφορα μέρη του κόσμου ήρθε αντιμέτωπος με ένα πολύ παράξενο φαινόμενο στην Αϊτή.
Η Αϊτή είναι μία χώρα στον Ατλαντικό ωκεανό (Το Δυτικό μέρος ενός νησιού, για την ακρίβεια, κοντά στο τρίγωνο των Βερμούδων), της οποίας οι κάτοικοι ζουν πολύ φτωχικά. Αν και η κύρια θρησκεία τους είναι η Ρωμαιοκαθολική, περίπου το 80% των ρωμαιοκαθολικών συμμετέχει σε τελετουργίες voodoo (βουντού). Μάλιστα υπάρχουν ορισμένοι ιερείς που αποκαλούνται Voodoo Priests (Ιερείς βουντού).
Το 1980, εμφανίστηκε ένας άνθρωπος στην Αϊτή ονόματι «Clairvius Narcisse» (ο οποίος είχε πεθάνει πριν από 18 χρόνια!), και αφού βρήκε την αδερφή του, της εξήγησε ότι τον είχε κάνει zombie ένας μάγος voodoo και τον είχε για σκλάβο στις καλλιέργειές του με ζαχαροκάλαμα, στα βόρεια της χώρας. Το γεγονός αυτό προσέλκυσε το ενδιαφέρον αρκετών επιστημόνων οι οποίοι προσπάθησαν να βρουν κάποια λογική εξήγηση. Αρκετά χρόνια πριν, συγκεκριμένα στις 24 Οκτωβρίου του 1936, παρουσιάστηκε μία γυναίκα στο χωριό Ennery, σε τραγική κατάσταση. Κουρελιασμένη, το δέρμα της χλωμό και τα μάτια της δεν μπορούσαν να αντέξουν το φως του ήλιου. Αφού επικράτησε μία γενική αναστάτωση τελικά μία οικογένεια θεώρησε ότι η γυναίκα είναι ένα μέλος της που είχε πεθάνει πριν από χρόνια. Η γυναίκα δεν μπορούσε να μιλήσει και ούτε μπορούσε να θυμηθεί τίποτα για τον εαυτό της.
Ο Wade Davis, μετά από έρευνα, ανακάλυψε μία μυστική σκόνη που χρησιμοποιούν οι ιερείς βουντού για να “δημιουργήσουν” τα zombies. Πήγε μαζί με έναν ιερέα ο οποίος του έδειξε τα συστατικά της σκόνης (ένα από τα οποία είναι το χώμα πάνω από τάφους νηπίων) και τον τρόπο με τον οποίο τα αναμειγνύουν. Μετά από καιρό ανακάλυψε ότι η βασική ουσία της σκόνης που ευθύνεται για την δημιουργία των zombie είναι το tetrodotoxin το οποίο είναι δηλητήριο ενός ψαριού που λέγεται blowfish.
Diodon hystrix (blowfish ή porcupinefish)
Το ψάρι αυτό (blowfish ή puffer ή fugu) χρησιμοποιείται ως έδεσμα από τους μεγάλους σεφ της Ιαπωνίας, οι οποίοι φροντίζουν να μην αφαιρέσουν όλο το δηλητήριο, για να προκαλεί ευφορία σε όσους το δοκιμάζουν. Ορισμένες φορές όμως τα πράγματα δεν λειτουργούν και τόσο σωστά, με αποτέλεσμα 100 άνθρωποι να χάνουν την ζωή τους κάθε χρόνο από την κατανάλωση του fugu. Τα συμπτώματα ωστόσο που παρατηρούνται είναι παρόμοια με αυτά στην διαδικασία της δημιουργίας ενός zombie στην Αϊτή.
Όπως εξήγησε ο Davis αργότερα από τις μελέτες του, αυτή η σκόνη, κάνει τον άνθρωπο να δείχνει νεκρός ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι. Περιορίζει σε τέτοιο βαθμό τους χτύπους της καρδιάς και την αναπνοή που είναι δύσκολο να ανιχνευθούν. Αυτή η σκόνη προκαλεί επίσης νευρολογικές διαταραχές και επηρεάζει το αριστερό μέρος του εγκεφάλου, το οποίο ελέγχει την ομιλία, την μνήμη, και την δυνατότητα της κίνησης. Έτσι ο άνθρωπος καταλήγει να βρίσκεται θαμμένος ενώ ακόμα είναι ζωντανός! Ο Ιερέας τον ξεθάβει μυστικά και τον χρησιμοποιεί σαν σκλάβο στις καλλιέργειες. Ο άνθρωπος θα παραμείνει zombie, μέχρι να φάει αλάτι ή κρέας (με αυτές τις τροφές θα ενεργοποιηθεί πάλι ένα μέρος του εγκεφάλου που έχει αδρανήσει) όποτε και θα τον σκοτώσουν για να μην αποκαλυφθεί η αλήθεια.
Υπάρχει ένας νόμος στην Αϊτή που λέει ότι:
Article 249. It shall also be qualified as attempted murder the employment which may be made against any person of substances which, without causing actual death, produce a lethargic coma more or less prolonged. If, after the person had been buried, the act shall be considered murder no matter what result follows.
