- ΜΑΖΙΚΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΕΣ ΖΩΩΝ! - ΝΕΑ - Μέσα από το Διεθνές Internet

quote:

---

Οι σύντροφοι του Οδυσσέα, που διαρκώς υποκύπτουν στα πάθη και τις αδυναμίες τους, και που τελικά χάνονται "από δικά τους κρίματα", αντιστοιχούν στο κατώτερο, επιθυμητικό μέρος της ψυχής, ενώ οι βέβηλοι μνηστήρες αντιστοιχούν στο κατώτερο θυμοειδές μέρος της ψυχής, οι οποίοι ματαίως επιχειρούν να αναλάβουν την εξουσία και να καρπωθούν τις βασιλικές τιμές και τα πλούτη του εξαφανισθέντος ήρωα.

---

Δεν ειναι ακριβως ετσι τα πραγματα.Χαρακτηριστικο παραδειγμα ειναι οτι οι συντροφοι του οδυσσεα ειναι αυτοι που πανε και τον πιανουν να παει να παρακαλεσει τη κιρκη για να φυγουν επιτελους,κανοντας τον να συνελθει....Δυστυχως καποιοι πρωτα αποφασιζουν τι θελουν να ισχυει και μετα ψαχνουν να το τεκμηριωσουν.....

quote:

---

Δεν υπάρχει τέτοιο χωρίο, ο Όμηρος δεν λέει πουθενά ότι ο Κύκλωπας ήταν μονόφθαλμος. Το εννοεί όμως ξεκάθαρα στη διήγηση του Οδυσσέα που λέει "έτσι και εμείς στο μάτι του Κύκλωπα γυρίζαμε τον πυρωμένο πάλο" τυφλώνοντάς τον.

---

"και όλα τα βλέφαρα γύρω και τα φρύδια τσουρουφλησε ο ατμός καθως η γλήνα καιγοταν και έσκασαν απο την φωτιά οι ρίζες του"

Επίσης εάν διαβάσεις τον "Κύκλωπα" του Ευρυπίδη θα διαβάσεις καθαρά περιγραφές περί των μονόφθαλμων Κυκλώπων, συγκεκριμένα ο ποιητής τους αποκαλεί "μονώπες Κύκλωπες" και "μονοδέρκτα Κύκλωπα".

quote:

---

Δυστυχως καποιοι πρωτα αποφασιζουν τι θελουν να ισχυει και μετα ψαχνουν να το τεκμηριωσουν

---

Οι σύντροφοι όμως γενικώς φάνηκαν κατώτεροι των περιστάσεων, όπως φαίνεται κυρίως στην περίπτωση του ασκού του Αιόλου και στα βόδια του Ηλίου, ενώ συν τοις άλλοις δεν είχαν και την θεϊκή εύνοια του Οδυσσέα σε περιπτώσεις όπως αυτή της Αιαίας, όπου χάρη στο βότανο και την καθοδήγηση του Ερμή ήταν ο μόνος που δεν μαγεύτηκε από την Κίρκη.

Αυτό το διαπιστώνω παρατηρώντας τον Οδυσσέα της Ιλιάδας και της αρχής της Οδύσσειας σε σύγκριση με τον Οδυσσέα του τέλους της Οδύσσειας.Υπάρχει μια χασματική απόσταση.Στον Τρωϊκό κύκλο τον συναντάμε να έχει κλέψει ένα αγαλματίδιο της Αθηνάς(νομίζω) από ένα ναό μέσα στην Τροία και μέσα από ένα υπόγειο μονοπάτι να γυρνά πίσω στο στρατόπεδο των Αχαιών μαζί με το Διομήδη.Ο ένας σκέφτεται να σκοτώσει τον άλλον σε αυτό το στιγμιότυπο για να γευτούν τους καρπούς της δόξας.Ο Οδυσσέας κάνει κι άλλα πολλά πριν και μετά την καταστροφή της Τροίας που να τον κάνουν αλαζόνα και άξιο τιμωρίας όπως λες κι εσύ kost.Και ο ίδιος υποκύπτει στα πάθη του και νομίζω ότι γίνονται πιο έντονα από το πόσο επιρρεπείς είναι οι σύντροφοί του σε αυτά.Θα έλεγα ότι ο Οδυσσέας στην αρχή των περιπετειών του και κατά τη διάρκεια του πολέμου είναι σωστό αγρίμι όπως όλοι οι νεαροί πολεμιστές της Ιλιάδας.Διακατέχονται από τη νεανική έξαψη,μωρία και βιασύνη.Αυτό φαίνεται και από το σκοπό για τον οποίο ο Οδυσσέας χρησιμοποιεί τη μέγιστη αρετή του την ευφυία.Στην Τροία βλέπουμε το μεγαλείο του μυαλού του να μας οδηγεί στο χτίσιμο του Δουρείου Ίππου και σε μια καταστροφή άνευ προηγουμένου.Αντίθετα στην Ιθάκη αλλά και πιο πριν ο Οδυσσέας χρησιμοποιεί την κάλυψη,τη σιγή και την ταπεινότητα για να έρθει η σωστή στιγμή να αποκαλυφθεί.Ενώ στην αρχή δλδ ο σκοπός είναι ο θάνατος,στο τέλος είναι η αγάπη και ο νόστος.

Και εκεί στο τέλος θέλω να μείνω λίγο.Ο Οδυσσέας γυρνάει στην πατρίδα του με πάμπολλα βάσανα να τον έχουν σφυρηλατήσει,με 20 χρόνια στις πλάτες του.Και έχει μάθει καλά το μάθημά του.Είναι πια ευγνώμων στους θεούς,είναι ταπεινός(αφού δέχεται το χλευασμό των μνηστήρων),είναι υπομονετικός και καρτερικός,πρωτέρημα που εμένα τουλάχιστον δε με διακρίνει στα 21 μου.Και όλη αυτή η "μετάλλαξη" κάνει ενδοξα την εμφάνισή της στις τελικές δοκιμασίες για την επιλογή των μνηστήρων από την Πηνελόπη.

