- To «τουπέ» του Γνώστη και του Φιλοσόφου - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.
quote:Θέλω ως "επιθυμίες"; "θέληση"; "βούληση"; ή μήπως (θου Κύριε...quote:
Όλα ξεκινάνε απο το ΘΕΛΩ
Ετσι ....συμφωνουμε απολυτα
Το θελω τελικα, ισως και να ειναι το σημαντικοτερο εφοδιο μας , για οτιδηποτε θελουμε να κατακτησουμεΟ δρομος ξεκιναει στο σωμα με τις 5 αισθησεις δρομος
Να ξυπνας σημαινει να τις χρησιμοποιεις χωρις να τις μπερδευεις με εσενα
)"φρόνηση";...ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ
quote:
Κηφεύς :Μακριά απ’ το να αποδώσει την ιδιόρρυθμη αυτή κίνηση της σκέψης σε κάποια εγγενή ανθρώπινη ιδιότητα , υποστηρίζω ότι γενέτειρά της είναι η γλώσσα και , ειδικότερα , μορφικές αναλογίες μεταξύ λειτουργικώς διισταμένων γλωσσικών εκφράσεων .
Η γλωσσανάλυση έχει ως προορισμό να απαλλάξει τη σκέψη μας από τη θεωρητική της διάσταση , όταν τα παραπλανητικά προϊόντα της τελευταίας γίνονται πρόξενοι επικινδύνων διανοητικών τάσεων , όπως , λ.χ. ο δογματισμός.
Αν οι καταπονήσεις που οδηγούν στις ψυχικές νευρώσεις οφείλονται στο αναπόφευκτο γεγονός ότι αποτελούμε ενεργά μέλη μιας ανθρώπινης κοινότητας , οι γλωσσικές παρανοήσεις που οδηγούν οι φιλοσοφικές , τρόπον τινα , “νευρώσεις” προέρχονται απ’ το γεγονός ότι μιλάμε μια γλώσσα .
Η αφετηρία των ψυχικών παθήσεων είναι η συναναστροφή με τους άλλους ανθρώπους . Η αφετηρία των νοητικών παθήσεων είναι η χρήση της γλώσσας .
Τόσο το ένα όσο και το άλλο , είναι αναπόφευκτες συνέπειες της ανθρώπινης υπόστασής μας .
Είμαστε επιρρεπείς στην ασθένεια , είτε ψυχική είτε νοητική , στο μέτρο που είμαστε άνθρωποι .
Και είμαστε υποχρεωμένοι να επιδιώκουμε με την υγεία , στο μέτρο που η ανθρώπινη κοινότητα (στην οποία εκόντες ανήκουμε) κάνει αξιολογική διάκριση μεταξύ ασθενών και υγιών .
Το γεγονός είναι ότι , εφ’ όρου ζωής , θα συναναστρέφεσαι άλλους ανθρώπους και , εφ’ όρου ζωής , θα διατρέχεις τον κίνδυνο ψυχικών και φιλοσοφικών παθήσεων .
Γι’ αυτό η θεραπεία , και στη μία και στην άλλη περίπτωση , δεν μπορεί , εκ των πραγμάτων , να είναι τελεσίδικη .
Σε μια χρόνια ασθένεια , η θεραπευτική αγωγή πρέπει να είναι ισόβια . Κι’ αυτό είναι ευεξήγητο . Ακόμη κι αν αισθάνεσαι ότι απαλλάχτηκες από μια νεύρωση , δεν παύεις , συνεχίζοντας να ζεις τη ζωή του κοινωνικού ατόμου , να είσαι εκτεθειμένος στους κινδύνους που την είχαν δημιουργήσει .
Απαλλαγή από μια νεύρωση σημαίνει απαλλαγή από μια ορισμένη ψυχική αντίδραση απέναντι σε μια ορισμένη σειρά γεγονότων .
Αλλ’ αυτό δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια τοπική νίκη .
Μια ελαφρά παραλλαγή των παθογόνων συνθηκών μπορεί να οδηγήσει σε καινούρια νεύρωση που θα χρειάζεται εκ νέου ειδική μεταχείριση .
Τον ίδιο χαρακτήρα εμφανίζει και η φιλοσοφική νεύρωση που οφείλεται στην παραπλανητική επίδραση ορισμένων εκφράσεων της γλώσσας μας .
Το ότι έχεις ένα φιλοσοφικό πρόβλημα σημαίνει ότι , σε κάποιο σημείο , δίχως να το καταλάβεις , μετέβαλες τη συνηθισμένη λειτουργία ορισμένων “πιονιών” του γλωσσικού παιχνιδιού .
Το αποτέλεσμα είναι ένα γλωσσικό προϊόν - ένα ερώτημα ας πούμε - το οποίο δεν φαίνεται επιδεκτικό κανενός είδους απάντησης (μολονότι μοιάζει με άλλα ερωτήματα των οποίων γνωρίζουμε τις απαντήσεις - ή τουλάχιστον , τη μέθοδο απάντησης) .
Στην περίπτωση αυτή , το αναπάντητο του ερωτήματος οφείλεται όχι στην εξαιρετική του δυσκολία , αλλά στο ότι δεν είναι θεμιτό ερώτημα , στο ότι δεν είναι καν ερώτημα.
Το να μην αντιλαμβάνεσαι την ανοησία των ερωτημάτων που θέτεις στον εαυτό σου σε δένει στο άρμα της μεταφυσικής .
Έργο της γλωσσανάλυσης είναι να σε απαλλάξει απ’ αυτή την ακλόνητη πεποίθηση , περνώντας σε μέσα από τα γλωσσικά μονοπάτια που την καλλιέργησαν .
