- Παράβλεψη ή απάθεια; - .-= Η ΣΟΦΙΑ =-.
Δηλαδή η απάθεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με την ερμηνεία "ψυχραιμία" ή "αδιαφορία", κλπ.
Το ίδιο και με τον ορισμό της λέξεως παράβλεψη.
Γίνε λίγο πιο συγκεκριμένη στην σκέψη σου.
Να σου πως εγώ που μπερδεύομαι Isolde:
Θα μπορούσα να θεωρήσω ότι η παράβλεψη είναι συνειδητή, δηλαδή βλέπω κάτι αλλά επιλέγω να μην κάνω κάτι, να μη δώσω σημασία, κ.λπ.
vs
η απάθεια είναι ασυνείδητη, με την έννοια ότι γενικότερα είμαι απαθής και δε δίνω σημασία στα πράγματα, τόσο ώστε σταματάω να έχω ευαισθησίες και να διακρίνω πράγματα μένοντας απαθής απέναντι στο περιβάλλον μου.
Από την άλλη, θα μπορούσα να δώσω και την ακριβώς αντίθετη από την παραπάνω ερμηνεία:
ότι δηλαδή, η συνειδητή μου επιλογή είναι να είμαι απαθής, γιατί π.χ. ασκώ τον εαυτό μου να μη με "συγκινεί" τίποτε
vs
από την άλλη μεριά, η παράβλεψη είναι μη συνειδητή, γιατί κάτι ξέφυγε της αντίληψης ή της προσοχής μου.
Ακόμα, θα μπορούσα να δώσω μια πιο γενική ερμηνεία και για τις δύο έννοιες:
ότι η μεν παράβλεψη έχει να κάνει με μια στάση που αφορά συγκεκριμένη στιγμή και διάθεση, αλλά δε γίνεται πάντα
vs
η δε απάθεια είναι μια γενικότερη κατάσταση που με διακρίνει στα περισσότερα πράγματα.
quote:
elo : Isolde εξαρτάται από τις συγκεκριμένες καταστάσεις που βιώνεις…Δηλαδή η απάθεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με την ερμηνεία "ψυχραιμία" ή "αδιαφορία", κλπ.
Το ίδιο και με τον ορισμό της λέξεως παράβλεψη.
Γίνε λίγο πιο συγκεκριμένη στην σκέψη σου.
quote:
amalia : Ναι, συμφωνώ κι εγώ με τον elo, χρειάζεται κάποια διευκρίνηση.Να σου πως εγώ που μπερδεύομαι Isolde:
Θα μπορούσα να θεωρήσω ότι η παράβλεψη είναι συνειδητή, δηλαδή βλέπω κάτι αλλά επιλέγω να μην κάνω κάτι, να μη δώσω σημασία, κ.λπ.
vs
η απάθεια είναι ασυνείδητη, με την έννοια ότι γενικότερα είμαι απαθής και δε δίνω σημασία στα πράγματα, τόσο ώστε σταματάω να έχω ευαισθησίες και να διακρίνω πράγματα μένοντας απαθής απέναντι στο περιβάλλον μου.Από την άλλη, θα μπορούσα να δώσω και την ακριβώς αντίθετη από την παραπάνω ερμηνεία:
ότι δηλαδή, η συνειδητή μου επιλογή είναι να είμαι απαθής, γιατί π.χ. ασκώ τον εαυτό μου να μη με "συγκινεί" τίποτε
vs
από την άλλη μεριά, η παράβλεψη είναι μη συνειδητή, γιατί κάτι ξέφυγε της αντίληψης ή της προσοχής μου.Ακόμα, θα μπορούσα να δώσω μια πιο γενική ερμηνεία και για τις δύο έννοιες:
ότι η μεν παράβλεψη έχει να κάνει με μια στάση που αφορά συγκεκριμένη στιγμή και διάθεση, αλλά δε γίνεται πάντα
vs
η δε απάθεια είναι μια γενικότερη κατάσταση που με διακρίνει στα περισσότερα πράγματα.
Isolde, χωρίς να διαφωνώ με τα γραφόμενα του elo και της amalia, εγώ νομίζω, ότι μια μέση άποψη είναι ότι μεταξύ των δύο εννοιών – αξιών (θετικών ή αρνητικών) , της παράβλεψης και της απάθειας , και που είναι απόρροια κοινής λογικής , μπορεί να θεωρηθεί πως η ανθρώπινη συμπεριφορά εξαρτάται τόσο από το υποκείμενο όσο και από το αντικείμενο.
Ο παράγοντας που δημιουργεί αυτές τις παραλλαγές συμπεριφοράς των ανθρώπων – πέρα από τις ατομικές διακυμάνσεις – είναι η κυριαρχία κάποιας συνειδητής λειτουργίας (χωρίς αυτό να αποτελεί κανόνα) , όπως η σκέψη ή το συναίσθημα , η οποία δίνει στη συνέχεια έναν ειδικό χαρακτήρα στη βασική νοοτροπία . Οι πολυάριθμες αντισταθμίσεις του βασικού τύπου οφείλονται γενικά σε εμπειρίες που διδάσκουν τον άνθρωπο , ίσως , ότι δεν μπορεί να αφήνει εντελώς ελεύθερη τη φύση του . Σε άλλες περιπτώσεις , δεν μπορεί να ξέρει κανείς αν έχει να κάνει με μια συνειδητή ή ασυνείδητη νοοτροπία , επειδή η προσωπικότητα είναι πολλές φορές διασπασμένη και συνεπώς εμφανίζεται στο προσκήνιο πότε το ένα “μισό” της και πότε το άλλο , οπότε δεν επιτρέπει το σχηματισμό μιας σίγουρης άποψης .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Με την παράβλεψη, κάποιος δεν είδε κάτι μία δεδομένη στιγμή, ή είδε και δεν έδρασε, δεν σημαίνει ότι αυτά κάνει πάντα. Προτιμώ αυτόν τον άνθρωπο.