Παίρνω λοιπόν αρχικά τη δοκιμασία του τόξου και της χορδής.Ο μνηστήρας που υπερεκτιμά τις ικανότητες του το πολύ να τράβαγε τόσο πολύ τη χορδή που να την έσπαγε.Ο άλλος μνηστήρας,πανικόβλητος βλέποντας ότι αποτυγχάνει θα παραιτηθεί.Γενικά χαρακτηριστικά του νέου είναι η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων του και ο πανικός στα σκούρα(χωρίς να θέλω να γενικεύω).Ο Οδυσσέας όμως έχει την υπομονή να σκεφτεί,να συνδυάσει την τεχνική,τη δύναμη,την ψυχραιμία και την υπομονή χρησιμοποιώντας το λίπος(του γουρουνιού;) για να μαλακώσει τη χορδή και να την περάσει στην άλλη άκρη.Είναι ο μόνος που έχει τα προσόντα να φέρει εις πέρας αυτό το εγχείρημα και ο μόνος που έχει το δικαίωμα αλλά και την ικανότητα να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο.

Το επόμενο στάδιο είναι να περάσει το βέλος από τους κρίκους των τσεκουριών(ας μου θυμίσει κάποιος τον αριθμό τους).Αυτό είναι κάτι που και λογικά να το σκεφτείς σου μοιάζει αδύνατο.Ναι,έτσι είναι.Όχι όμως για τον Οδυσσέα.Γιατί αυτός τώρα πια ξέρει,τα έχει καλοζυγίσει όλα με απόλυτη ακρίβεια,ξέρει καλά το πότε,το πώς,ξέρει καλά ποιος είναι και τίποτα δεν παρεμβάλλεται ανάμεσα σε εκείνον και τον στόχο του.Και έτσι η βολή του είναι άριστη,σαν να μην υπήρχαν κρίκοι και τσεκούρια.

Και μετά από αυτή την αποστομωτική νίκη ο ζητιάνος πάνσοφος Οδυσσέας εμφανίζεται ισόθεος μπροστά στους ζωώδεις μνηστήρες,τους ανυπεράσπιστους πια σφετεριστές του θρόνου και βέβαια εξαλείφονται ανηλεώς όπως τους αξίζει.

Ο Οδυσσέας της Τροίας είναι ο χαρακτήρας του ανθρώπου στα αρχικά του στάδια,το ακατέργαστο διαμάντι.Ο Οδυσσέας της Ιθάκης είναι ο κατεργασμένος χαρακτήρας,το δυνάμει που έγινε ενεργεία και τέλειο.Είναι τα στοιχεία αυτά που συνθέτουν τον όμορφο,τέλειο όπως θέλετε πείτε το άνθρωπο,τον θαρραλέο,τον δίκαιο,το σώφρονα,τον σοφό.

*Μια τελευταία σημείωση είναι ότι όλη αυτή την πορεία είναι προορισμένος να την κάνει ο Οδυσσεας(και κάθε ψυχή) μόνος,χωρίς παρέα και συντροφιά,οι σύντροφοι είναι δίπλα του μόνο για να βιώσει την απώλειά τους.

Να πούμε επίσης ότι ναι μεν ο Όμηρος σε γενικές γραμμές εξυμνεί τον Οδυσσέα (κυρίως στην Οδύσσεια αλλά και στην Ιλιάδα), ωστόσο η μετα-ομηρική του φήμη δεν ήταν και η καλύτερη, λόγω της διαβόητης πανουργίας και δολοπλοκίας του. Στο μύθο του ενάρετου ήρωα Παλαμήδη ξεδιπλώνονται τα σκοτεινότερα ένστικτα του Οδυσσέα, ενώ οι τραγικοί ποιητές δεν φαίνεται να τον είχαν και σε πολύ μεγάλη εκτίμηση, προτιμώντας να εξυμνούν ηθικότερους ήρωες όπως ο Αχιλλέας και ο Αίας ο Τελαμώνιος. Ειδικά στον «Φιλοκτήτη» του Σοφοκλή ο Οδυσσέας σκιαγραφείται με το μακιαβελικό πορτραίτο του ραδιούργου άνδρα για τον οποίο κανένα μέσο δεν είναι αρκετά ανήθικο προκειμένου να φτάσει στο στόχο του!

Επέτρεψέ μου πάντως μία διόρθωση Προμηθέα σε όσα ανέφερες. Σε αντίθεση με ό,τι γενικώς πιστεύεται, τον Δούρειο Ίππο δεν τον επινόησε ο Οδυσσέας αλλά ο Επειός, ο οποίος και τον κατασκεύασε με τη βοήθεια της Αθηνάς-Φρόνησης. Για αυτό μας ενημερώνει ο Όμηρος στην ραψωδία θ της Οδύσσειας (στίχος 510).

Ο Οδυσσέας ήταν εκείνος που ανέλαβε την αρχηγία αυτού του τόσο παράτολμου εγχειρήματος, οδηγώντας το ξύλινο άλογο έξω από την Τροία και ανοιγοκλείνοντας την πόρτα του. Ο Οδυσσέας ήταν επίσης εκείνος που έσωσε όλους όσους βρίσκονταν μέσα στον Δούρειο Ίππο από βέβαιο όλεθρο! Οι περιγραφές του Μενελάου εδώ είναι εκπληκτικές (δ ραψωδία Οδύσσειας, 270-290): ενώ οι λιγοστοί Αχαιοί βρίσκονταν μέσα στο ξύλινο άλογο περιμένοντας τον ερχομό της νύχτας ξαφνικά εμφανίστηκε η ωραία Ελένη με τον Δηίφοβο, καθοδηγούμενη από κάποια μαντική θεότητα. Αφού γυρόφερε τρεις φορές το άλογο η Ελένη άρχισε -σε κατάσταση έκστασης- να μιμείται επακριβώς τις φωνές των γυναικών των Αχαιών που βρίσκονταν μέσα στο άλογο!! Εδώ ο Όμηρος περιγράφει κάποια εγγαστρίμυθη μαντική τέχνη, μία εκ των πολλών απόκρυφων αναφορών του. Όλοι οι ήρωες μέσα στο άλογο εξαπατήθηκαν από την Ελένη και ετοιμάστηκαν να ορμήσουν έξω από το άλογο, νομίζοντας ότι οι γυναίκες τους είχαν πιαστεί αιχμάλωτες από τους Τρώες και ότι τους καλούσαν για βοήθεια!! Μονάχα ο Οδυσσέας αντιλήφθηκε το δόλο και εγκαίρως έκλεισε τα στόματα των ηρώων που ήταν έτομοι να βάλουν τις φωνές και να προδοθούν!!