Ερευνώντας βήμα προς βήμα τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποίησες τις έννοιες , τις απαραίτητες για τη δημιουργία του απορήματός σου , θα μπορέσεις να δεις το σημείο στο οποίο παρεξέκλινες της θεμιτής χρήσης κάποιου “πιονιού” .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
quote:
panpam:
Θέλω ως "επιθυμίες"; "θέληση"; "βούληση"; ή μήπως (θου Κύριε... )"φρόνηση";
Θέλω ως κινητήριος δύναμη. Ως συνειδητή απόφαση που εναρμονίζεται με τις καθημερινές μας πράξεις.
Το θέλω ως επιθυμία δεν έχει αξία.
Οι επιθυμίες πηγάζουν απο το εγώ μας, αν προσπαθήσεις να βαδίσεις το μονοπάτι σου έχοντας ως κινητήριο δύναμη το εγω σου- δεν μπορείς να πας μακριά.
quote:
Κηφεύς:
Το ότι έχεις ένα φιλοσοφικό πρόβλημα σημαίνει ότι , σε κάποιο σημείο , δίχως να το καταλάβεις , μετέβαλες τη συνηθισμένη λειτουργία ορισμένων “πιονιών” του γλωσσικού παιχνιδιού .Το αποτέλεσμα είναι ένα γλωσσικό προϊόν - ένα ερώτημα ας πούμε - το οποίο δεν φαίνεται επιδεκτικό κανενός είδους απάντησης (μολονότι μοιάζει με άλλα ερωτήματα των οποίων γνωρίζουμε τις απαντήσεις - ή τουλάχιστον , τη μέθοδο απάντησης) .
Το να μην αντιλαμβάνεσαι την ανοησία των ερωτημάτων που θέτεις στον εαυτό σου σε δένει στο άρμα της μεταφυσικής .
Κηφεύς, σε ευχαριστώ για την ανάλυση σου- ωστόσο συνεχίζω και προβληματίζομαι.
Δεν κατάλαβα τελικά, σύμφωνα με αυτά που λες- τα φιλοσοφικά ερωτήματα γιατί είναι ανοησίες;
Δεν είναι ερωτήματα που μπορούν να μας οδηγήσουν στην κατανόηση όχι μόνο του Σύμπαντος αλλά και του ίδιου μας του εαυτού;
Ακόμα και αν μένουν αναπάντητα η προσπάθεια και η ενέργεια που καταναλώνουμε για να τα αποκωδικοποιήσουμε, δεν μας γεμίζει με σιγουριά και μια αίσθηση σκοπού;
Και επίσης το να μεταβάλλουμε τη συνηθισμένη λειτουργία ορισμένων "πιονιών" δεν είναι η αρχή για να ξεφύγουμε απο τα όρια που είμαστε αλυσοδεμένοι- όρια κοινωνικά, συναισθηματικά κλπ;
quote:Δεν έχει αξία αλλά παρεμβάλλεται. Γιατί μοιάζει με το θέλω-ως-κινητήρια-δύναμη. Και είναι και βολικότερο.quote:
panpam:
Θέλω ως "επιθυμίες"; "θέληση"; "βούληση"; ή μήπως (θου Κύριε... )"φρόνηση";Θέλω ως κινητήριος δύναμη. Ως συνειδητή απόφαση που εναρμονίζεται με τις καθημερινές μας πράξεις.
Το θέλω ως επιθυμία δεν έχει αξία. ...
...ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ
Το θέλω του "εγώ" όμως, δεν πηγάζει απο την καρδιά και δεν μπορεί να σε οδηγήσει σε αυτή.
Και ναι, είναι βολικότερο, έχεις απόλυτο δίκιο.
Και ναι, παρεμβάλλεται, έχεις απόλυτο δίκιο.
Από εκεί και πέρα επιλέγεις. Απλά επιλέγεις.
quote:
]Ίσις :Κηφεύς, σε ευχαριστώ για την ανάλυση σου- ωστόσο συνεχίζω και προβληματίζομαι.
Δεν κατάλαβα τελικά, σύμφωνα με αυτά που λες- τα φιλοσοφικά ερωτήματα γιατί είναι ανοησίες;
Δεν είναι ερωτήματα που μπορούν να μας οδηγήσουν στην κατανόηση όχι μόνο του Σύμπαντος αλλά και του ίδιου μας του εαυτού;
Ακόμα και αν μένουν αναπάντητα η προσπάθεια και η ενέργεια που καταναλώνουμε για να τα αποκωδικοποιήσουμε, δεν μας γεμίζει με σιγουριά και μια αίσθηση σκοπού;Και επίσης το να μεταβάλλουμε τη συνηθισμένη λειτουργία ορισμένων "πιονιών" δεν είναι η αρχή για να ξεφύγουμε απο τα όρια που είμαστε αλυσοδεμένοι- όρια κοινωνικά, συναισθηματικά κλπ;
Ίσις , έχω αναφέρει παλαιότερα ότι :
Τα φιλοσοφικά προβλήματα δεν είναι ερωτήματα στα οποία πρέπει να βρούμε απάντηση , αλλά ερωτήματα των οποίων αναζητούμε το νόημα . Διότι προορισμός των επιχειρημάτων , σε πολλές περιοχές της φιλοσοφίας , δεν είναι ν’απαντούν σε ερωτήματα , αλλά να δείχνουν ότι αυτά τα ερωτήματα στερούνται νοήματος . Συνήθως το πρώτο λάθος που κάνουμε στις φιλοσοφικές μας έρευνες είναι το ίδιο το ερώτημα .