Μετάφραση:
Άρθρο 249. Θα θεωρηθεί ως δολοφονία η πράξη εναντίον οποιουδήποτε προσώπου με συστατικά που χωρίς να προκαλούν θάνατο, δημιουργούν ληθαργικό κόμμα λίγο ή πολύ παρατεταμένο. Αφού ο άνθρωπος θαφτεί, η πράξη θα θεωρηθεί δολοφονία, ασχέτως με το αποτέλεσμα
Στην Αϊτή, τα zombie είναι ένα φαινόμενο συνηθισμένο και γενικά αποδεκτό. Κανείς όμως δεν μιλάει γι’ αυτό.
Προς μεγάλη ανακούφιση των περισσότερων από εμάς, τα zombies δεν είναι όπως τα βλέπουμε στις ταινίες. Δεν είναι ούτε ζωντανοί νεκροί ούτε «διψούν» για αίμα… Είναι κανονικοί άνθρωποι σαν εμάς που έπεσαν θύματα εκμετάλλευσης με αυτό τον παράδοξο και ασυνήθιστο τρόπο.
Δάφνης Σμόνου
Καλημέρα!!!
Αγαπητέ Agaliarep, διαβάζοντας αυτά που έγραψες μου ήρθε στο μυαλό ένα dvd που είχε βγάλει η National Geografic σχετικά με το βουντού. Αλλά με πρόλαβες.
Είναι το πρώτο από τα βιντεάκια που επισυνάπτεις. Βέβαια αν το δεις όλο είναι ακόμα πιο μαγικό.
Ποσειδώνιε,
Σχετικά με αυτό που αναφέρεις:
Γιατί άραγε ο δυτικός άνθρωπος επιμένει να αγνοεί αυτό το γεγονός; Τελικά φαίνεται ότι η τεχνολογία και η επιστήμη τον έχει φέρει πιο πίσω ακόμα και από αυτές που ονομάζουμε πρωτόγονες φυλές. Πιστεύει ότι αυτές οι πρωτόγονες φυλές εξακολουθούν να πιστεύουν σε ένα παραμύθι για χιλιάδες χρόνια.
Στο βίντεο στο οποίο προαναφέρθηκα αν το δεις ολοκληρωμένο (δυστυχώς στο you tube είναι μόνο ένα μέρος του) δείχνει έναν Δυτικό άνθρωπο, ο οποίος αν και αρχικά έβλεπε τις τελετές βουντού σαν θεατής δεν άργησε να συμμετέχει ενεργά σε αυτές όταν σε κάποια από τις τελετές καταλήφθηκε από ένα πνεύμα.
Αγαπητέ Agaliarep, διαβάζοντας αυτά που έγραψες μου ήρθε στο μυαλό ένα dvd που είχε βγάλει η National Geografic σχετικά με το βουντού. Αλλά με πρόλαβες.
Είναι το πρώτο από τα βιντεάκια που επισυνάπτεις. Βέβαια αν το δεις όλο είναι ακόμα πιο μαγικό.Ποσειδώνιε,
Σχετικά με αυτό που αναφέρεις:
Γιατί άραγε ο δυτικός άνθρωπος επιμένει να αγνοεί αυτό το γεγονός; Τελικά φαίνεται ότι η τεχνολογία και η επιστήμη τον έχει φέρει πιο πίσω ακόμα και από αυτές που ονομάζουμε πρωτόγονες φυλές. Πιστεύει ότι αυτές οι πρωτόγονες φυλές εξακολουθούν να πιστεύουν σε ένα παραμύθι για χιλιάδες χρόνια.
Στο βίντεο στο οποίο προαναφέρθηκα αν το δεις ολοκληρωμένο (δυστυχώς στο you tube είναι μόνο ένα μέρος του) δείχνει έναν Δυτικό άνθρωπο, ο οποίος αν και αρχικά έβλεπε τις τελετές βουντού σαν θεατής δεν άργησε να συμμετέχει ενεργά σε αυτές όταν σε κάποια από τις τελετές καταλήφθηκε από ένα πνεύμα.
Έχεις δίκιο ipatia.
Και στον δυτικό κόσμο ασχολούνται με την επίκληση ανώτερων δυνάμεων και τις παγανιστικές τελετές.
Η διαφορά είναι όμως ότι στον δυτικό κόσμο η λέλεπα του Χριστιανισμού (το λέω με την έννοια των οργανωμένων εκλησιών και όσα αυτές έκαναν για να τον επιβλάλουν και όχι με την θρησκευτική του υπόσταση) , βύθισε τους δυτικούς στο σκοτάδι.
Η τελετουργία των vodoo , όπως και όλων των άλλων παγανιστικών τελετών είναι ίδια.
Ο σκοπός και το τελικό αποτέλεσμα διαφέρουν.
Και στον δυτικό κόσμο ασχολούνται με την επίκληση ανώτερων δυνάμεων και τις παγανιστικές τελετές.
Η διαφορά είναι όμως ότι στον δυτικό κόσμο η λέλεπα του Χριστιανισμού (το λέω με την έννοια των οργανωμένων εκλησιών και όσα αυτές έκαναν για να τον επιβλάλουν και όχι με την θρησκευτική του υπόσταση) , βύθισε τους δυτικούς στο σκοτάδι.
Η τελετουργία των vodoo , όπως και όλων των άλλων παγανιστικών τελετών είναι ίδια.
Ο σκοπός και το τελικό αποτέλεσμα διαφέρουν.