Από την περίπτωση του Οδυσσέα και μόνο βλέπουμε πόσο σύνθετος είναι ο κάθε Ομηρικός χαρακτήρας και πόσο υπερβαίνει τους απλοϊκούς όρους του καλού και του κακού!

quote:

---

Να πούμε επίσης ότι ναι μεν ο Όμηρος σε γενικές γραμμές εξυμνεί τον Οδυσσέα (κυρίως στην Οδύσσεια αλλά και στην Ιλιάδα), ωστόσο η μετα-ομηρική του φήμη δεν ήταν και η καλύτερη, λόγω της διαβόητης πανουργίας και δολοπλοκίας του. Στο μύθο του ενάρετου ήρωα Παλαμήδη ξεδιπλώνονται τα σκοτεινότερα ένστικτα του Οδυσσέα, ενώ οι τραγικοί ποιητές δεν φαίνεται να τον είχαν και σε πολύ μεγάλη εκτίμηση, προτιμώντας να εξυμνούν ηθικότερους ήρωες όπως ο Αχιλλέας και ο Αίας ο Τελαμώνιος. Ειδικά στον «Φιλοκτήτη» του Σοφοκλή ο Οδυσσέας σκιαγραφείται με το μακιαβελικό πορτραίτο του ραδιούργου άνδρα για τον οποίο κανένα μέσο δεν είναι αρκετά ανήθικο προκειμένου να φτάσει στο στόχο του!

---

quote:

---

Η μυθική παράδοση skartado παρουσιάζει τον Κύκλωπα μονόφθαλμο, ή τέλος πάντων με τα μάτια ενωμένα σε ένα μεγάλο μάτι στο μέτωπο. Γι'αυτό και ο Όμηρος περιγράφει τον Οδυσσέα και τους συντρόφους να του τυφλώνουν το μοναδικό μάτι μπήγοντάς σ'αυτό πυρωμένο παλούκι. Φρύδια μπορεί να είχε και δύο και τρία και τέσσερα, μάτι όμως είχε ένα.

Επίσης εάν διαβάσεις τον "Κύκλωπα" του Ευρυπίδη θα διαβάσεις καθαρά περιγραφές περί των μονόφθαλμων Κυκλώπων, συγκεκριμένα ο ποιητής τους αποκαλεί "μονώπες Κύκλωπες" και "μονοδέρκτα Κύκλωπα".

Αλλά εν πάσει περιπτώσει, πού ακριβώς θέλεις να καταλήξεις? Νόμιζα ότι θα συζητούσαμε τις απόψεις σου πάνω στα περί των Ομηρικών αλληγοριών.

---

Εγω νομιζα οτι το θεμα εχει σχεση με αυτα που εγραψε ο ομηρος και οχι ο ευριπιδης και οποιοσδηποτε αλλος φιλε κοστ.Για να δουμε ομως αν κανει αλληγοριες η συμβολισμους ο ομηρος,π.χ για τους κυκλωπες,πρεπει να ξερουμε καταρχην τι εχει γραψει για αυτους.Και οπως απεδειξα,δεν λεει οτι ηταν μονοφθαλμοι.....

quote:

---

quote:

---

Δυστυχως καποιοι πρωτα αποφασιζουν τι θελουν να ισχυει και μετα ψαχνουν να το τεκμηριωσουν

---

Αμετανόητος είσαι...ψάχνεσαι στο καθετί για να κοντράρεις...
μάλλον δεν διάβασες αυτό που έγραψα, ότι ο Οδυσσέας δεν ήταν και ο πλέον άμεμπτος στο ήθος και ότι ουκ ολίγες φορές έκανε λάθη. Ο ίδιος ο Οδυσσέας μάλιστα, ενώ εξιστορεί τα πάθη του, τονίζει περιπτώσεις όπως αυτή του Κύκλωπα όπου οι σύντροφοι ορθώς τον συμβούλευαν να μην περάσει στο απέναντι μέρος αλλά εκείνος δεν τους άκουσε.

Οι σύντροφοι όμως γενικώς φάνηκαν κατώτεροι των περιστάσεων, όπως φαίνεται κυρίως στην περίπτωση του ασκού του Αιόλου και στα βόδια του Ηλίου, ενώ συν τοις άλλοις δεν είχαν και την θεϊκή εύνοια του Οδυσσέα σε περιπτώσεις όπως αυτή της Αιαίας, όπου χάρη στο βότανο και την καθοδήγηση του Ερμή ήταν ο μόνος που δεν μαγεύτηκε από την Κίρκη.

---

Ο Όμηρος ήδη στην παλαιότατη αρχαιότητα θεωρείτο από αισθητικής απόψεως ο μέγιστος ποιητής , ο κατ' εξοχήν ποιητής, όπως αργότερα ο Αριστοτέλης στην “Ποιητική” του (22) τον αποκαλεί .

Ο Πλάτων (Πρωτ. 339) θεωρεί ως “μέγιστον παιδείας μέρος” το “περί επών δεινόν είναι" , δηλαδή "το οίον τ’ είναι τα υπό των ποιητών λεγόμενα συνιένει και επίστασθαι διελείν”. Στην δε “Πολιτεία” λέγεται (10 , 606) : “την Ελλάδα πεπαίδευκεν ούτος ο ποιητής”.

Είναι αλήθεια ότι στα χρόνια του ο Όμηρος ερμηνευόταν και αλληγορικά , όπως αναφέρεται στην “Πολιτεία” (Β΄ 378) : “όσας Όμηρος θεομαχίας πεποίηκεν ου παραδεκτέον εις την πόλιν, ούτ’ εν υπονοίαις πεποιημένας ούτ’ άνευ υπονοιών” .