Επίσης , εδώ , θα ήθελα να προσθέσω για την έννοια του Επιχειρήματος : Ο ρόλος του δεν είναι να πείθει θετικά ή να μεταπείθει , αλλά να απομακρύνει εσφαλμένες ιδέες και προκαταλήψεις .
Θα προσέθετα ότι το φιλοσοφικό πρόβλημα είναι μια έμμονη ιδέα , και μόλις φεύγει απ’τη μέση , μας φαίνεται αδιανόητο ότι κάποτε ασκούσε τέτοια εξουσία πάνω μας . Μας φαίνεται κοινότοπο .
Η ίδια η λέξη “πρόβλημα” εφαρμόζεται λάθος , όταν χρησιμοποιείται για τις φιλοσοφικές μας δυσχέρειες . Όσο αντιμετωπίζουμε τις δυσχέρειες αυτές σαν προβλήματα , τόσο θα μας βασανίζουν και θα μας φαίνονται άλυτες .
Η φιλοσοφία , έτσι όπως εγώ εννοώ τη λέξη , είναι ένας αγώνας ενάντια στη γοητεία που ασκούν επάνω μας ορισμένα είδη εκφράσεων .
Αλλά όλα αυτά (εφόσον ισχύουν) , μπορούμε να δούμε στη συνέχεια της συζήτησής μας , αν και πώς συνδέονται με την γλωσσανάλυση .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
quote:
Κηφεύς :Έργο της γλωσσανάλυσης είναι να σε απαλλάξει απ’ αυτή την ακλόνητη πεποίθηση , περνώντας σε μέσα από τα γλωσσικά μονοπάτια που την καλλιέργησαν .
Ερευνώντας βήμα προς βήμα τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποίησες τις έννοιες , τις απαραίτητες για τη δημιουργία του απορήματός σου , θα μπορέσεις να δεις το σημείο στο οποίο παρεξέκλινες της θεμιτής χρήσης κάποιου “πιονιού” .
Αλλά , βέβαια , το να περνάς ξανά απ’ τα μονοπάτια που σε βγάλανε σε λάθος δρόμο δεν σου εξασφαλίζει ότι θα ανακαλύψεις το λάθος σου .
Διότι μπορείς κάλλιστα να επαναλάβεις το ίδιο μ’ εκείνο που έκανες την πρώτη φορά , μια και δεν θα ξέρεις τι ακριβώς να προσέξεις .
Η γλωσσανάλυση είναι η μέθοδος που θα σου προμηθεύσει τα απαραίτητα εφόδια για να εντοπίζεις τις παγίδες .
Μόνο που δεν θα πρέπει να τη φαντάζεσαι σαν ένα σύνολο κανόνων που , άπαξ και το έμαθες , είσαι πια απρόσβλητος στην πλάνη . Ούτε σαν ένα είδος βιβλίου που κουβαλάς μαζί σου στην οδοιπορία σου για να το συμβουλεύεσαι όπως περίπου έναν ταξιδιωτικό οδηγό .
Η γλωσσανάλυση είναι μια δεξιότητα την οποία διδάσκεσαι .
Και μοιάζει περισσότερο με την εκμάθηση του ζίου - ζίτσου ή του καράτε παρά με την εκμάθηση της καλαθοπλεκτικής ή της ναυπηγικής , στο μέτρο που το αντικείμενο εφαρμογής της δεν θα είναι πάντοτε καλάθια ή πλοία , αλλά ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα αντίξοων περιστάσεων .
Και πάλι , ίσως είναι περισσότερο κοντά στη γυμναστική παρά στην εκμάθηση κάποιας πολεμικής τέχνης στο μέτρο που το μόνο που μπορείς - και πρέπει - να διαθέτεις είναι πνευματική ευρωστία και ετοιμότητα για επινόηση νέων τακτικών παρά ικανότητα εφαρμογής εκείνων που διδάχτηκες .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Όσο κι αν στηρίζεται στην επινόηση ad hoc όπλων, ασφαλώς θα διαθέτει μερικές κλασσικές γενικές στρατηγικές . Εξάλλου θα πρέπει να είναι κανείς σε θέση να κάνει ένα είδος αναφοράς σε ήδη χρησιμοποιηθείσες τακτικές και εργαλεία κατά την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων . Και αυτή η , τρόπον τινά , αναδίφηση στην ιστορία της γλωσσανάλυσης θα πρέπει να συνιστά απαραίτητο τμήμα της διδασκαλίας της .
Πιστεύω πράγματι πως ένα είδος καταλόγου των τυπικών εργαλειών και γενικών στρατηγικών της γλωσσανάλυσης μπορεί , και είναι μάλλον χρήσιμο , να παρασχεθεί , αν και δεν έχω συναντήσει ως τώρα παρόμοιες προσπάθειες .
Τα εργαλεία της γλωσσανάλυσης δεν είναι υφολογικά στοιχεία , είναι εργαλεία κατασκευασμένα για τις συγκεκριμένες εργασίες που απαιτούνται κατά τη γλωσσαναλυτική διαδικασία .
Είναι στο χέρι μας να τα τροποποιούμε , έτσι ώστε να προσαρμόζονται καλύτερα στο έργο που κάθε φορά τους αναθέτουμε . Αλλά δεν μπορούμε ν’ απαλλαγούμε απ’ αυτά , στο ίδιο μέτρο που ο ξυλουργός μπορεί να χρησιμοποιεί πότε το ροκάνι πότε την πλάνη ή πότε το μεγάλο σφυρί και πότε το μικρό , αλλά δεν μπορεί ν’ απαλλαγεί από τη χρήση κάποιου οργάνου , κατάλληλου για τη λείανση επιφανειών και το κάρφωμα καρφιών .