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΛΟΓΙΚΗ, ΝΑ ΜΗΝ ΑΦΗΣΕΙ ΤΗΝ ΕΥΦΥΪΑ ΤΟΥ ΝΑ ΤΟΝ ΟΔΗΓΗΣΕΙ.
quote:
Τι νομίζετε είναι χειρότερο, η παράβλεψη, ή η απάθεια;
Αναλόγως μιας καταστάσεως ... αντιστοίχως τόσο η παράβλεψη , όσο και η απάθεια μπορεί να έχουν βαρύνουσα σημασία ή ενέργεια ή και το αντίθετο...!!!
Η Συνειδητή παράβλεψη -μόνο συνειδητή μπορεί να υπάρχει παράβλεψη , όπως σωστά κατα την γνώμη μου επεσήμανε και άλλος συνδίκτυος- μπορεί να έχει καλά αποτελέσματα ή ακόμα και πολύ άσχημα...!!!
Αν η παράβλεψη αφορά δεσμεύσεις ή υποσχεσεις ή και όρους μιας συμφωνίας , μέλλεται να φωτογραφήσει τον παραβλέποντα αυτούς τους όρους-υποσχέσεις-συμφωνίες και να τον καταστησει ως αφερέγγυο ή ακόμα και σε άτομο που δεν μπορεί να στηριχθεί κανείς σ'αυτο..σε μελλοντικές συνεργασίες..φιλίες..ή σχέσεις ζωής!!!
Η παράβλεψη επίσης προβολής συναισθημάτων σε μιά σχέση , μπορεί και να θεωρηθεί και ως προβολή εξασθένησης των δεδηλωμένων συναισθημάτων..."ακύρωση" ενδεχομένως...!!!
Η παράβλεψη μιας αστοχίας κάποιου συνανθρώπου μας έναντί μας αντίθετα μπορεί να εκληφθεί -και να είναι- ένδειξη αγάπης και "μεγαλοσύνης" απο τον "παραβλεπόμενο"...!!!
Η παράβλεψη της φροντίδας ενός ανθρώπου έναντι του εαυτού του , μπορεί να εκληφθεί ως έλλειμα αγάπης και ενδιαφέροντος προς τον ίδιο του τον εαυτό και "σήμα" προς τους άλλους , ότι εδώ έχουμε κάποιον/α που αγνοεί και δεν νοιάζεται για τον εαυτό του , με όλα όσα συνεπάγεται αυτό...για τον/τους ιδίους σε πιθανή σχέση -οποιασδήποτε φύσεως- μαζί με αυτό το άτομο..!!!
Μια γενικόλογη αναφορά είναι και προσωπική εκτίμηση...
Για την απάθεια θα αναμένω και άλλες τοποθετήσεις!!!
Μείνε μέσα στο παιχνίδι...
Πρώτα ας διερευνήσουμε την ερμηνεία των δύο λέξεων ούτως ώστε όταν τελειώσουμε (με την ερμηνεία τους) να δούμε εάν οι έννοιές τους είναι συγκρίσιμες .
Ξεκινάμε με την έννοια της “Παράβλεψης”: “Παραβλέπω” κατά μία έννοια σημαίνει και “παραμελώ” . Παραβλέπω (με την έννοια παρορώ) ακούσια ή και εκούσια . Προσποιούμαι ότι δεν βλέπω ή δεν αντιλαμβάνομαι και τούτο κυρίως για λόγους επιείκειας .
Συνεχίζουμε με την έννοια της “Απάθειας”: Η έλλειψη πάθους , ηρεμία , απουσία κάθε συναισθηματικού τόνου , αναλγησία και περαιτέρω η ψυχική παχυδερμία και η πνευματική τεμπελιά .
Δεν πρέπει να συγχέεται αφ’ενός μεν με την ψυχραιμία , κατά την οποία το άτομο δέχεται μεν τα εξωτερικά ερεθίσματα αλλά περιορίζει με τη θέλησή του τα παραγόμενα αισθήματα , αφ’ετέρου δε με την αδιαφορία , κατά την οποία το άτομο δέχεται τα ερεθίσματα αλλά ενσυνείδητα δεν αντιδρά προς αυτά .
Η απάθεια είναι μια νοσηρή κατάσταση κατά την οποία το άτομο εμφανίζει αναισθησία στην λύπη και την χαρά και τεμπελιά στις κινήσεις του . Δεν συγκινείται δηλαδή επαρκώς από τα εξωτερικά ερεθίσματα .
Στην Φιλοσοφία δίδασκαν την απάθεια οι Στωικοί , εννοώντας όχι την ψυχική πώρωση και την αναλγησία , αλλά την υποταγή στον λόγο , των παθών τα οποία διαταράσσουν την ορθή κρίση του ανθρώπου . Ο σοφός και ο ενάρετος άνθρωπος , σύμφωνα με την διδασκαλία των Στωικών , πρέπει καταστέλλοντας την ορμή των παθών να φθάσει στην απόλυτη και αδιατάρακτη ηρεμία, που μόνο με αυτήν μπορούμε να γνωρίσουμε την αλήθεια, να πετύχουμε την αρετή και να θεμελιώσουμε την ευδαιμονία του ανθρώπου την οποία αντίθετα τα πάθη ταράζουν .
Ο Σπινόζα δίδαξε ότι ο άνθρωπος αν καταλάβει ότι όλα στη φύση παράγονται με αμετάβλητο αιτιώδη συνειρμό , φθάνει στην απάθεια , η οποία είναι η στάση του σοφού .
Αυτά προς το παρόν . Αν θέλουμε αργότερα μπορούμε να επανέλθομε στην Φιλοσοφία των Στωικών , εμβαθύνοντας περισσότερο στην έννοια της “απάθειας” .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Σε κάθε περίπτωση η υπερβολική εκδήλωσή τους σε ποικίλους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας μπορεί να βλάψει ενώ η προτίμηση τέτοιας συμπεριφοράς σε περιορισμένο αριθμό καταστάσεων συνιστά άλλοτε μια καλή λύση.
Δηλαδή είναι οπωσδήποτε χρήσιμο να δείχνουμε επιείκια, να κάνουμε ότι δεν ακούσαμε ή δεν είδαμε (παράβλεψη) προς αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων αλλά και να είμσατε σκληροπετσοι ή ψυχροί(απαθεια) προς αποφυγή προβλημάτων, καβγάδων και εξάρσεων. Δεν πρέπει όμως να φτάσουμε και στο άλλο άκρο της απεριόριστης ανοχής και επιείκιας ούτε να καταλήξουμε μόνιμες παγοκολόνες, δίχως αντιδράσεις σε πλήθος εξωτερικών μηνυμάτων που κανονικά θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε με ενεργητικότητα.