Αυτήν όμως την ερμηνεία (συγχρόνως) απέκρουε ο Πλάτων , όπως βλέπομε και από άλλους διαλόγους του φιλοσόφου ( “εμοί δε προς αυτά ουδαμώς έστι σχολή”, “Φαιδρ.” 229) και κυρίως από τον “Κρατύλο” εάν δει κανείς τον διάλογο αυτό σαν μεγαλοφυή σάτιρα , όπως αυτό πιστεύεται σήμερα .

Στο "Συμπόσιο" του Ξενοφώντα λέγει ο Νικήρατος ότι ο “Όμηρος ο σοφότερος πεποίηκε περί πάντων των ανθρωπίνων” και ο Πλούταρχος παρατηρεί ότι : ο “Όμηρος και πρώτος και μέσος και ύστατος παντί παιδί και ανδρί και γέροντι τοσούτον αφ’ αυτού δίδωσιν όσον έκαστος δύναται λαβείν” .

Οι αντιπάθειες προς τον ποιητή που δημιουργήθηκαν από διάφορες θρησκευτικές τάσεις στην αρχαιότητα , μπορεί κανείς να πει , ότι ελαττώθηκαν μέχρι πλήρους σχεδόν εξαλείψεως , από τότε που η σχολή της Περγάμου ζήτησε να ερμηνεύσει αλληγορικά όλα τα χωρία στα οποία οι ακραίοι ηθικοί προσέκρουαν .

Αλλά και αυτά δεν τα λάμβαναν σοβαρά υπόψη για την γενικότερη αντίληψη του ποιητή , αφού τα δύο έπη του από τον 6ο π.Χ. αιώνα μέχρι σήμερα θεωρούνται ότι είναι από τα βασικότερα σχολικά αναγνώσματα .

Ήδη από τα χρόνια του Ησιόδου αναφέρονται περικοπές και γνωμικά του από τους περισσότερους αρχαίους συγγραφείς , οι οποίοι με πολλούς τρόπους ζητούσαν να τον μιμηθούν . Αναφέρω τον Αρχίλοχο , Αισχύλο , Σοφοκλή , Στησίχορο , Βακχυλίδη , Ηρόδοτο, Θουκυδίδη, Πλάτωνα κλπ.

Η μελέτη του στις ρητορικές σχολές καλλιεργείτο ιδιαιτέρως και υπήρξαν άνθρωποι που γνώριζαν από στήθους τα ποιήματά του (ο Νικήρατος και τα δύο έπη , την “Ιλιάδα” ο Μ. Αλέξανδρος κλπ.) .

Εχω ξαναπει,οτι μεσα στον ομηρο,πριν περιπου 3000 χρονια απο σημερα,υπαρχει η ιδια κατα τη γνωμμη μου αρωστη πεποιθηση,οτι παλια ηταν καλυτερα...

Στη ραψωδια Α 260 λεει ο νεστωρ σε αχιλλεα και αγαμεμνων που τρωγοταν σαν τα σκυλια.

Εγώ είχα σμίξει με άντρες κάποτε πολύ τρανότερούς σας
—χρόνια παλιά—κι αυτοί τα λόγια μου δεν τ᾿ αψηφούσαν, όχι.
Άντρες παρόμοιους δεν αντάμωσα κι ουδέ και θ᾿ ανταμώσω,
σαν τον Πειρίθο ή τον Πολύφημο, που ίδια θεός λογιόταν,
σαν τον Εξάδιο, σαν το Δρύαντα, σαν τον Καινέα το ρήγα,
σαν το Θησέα, στην όψη που 'μοιαζε θεός, το γιο του Αιγέα.
Πολλά αντρειωμένοι εκείνοι εστάθηκαν στης γης τους άντρες μέσα,
πολλά αντρειωμένοι, και πολέμησαν και με πολλά αντρειωμένους'
με του βουνού τους δράκους τα 'βαλαν και τους χάλασαν όλους.
Μ᾿ αυτούς εγώ συναπαντήθηκα, φτασμένος απ᾿ την Πύλο,

Αν ειναι δυνατον....απευθυνεται στον αχιλλεα,το μεγαλυτερο ηρωα και του λεει,οτι αυτοι δεν ηταν τιποτα μπροστα στους παλιους....Αθανατη ελλαδα.

Η άποψη που λες ισχύει, πως η κάθε εποχή θεωρούσε ότι «παλιότερα ήταν και καλύτερα». Είναι λογικό να συμβαίνει μιας και τα επιτεύγματα ενός λαού ή ανθρώπου, όποια κι αν είναι αυτά, με την πάροδο του χρόνου μυθοποιούνται, ή για παράδειγμα ένα κορυφαίο σύγχρονο έργο τέχνης χρειάζεται να περάσει χρόνος ώστε να αποκτήσει τον τίτλο του κλασικού. Και την ίδια την αρχαία Ελλάδα άλλωστε δεν την έχουμε εξιδανικεύσει σχεδόν στα πάντα, παρ’όλο που γνωρίζουμε τα μελανά της σημεία?

Εν προκειμένω πάντως ο γηραιός σύμβουλος και ειρηνοποιός Νέστορας μας λέει πως είχε συναναστραφεί και συμπολεμήσει με τρεις γενεές θεϊκών ηρώων όπως ο Θησέας και ο Πειρίθους, γι’αυτό και φρόντιζε να τιθασεύει τα πάθη των νεαρότερων ηρώων της Τροίας με τη φωνή της σύνεσης και του μέτρου.

Κηφέα, δεν διακόπτεις καθόλου τη ροή του θέματος (εξάλλου η ροή του θέματος είναι κάπως ακανόνιστη). Κάνοντας μία σύντομη ιστορική αναδρομή, η αλληγορική ερμηνεία του Ομήρου είχε ξεκινήσει από τον 6ο αιώνα πχ από τον Φερεκύδη από τη Σύρο, δάσκαλο του Πυθαγόρα, ο οποίος είχε ερμηνεύσει το δέσιμο της Ήρας από τον Δία ως αλληγορία περί του τρόπου που ο Θεός έδεσε την εν αταξία ύλη προικίζοντάς την με κάποιες συμμετρίες (η εν λόγω ερμηνεία παραδόξως μας διασώθηκε από την κριτική του Ωριγένη στον Κέλσο).