Θα αναφερθώ στα εργαλεία της γλωσσανάλυσης δίνοντας , τρόπον τινά , τη γενική έννοια καθενός απ’ αυτά . Μπορείς να περιγράψεις πώς είναι , κατά κανόνα , ένα σφυρί χωρίς να χρειάζεται να δώσεις πλήρη κατάλογο των χιλιάδων παραλλαγών του .
Πριν όμως περάσουμε στην περιγραφή και εξέταση των εργαλείων της γλωσσανάλυσης πρέπει να αναφερθούμε στις προϋποθέσεις της .
Βασικές προϋποθέσεις επιτυχούς εφαρμογής της γλωσσαναλυτικής μεθόδου είναι αφ’ ενός η διαγνωστική ικανότητα του “θεραπευτή”. Αφ’ ετέρου η επιθυμία του “ασθενούς” να αποδεχθεί και τη διάγνωση και τη “θεραπεία” .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Γι’ αυτό , όταν ο γιατρός διαγιγνώσκει την τάδε ασθένεια και προτείνει τη δείνα θεραπεία , ο ασθενής δεν έχει κανένα άλλο στήριγμα από την εμπιστοσύνη του στον γιατρό . Δίχως αυτήν δεν μπορεί να ξεκινήσει τη θεραπεία .
Ωστόσο ο βαθμός στον οποίο θα αφεθείς στην αυθεντία του γιατρού εξαρτάται πάντοτε από την πιεστικότητα του προβλήματός σου . Όταν οι πόνοι είναι οξείς και βασανιστικοί , δεν έχεις πολλά περιθώρια . Όταν όμως το πρόβλημά σου είναι φερ’ ειπείν , η παχυσαρκία , και ο γιατρός επιμένει ότι πρέπει να υποβληθείς σε δίαιτα , έχεις περισσότερα περιθώρια να δυσπιστήσεις στην προειδοποίηση του γιατρού ότι διατρέχεις κίνδυνο , μια και εσύ δεν βλέπεις κάτι τέτοιο .
Τα περιθώρια μη αποδοχής της διάγνωσης διευρύνονται όσο προχωρούμε προς περιοχές όπου το πρόβλημα δεν έχει πρόδηλες συνέπειες στο καλώς έχειν και στη συμπεριφορά μας .
Έτσι , η αποδοχή της διάγνωσης ότι είσαι παράφρων μπορεί να είναι εξαιρετικά δυσχερής , όχι μόνο γιατί έχει πάθει βλάβη το κριτικό του αισθητήριο , αλλά γιατί το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο ζεις ίσως δεν προβάλλει το ελάττωμά σου .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Τα πράγματα γίνονται ακόμη δυσκολότερα στον χώρο των ασθενειών με τις οποίες καταγίνεται η γλωσσανάλυση . Διότι εκείνοι που αυτή θεωρεί ασθενείς ανήκουν σ’ ένα από τα πιο ευυπόληπτα και αξιοσέβαστα τμήματα της ανθρώπινης κοινότητας : τους φιλόσοφους .
Κι εκείνο που αυτή χαρακτηρίζει ως νοητική ασθένεια θεωρείται από τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων (φιλοσόφων και μη) ως η υπάτη δραστηριότητα του νου .
Είναι λοιπόν σαφές ότι ο γλωσσαναλυτής , περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο θεραπευτή , χρειάζεται την εμπιστοσύνη και τη συγκατάθεση του ασθενούς του , μια και δεν έχει κανέναν άλλο τρόπο να τον πείσει γι’ αυτό που διαγιγνώσκεί .
Αποτελεί βασική αρχή της γλωσσαναλυτικής μεθόδου , ότι προορίζεται μονάχα για όσους ηθελημένα την εφαρμόζουν . Πρέπει να συμφωνήσει ο ασθενής για την ασθένειά του , για να έχει καν νόημα η γλωσσανάλυση . Κι αυτό είναι άμεση απόρροια της φύσης της μεθόδου : Όταν η θεραπευτική σου αγωγή συνίσταται στο να φέρεις τον άλλο να δει τα πράγματα , όπως τα βλέπεις εσύ , είναι σαφώς ενδεχόμενο να μην πετύχεις ποτέ .
Κι αν ο τρόπος με τον οποίο εκείνος τα βλέπει του αρέσει περισσότερο απ’ τον τρόπο με τον οποίο εσύ τα βλέπεις , δεν έχεις ούτε δυνατότητα ούτε δικαίωμα να τον μεταπείσεις .
Μπορείς , φυσικά , να του τονίζεις όσο θες τις συνέπειες της θεώρησής του . Αλλά τίποτε δεν τον υποχρεώνει να τις θεωρεί ενοχλητικές , κακές ή καταστροφικές .
Η γλωσσανάλυση , μ’ άλλα λόγια , ξεκινάει από τη συμφωνία μεταξύ γλωσσαναλυτή και γλωσσαναλυομένου .
Πολλοί υποστηρίζουν πως , αν η φιλοσοφία δεν είναι σε θέση να εξαναγκάσει τον άλλο , είναι άχρηστη . Θα πρέπει όμως να αντιπαρατηρήσουμε πως , αν κριτήριο της φιλοσοφίας είναι ο εξαναγκασμός , τότε έρχεται επικίνδυνα κοντά σε μεθόδους όπως η πλύση εγκεφάλου ή οι παντοειδείς βασανισμοί , που αναμφίβολα μπορούν να εξαναγκάσουν , και μάλιστα κατά τρόπο αποτελεσματικότερο απ’ της φιλοσοφίας .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Η ιδιομορφία όμως της παραδοσιακής φιλοσοφίας βρίσκεται στο ότι εξαρτά αυτή την επιθυμία από κάποιαν αντικειμενική τάξη πραγμάτων , η οποία , εξαιτίας της ανωτερότητάς της , θα μπορεί να επιβάλλεται σε όλα ανεξαιρέτως τα ανθρώπινα πλάσματα .