Αν και μιλάμε σε πολύ γενικά πλαίσια, νομίζω ότι στη συνείδηση πολλών η απάθεια έχει λίγο περισσότερο αρνητική χροιά, χωρίς να μπορώ να προσδιορίσω εύκολα τον λόγο.
Αυθόρμητα μου ήρθε στο μυαλό ο στίχος ενός παλιού αντιρατσιστικού τραγουδιου...apathy can never solve...σχετικά με τις φυλετικές διακρίσεις και την άνιση μεταχείριση απορρέουσα από αυτές
quote:
Agnostic :
Εχω την εντύπωση ότι οι έννοιες αλληλοκαλύπτονται. Η παράβλεψη είναι μια σκόπιμη αδιαφορία η οποία όμως χαρακτηρίζει την έννοια της απάθειας.
Σε κάθε περίπτωση η υπερβολική εκδήλωσή τους σε ποικίλους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας μπορεί να βλάψει ενώ η προτίμηση τέτοιας συμπεριφοράς σε περιορισμένο αριθμό καταστάσεων συνιστά άλλοτε μια καλή λύση.
Δηλαδή είναι οπωσδήποτε χρήσιμο να δείχνουμε επιείκια, να κάνουμε ότι δεν ακούσαμε ή δεν είδαμε (παράβλεψη) προς αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων αλλά και να είμσατε σκληροπετσοι ή ψυχροί(απαθεια) προς αποφυγή προβλημάτων, καβγάδων και εξάρσεων. Δεν πρέπει όμως να φτάσουμε και στο άλλο άκρο της απεριόριστης ανοχής και επιείκιας ούτε να καταλήξουμε μόνιμες παγοκολόνες, δίχως αντιδράσεις σε πλήθος εξωτερικών μηνυμάτων που κανονικά θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε με ενεργητικότητα.
Αν και μιλάμε σε πολύ γενικά πλαίσια, νομίζω ότι στη συνείδηση πολλών η απάθεια έχει λίγο περισσότερο αρνητική χροιά, χωρίς να μπορώ να προσδιορίσω εύκολα τον λόγο.
Αυθόρμητα μου ήρθε στο μυαλό ο στίχος ενός παλιού αντιρατσιστικού τραγουδιου...apathy can never solve...σχετικά με τις φυλετικές διακρίσεις και την άνιση μεταχείριση απορρέουσα από αυτές
Υπάρχει , όντως , μία δυσκολία στην ερμηνεία των εννοιών των δύο αυτών λέξεων , που με πρώτη ματιά δεν φαίνεται . Έχει δίκιο ο φίλος Agnostic όταν παρατηρεί μια εννοιολογική αλληλοκάλυψη σε κάποιο βαθμό των εννοιών των δύο αυτών λέξεων . Όπως επίσης συμφωνώ και στην προσοχή που πρέπει να δίνομε στην εφαρμογή στην πράξη αυτών των δύο εννοιών , γιατί τα σύνορα μεταξύ του καλού ή μη αποτελέσματος που μπορούν να προκύψουν είναι λίγο δυσδιάκριτα .
Καταθέτω αμέσως μετά το τι γνωρίζω για το πώς είδαν την έννοια της “απάθειας” οι πρόγονοί μας οι Στωικοί στην Ηθική τους και ας βγάλει ο καθένας μας τα συμπεράσματά του :
Θεμελιώδης ηθική αρχή τους είναι το περίφημο απόφθεγμα : “ομολογουμένως τη φύσει ζην” το οποίο σήμαινε να ζει ο άνθρωπος σύμφωνα προς τον λόγο ή προς την φύση .
Εάν δεχθούμε την λέξη φύση , ότι εκφράζει την φύση του σύμπαντος ή την κοινή φύση του ανθρώπου τότε κατά την ηθική αυτή αρχή , ο άνθρωπος πρέπει στην ζωή του να συμμορφώνεται και να ζει σύμφωνα με την γενική τάξη και πορεία του παντός , η οποία είναι τέλεια .
Εάν δεχθούμε ότι με την λέξη φύση ότι δηλώνουμε την ανθρώπινη φύση τότε με το απόφθεγμα διακηρύσσεται ότι ο άνθρωπος πρέπει να ζει σύμφωνα με τη δική του φύση και επειδή το ανώτερο στοιχείο στη φύση του είναι “ο νους” πρέπει να ζει σύμφωνα με τις υπαγορεύσεις του νου του , που είναι το ηγεμονικό του απόσπασμα του ενδοκόσμιου Λόγου .
Ο Χρύσιππος δεχόταν και υποστήριζε αυτήν την ερμηνεία σύμφωνα με τις δύο παραπάνω σημασίες της λέξης φύση στο ρητό “ομολογουμένως τη φύσει ζην” και δίδασκε ότι πρέπει να ζει κάποιος σύμφωνα και προς την δική του κοινή φύση : … ... "διόπερ τέλος γίνεται το ακολούθως τη φύσει ζην , όπερ έστι , κατά τε την εαυτού και κατά την των όλων”.
Ενάρετος λοιπόν είναι μόνο αυτός που ζει κατά λόγο ή κατά φύση αποφεύγοντας κάθε τι που αντιτίθεται προς τον ορθό λόγο ή προς την φύση .
Μία μόνη αρετή υπάρχει , που περιλαμβάνει κάθε αρετή και κάθε αγαθό , η συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις του ορθού λόγου ή προς την γενική τάξη και πορεία των πάντων με την αγόγγυστη παραδοχή των όντων .
Η ύψιστη λοιπόν και μοναδική αρετή , το ύψιστο ηθικό ιδεώδες , είναι το “ομολογουμένως τη φύσει ζην” .