Στη συνέχεια ο Θεαγένης ο Ρηγίνος (επίσης 6ος αιώνας) προχώρησε σε νέες αλληγορικές ερμηνείες, παρουσιάζοντας τη Θεομαχία της Ιλιάδας ως την σύγκρουση των φυσικών στοιχείων και δυνάμεων (πχ. τα στοιχεία του ύδατος με το πυρ είναι ενάντια γι’αυτό και ο ποιητής παρουσιάζει τον θεό Ήφαιστο να κατακαίει τον θεό-ποταμό Σκάμανδρο, καθώς και τον Ποσειδώνα να εναντιώνεται στον Απόλλωνα).

Η επίθεση φιλοσόφων όπως ο Ξενοφάνης και ο Αναξίμανδρος στον ανθρωπομορφισμό των θεών του Ομήρου συνοψίζει την εναντίωση της νεογέννητης τότε Φιλοσοφίας στα παλιά μυθολογήματα των ποιητών, η αλήθεια όμως είναι ότι οι περισσότεροι μεγάλοι φιλόσοφοι χρησιμοποίησαν τον σοφό, αλληγορικό Μύθο ακόμη και στην ίδια τη διδασκαλία τους. Δυστυχώς μας έχουν διασωθεί ελάχιστα από τον τρόπο που το έκαναν, όμως γνωρίζουμε από τον Αριστοτέλη ότι φιλόσοφοι όπως ο Δημόκριτος είχαν κατανοήσει την φιλοσοφική αξία των Επών, ενώ ο Εμπεδοκλής φαίνεται να παρέδωσε το έργο του διά της μεθόδου της αλληγορικής ποίησης. Ο δε Αριστοτέλης, όπως έγραψα και παραπάνω, παραδέχτηκε πως την ιδέα περί του Ανώτερου Νου που κινεί τα πάντα ενώ ο ίδιος μένει πάντα ακίνητος την εξέφρασε πρώτος ο Όμηρος μέσω του θεού Δία. Στην δε Κοσμογονία του πλατωνικού «Τιμαίου» η αναγωγή των θεών στον Ύπατο Θεό και η αποστολή τους στον κόσμο της ύλης είναι 100% εμπνευσμένη από την αναγωγή όλων των θεών στο θεό Δία (ραψωδία Φ Ιλιάδας) ο οποίος και τους αποστέλλει στο πεδίο του Ιλίου (το πεδίο της Ύλης). Αυτό είναι κάτι που τονίστηκε από τους Νεοπλατωνικούς αλλά και κάτι το οποίο υπαγορεύει ο κοινός νους.

Η θέση του Πλάτωνα απέναντι στον Όμηρο είναι διφορούμενη. Αποδεδειγμένα χρησιμοποίησε την αλληγορική μέθοδο του Ομήρου και στα δικά του έργα ωστόσο δίδασκε αφενός πως η μέθοδος των Ποιητών -παρά το ενορατικό τους χάρισμα- δεν ήταν η ορθή φιλοσοφική μέθοδος ανεύρεσης της πραγματικής Αλήθειας, και αφετέρου πως ο τρόπος ερμηνείας των εν λόγω αλληγοριών εκ μέρους κυρίως των νέων δεν είχε χτιστεί σε σωστή βάση.

Στον Θεαίτητο πάντως δηλώνει ξεκάθαρα πως «οι αρχαίοι απέκρυψαν διά της ποίησης τα νοήματά τους από το πλήθος», ενώ ο Σωκράτης στο «Συμπόσιο» του Ξενοφώντος τονίζει πως «δεν υπάρχει πιο ανόητο γένος από τους ραψωδούς, και ο λόγος είναι ότι αγνοούν τα κρυμμένα νοήματα του Ομήρου»!!

Όσον αφορά τον Κρατύλο εκεί συναντάμε όντως την περιβοήτη Σωκρατική ειρωνία που αναφέρεις, στον ενθουσιώδη τρόπο που αποσυμβολίζει τον Όμηρο! Φαίνεται εδώ να σατιρίζει κυρίως τους σοφιστές ερμηνευτές του Ομήρους («οι περί τον Όμηρον δεινοί» όπως αποκαλούνταν). Εξετάζοντας ωστόσο τον Κρατύλο (όπως και τον Ίωνα) βλέπουμε αφενός ότι οι περισσότερες ερμηνείες του Σωκράτη στην Ομηρική ονοματολογία γίνονται σε σωστή βάση (δίνει μάλιστα λογικά επιχειρήματα όταν για παράδειγμα ετυμολογεί το όνομα «Άρης» από το «άρρεν» αλλά και από το «άρατος» (ο σκληρός χαρακτήρας), το "Ουρανός" από το "ορώ+άνω", ή όταν συσχετίζει το όνομα «Ερμής» με την ερμηνευτική διάνοια και το χάρισμα του λόγου), και αφετέρου ότι στρέφεται με πλάγιο τρόπο ενάντια όχι στην αλληγορική διδασκαλία καθαυτή αλλά στον ενίοτε παιδαριώδη τρόπο αλληγορικής ερμηνείας και στο γεγονός ότι οι «δεινοί αλληγοριστές» φαίνονταν βέβαιοι για την ορθότητα της «μαντικής» τους σχεδόν ικανότητας να εξηγούν τον Όμηρο!

Για να συνεχίσουμε πάντως την αναφορά σε φιλοσοφικές σχολές, την οποία έχω παρουσιάσει κάπως ανορθόδοξα.

Για την σχολή της Περγάμου να πούμε πως τα μέλη της φαίνεται να ήταν στην πλειοψηφία τους Στωικοί. Οι Στωικοί φιλόσοφοι ήταν και οι γνωστότεροι αλληγοριστές της αρχαιότητας δυστυχώς όμως δεν μας έχει διασωθεί σχεδόν τίποτα αυτούσιο από εκείνους.