Δυστυχώς όμως , είναι και πάλι υποχρεωμένη να μας πείσει ότι πρέπει να πεισθούμε από την αντικειμενική τάξη που μας προτείνει .
Ο λογικός εξαναγκασμός που η παραδοσιακή φιλοσοφία επιδιώκει μπορεί για μας να υπάρξει μονάχα μέσα στο πλαίσιο ενός λογικού συστήματος .
Αλλά γιατί θα πρέπει να επιλέξουμε ένα συγκεκριμένο λογικό σύστημα , και γιατί θα πρέπει ν’ ακολουθήσουμε τους κανόνες του κατά έναν ορισμένο τρόπο δεν είναι κάτι που μπορεί να υπαγορευθεί από τη λογική του συστήματος .
Στη ρίζα της επιλογής ενός συστήματος ή ενός τρόπου εφαρμογής ενός κανόνα υπάρχει πάντοτε η προαίρεση. Και οι κανόνες που προαιρείται κανείς δεν έχουν καμία σχέση με τους κανόνες βάσει των οποίων τους προαιρείται (αν βέβαια η προαίρεσή του υπακούει σε κάποιους κανόνες) .
Το επιχείρημα είναι το παραδοσιακό όργανο εξαναγκασμού της φιλοσοφίας .
Δεν είναι ωστόσο , αυτό το ίδιο , δημιουργός της λογικής , αλλά απλά θεματοφύλακάς της .
Δεν είναι το επιχείρημα που θα προσδιορίσει τι είναι λογικό και τι δεν είναι , αλλά το λογικό περιβάλλον (der “logische Raum”) μέσα στο οποίο το επιχείρημα λογίζεται ως επιχείρημα .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Το επιχείρημα δεν μπορεί να μας ορίσει τις λογικές μας αρχές .
Μπορεί μονάχα να τις παρουσιάσει .
Εάν πείθω κάποιον μ’ ένα επιχείρημα γύρω από κάτι που πριν δεν πίστευε , αυτό δεν σημαίνει ότι τον έκανα να μεταβάλει τις λογικές του αρχές .
Απεναντίας , επειδή διέθετε τις ίδιες λογικές αρχές με μένα , γι’ αυτό το επιχείρημά μου είχε πάνω του αποτέλεσμα .
Το λάθος της παραδοσιακής φιλοσοφίας βρίσκεται στο να νομίζει ότι τα επιχειρήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι απλώς ως φορείς της λογικής μας , αλλά ως “δημιουργοί” της .
Με όργανα που διέπονται από τη λογική του δικού σου συστήματος δεν μπορείς να πείσεις κάποιον που κινείται στα πλαίσια ενός διαφορετικού λογικού συστήματος .
Εκτός κι αν πιστεύεις ότι υπάρχει κάποιο ευρύτερο σύστημα λογικής που διέπει ολόκληρη την κοινότητα .
Αλλά με τι είδους επιχειρήματα σκοπεύεις να υποστηρίξεις αυτό το πράγμα ;
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
quote:
Το επιχείρημα είναι ένα πιόνι και ο ρόλος του καθορίζεται απ’ το παιχνίδι στο οποίο κάνει την εμφάνισή του .
Το επιχείρημα δεν μπορεί να μας ορίσει τις λογικές μας αρχές .Μπορεί μονάχα να τις παρουσιάσει .
Εάν πείθω κάποιον μ’ ένα επιχείρημα γύρω από κάτι που πριν δεν πίστευε , αυτό δεν σημαίνει ότι τον έκανα να μεταβάλει τις λογικές του αρχές .
Απεναντίας , επειδή διέθετε τις ίδιες λογικές αρχές με μένα , γι’ αυτό το επιχείρημά μου είχε πάνω του αποτέλεσμα .
Το λάθος της παραδοσιακής φιλοσοφίας βρίσκεται στο να νομίζει ότι τα επιχειρήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι απλώς ως φορείς της λογικής μας , αλλά ως “δημιουργοί” της .
Συμφωνώ.
Και είναι μεγάλη κουβέντα αυτό το ζήτημα,
των επιχειρημάτων ως φορέων/υπηρετών της λογικής και όχι ως δημιουργών της.
quote:
Με όργανα που διέπονται από τη λογική του δικού σου συστήματος δεν μπορείς να πείσεις κάποιον που κινείται στα πλαίσια ενός διαφορετικού λογικού συστήματος .Εκτός κι αν πιστεύεις ότι υπάρχει κάποιο ευρύτερο σύστημα λογικής που διέπει ολόκληρη την κοινότητα .
Αλλά με τι είδους επιχειρήματα σκοπεύεις να υποστηρίξεις αυτό το πράγμα ;
Στο τελευταίο, αρχίζουν τα "δύσκολα" 
.
.
.
" Υπάρχει ο σωστός τρόπος, ο λάθος τρόπος, και ο ...δικός μου τρόπος! "
Για μας το επιχείρημα είναι ένα εργαλείο τόσο χρήσιμο και αποτελεσματικό όσο και η αναλογία , η μεταφορά , η παραβολή , η αλληγορία , το φανταστικό παράδειγμα , το αστείο , ο αφορισμός , στο μέτρο που το καθένα τους μπορεί ν’ αποτελέσει φορέα της λογικής του συστήματος (του γλωσσικού παιχνιδιού) στο οποίο κινούμαι .