Άλλοτε πάλι χαρακτηριζόταν η αρετή αυτή της ψυχής σαν “διάθεση της ψυχής να είναι σύμφωνη με τον εαυτό της” (δηλαδή κατάσταση της ψυχής συνεπής προς την πραγματική της φύση) , ή απλώς σαν ορθός λόγος ή σαν σταθερή διάθεση της ψυχής , που δεν επιδέχεται αυξομείωση , διότι , αυτός που έχει μια αρετή (και η αρετή αυτή είναι να ζει κάποιος σύμφωνα με τον λόγο) , έχει όλες τις αρετές : “τον μίαν έχοντα , πάσας έχειν , και τον κατά μίαν πράττοντα κατά πάσας πράττειν” (Διογένης Λαέρτιος VII 127) .
ΥΓ.: Συνεχίζω σε λίγο.
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Εφόσον η αρετή είναι το μόνο πραγματικό αγαθό , αρετή και ευδαιμονία συνυπάρχουν , ούτως ώστε ευτυχής είναι μόνο ο ενάρετος και δυστυχής μόνο ο κακός και φαύλος . “Ουδέν κακόν δύναται να επέλθει εις τον ενάρετον” λέγει ο Ρωμαίος φιλόσοφος Σενέκας , διότι τα αντίθετα δεν συνυπάρχουν .
Γι’αυτό και υποστηριζόταν η ωραία αυτή άποψη ότι “η αρετή είναι αυτάρκης , προς ευδαιμονίαν”, δηλαδή η αρετή είναι ικανή να κάνει τον άνθρωπο ευδαίμονα χωρίς να έχει ανάγκη από άλλα αγαθά γι’αυτό το σκοπό .
Συνεπώς όποιος έχει την αρετή έχει όλα τα αγαθά και δεν στερείται ούτε έχει ανάγκη ενός άλλου αγαθού για να είναι ευτυχής .
Η αρετή επίσης είναι ανεξάρτητη τόσο από τις εξωτερικές περιστάσεις και συνθήκες του ανθρώπου , όσο και από τα εσωτερικά του συναισθήματα και πάθη . Ούτε ηδονή , ούτε λύπη , ούτε επιθυμίες και φόβοι μπορούν να επηρεάσουν αυτόν που έχει την αρετή , αλλά αυτός είναι “απαθής” , δηλαδή ελεύθερος και απαλλαγμένος από πάθη και συναισθήματα , γαλήνιος , χωρίς φόβο ούτε προς τους ανθρώπους ούτε προς τους θεούς .
“Ποια είναι η απόλυτη ελευθερία ;" - ρωτάει ο Σενέκας – Να μη φοβάται κάποιος ούτε τους ανθρώπους, ούτε τους θεούς”.
Εκείνος ο οποίος έφθασε το ύψος αυτό της αρετής χαρακτηριζόταν σοφός . Ο σοφός των Στωικών είναι ο ιδεώδης και τέλειος άνθρωπος . Ο σοφός ή σπουδαίος άνθρωπος, κατά τους Στωικούς , ζει κατά φύση και κατά λόγο , είναι “απαθής” και έχει όλες τις αρετές .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
quote:
Όχι μόνο είναι μία η αρετή , αλλά και αυτοτελής , δεν υπάρχει δηλαδή και δεν γίνεται για κάποιον άλλο σκοπό αλλά χάριν της ίδιας μόνο : “ουδενός ένεκα πράττεται” (η αρετή) , ενώ αντιθέτως όλες οι άλλες ενέργειες και πράξεις των ανθρώπων έχουν σκοπό την αρετή μόνο , διότι ένα μόνο αγαθό υπάρχει στον κόσμο , η αρετή , και ένα μόνο κακό , η αμαρτία , τα δε άλλα πάντα είναι , όπως έλεγε ο Ζήνων , ηθικώς αδιάφορα : “των δε όντων τα μεν αγαθά , τα δε κακά , τα δε αδιάφορα αγαθά μεν (έλεγε ο Ζήνων) , τα τοιαύτα , φρόνησιν , σωφροσύνην , δικαιοσύνην , ανδρείαν και παν ο έστιν αρετή , ή μετέχει αρετής . Κακά δε τα τοιαύτα , ακολασίαν , αδικίαν , δειλίαν και παν ο έστι κακία ή μετέχει κακίας . Αδιάφορα δε τα τοιαύτα , ζωήν , δόξαν , θάνατον , αδοξίαν , πόνον , ηδονήν , πλούτον , πενίαν , νόσον , υγείαν και τα τούτοις όμοια”(Στοβαίου Εκλ. II , 57) .Εφόσον η αρετή είναι το μόνο πραγματικό αγαθό , αρετή και ευδαιμονία συνυπάρχουν , ούτως ώστε ευτυχής είναι μόνο ο ενάρετος και δυστυχής μόνο ο κακός και φαύλος . “Ουδέν κακόν δύναται να επέλθει εις τον ενάρετον” λέγει ο Ρωμαίος φιλόσοφος Σενέκας , διότι τα αντίθετα δεν συνυπάρχουν .
Γι’αυτό και υποστηριζόταν η ωραία αυτή άποψη ότι “η αρετή είναι αυτάρκης , προς ευδαιμονίαν”, δηλαδή η αρετή είναι ικανή να κάνει τον άνθρωπο ευδαίμονα χωρίς να έχει ανάγκη από άλλα αγαθά γι’αυτό το σκοπό .
Συνεπώς όποιος έχει την αρετή έχει όλα τα αγαθά και δεν στερείται ούτε έχει ανάγκη ενός άλλου αγαθού για να είναι ευτυχής .
Η αρετή επίσης είναι ανεξάρτητη τόσο από τις εξωτερικές περιστάσεις και συνθήκες του ανθρώπου , όσο και από τα εσωτερικά του συναισθήματα και πάθη . Ούτε ηδονή , ούτε λύπη , ούτε επιθυμίες και φόβοι μπορούν να επηρεάσουν αυτόν που έχει την αρετή , αλλά αυτός είναι “απαθής” , δηλαδή ελεύθερος και απαλλαγμένος από πάθη και συναισθήματα , γαλήνιος , χωρίς φόβο ούτε προς τους ανθρώπους ούτε προς τους θεούς .
“Ποια είναι η απόλυτη ελευθερία ;" - ρωτάει ο Σενέκας – Να μη φοβάται κάποιος ούτε τους ανθρώπους, ούτε τους θεούς”.