Το έργο όμως που μας έχει διασωθεί ολόκληρο και το οποίο, σύμφωνα με τους φιλολόγους, φαίνεται να μας μεταφέρει το αλληγορικό πνεύμα των Στωικών είναι τα «Ομηρικά Προβλήματα» του Ηρακλείτου του Αλληγοριστή (1ος αι. μΧ), του ενθερμότερου ίσως αλληγορικού ερμηνευτή του Ομήρου. Εκείνος ήταν μάλιστα που πρώτος ετυμολόγησε τη λέξη «αλληγορία» από το «αγορεύω περί άλλου», δηλαδή με απλά λόγια «άλλα λέω και άλλα εννοώ» (οι παλαιότεροι όπως ο Πλάτωνας χρησιμοποιούσαν την αντίστοιχη λέξη «υπόνοια»).

Ο Ηράκλειτος θεώρησε ότι οι ομηρικές θεότητες που επενεργούν στον φυσικό κόσμο και οι μεταξύ τους σχέσεις αλληγορούν τα ουράνια σώματα και στοιχεία του φυσικού κόσμου και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις (κάτι που σχεδόν δέχεται και ο Αριστοτέλης στα «Μεταφυσικά» όταν κρίνει ως λογική την άποψη ότι οι μυθικοί θεούν αλληγορούν τα ουράνια σώματα).

Τονίζει ότι ο Ζευς αντιστοιχεί στο καθαρό και αθάνατο πυρ (τον αιθέρα), ο Απόλλωνας στον ήλιο, η Άρτεμις στη σελήνη, ο Ήφαιστος στο θνητό πυρ των ανθρώπων, η Ήρα στον αέρα, ο Ποσειδώνας στο υγρό στοιχείο. Σε όσους αρνούνταν να δουν μία τέτοια αλληγορική μέθοδο εκ μέρους του Ομήρου ο Ηράκλειτος απαντούσε με ένα εύλογο επιχείρημα: "πώς είναι δυνατόν να αποκλείεται το γεγονός ότι ο Όμηρος δίδασκε φυσικές θεωρίες μέσω μυστικών αλληγοριών από τη στιγμή που διακεκριμένοι φιλόσοφοι όπως ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος δίδασκαν με τρόπο ασαφή και συμβολικό;"

Σχετικά με τον ομηρικό θεό Αίολο και τα δώδεκα παιδιά του – έξι υιοί και έξι κόρες – ο Ηράκλειτος ετυμολόγησε το όνομά του από το ομώνυμο ομηρικό επίθετο «αίολος» που σημαίνει «ποικίλος». Θεώρησε ότι συμβολίζει το έτος με τους δώδεκα ηλιακούς μήνες, όντας ο πατέρας κάθε καιρικής ποικιλίας και εποχής, γι’ αυτό και ο Όμηρος του απέδωσε χαρακτήρα κυκλοθυμικό, πότε μειλίχιο και πότε θυμωμένο, περιγράφοντάς τον να κλείνει στον περίφημο ασκό όλους τους διαφορετικούς ανέμους.

Ο ομηρικός Πρωτέας, ο γέρος προφήτης της Αιγύπτου που μπορούσε να πάρει οποιαδήποτε μορφή (λιοντάρι, δράκος, κάπρος, νερό, γη, πυρ), δεν είναι παρά η αρχέγονη πρώτη ουσία, η δεκτική σε κάθε πιθανή μορφοποίηση άμορφη ύλη (οι Πυθαγόρειοι, κατά τον Ιάμβλιχο, τον συσχέτισαν με την πρωτεϊκή αριθμητική αρχή, την Μονάδα, η οποία εμπεριέχει όλους τους υπόλοιπους αριθμούς).

«Κρόνος», κατά τον Ηράκλειτο πάντα, ονομάστηκε από τον ποιητή ο Χρόνος, διότι όπως ο χρόνος είναι ο πατέρας όλων, ρίζα όλων των στοιχείων και χωρίς τον οποίο δεν δημιουργούνται όντα, έτσι και ο Κρόνος ήταν ο πατέρας των Ολύμπιων θεών ύστερα από την πτώση του οποίου ο κόσμος μοιράστηκε στην τριαδική Θεότητα (Ζευς, Ποσειδών, Πλούτων).

Αναφέρει επίσης ο Ηράκλειτος ότι τα πνευματικά και ανώτερα στην κοσμική διάταξη στοιχεία είναι δύο, ο Αιθέρας και ο Αέρας (αναξαγόρεια θέση). Συσχέτισε τον θεό Δία με τον Αιθέρα, δηλαδή την καθαρή και ανόθευτη από την ύλη πυρώδη ουσία στην οποία ανάγονται όλες οι υπόλοιπες δυνάμεις, τη δε Ήρα με τον Αέρα – όπως είχαν ήδη κάνει ο Εμπεδοκλής, ο Πλάτωνας και οι Στωικοί εμπνευσμένοι όλοι από την ομηρική ονοματολογία (ήρα = αήρ) και εννοιολογία – αφού όπως ο αέρας είναι πιο ήπιος, θηλυκός και ο πλησιέστερος στον αιθέρα, έτσι και η Ήρα είναι αδελφή και σύγκοιτη του Δία, η πλησιέστερη σ’ αυτόν και η μόνη που, σύμφωνα με τον Όμηρο, νοεί τη σκέψη και τις προθέσεις του. Επίσης το δέσιμο της Ήρας από τον Δία που περιγράφει ο Όμηρος συμβολίζει κατά τον Ηράκλειτο τον τρόπο με τον οποίο ο Αιθέρας έβαλε σε τάξη τον Αέρα από κάτω του, ενώ η αποτυχημένη εξέγερση των Ολυμπίων κατά του Δία αποτελεί αλληγορία κάποιας φυσικής θεωρίας γύρω από τη σχέση των στοιχείων της φύσης, όταν δηλαδή κάποια στιγμή παύει η ειρηνική μεταξύ τους αρμονία, επέρχεται αταξία και αυτά στρέφονται ενάντια στο ηγεμονικό στοιχείο του αιθέρα, ο οποίος όμως τελικά επιβάλλεται όλων.