Ίσως νομίσει κανείς ότι , παύοντας να θεωρούμε το επιχείρημα διακριτικό γνώρισμα της φιλοσοφίας και βάζοντάς το δίπλα στην αναλογία και στην παρομοίωση , καταργούμε τη διαφορά που υφίσταται ανάμεσα σε φιλοσοφία και ποίηση .
Αυτό είναι λάθος στο οποίο έχει πράγματι υποπέσει ένα μεγάλο μέρος των σύγχρονων φιλοσοφούντων , όπως για παράδειγμα στοχαστές τύπου Derrida ή Foucault ή Rorty.
Το να ισχυριστείς όμως ότι δεν υπάρχει κάποιο ειδικό εργαλείο που χρησιμοποιεί αποκλειστικά η φιλοσοφία , δεν σημαίνει ότι υποστηρίζεις την απουσία ουσιαστικής διαφοράς ανάμεσα σε φιλοσοφία και τέχνη .
Απλώς ισχυρίζεσαι ότι η διαφορά δεν θα πρέπει να αναζητηθεί στη μορφή των εργαλείων .
Ένα κείμενο μπορεί να έχει άκρως λογοτεχνική μορφή , να βρίθει σε αναλογίες και παρομοιώσεις , να μην έχει ίχνος επιχειρήματος , κι ωστόσο να είναι φιλοσοφικό .
Γιατί εκείνο που κάνει ένα κείμενο φιλοσοφικό δεν είναι η μορφή του , αλλά ο σκοπός τον οποίο επιδιώκει .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα σε φιλοσοφία και τέχνη , μόνο που δεν πρέπει να την αναζητούμε στα χρησιμοποιούμενα μέσα αλλά στους επιδιωκόμενους σκοπούς .
Όσο δε προφανέστεροι οι σκοποί τόσο σαφέστερος ο διαχωρισμός ανάμεσα στα δύο είδη δραστηριοτήτων .
Εκτός από το επιχείρημα ένα από τα σπουδαιότερα εργαλεία της γλωσσανάλυσης είναι η αναλογία .
Αναλογία είναι η συγκριτική αντιπαράθεση δύο πραγμάτων και ο τονισμός συγκεκριμένων ομοιοτήτων μεταξύ τους .
Κεφαλαιώδους σημασίας προϋπόθεση για την κατανόηση του ρόλου της αναλογίας στην έρευνά μας αποτελεί το γεγονός ότι δεν μας ενδιαφέρει να αποδείξουμε ότι δύο πράγματα είναι όντως ανάλογα ή όχι (οποιαδήποτε έννοια κι αν επιθυμεί κανείς να δώσει σ’ αυτό το “όντως” ) .
Η μέθοδός μας στηρίζεται στην κατασκευή αναλογιών και όχι στην ανακάλυψή τους .
Πράγμα που σημαίνει ότι προβάλλουμε δύο πράγματα ως ανάλογα , βασιζόμενοι όχι σε κάποιαν αντικειμενική μαρτυρία αλλά απλά και μόνο στη συγκατάθεση του συνομιλητή μας .
Διότι αυτή είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να φέρεις κάποιον να δει τα πράγματα όπως εσύ τα βλέπεις .
Όταν λες : “Οι λέξεις είναι πιόνια (όργανα , εργαλεία ή ό,τι άλλο)” δεν προβάλλεις ούτε θέση ούτε προκαταρκτικό ισχυρισμό κάποιας θεωρίας ούτε αποτέλεσμα κάποιας εμπειρικής έρευνας .
“Οι λέξεις είναι πιόνια” σημαίνει “Φαντάσου τις λέξεις σαν πιόνια και στοχάσου τις συνέπειες αυτής της εκδοχής” .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Ζητάς από τον άλλο να κάνει μια παραδοχή που θα τον οδηγήσει να δει κάτι άλλο .
Απώτερος σκοπός σου δεν είναι να τον κάνεις να αποδεχθεί την αναλογία (πράγμα κατ’ ουσίαν άχρηστο αφού ό,τι ώρα θέλεις κατασκευάζεις αναλογίες μεταξύ οιωνδήποτε πραγμάτων) , αλλά να τη χρησιμοποιήσει ως μέσον προς την διαπίστωση περαιτέρω πραγμάτων που θα τον οδηγήσουν τελικά στην απόρριψη πλανημένων απόψεων .
Με το να προβάλλεις αναλογίες μεταξύ διαφόρων πραγμάτων δεν παρουσιάζεις κάποιαν όψη πραγματικότητας . Απλώς τη φωτίζεις κατά τέτοιον τρόπο , ώστε τμήματά της , που πριν βρίσκονταν στην αφάνεια ή ήταν δυσδιάκριτα λόγω των σχέσεών τους με άλλα , να έρχονται στην επιφάνεια , να διαφανοποιούνται ή να γίνονται ανάγλυφα .
Ο φωτισμός της πραγματικότηητας μέσω της αναλογίας μοιάζει με τον φωτισμό ενός προσώπου . Άλλα πράγματα έρχονται στην επιφάνεια μ’ έναν μετωπικό φωτισμό , άλλα μ’ έναν πλάγιο . Αλλά είτε με τον ένα τρόπο φωτίσεις είτε με τον άλλο , δεν μετέβαλες σε τίποτε την πραγματικότητα .
Απλώς τόνισες πραγματα που , ενώ ήταν εκεί , δεν φαίνονταν (όπως οι πόροι του δέρματος , που γίνονται ανάγλυφοι στον πλάγιο φωτισμό , ενώ χάνονται στον μετωπικό) .