Εκείνος ο οποίος έφθασε το ύψος αυτό της αρετής χαρακτηριζόταν σοφός . Ο σοφός των Στωικών είναι ο ιδεώδης και τέλειος άνθρωπος . Ο σοφός ή σπουδαίος άνθρωπος, κατά τους Στωικούς , ζει κατά φύση και κατά λόγο , είναι “απαθής” και έχει όλες τις αρετές .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Καλησπέρα φίλε Κηφέα...
Καιρό έχουμε να "ανταμώσουμε" και οι "παράλληλοι δρόμοι μας" ήρθε η ώρα να σμίξουν...έστω και προσωρινά...
Προσωπικά θα συμφωνήσω με τα όσα πολύ εύστοχα ανέφερες -εξ'αλλου δεν χρειαζόταν εδώ να επισημανθεί αυτό...- αλλα μια σκέψη τριβελίζει φίλε το μυαλό μου ... την σκέψη μου και δεν αντιστέκομαι στον "περασμό" να μην το επισημάνω...
-Αλήθεια γιατί και ενώ ασφαλώς πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν την Αριστοτελική αντίληψη και θεώρηση των πραγμάτων...και ενώ γνωρίζουν τα της αρετής αλλα και της μεσότητας αλλα και για την "καθ'ημάς" μεσότητα .... αυτό δεν αποτελεί εργαλείο για την έλευση της ευδαιμονίας , στην ζωή τους ...???
Μήπως πρόκειται για μια γενική θεώρηση -σωστή έστω- των πραγμάτων αλλα πέραν αυτού χρειάζονται και άλλα ... πολύ περισσότερα "πράματα" προκειμένου να συντελλεσθεί η ευδαιμονία στην ζωή μας..???
Τι είναι εκεινο άραγε που "αποστεώνει" οποιαδήποτε συνειδητή σκέψη και πρόθεση κάθε ψυχολογικού υποκειμένου , που ενω γνωρίζει -σε περίπτωση- τον κανόνα για την έλευση της ευδαιμονίας , αδυνατεί να τον υποστηρίξει..???
Ελπίζω ότι έγινα κατανοητός...
Μείνε μέσα στο παιχνίδι...
Ναι , αφού τα ξέρουμε όλα αυτά (τα περί ευδαιμονίας, μεσότητας και αρετής), γιατί δεν τα κάνουμε πράξη. Φαίνεται πως αυτή είναι η φύση του ανθρώπου: Ενώ ξέρει το σωστό δρόμο δεν μπορεί να τον ακολουθήσει.
Δεν έχω χρόνο τώρα, αλλά αύριο θα σου ύπενθυμήσω με ένα μήνυμά μου τη συνέχεια που είχε η (αρχική) αυτή φιλοσοφία των Στωικών.
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Όπως είπαμε , στη φιλοσοφία τους , η αρετή είναι μία και δεν επιδέχεται καμία αυξομείωση , αλλά αυτός που έχει μία αρετή έχει όλες , γι’αυτό οι άνθρωποι αναγκαστικά διαιρούνται σε δυο κατηγορίες , στους σοφούς ή σπουδαίους και στους φαύλους ή μη σπουδαίους .
Δεν υπάρχει μέση κατάσταση μεταξύ του σοφού (του ιδεώδους ανθρώπου) και του φαύλου .
Η τάξη των σοφών έχει κάθε αρετή , ενώ αυτοί που ανήκουν στην τάξη των φαύλων δεν μπορούν να κάνουν καμία κατά λόγο και κατά φύση ενέργεια και πράξη .
Ή σοφός θα είναι κάποιος ή φαύλος , διότι δεν υπάρχει σοφός ανώτερος άλλου σοφού , ούτε φαύλος χειρότερος άλλου φαύλου .
Ο σοφός είναι τελείως ανεξάρτητο και ελεύθερο όν , ανώτερος κάθε πάθους και κάθε επιθυμίας και όλων των εξωτερικών περιστάσεων και γεγονότων , διότι ζει κατά λόγο και κατά φύση πάντοτε , δέχεται αγόγγυστα και με ευχαρίστηση τα πράγματα και τα γεγονότα όπως γίνονται και όπως είναι , διότι γνωρίζει ότι ο ενδοκόσμιος Λόγος διευθύνει και ενεργεί όλα με σοφία και αγαθότητα . Είναι “αδιάφορος” απέναντι σε όλα τα αγαθά της ζωής , διότι έχοντας την αρετή , είναι ευτυχής και τίποτε δεν στερείται . Μπορεί να φροντίζει για την υγεία του , ή για τα πλούτη του , ή για τα αξιώματά του αλλά χωρίς να δίνει καθόλου την ψυχή σ’αυτά , ούτως ώστε αν ποτέ για οιονδήποτε λόγο τα χάσει “αδιαφορεί τελείως”, διότι αυτά τίποτε δεν πρόσθεταν στην ευτυχία του .
Ο σοφός δρα και εργάζεται για το καλό των συνανθρώπων του , διότι αυτή είναι η διάταξη των πραγμάτων του κόσμου , και φροντίζει για τους άλλους σαν πατέρας ή αδελφός τους και αγαπά όλους , ακόμη και αυτούς που τον δέρνουν !! : “και γαρ τούτο λίαν κομψόν τω Κυνικώ (ο οποίος θεωρείτο ιδεώδες πρότυπο) παραπέπλεκται . Δέρεσθαι αυτόν δει ως όνον και δερόμενον φιλείν αυτούς τους δέροντας ως πατέρα πάντων , ως αδελφόν” ( Επικτήτου Διατριβαί III 22 , 54 ) .
Ο σοφός είναι τόσο ακλόνητος στην κατά λόγο και κατά φύση ζωή του , ώστε είναι ευκολότερο να βυθίσεις ένα γεμισμένο με αέρα ασκό στο νερό παρά να εξαναγκάσεις ένα σοφό να κάνει κάτι εναντίον του ορθού λόγου ή εναντίον της φύσης .
Οι Στωικοί είχαν εξιδανικεύσει τόσο πολύ την εικόνα του σοφού , ώστε έλεγαν γι’αυτόν , ότι είναι ίσος ως προς την αρετή με τον Δία , φίλος του θεού ή ένας θεός ανάμεσα στους ανθρώπους .