Ο Ηράκλειτος απέδωσε στις ομηρικές θεότητες το νόημα όχι μόνο των φυσικών αλλά και των ηθικών αλληγοριών. Ορισμένοι συμβολισμοί έχουν αυταπόδεικτο νόημα, όπως η περιγραφή της θεάς Έριδος η οποία «στην αρχή φαίνεται μικρή αλλά σε λίγο τα πόδια της ακουμπούν στη γη και το κεφάλι της στον ουρανό», μεταφορική περιγραφή του πώς η έριδα από μία μικρή και ασήμαντη αιτία γιγαντώνεται σε μεγάλο κακό! Η θεά του έρωτα Αφροδίτη είναι η δύναμη που ενέπνευσε το ερωτικό πάθος στην Ελένη και στον Πάρη, η αιτία του κακού του πολέμου – με ένα λογοπαίγνιο την ονομάζει αφροσύνη γιατί είναι ανέμελη και χωρίς φρόνηση – και τη ζώνη της οποίας δανείστηκε η Ήρα για να αποπλανήσει τον Δία! Ο Άρης είναι ο πόλεμος, ο άλογος θυμός και η καταστροφική μανία, ενώ η Αθηνά είναι η φρόνηση και η έλλογη δράση. Επισημαίνει ακόμη ότι ο Όμηρος παρουσιάζει τον Οδυσσέα ως όργανο κάθε αρετής και ότι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει είναι οι πειρασμοί του κακού, όπως η Σκύλα και η Χάρυβδη, σύμβολα αρπακτικότητας και ασωτίας, και η βρώση του λωτού και των ιερών βοδιών του Ήλιου που συμβολίζουν την έλλειψη εγκράτειας και υποδούλωση στις υλικές απολαύσεις.

Όσον αφορά το κομμάτι των αστρολογικών αλληγοριών του Ομήρου Προμηθέα αυτές αποτελούν ένα τεράστιο θέμα! Πρώτος ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος παραδίδεται πως ονόμασε τον Όμηρο «αστρολόγο», όμως δεν γνωρίζουμε εάν το εννοούσε ως «αστρονόμο» ή ως αστρολόγο με τη σύγχρονη έννοια.

Ο ομηρος περιγραφοντας το τελος μιας απο τις ενδοξοτερες εποχες του ελληνισμου,δινει το εναυσμα για την αρχη μιας ακομα πιο ενδοξης εποχης.Ειμαι πεπεισμενος ,πως χωρις τα επη ο ελληνικος κλασικος πολιτισμος δεν θα ειχε πλησιασει καν αυτο το μεγαλειο.

Το εκανε επιτηδες ο ομηρος,η απλως ετυχε;

Ο Ερμογένης παρατηρεί ότι "αρίστη ποιήσεων η Ομήρου και Όμηρος ποιητών άριστος , φαίην δ’ αν ότι και ρητόρων και λογογράφων" .

Η επίδρασή του στην τέχνη αρχίζει τουλάχιστον από τον 6ο π.Χ. αιώνα .

Η μεγάλη του , όμως , ανυπολόγιστη αξία , συνίσταται στο να μας παρουσιάζει εικόνα ανθρώπινης ζωής που περιέχει δική της ηθική δύναμη και ηθική αξία .

Είναι αλήθεια ότι προϊούσης με το χρόνο της ηθικοποίησης των θρησκευτικών ιδεών ή εννοιών , δεν ικανοποιεί πλέον η ομηρική αντίληψη των θεών βαθύτερα πνεύματα και γνωρίζομε ότι ο Ξενοφάνης περιφρονητικά έλεγε ότι :

“ πάντα θεοίσι ανέθηκαν , Όμηρος θ’ Ησίοδός τε
όσα παρ’ ανθρώποισιν ονείδεα και ψόγος εστίν
κλέπτειν μοιχεύειν τε και αλλήλους απατεύειν ” .

Και ο Ηράκλειτος θα έλεγε τον Όμηρο “ άξιον εκ των αγώνων εκβάλλεσθαι και ραπίζεσθαι ” και ο Πλάτων απέκλειε (όπως παραπάνω είπώθηκε) τον Όμηρο από την “ Πολιτεία ” του σαν παιδαγωγό των νέων . “ον συγχωρείν ποιητικώτατον είναι και πρώτον των τραγωδοποιών ειδέναι δε ότι όσον μόνον ύμνους θεοίς και εγκώμια της αγαθής ποιήσεως παραδεκτέον εις πόλιν" (Πολιτ. 1607) .

Αλλά οι θεοί και οι πράξεις τους , εύκολα αποχωρίζονται από τα ποιήματα του Ομήρου και πράγματι χωρίστηκαν στις θρησκευτικές δοξασίες και τελετές των διαφόρων ελληνικών πόλεων , χωρίς να ασκήσουν καμιά σπουδαία επιρροή .

Αλλά δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί ότι η ποίησή του δίνει κάποια κατεύθυνση στη ζωή , την οποία όχι μόνο η τέχνη διαφύλαξε (με μερικές τροποποιήσεις) αλλά προπαντός η τραγωδία χρησιμοποίησε σε διαρκή παραγωγή νέων και αποτελεσματικών μορφών στις υποθέσεις της.

Ο ποιητής αυτός κατόρθωσε να δώσει στους θεούς της Ελλάδας την ουσιώδη εκείνη δύναμη , με την οποία κατορθώθηκε να φαίνονται αυτοί για πολλούς αιώνες σαν ελληνικοί θεοί και με την φαντασία του έδωσε σ’ αυτούς φυσική σχεδόν ύπαρξη .

Η μόνη θρησκευτική ιδέα , την οποία βρίσκομε στην “Ιλιάδα” , ως προς την σχέση θεών και ανθρώπων , είναι ότι εκείνοι μπορούν να ματαιώσουν με την ανώτερη δύναμή τους τα σχέδια αυτών κατά το δοκούν και χωρίς καμιά ευθύνη . Και γι’ αυτό έχομε συχνά τα μεταξύ τους παράπονα , του ενός κατά του άλλου , και κυρίως εναντίον του Διός , αλλά και τα παράπονα των ανθρώπων εναντίον των θεών . Η κοινωνία αυτή των θεών δεν παρουσιάζει κανένα πρότυπο για τους ανθρώπους , ούτε μπορεί να βρεθεί καμιά ακολουθία ή ηθική δικαιολογία στις πράξεις της .