Η προηγούμενη παράγραφος αποτελεί ένα καλό παράδειγμα του τι εννοούμε λέγοντας αναλογία στη γλωσσανάλυση .
Δεν μας ενδιαφέρει τι νόημα θα δώσει κανείς στην ύπαρξη αναλογίας ανάμεσα στον φωτισμό της πραγματικότητας μέσω μιας αναλογίας και στον φωτισμό ενός προσώπου μέσω μιας λυχνίας πυρακτώσεως .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Είναι λοιπόν σαν να λες στον άλλο : σκέφθηκες ποτέ ότι το να λες πως δύο πράγματα είναι ανάλογα δεν είναι άλλο απ’ το να επιλέγεις έναν τρόπο φωτισμού για να τα φωτίσεις ; και ότι αν μετέβαλλες αυτόν τον τρόπο , θα είχες διαφορετική εικόνα τους ;
Τι γίνεται αν κάποιος μας πει : “ Όχι , δεν το σκέφτηκα και ούτε μπορώ να το σκεφτώ, γιατί δεν βλέπω ίχνος ομοιότητας ανάμεσα στο να επιλέγω ένα είδος φωτισμού για να φωτίσω κάποιο φυσικό αντικείμενο και στο να βρίσκω ότι δύο πράγματα είναι ανάλογα . Για μένα το να βρίσκω ότι δύο πράγματα είναι ανάλογα σημαίνει να συνδέω μέσω νημάτων στοιχεία του ενός με στοιχεία του άλλου” .
Μ’ άλλα λόγια , τι γίνεται αν κάποιος έχει να μας αντιπροβάλει κάποιαν άλλη αναλογία που εκείνος βρίσκει πιο εύλογη , πιο κατανοητή , πιο αποκαλυπτική (όπως την αναλογία ανάμεσα στο μα συνδέεις διάφορα σημεία δύο πραγμάτων με νήματα και στο να λες ότι δύο πράγματα είναι ανάλογα) ;
Η απόρριψη μιας αναλογίας χάριν κάποιας άλλης που σου φαίνεται αποκαλυπτικότερη δεν εμπεριέχει κανένα απολύτως πρόβλημα .
Στο κάτω κάτω , η προβολή αναλογιών έχει , όπως είππαμε , ως απώτερο σκοπό , όχι τον ενστερνισμό τους αλλά την επίτευξη μιας μορφής κατανόησης .
Το θέμα λοιπόν είναι : με την αναλογία που έχεις να αντιπροβάλλεις τονίζονται τα ίδια στοιχεία με εκείνα που τονίζονταν απ’ τη δική μου ;
Αν ναι , τότε , στη συγκεκριμένη περίπτωση , και οι δύο αναλογίες κάνουν την ίδια δουλειά . Άρα δεν έχει σημασία ποια θα διαλέξουμε .
Αν όχι , τότε θα πρέπει να δούμε ποια στοιχεία φωτίζει η δική σου και ποια η δική μου .
Και εν συνεχεία , ποια από τα δύο είδη στοιχείων βοηθούν στην κατανόησή μας .
Κι αυτό σημαίνει : ας δούμε τις συνέπειες της κάθε αναλογίας . Σε τι εικόνα οδηγεί η κάθε μία τους .
Αποδεχόμαστε όλα τα στοιχεία της εικόνας ή σκοντάφτουμε σε ορισμένα απαράδεκτα ( υπό την έννοια “Εδώ δεν βλέπω καμία ομοιότητα” ) ;
Το ν’ αποφανθεί κανείς πόσο βοηθητική είναι μια αναλογία είναι πραγματικά περίπλοκο θέμα , διότι συνδέεται κατά κανόνα με τις συνέπειες της επιλογής .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
"ψυχῆς ἐστι λόγος ἑωυτὸν αὔξων."
Στην ψυχή ανήκει ο λόγος που αυξάνει απ’ τον εαυτό του.
"αὐγὴ ξηρὴ σοφωτάτη καὶ ἀρίστη, ἢ καλύτερα: αὔη ψυχὴ σοφωτάτη καὶ ἀρίστη." Η ξηρή ψυχή είναι σοφότατη και άριστη.
"ἀνθρώπων ὁ σοφώτατος πρὸς θεὸν πίθηκος φανεῖται καὶ σοφίᾳ καὶ κάλλει καὶ τοῖς ἄλλοις πᾶσιν."
Ο σοφότερος άνθρωπος, όταν συγκρίνεται με το θεό, φαίνεται πίθηκος και στη σοφία και στην ομορφιά και σ’ όλα τ’ άλλα.
"τίς γὰρ αὐτῶν νόος ἢ φρήν; δήμων ἀοιδοῖσι πείθονται καὶ διδασκάλῳ χρείωνται ὁμίλῳ οὐκ εἰδότες ὅτι “οἱ πολλοὶ κακοί, ὀλίγοι δὲ ἀγαθοί”."
Γιατί ποιος είναι ο νους τους ή η φρόνηση τους; Πείθονται απ’ τους τραγουδιστές του λαού και παίρνουν τον όχλο για δάσκαλο τους, χωρίς να ξέρουν ότι “οι πολλοί είναι κακοί και οι καλοί λίγοι”.
"βλὰξ ἄνθρωπος ἐπὶ παντὶ λόγωι ἐπτοῆσθαι φιλεῖ."
Ο βλάκας μπροστά σε κάθε λόγο αγαπά να τρομάζει
.