Αλλά ένας τόσο τέλειος άνθρωπος είναι δυνατόν να υπάρχει στον κόσμο ;
Οι Στωικοί ομολογούν ότι πράγματι ο σοφός είναι σπάνιο ή ανύπαρκτο όν στην ζωή αυτή .
ΥΓ.: Συνέχεια σε λίγο .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Αλλά εάν ο τέλειος τύπος του σοφού είναι απραγματοποίητος και ανύπαρκτος , ενάρετοι δε είναι μόνο οι σοφοί , τότε όλοι οι άνθρωποι είναι φαύλοι και κακοί .
Το συμπέρασμα αυτό παραδέχονται οι Στωικοί διακηρύσσοντες ότι : “οι πάντες κακοί και επίσης αλλήλοις τοιούτοι , ως μηδέν διαφέρειν άλλον άλλου μαίνεσθαι δε ομοίως” (“περί Ειμαρμένης , 11) .
Κατά τον Κλεάνθη , “η ανθρωπότης δια κακίας πορεύεται τον πάντα χρόνον” (Σέξτου Εμπειρικού) .
Αλλά αφού τα πάντα κατευθύνει σοφά και πανάγαθα ο ενδοκόσμιος Λόγος , πώς όλοι οι άνθρωποι είναι φαύλοι και η κακία βασιλεύει στην ζωή ;
Εάν δε όλοι οι άνθρωποι είναι φαύλοι και είναι ανύπαρκτο και απραγματοποίητο το ιδεώδες του σοφού , τότε είναι περιττή η διαίρεση των ανθρώπων σε δύο γένη , στο γένος των σοφών και το γένος των φαύλων , όπως είναι περιττό να γίνεται λόγος και περί ηθικής και κατά λόγο ζωής .
Οι αντίπαλοι των Στωικών τόνιζαν τις αντιφάσεις αυτές μεταξύ των μεταφυσικών τους ιδεών και της πραγματικότητας , ο δε Πλούταρχος έγραψε πραγματεία “Περί Στωικών εναντιωμάτων” .
Οι Στωικοί αφού βρέθηκαν μπροστά σ’αυτές τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις αναγκαζόντουσαν πολλές από τις αυστηρές αρχές να μετριάσουν , άλλες δε με καταπληκτική λογική οξύνοια να δικαιολογήσουν .
Πρώτα παραδέχθηκαν , ιδίως οι φιλόσοφοι της μέσης και της μεταγενέστερης Στοάς , μία Τρίτη τάξη μεταξύ των σοφών και των φαύλων , την τάξη των “προκοπτόντων”. Οι προκόπτοντες δεν ζουν τέλεια ζωή σε όλα , όπως οι σοφοί και οι πράξεις τους δεν είναι άψογοι εντελώς και ως προς τα ελατήρια και ως προς την εκτέλεση αλλά φροντίζουν με συνεχή αγώνα να προσεγγίσουν την τελειότητα σε μια ζωή κατά φύση και κατά λόγο .
Στην πραγματικότητα λοιπόν οι άνθρωποι ανήκουν στους προκόπτοντες ή στους φαύλους , οι δε ηθικές παραινέσεις των Στωικών αποτείνονταν κυρίως στους προκόπτοντες . Κατά τον ίδιο τρόπο πιεζόμενοι από την ηθική εμπειρία και πραγματικότητα τροποποίησαν και το δόγμα τους ότι η αρετή είναι το μόνο αγαθό στον κόσμο , όλα δε τα λοιπά πράγματα είναι αδιάφορα . Έγινε δεκτό ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ των πραγμάτων και άλλα μεν είναι “προηγμένα” , δηλαδή δεν είναι καθεαυτά ούτε αγαθά ούτε κακά , επειδή όμως αρμόζουν στην ανθρώπινη φύση και προάγουν την ζωή σύμφωνα με την αρετή , προτιμώνται για τον λόγο αυτό (“κατά προηγούμενον λόγον”) από αντίθετα προς αυτά πράγματα (λόγου χάριν η υγεία) . Άλλα είναι “αποπροηγμένα” , δηλαδή επιζήμια για την ανθρώπινη φύση , και άλλα , τα υπαγόμενα στην τρίτη τάξη είναι “τα καθ’άπαξ αδιάφορα” , όσα δηλαδή καμιά απολύτως αξία έχουν ώστε να κινήσουν την επιθυμία ή την αποστροφή του ανθρώπου , όπως π.χ. η πληρωμή χρέους με ένα ή άλλο νόμισμα είναι αδιάφορο πράγμα .
Και στο ζήτημα της διάκρισης δύο κατηγοριών ηθικών πράξεων , δηλ. αυτών που γίνονται σύμφωνα με την αρετή και τις φαύλες , έκαναν οι Στωικοί υποχωρήσεις . Αφού αναγνώρισαν εκτός από τις σοφές και τις φαύλες πράξεις , και τρίτη τάξη , την τάξη των προκοπτόντων , τα έργα αυτών τα χαρακτήριζαν σαν “καθήκοντα”. Έτσι λοιπόν διάκριναν τρία είδη έργων : Τα καθήκοντα , τα κατορθώματα και τα αμαρτήματα , δηλαδή έργα τέλεια και άψογα και ως προς τα ελατήρια και ως προς τον τρόπο εκτέλεσης και ως προς τον σκοπό .
Και όπως σοφοί στην πραγματικότητα δεν υπήρχαν έτσι και τα κατορθώματα ήταν απραγματοποίητα για τους κοινούς ανθρώπους .
Οι τροποποιήσεις και αλλαγές που έκαναν οι Στωικοί ήταν και άλλες , αποσκοπώντας στην προσαρμογή των πρώτων παραινέσεων και αρχών της φιλοσοφίας τους , στην ανθρώπινη φύση . Για τις αλλαγές αυτές μπορούμε να μιλήσουμε κάποια άλλη φορά.
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Γι’αυτόν τον λόγο για τους αγαθούς ανθρώπους , οι οποίοι αγωνίζονται για μια κατά λόγο ζωή , τους πρόβαλαν τα καθήκοντα σαν ηθικές τους υποχρεώσεις .
Και ο όρος “καθήκον” χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους Στωικούς , έγινε από τότε βασικός όρος της Ηθικής κάθε ηθικού συστήματος .
Στην ευρύτερη έννοια "καθήκον" θεωρούσαν οι Στωικοί κάθε κατά φύση ενέργεια , ώστε και για τα ζώα λεγόταν ότι κάνουν το καθήκον τους , εφόσον επιδιώκουν τα προσήκοντα και ιδιάζοντα στην ιδιαίτερή τους φύση .
Τα καθήκοντα είναι μεν και αυτά κατά λόγο ή κατά φύση ανθρώπινες ενέργειες , αλλά όμως δεν είναι εντελώς χωρίς ελλείψεις , διότι δεν πληρούν όλους τους όρους της τελειότητας , είτε ως προς τα ελατήρια είτε ως προς την εκτέλεση και τον σκοπό . Μόνον όταν εκτελούνται χωρίς ελλείψεις , τότε μεταβάλλονται σε κατορθώματα : “το καθήκον τελειωθέν κατόρθωμα γίνεται” έλεγαν, (Στοβαίου II , 158) .
Αλλά εφόσον ο κόσμος είναι έλλογος και τέλειος , διότι τον διαπερνά και τον κατευθύνει ο παγκόσμιος Λόγος , πού οφείλονται οι διακρίσεις αυτές και οι διαβαθμίσεις και μεταξύ των ανθρώπων (σοφοί , προκόπτοντες , φαύλοι) , και μεταξύ των πράξεών τους (κατορθώματα , καθήκοντα , αμαρτήματα) και μεταξύ αυτών των πραγμάτων (προηγμένα , αποπροηγμένα , αδιάφορα) . Ιδίως πού οφείλεται η ύπαρξη στον κόσμο φαύλων πράξεων και φαύλων ανθρώπων ;
Κατ’αρχάς αποκρούσθηκε με απόλυτο τρόπο ότι οι κακές πράξεις , δηλαδή τα ηθικώς κακά οφείλονται στον ενδοκόσμιο Λόγο .
Για την δικαιολόγηση της ύπαρξης του ηθικού κακού οι Στωικοί πρόβαλλαν τα ίδια επιχειρήματα περίπου , τα οποία πρόβαλλαν και για την ύπαρξη του φυσικού κακού .
Η ύπαρξη κακών ανθρώπων έγκειται σ’αυτήν την φύση των πραγμάτων και εκπληρώνει κάποιο σκοπό . Ο Χρύσιππος χρησιμοποιούσε γι’αυτό , και τον νόμο της αντίθεσης , παριστάνοντας την αντίθεση , καλό – κακό , σαν λογική αντίθεση και μεταβάλλοντας αυτήν σε μεταφυσική και οντολογική αντίθεση . Έλεγε λοιπόν αυτός ότι δεν θα ήταν δυνατόν να έχομε την ιδέα του αγαθού αν δεν υπήρχε το κακό , όπως δεν θα είχαμε την ιδέα της δικαιοσύνης και αλήθειας , αν δεν υπήρχε η αδικία και το ψεύδος .
Το κακόν υπάρχει κατά “παρακολούθησιν του αγαθού” (“Στωικά εναντιώματα” 35.3) .
Συνεπώς δεν είναι δυνατόν ούτε πρέπει να λείψει το κακό από τον κόσμο : “κακίαν καθόλου άρα ούτε δυνατόν έστιν , ούτε έχει καλώς αρθήναι” .
Έγκειται στην φύση των πραγμάτων να προέρχεται η αρμονία και η τελειότητα από τις αντιθέσεις .
Ο Ηράκλειτος επίσης τον οποίο σε πολλά ακολουθούσαν οι Στωικοί δίδασκε ότι ο κόσμος αποτελείται από αντιθέσεις και η αρμονία προκύπτει από τις αντιθέσεις : “γενέσθαι και απολέσθαι ταυτό , ξυμμιγήναι και διακριθήναι ταυτό … έκαστον προς πάντα και πάντα προς έκαστον …”
Αλλά και κατά τον Πλάτωνα , το κακό αποτελεί αναγκαία αντίθεση του αγαθού , γι’αυτό δεν μπορεί να λείψει : “ούτε απολέσθαι το κακό δυνατόν . Υπεναντίον γαρ τι τω αγαθώ αεί είναι ανάγκη” (Πλάτωνος “Θεαίτητος” 176 Α) .
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Ο Lacan ωστόσο , είνα σφόδρα αντίθετος σε κάθε προσπάθεια συγκρότησης της ψυχανάλυσης πάνω σε βιολογικό μοντέλο , υποστηρίζοντας ότι η άμεση εφαρμογή βιολογικών εννοιών , στην ψυχανάλυση , είναι αναπόφευκτα αποπροσανατολιστική και απαλείφει την ουσιώδη διάκριση ανάμεσα σε ΦΥΣΗ και κουλτούρα.
Τέτοιου είδους βιολογίζουσες εξηγήσεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς , αγνοούν την προτεραιότητα της συμβολικής τάξης στην ανθρώπινη ύπαρξη!!
Η ανθρώπινη ψυχολογία , ρυθμίζεται μάλλον απο συμπλέγματα παρά απο ένστικτα...!!!
Το σημαντικότερο παράδειγμα αυτής της στάσης ίσως είναι η έννοια του ΦΑΛΛΟΥ , τον οποίο ο Lacan αντιλαμβάνεται ως σημαίνον και όχι ως σωματικό όργανο.
Θα συνεχισθεί αφού ακουσθούν και απόψεις πάνω σε αυτά..
Μείνε μέσα στο παιχνίδι...
quote:
Θα συνεχισθεί αφού ακουσθούν και απόψεις πάνω σε αυτά..
Στο βαθμό που γίνει αντιληπτό (από μένα), το περιεχόμενο του μηνύματος, τότε θα συμβεί αυτό που αναφέρεται στην παραπάνω παραπομπή.
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
quote:quote:
Θα συνεχισθεί αφού ακουσθούν και απόψεις πάνω σε αυτά..Στο βαθμό που γίνει αντιληπτό (από μένα), το περιεχόμενο του μηνύματος, τότε θα συμβεί αυτό που αναφέρεται στην παραπάνω παραπομπή.
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
Δεν θα είναι καθόλου δύσκολο για σένα φίλε μου...οι μηχανισμοί μπορεί να υπάρχουν εντός μας για όλα και ιδιαίτερα για την "ανάκληση" αλλα το θέμα είναι τι ανακαλεί ο καθένας αλλα και πρίν ανακαλέσει αυτό που καταχωρήθηκε κάποια στιγμή με τον ανάλογο συναισθηματικό μανδύα...θα πρέπει να δούμε γιατί "βιώθηκε" έτσι ένα γεγονός και όχι διαφορετικά ... αλλα και να δούμε το πώς το κάθε ψυχολογικό υποκείμενο συμμετέχει σε αυτήν την διαδικασία..την αίσθησή του για τον ίδιο του τον εαυτό!!!
Σύμβολα και συμβολικές λειτουργίες...!!!
Μείνε μέσα στο παιχνίδι...
quote:
Δεν θα είναι καθόλου δύσκολο για σένα φίλε μου...οι μηχανισμοί μπορεί να υπάρχουν εντός μας για όλα και ιδιαίτερα για την "ανάκληση" αλλα το θέμα είναι τι ανακαλεί ο καθένας αλλα και πρίν ανακαλέσει αυτό που καταχωρήθηκε κάποια στιγμή με τον ανάλογο συναισθηματικό μανδύα...θα πρέπει να δούμε γιατί "βιώθηκε" έτσι ένα γεγονός και όχι διαφορετικά ... αλλα και να δούμε το πώς το κάθε ψυχολογικό υποκείμενο συμμετέχει σε αυτήν την διαδικασία..την αίσθησή του για τον ίδιο του τον εαυτό!!!Σύμβολα και συμβολικές λειτουργίες...!!!
Όπως το θέτεις, φίλε μου, και σύμφωνα πάντα με την (όποια) αντιληπτικότητα που διαθέτω, τίθεται από μέρους σου ένα "πρόβλημα" που πρέπει να απασχολήσει εξίσου και τους δυό μας, ως προς την επίλυσή του . Όσον αφορά το άτομό μου θα καταβάλω την απαιτούμενη προσπάθεια να βρω τη λύση. Πιστεύω ότι θα κάνεις και συ το ίδιο.
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
quote:quote:
Δεν θα είναι καθόλου δύσκολο για σένα φίλε μου...οι μηχανισμοί μπορεί να υπάρχουν εντός μας για όλα και ιδιαίτερα για την "ανάκληση" αλλα το θέμα είναι τι ανακαλεί ο καθένας αλλα και πρίν ανακαλέσει αυτό που καταχωρήθηκε κάποια στιγμή με τον ανάλογο συναισθηματικό μανδύα...θα πρέπει να δούμε γιατί "βιώθηκε" έτσι ένα γεγονός και όχι διαφορετικά ... αλλα και να δούμε το πώς το κάθε ψυχολογικό υποκείμενο συμμετέχει σε αυτήν την διαδικασία..την αίσθησή του για τον ίδιο του τον εαυτό!!!Σύμβολα και συμβολικές λειτουργίες...!!!
Όπως το θέτεις, φίλε μου, και σύμφωνα πάντα με την (όποια) αντιληπτικότητα που διαθέτω, τίθεται από μέρους σου ένα "πρόβλημα" που πρέπει να απασχολήσει εξίσου και τους δυό μας, ως προς την επίλυσή του . Όσον αφορά το άτομό μου θα καταβάλω την απαιτούμενη προσπάθεια να βρω τη λύση. Πιστεύω ότι θα κάνεις και συ το ίδιο.
Ου τα πάντα τοις πάσι ρητά
H αντιληπτικότητά σου φίλε Κηφέα , είναι πολύ καλύτερη απο την δική μου και γνωρίζω με ποιόν αυτήν την στιγμή ομιλώ...
Όλα φίλε μου ξεκινούν απο την ψυχολογία των ανθρώπων και τους συμβολισμούς απο του οποίους "δομείται" αυτή...
Όλα ξεκινούν κατα την πρώϊμη παιδική ηλικία και συγκροτούν ή θεμελιώνουν αν θές να το πώ διαφορετικά την αίσθηση του "εαυτού" κάθε ψυχολογικού υποκειμένου και ιδιαιτέρως δια μέσου του "περάσματος" του σταδίου του καθρέπτη..!!!
Συνεχείς μεταθέσεις θέσεων , δηλώνουν και αποτυπώνουν εντός τους την απώλεια αυτών των θέσεων και την αναγκαστική μετατόπισή τους αλλα και υποκειμενικοιποιησή της σε αυτές...εδώ η βιολογία δεν "συνδράμει"...δεν οφείλει να απολογηθεί...δεν μπορεί να ερμηνεύσει...σαν το ταξί που μεταφέρει κάποιον κάπου και το κάνει τόσο καλά..ωστόσο δεν γνωρίζει ποιόν μεταφέρει..!!!
Η αίσθηση του εαυτού και η στάση ζωής μέλλεται να αφήσουν έντονα τα σημάδια τους στις μετέπειτα συνδιαλέξεις των ανθρώπων και να ορο-καθορίσουν τον τρόπο αλλα και την ποιότητα των σχέσεών τους , ξεκινώντας ΠΑΝΤΑ απο την αίσθηση περί του εαυτού τους και την αίσθηση που έχουν για τους υπολοίπους συνανθρώπους τους...
Μια δηλωμένη θέση "Δεν είμαι εντάξει" προσανατολίζει και στην επόμενη θέση..."Δεν είστε ΟΜΩΣ και σείς εντάξει..που εγώ δεν είμαι εντάξει"...!!!
Φανταζόμαστε αυτό το ψυχολογικό υποκείμενο , το πως θα κινηθεί μέσα στην κοινωνία αλλα και τι εσωτερικές δυνάμεις αυτό μπορεί να αντλήσει απο ένα διάτρητο "είναι" με χαμηλή αυτο-εκτίμηση και αυτο-σεβασμό..???
Το υπόλοιπο "δικό σου" φίλε Κηφέα..
Μείνε μέσα στο παιχνίδι...