Γι’ αυτό και οι θεοί αλλάζουν συχνά την εύνοιά τους προς τους ανθρώπους (αλλοπρόσαλλος καλείται ο Άρης) και η σχέση των ανθρώπων προς αυτούς είναι σχέση δυσπιστίας .

Ο άνθρωπος άλλωστε γνωρίζει ότι οι θεοί είναι ελεύθεροι και ηθικώς ανεύθυνοι για τις αποφάσεις τους .

Στην “Οδύσσεια” , όπως και αλλού λέγεται , παρουσιάζονται οι θεοί περισσότερο σαν προστάτες της ηθικής βούλησης και του δικαίου , οδηγούμενοι μάλιστα από τον Δία , και συνήθως διατάσσονται από αυτόν .

Παρ’ όλη όμως τη ζοφερότητα και τους κόπους της ζωής , ο ομηρικός άνθρωπος την αγαπά και στενοχωριέται με την ιδέα χωρισμού από αυτήν . Ο Οδυσσέας καλείται πολύτλας , ταλασίφρων , ταλαπείριος , ταλαπενθής , αλλά εν ανάγκη παρηγορεί τον εαυτό του “τέτλαθι δη κραδίη . και κύντερον άλλο πότ’ έτλης” .

Η ομηρική ποίηση δείχνει την ποιητική δύναμη την οποία μέσα της συμπυκνώνει ο λαός , του οποίου τα δημιουργήματα , και στον μύθο και στην ποίηση , έρχεται εν συνεχεία ο ποιητής , να διαμορφώσει και να ντύσει το δημιουργούν άτομο .

Η θαυμάσια ανάμιξη ηρεμίας και κίνησης , παρατήρησης και πάθους είναι κάτι αμίμητο .

Το έπος του Εννίου (Annales) δείχνει μεγάλη επίδραση των ομηρικών ποιημάτων .

Η “Ιλιάδα” μεταφράστηκε 100 και πλέον χρόνια μετά υπό του Γν. Ματίου και Νιννίου Κράσσου . Αλλά οι μεταφράσεις αυτές δεν ευδοκίμησαν και πολύ , διότι οι μορφωμένοι Ρωμαίοι , ιδιαίτερα από τον Αύγουστο και μετά , διάβαζαν τον Όμηρο από το ελληνικό πρωτότυπο .

Η επίδρασή του στους Ρωμαίους υπήρξε πολύ μεγάλη , και στην γραμματεία τους και στην ζωή τους . Και είναι γνωστή η επίδρασή του στον Βιργίλιο , από τον οποίο μάλιστα αναμενόταν στην “Αινειάδα” του να δώσει έργο ανώτερο από την “Ιλιάδα”.

Ιδιαίτερα ο Οράτιος λατρεύει τον Όμηρο , τον οποίο θεωρεί ως την πηγή της πρακτικής σοφίας της ζωής , ως τον μεγαλύτερο όλων των ποιητών , όπως ήδη και ο Αριστοτέλης είπε “ότι μόνος των ποιητών ουκ αγνοεί ό δει ποιείν αυτόν”.

Παράφραση του Ομήρου έκαμε και ο Πολύβιος στα χρόνια του αυτοκράτορα Κλαύδιου , διαβαζόταν δε ελληνικά στα ρωμαϊκά σχολεία μέχρι τα τελευταία χρόνια της αρχαιότητας .

Η τέχνη του υπερέχει της τέχνης των άλλων ποιητών , διότι συνδυάζει την επική με την δραματική τέχνη .

Ο ποιητής αυτός , παρά την ηθικοθρησκευτική κριτική του Πλάτωνα και των άλλων αρχαίων , παρέχει σε μας πλήθος ηθικών εικόνων , που παρορμούν προς το καλό ή που αποτρέπουν από το κακό .

Η “Ιλιάδα” είναι ένα τραγούδι που εξυμνεί την ανδρική ισχύ , την τιμή και την αγάπη προς την πατρίδα , η δε “Οδύσσεια” παρουσιάζει μια εικόνα της διαρκούς και συνετής επιμονής .

Αυτά είναι αρετές , οι οποίες δίνουν στα ομηρικά ποιήματα αιώνια εκπαιδευτική σπουδαιότητα για όλα τα έθνη του κόσμου .

Αυτό το εθνικό έπος των Ελλήνων ( το οποίο παγιώθηκε σαν “εθνικό” στους μετά τους Περσικούς πολέμους ανανήψαντες Έλληνες ) καθιερώθηκε σαν δύναμη μεγάλης σπουδαιότητας στην εξέλιξη του πολιτισμού της Δυτικής Ευρώπης .

Οι καλλιτεχνικές ιδιότητες του έπους αυτού στο σύνολό του ενσωματώθηκαν στην ύλη που περιέχει σταθερή , αιτιολογημένη και προσωπική ενότητα , που συνδυάζει ισχυρά το ανθρώπινο ενδιαφέρον , στις πολεμικές πράξεις και στα ταξίδια , επιτρέποντας μεγάλη εναλλαγή συμβάντων , εικόνων και συναισθημάτων .

Ο χρόνος της διήγησης των πράξεων επιβραδύνεται πολλές φορές με εκτενή αλλά ευχάριστη έκθεση των εκάστοτε γεγονότων , με τα οποία αναγκάζεται ο ακροατής ή ο αναγνώστης να περιμένει για κάποιο χρόνο και να χρονοτριβήσει πριν έλθει το τέλος .

Αλλά ο ποιητής δεν χάνεται σε λεπτομέρειες , αλλά έχει πάντοτε σταθερά μπροστά στα μάτια του τις γενικές γραμμές του μεγάλου γεγονότος , το οποίο περιγράφει .

quote:

---

Αυτό το εθνικό έπος των Ελλήνων ( το οποίο παγιώθηκε σαν “εθνικό” στους μετά τους Περσικούς πολέμους ανανήψαντες Έλληνες )

---