Ο λατρεύων τους θεούς λατρεύει τον θεόν
Κάθε υπόσταση προθεσιακά φέρεται μεθεκτικά πρός την ανώτερή της ώστε να καταστεί εντελέστερη
quote:
Κηφεύς :. . . Κι αυτό σημαίνει : ας δούμε τις συνέπειες της κάθε αναλογίας . Σε τι εικόνα οδηγεί η κάθε μία τους .
Αποδεχόμαστε όλα τα στοιχεία της εικόνας ή σκοντάφτουμε σε ορισμένα απαράδεκτα ( υπό την έννοια “Εδώ δεν βλέπω καμία ομοιότητα” ) ;
Το ν’αποφανθεί κανείς πόσο βοηθητική είναι μια αναλογία είναι πραγματικά περίπλοκο θέμα , διότι συνδέεται κατά κανόνα με τις συνέπειες της επιλογής .
Πρέπει να διαπιστώσει κανείς τι ακριβώς είναι εκείνο που η αναλογία τον βοηθάει να καταλάβει και ποσο αυτό βοηθάει στην κατανόηση του προβλήματος που τον απασχολούσε . Συνδέεται επίσης με την περαιτέρω εφαρμογή της αναλογίας . Σε ποιες περιοχές προβληματικής η αναλογία παύει να ισχύει (παυούμε δηλαδή να βλέπουμε ομοιότητες , και οι διαφορές γίνονται πιο κραυγαλέες) .
Πότε μια αναλογία παύει να ισχύει είναι θέμα σύμβασης (ή , εν πάση περιπτώσει , μας ενδιαφέρει μονάχα στο μέτρο που προδίδει μια σύμβαση) . Μπορεί να μας πείσεις ότι υπάρχει αναλογία ανάμεσα στον Φάντη και στο ρετσινόλαδο .
Και δεν έχει νόημα να αντιτείνει κανείς ότι εκτός από εμάς κανείς άλλος δεν βλέπει ομοιότητα ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο , διότι η αναλογία αυτή δεν προσκομίζεται ως εικόνα κάποιου τμήματος της πραγματικότητας , αλλά ως εργαλείο για να πετύχουμε εμείς κάτι (λ.χ. την κατανόηση , στο μέτρο που η κατανόηση ενός πράγματος δεν είναι ίδια για τον καθένα) .
Είναι φυσικά προφανές ότι μια αναλογία , τόσο πιο πετυχημένη είναι , όσο περισσότεροι άνθρωποι αποδέχονται τη σύμβασή της .
Το ότι σχεδόν πάντοτε ο γλωσσαναλυτής θα χρησιμοποιήσει την αναλογία λέξεων και εργαλείων δεν οφείλεται σε κανένα άλλο λόγο παρά μόνο στο γεγονός ότι αυτή η αναλογία κατά γενικήν ομολογία φαίνεται να λειτουργεί σε πολύ μεγάλο μέρος του δυνατού πεδίου εφαρμογής της .
Η επανειλημμένη χρήση μιας αναλογίας δεν είναι , κατ’ ανάγκην , τυφλότητα ή έλλειψη πρωτοτυπίας . Μπορεί κάλλιστα να είναι η αποτελεσματικότητά της στην πράξη .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Η αναλογία μας λέει ότι τα πράγματα είναι σαν κάτι άλλο . Κι αυτό που ζητούν οι παραδοσιακοί φιλόσοφοι είναι να μάθουν ποια είναι η πραγματικότητα , όχι σαν τι μοιάζει η πραγματικότητα .
Με το να λες ότι το α είναι ανάλογο με το β αποφεύγεις να απαντήσεις στο ουσιώδες ερώτημα “Τι είναι το α” ή “Τι είναι το β” .
Εκτός αυτού , αν αναλογία είναι ο φωτισμός του α στο φως του β , υπό την έννοια ότι το β μπορεί και φωτίζει το α επειδή το β μας είναι οικείο, επειδή το γνωρίζουμε καλύτερα απ’ το α , πώς περιμένεις να φωτίσεις κάτι μη οικείο ;
Επομένως , σύμφωνα με αυτές τις σκέψεις , οι αναλογίες δεν μας βοηθούν να γνωρίσουμε την πραγματικότητα . Μας αφήνουν το ίδιο τυφλούς όπως ήμασταν .
Το να περιμένεις από μιαν αναλογία να σου γνωρίσει την πραγματικότητα είναι ίσως αίτημα της παραδοσιακής φιλοσοφίας , όχι όμως της γλωσσανάλυσης .
Το ίδιο αίτημα να γνωρίσεις την πραγματικότητα διαφορετικά απ’ ό,τι τη γνωρίζεις μέσω της εμπειρίας ή , αλλιώς , το να θες να μιλήσεις γι’ αυτήν με προτάσεις διαφορετικές από εκείνες που περιγράφουν τον κόσμο της εμπειρίας , είναι για τη δική μας θεώρηση ευθύς εξαρχής ένα ψευδοαίτημα , ή τυπική μεταφυσική πλάνη , η οποία συνίσταται στην αναζήτηση ενός στερεότερου υποστρώματος από εκείνο που μας παρέχει η εμπειρία : στην απόκτηση μιας γνώσης που δεν θα χαρακτηρίζεται από την ενδεχομενικότητα της γνώσης των γεγονότων του κόσμου και που , ωστόσο , θα είναι γνώση του κόσμου .
Το αίτημα αυτό η γλωσσανάλυση δεν έρχεται να το ικανοποιήσει , αλλά να το εξαλείψει .
Είναι κι αυτό προϊόν της παραπλανητικής χρήσης της γλώσσας . Δεν είναι ωστόσο αντικείμενο του παρόντος δοκιμίου , η θεραπεία του συγκεκριμένου ψευδοπροβλήματος .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά